Segment 001 van Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen_Bijlagen bij de toelichting

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen vastgesteld

bestemmingsplan Bijlagen bij de toelichting

Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen vastgesteld 19-12--2023

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

Inhoudsopgave

Bijlagen bij de toelichting

5

Bijlage 1

Quick scan economisch effect

7

Bijlage 2

Locatiealternatievenonderzoek

15

Bijlage 3

Passende beoordeling en advies natuurwaarden

67

Bijlage 4

Bodemonderzoek

69

Bijlage 5

Aanvullend bodemonderzoek afwatering

151

Bijlage 6

Watertoets

181

Bijlage 7

PlanMER

191

Bijlage 8

Advies Externe Veiligheid

193

Bijlage 9

Advies Brandweer Fryslân

207

Bijlage 10

Reactienota inspraak voorontwerpbestemmingsplan

215

Bijlage 11

Reactienota inspraak NRD

341

Bijlage 12

Belangenafweging

423

3

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

4

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

Bijlagen bij de toelichting

5

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

6

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

Bijlage 1 Quick scan economisch effect

7

QUICK SCAN ECONOMISCHE IMPACT EVENEMENTEN LEEUWARDEN Notitie BBO - juni 2019 Bezoek van evenementen als vrijetijdsbesteding neemt toe.1 Parallel daaraan is het aantal evenementen en festivals in Nederland de laatste jaren sterk toegenomen. Ook het aantal bezoekers van festivals is toegenomen.2 Evenementen en festivals vervullen dus een toenemende vraag van consumenten, maar hebben ook een economische impact. In de discussie over de (groei van) festivals speelt de economische factor een rol. De gemeente Leeuwarden wil de economische meerwaarde van evenementen en festivals voor Leeuwarden in beeld brengen. Het gaat daarbij niet om een uitgebreide analyse van (exacte) economische gegevens per evenement of festival, maar om een meer algemeen beeld van wat evenementen en festivals in Leeuwarden opbrengen. Het gaat in die zin om een beknopte studie in de vorm van een quick scan. De gemeente heeft BBO gevraagd die quick scan uit te voeren. Op basis van aannames wordt, als wijze van vingeroefening, een indicatie gegeven van de totale bestedingen en werkgelegenheidseffecten. Economische impact: model De economische impact van een evenement of festival komt primair voort uit de bestedingen die gepaard gaan met een evenement of festival. Vanuit een ‘economisch model’ leveren evenementen en festivals de volgende (bestedings)effecten op.

• Directe impact: bestedingen van bezoekers (horeca, winkels e.d.) en omzet van het evenement of festival (waaronder inzet van eigen personeel). • Indirecte impact: uitbesteden van werkzaamheden/toeleveranciers. • Afgeleide bestedingseffecten: werknemers besteden een deel van het inkomen in de regio.3 De impact in de vorm van bestedingen leidt tot banen. Werkgelegenheid is een afgeleide van de toename van omzet en bestedingen. Naast de bestedingseffecten wordt ook wel gesproken van imago-effecten: events en festivals creëren naamsbekendheid en kunnen een positief effect op het imago van een stad of regio hebben.4 Het positieve of verbeterde imago kan effect hebben op de algemene aantrekkelijkheid van de stad of regio voor bezoek en vestiging (bedrijven en bewoners). Ook kunnen evenementen of festivals een effect hebben op het versterken van de creatieve sector in een stad of regio en op die manier bijdragen aan economische structuurversterking. Deze effecten spelen meer op de lange termijn en kunnen leiden tot extra omzet (bestedingen) in de toekomst.

1

PleisureWorld NRIT (2018), Deel 2 van het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2018. PleisureWorld NRIT, Centraal Bureau voor de Statistiek, NBTC Holland Marketing en CELTH, p. 184. 2 Zie bijvoorbeeld http://vvem.nl/tag/festivalmonitor/ 3 Ook wel consumptieve (bestedings)effecten of tweede orde effecten genoemd. 4 Dit wordt ook wel de ‘PR-waarde’ genoemd.

1

Bij het bepalen van de economische impact gaat het om de extra bestedingen. Bestedingen die ook zonder het evenement of het festival wel waren gedaan in de regio (hier Fryslân), zijn wat betreft economische impact niet relevant: er is dan sprake van een substitutie-effect, en per saldo geen extra effect. De economische impact is vooral te verwachten van bezoekers (en toeristen) van buiten de regio. Dat type bezoeker besteedt ook doorgaans meer dan bezoekers uit de regio zelf. Er moet verder rekening mee worden gehouden dat niet alle effecten in de regio neer slaan. Er is sprake van zogenoemde ‘weglekeffecten’. Weglekeffecten houden in dat een deel van de bestedingen ‘weglekt’ naar aanbieders/producenten buiten de regio. Type evenement/festival Een groot meerdaags festival met (inter)nationale bezoekers zorgt voor meer bestedingen van bezoekers van buiten de regio; evenementen met veel lokale bezoekers hebben een kleinere regionale impact. Het is dus relevant om te kijken waar de bezoekers vandaan komen en hoe lang ze verblijven. Bij de evenementen en festivals in Leeuwarden kan een onderscheid worden gemaakt tussen 1-daagse vooral lokaal/regionaal georiënteerde evenementen en festivals aan de ene kant, en meerdaagse evenementen en festivals die relatief meer bezoekers van buiten de regio trekken aan de andere kant.

Evenementen en festivals die er, qua potentie van regionale bestedingen, vooral toe doen zijn onder meer de Luchtmachtdagen, Psy-Fi Festival, Media Art Festival, Noordelijk Film Festival, Welcome to the Village en Cityrock Leeuwarden.5 Die Evenementen en festivals zijn meerdaags en trekken een bovengemiddeld aantal bezoekers van buiten de regio. Bij dit type evenementen en festivals gaat het – buiten de Luchtmachtdagen - over meerdere dagen gerekend om ca. 150.000 bezoekers. De Luchtmachtdagen die niet jaarlijks in Leeuwarden worden georganiseerd, trokken in 2016 naar schatting 280.000 bezoekers (over twee dagen). Eéndaagse evenementen en festivals trekken ook veel bezoekers, maar waarschijnlijk slechts een klein deel bezoekers van buiten de regio. Het gaat dan bijvoorbeeld om Koningsdag Leeuwarden, het Befrijdingsfestival Fryslân, de Sinterklaas Intocht Leeuwarden, de jaarmarkt Leeuwarden, en het Leip Festival. 6 Een uitzondering is Into the Grave (4.000 bezoekers) waarvan bekend is dat ongeveer driekwart van de bezoekers van buiten de regio komt. Economische impact: resultaten Bestedingen bezoekers Op basis van bovenstaande indeling kan een globale schatting worden gemaakt van de uitgaven die de bezoekers doen. Die schatting is gebaseerd op enkele veldonderzoeken die zijn gedaan bij evenementen en festivals en algemene kengetallen over

5 6

Zie de bijlage. Zie de bijlage.

2

bestedingen van toeristen.7 Bij 150.000 bezoekers (over meerdere dagen) liggen de uitgaven bij de meerdaagse festivals met relatief veel bezoekers van buiten de regio in de orde van grootte van 7,5 miljoen euro. De Luchtmachtdagen zijn daarbij buiten beschouwing gelaten vanwege het specifieke karakter ervan, en omdat er geen nadere gegevens over de bezoekers zijn. De ééndaagse festivals en de meerdaagse festivals met weinig bezoekers van buiten de regio, trekken zo’n 500.000 bezoekers. Daar kan op basis van gebruikelijke kengetallen een uitgaventotaal worden geschat van ook rond de 7,5 miljoen euro.8 Dat betreft een minimum omdat niet van alle evenementen en festivals bezoekersaantallen bekend zijn. Omzet organisatie Bovenop die uitgaven komt de omzet van festivals.9 Daar zijn lang niet van alle evenementen en festivals gegevens over bekend. Aangenomen mag worden dat de meerdaagse festivals een grotere omzet hebben dan de kleinere ééndaagse. Van enkele meerdaagse festivals is de omzet bekend, zoals van WttV (1,1 miljoen) en van Psy-Fy (3 miljoen). Die getallen zijn niet ‘1-op-1’ te vertalen naar andere evenementen en festivals, maar het gaat waarschijnlijk wel om enkele miljoenen in totaal. Substitutie- en weglekeffecten Zoals gezegd, moet worden verondersteld dat een deel van de bestedingen van bezoekers een substitutie-effect betreft.

Dat geldt in belangrijke mate voor bezoekers uit de regio zelf. Er zijn geen exacte gegevens hierover bekend. Op basis van de gegevens die er zijn van enkele evenementen en festivals mag worden verondersteld dat bij meerdaagse festivals met relatief veel bezoekers van buiten de regio een ruim aandeel als extra bestedingen in de regio mogen worden beschouwd - hier geschat op 50-80%. De ééndaagse festivals en de meerdaagse festivals met weinig bezoekers van buiten de regio zullen slechts een klein aandeel extra bestedingen in de regio veroorzaken – hier geschat op 10-20%. Van de enkele festivals waar omzetgegevens van bekend zijn, is aangegeven dat ca. driekwart van de uitgaven bij regionale aanbieders besteed wordt. Dat wil niet zeggen dat dat deel dan ook volledig in de regio besteed wordt, omdat immers de regionale aanbieders op hun beurt deels ook weer toeleveranciers van buiten de regio hebben.10 Het deel van de uitbesteding die uiteindelijk in de regio neerslaat, is dus kleiner. Afgeleide bestedingseffecten Er zijn geen goede gegevens over het aantal banen dat in de regio betrokken is bij evenementen en festivals. Het gaat om de banen bij de festivalorganisaties zelf en bij toeleveranciers. Als het bij elk festival in totaal om een aantal van ca. 2-5 banen gaat, zou het in totaal om ruwweg 50-100 banen kunnen gaan. Daar komen de banen bij regionale toeleveranciers bij.

Het inkomen dat gepaard gaat met die banen genereert

7

De meeste bronnen geven een schatting van uitgaven per persoon per dag van ergens rond de 75 euro bij meerdaags bezoek. Bij verblijfstoeristen zijn kengetallen bekend van uitgaven per persoon per dag van ongeveer 75 euro (gemiddelde van besteding bij hotelovernachting (87 euro) en logies en ontbijt (65 euro)). Bij evenementen en festivals zullen de uitgaven echter lager zijn, omdat vaak eenvoudiger (camping) overnacht wordt. Een bedrag van bijvoorbeeld 50 euro lijkt dan realistischer. 8 Bij dagrecreanten 15 euro per persoon per dag. 9 In beginsel moet daarbij worden gecorrigeerd voor de ticketprijs die in de uitgaven pppd van bezoekers is meegenomen. Bij gebrek aan gegevens is dat hier achterwege gelaten; het effect zal niet heel groot zijn. 10 Andersom kan overigens ook: aanbieders van buiten de regio kunnen ook weer toeleveranciers van binnen de regio inhuren.

3

afgeleide bestedingseffecten, voor zover de betreffende personen in de regio wonen. Het gaat doorgaans maar om een klein deel van het inkomen (ca. 30%) dat als consumptieve bestedingen in de regio neerslaat. Conclusie Op basis van bovenstaande, en een (groot) aantal aannames kan, als wijze van vingeroefening, een indicatie worden gegeven van de totale extra bestedingen en werkgelegenheidseffecten, rekening houdend met weglekeffecten. Het gaat om naar schatting 7,5-10 miljoen euro extra bestedingen en 125-150 banen. Daarbij zij bedacht dat mogelijk niet alle evenementen en festivals in beeld zijn gebracht. De Luchtmachtdagen zijn sowieso niet meegenomen. Het betreft dus een ‘ruwe’ minimumschatting. Er is ook niet gekeken naar (lange termijn) effecten in de sfeer van imago-effecten, en effecten in de vorm van het versterken van de creatieve sector.

Uitgaven/ Veel bezoekers bestedingen van buiten regio/meerdaags Veel bezoekers van binnen regio/ééndaags Organisatie-omzet Luchtmachtdagen

Bestedingen exclusief substitutie- en weglekeffecten 7,5 miljoen euro 4-5 miljoen euro minimaal 7,5 miljoen euro

1-1,5 miljoen euro

enkele miljoenen euro PM

(deel van) enkele miljoenen euro

Afgeleide bestedingseffecten

Banen**

0,5-1,5 miljoen euro*

125-150

* Als het in totaal om ruwweg 50-100 fulltime banen bij organisaties zelf gaat en bijvoorbeeld een zelfde aantal bij regionale toeleveranciers, gaat het om 100-200 banen; als die grotendeels ook in de regio wonen en er gemiddeld besteedbaar inkomen van ca. 30.000 euro is, dan kunnen de afgeleide bestedingseffecten – uitgaande van ca. 30% dat aan consumptieve bestedingen in de regio - worden geschat op 1-1,5 miljoen euro. ** Fte; uitgaande van ca. 60.000 euro per fte. Bron: schatting BBO

4

Bijlage: overzicht evenementen en festivals Leeuwarden

Meerdaags Evenement

Aantal Bezoekaantal Bezoekers dagen 2016 (schatting) buiten regio*

Luchtmachtdagen

2

210.000

3

Psy-Fi Festival

5

65.000

3

Fries Straatfestival

3

60.000

1

Noordelijk Film Festival

5

35.000

2

Promised Land Festival

3

22.500

?

Welcome to the Village Grouster Skûtsjewike

3

21.000

2

10

12.500

1

Media Art Festival

17

10.000

3

City Proms

4

10.000

1

Big Taste Festival

4

6.000

1

Cityrock Leeuwarden

2

5.000

2

Lunato Kermis Leeuwarden

5

4.500

1

3

4.000

1

PM**

?

2

De Culinaire Verleiding Elfstedentochten

* 3=relatief veel; 2=gemiddeld; 1=relatief weinig (regio = provincie Fryslân) ** Er is een aantal Elfstedentochten dat meerdaags wordt verreden/gevaren e.d.

Eéndaags Evenement

Aantal Bezoekaantal Bezoekers dagen 2016 (schatting) buiten regio*

Koningsdag Leeuwarden

1

100.000

1

Befrijdingsfestival Fryslân

1

80.000

1

Sinterklaas Intocht Leeuwarden

1

25.000

Jaarmarkt Leeuwarden

1

10.000

1 1

Leip Festival

1

8.000

1

Hemels

1

7.500

1

Dancetour Leeuwarden

1

7.000

?

Loop Leeuwarden

1

6.000

1

Into the Grave

1

4.000

3

City Jazz Leeuwarden

1

3.000

1

UITfestival Leeuwarden

1

2.500

1

Bloemenmarkt Leeuwarden

1

?

1

Antiek- en curiosamarkt Leeuwarden

-

?

1

Elfstedentochten*

1

?*

1

* 3=relatief veel; 2=gemiddeld; 1=relatief weinig (regio = provincie Fryslân). ** Bij Elfstedentocht voor motoren en auto’s naar schatting 3.500 bezoekers; bij Elfstedentocht Rally voor Oldtimers naar schatting 1.000 bezoekers.

5

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

14

bestemmingsplan Partiële herziening bestemmingsplan Leeuwarden - Recreatiegebied Groene Ster t.b.v. evenementen

Bijlage 2 Locatiealternatievenonderzoek

15

Locatiealternatievenonderzoek Inleiding Aanleiding Partiële herziening bestemmingsplan De Groene Ster als evenementenlocatie Het gebied De Groene Ster wordt al vele jaren gebruikt voor verschillende muziekevenementen. Dit gebied heeft planologisch de bestemmingen ‘Recreatie – Dagrecreatie’ en ‘Natuur waarbij tot dusver steeds op basis van incidentele vergunningen muziekevenementen werden toegelaten. Op de voet van artikel 3 lid 1 Wro moet het bestaande gebruik van de gronden worden vastgelegd in een bestemmingsplan, rekening houdend met toekomstige ontwikkelingen waarvan de verwachting is dat die de komende jaren zullen worden verwezenlijkt. In de partiële herziening van het bestemmingplan waarin de evenementen planologisch mogelijk worden gemaakt blijft de bestaande recreatieve bestemming en de natuur bestemming in stand en wordt deze vervolgens aangevuld met enkele bijzondere regels voor evenementen. Aan de orde is dus het vastleggen van het bestaande gebruik van De Groene Ster zoals dat al jaren (sinds 2014) in een reeks van vergunningen is toegestaan. Locaties Uitgangspunt voor de herziening van het bestemmingsplan ten behoeve van evenementen is dat sprake is van een bestaand gebruik dat planologisch inbestemd wordt. Dat neemt niet weg dat er ook nog gekeken kan worden naar andere locaties. Zo’n alternatief moet wel aan bepaalde minimum eisen voldoen.

Daarvoor wordt een vergelijking gemaakt met de eigenschappen van locatie De Groene Ster. Immers het uitgangspunt is dat op deze locatie al jarenlang muziekevenementen kunnen worden gehouden. Bij een dergelijk onderzoek wordt gebruik gemaakt van de techniek van het trechteren. Op deze manier kan op een efficiënte manier de omgeving worden verkend om op een doelmatige manier tot een selectie te komen. Het vervolgtraject voor het vaststellen van het bestemmingsplan ziet er als volgt uit: A. B. C.

Trechtering realistische locatiealternatieven. Vergelijking van de milieueffecten tussen de redelijke alternatieven (onderdeel van de m.e.r.). Opstellen Ruimtelijke onderbouwing (onderdeel van het bestemmingsplan).

Redelijke alternatieven De partiële herziening van het bestemmingsplan is PlanMER-plichtig. In dit kader heeft de Notitie Reikwijdte en Detailniveau ter inzage gelegen. De Commissie m.e.r. heeft in haar advies op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau aangegeven dat in het PlanMER met het oog op de beoordeling van de milieueffecten ook een onderzoek naar alternatieven moet worden opgenomen. Dat heeft ermee te maken dat een Mer-onderzoek naar zijn aard een “vergelijkend warenonderzoek” is.

1

In het Locatiealternatievenonderzoek worden andere locaties op ruimtelijke en milieuaspecten beoordeeld en vergeleken met locatie De Groene Ster, dat als uitgangspunt dient. Daarbij moet het wel gaan om redelijke/realistische alternatieven voor De Groene ster. Alleen redelijke/realistische alternatieven moeten in het PlanMER worden beoordeeld. Als er geen redelijke/realistische alternatieve locaties zijn mogen er ook inrichtings- of gebruiksalternatieven worden aangeleverd. De redelijke/realistische alternatieven worden vervolgens in het PlanMER getoetst op hun milieueffecten. Dit onderzoek brengt de milieueffecten van een plan of project in beeld. Bij die beoordeling blijven de andere ruimtelijke aspecten buiten beschouwing. De uitkomsten van dat onderzoek naar de milieueffecten kunnen weliswaar van invloed zijn op het vinden van de juiste locatie, maar uiteindelijk is het niet deze Mer-rapportage, maar een afweging van alle betrokken belangen die een rol spelen bij het vaststellen van een bestemmingsplan. Ook een locatie die in het kader van de Mer- rapportage minder gunstig uitpakt, kan met voldoende planologische waarborgen op basis van een volledige belangenafweging planologisch toch de voorkeur verdienen. Locatiealternatievenonderzoek Het voorliggend Locatiealternatievenonderzoek omvat Stap A van het proces.

Allereerst zijn de kenmerken van De Groene Ster vertaald in de uitgangspunten waaraan een locatie moet voldoen. Vervolgens is op basis van een trechteringsproces van zes stappen bepaald of er redelijke alternatieven voor De Groene Ster als evenementenlocatie beschikbaar zijn. Het voorliggend onderzoeksrapport is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 1: Hoofdstuk 2:

Hoofdstuk 3:

Uitgangspunten locatiealternatief Trechtering van de locaties waarbij wordt uitgegaan van de volgende stappen:  Stap 1: Gebieden buiten de gemeentegrens vallen af  Stap 2: Gebieden die te ver van de stad Leeuwarden liggen vallen af  Stap 3: Gebieden/ locaties die onverenigbaar zijn met evenementen vallen af  Stap 4: Gebieden die onvoldoende bereikbaar zijn voor gemotoriseerd vervoer vallen af  Stap 5: Gebieden die niet mogelijk zijn vanwege geluid vallen af  Stap 6: Gebieden vergelijken aan de hand van milieu- en omgevingsaspecten. Conclusie

Bijlagen: 1. Kaart fietsnetwerk 2. Onderbouwing geluid 3. Geluidonderzoek 4. Kaarten stappen trechtering

2

Hoofdstuk 1 Uitgangspunten locatiealternatieven De zoektocht naar locatiealternatieven is gedaan door middel van een trechteringsproces. Van grof naar fijn zijn criteria getrechterd die bepalend zijn of een locatie voor evenementen rondom Leeuwarden in potentie al dan niet redelijk/realistisch is. De muziekevenementen met een groot ruimtegebruik hebben de grootste impact op de woon- en leefomgeving (vanwege ruimtegebruik geluid en het aantal mensen) en zijn als uitgangspunt genomen voor het zoeken naar realistische locatiealternatieven. Dat betekent dat gekeken is naar locaties waar o.a. 15.000 aanwezigen (bezoekers, crew, artiesten ed.) terecht kunnen en waar ter plaatse ruimte is om te kamperen en parkeren. De minimale omvang voor een muziekevenement groot ruimtegebruik is circa 35 ha1. Indien muziekevenementen met een groot ruimtegebruik inpasbaar zijn, dan zijn muziekevenementen met een kleiner ruimtegebruik2 en de kleinere overige evenementen3 (planologisch) ook inpasbaar. Hierna is per stap het trechteringsproces naar redelijke/realistische locatiealternatieven beschreven en onderbouwd. De stappen worden geïllustreerd met kaarten in de tekst. In de bijlagen zijn gedetailleerdere kaarten opgenomen van de trechteringstappen waarin ook de locaties zijn meegenomen die zijn aangedragen door indieners van zienswijzen.

1

2 3

Deze oppervlakte is ontleend aan het bestaande gebruik op basis van de incidentele vergunningen voor evenementen. Het gebied voor muziekevenementen “groot ruimtegebruik” in De Groene Ster heeft een oppervlakte van circa 68 ha. Dit terrein is maar voor circa de helft bruikbaar vanwege met name grote oppervlakten water en bosschages. Bij deze evenementen zijn ook 15.000 aanwezigen (bezoekers, crew, artiesten ed.) toegestaan. Bij de overige evenementen zijn maximaal 3.000 aanwezigen toegestaan en is er alleen sprake van achtergrondmuziek of een omroepinstallatie zoals bij sportevenementen of introductiedagen van opleidingen. Kamperen wordt niet toegestaan.

3

Hoofstuk 2 Trechtering van de locaties Stap 1: Gebieden buiten de gemeentegrens vallen af De gemeente Leeuwarden is alleen bevoegd om binnen haar gemeentegrenzen besluiten te nemen over het mogelijk maken van een evenementenlocatie. Het zoekgebied is daarom in de eerste stap begrensd tot het grondgebied van de gemeente Leeuwarden. Afbeelding 1 geeft het zoekgebied weer. In bijlage 4 van deze Locatiealternatievenstudie is de kaart in groter formaat opgenomen. Op deze kaart, als ook de overige kaarten in bijlage 4, zijn tevens locatiealternatieven opgenomen die zijn aangedragen door indieners van zienswijzen op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau.

Afbeelding 1: Kaart trechteringstap 1 (Gebieden buiten de gemeentegrens vallen af)

4

Stap 2: Gebieden die te ver van de stad Leeuwarden liggen vallen af Voor het evenemententerrein wordt een locatie rondom de stad Leeuwarden gezocht. Dit vanwege de bereikbaarheid van het evenemententerrein en de economische spin-off voor de stad Leeuwarden. In het advies van de Commissie voor de m.e.r. wordt ook aangegeven dat er een locatie rondom Leeuwarden moet worden gezocht.

Bereikbaarheid De jarenlange ervaring leert dat veel evenementen met name veel inwoners uit de stad Leeuwarden trekken zoals bijvoorbeeld Welcome to the Village (muziekevenement klein ruimtegebruik). Het grootste evenement wat mogelijk wordt gemaakt in het bestemmingsplan (muziekevenementen groot ruimtegebruik) zoals Psy-Fi trekt juist weer veel internationale bezoekers. De gemeente vindt het vanwege duurzaamheid belangrijk dat de bezoekers van evenementen zoveel mogelijk met de fiets of het openbaar vervoer kunnen komen. De locatie moet daarom niet te ver van de stad Leeuwarden af liggen gezien de fietsafstand (bij lokale evenementen) en de aanwezigheid van een intercitystation (bij (inter)nationale evenementen) waardoor je nog maar een klein stukje met ander (openbaar) vervoer hoeft te reizen. Economische spin-off Voor de economische vitaliteit en aantrekkingskracht van een stad is een diversiteit aan culturele voorzieningen waaronder een evenemententerrein in/nabij de stad van belang. Bezoekers van evenementen besteden veel geld in de stad Leeuwarden (horeca, winkels e.d.). Verder creëren evenementen, en in het bijzonder jaarlijks terugkerende evenementen, naamsbekendheid voor de stad Leeuwarden. De gemeente wil ook graag voortbouwen op het succes van Culturele Hoofdstad van Europa in 2018.

In de “Visienota evenementen gemeente Leeuwarden” (vastgesteld op 9 juli 2019) is nader ingaan op de economische waarde voor de stad Leeuwarden door evenementen. In de tweede stap is het zoekgebied daarom begrensd tot gebieden rondom de stad Leeuwarden. Dit is als volgt gedaan. De oostelijk en westelijk grens zijn in stap 1 al bepaald door de gemeentegrens. Het zoekgebied ten noorden van de stad Leeuwarden is begrensd tot aan de Cornjumervaart omdat deze vaart maar op een beperkt aantal punten oversteekbaar is. Ten zuiden van de stad Leeuwarden is de N31 een logische grens. Dit is een vierbaansweg en maar op een beperkt aantal punten oversteekbaar. Deze locaties zijn weergegeven op afbeelding 2 en op de grotere kaart in bijlage 4. Eén van de genoemde locatie door indieners van zienswijzen valt buiten de contour rondom Leeuwarden, namelijk het buitengebied ten noorden van Grou en Jirnsum. Deze locatie ligt op circa 15 kilometer vanaf het centrum van Leeuwarden.

5

Afbeelding 2: Kaart trechteringstap 2 (Gebieden die te ver van de stad Leeuwarden liggen vallen af)

Stap 3: Gebieden/ locaties die onverenigbaar zijn met evenementen vallen af Een evenementenlocatie moet (tijdelijk) verenigbaar gemaakt kunnen worden met het bestaande gebruik of de bestaande functie. Dat is niet op alle plekken mogelijk. Een aantal aspecten is hierbij nader bekeken. De volgende gebieden/ locaties vallen af in deze stap (zie afbeelding 3 en bijlage 4): - De bebouwde kom4 van de stad Leeuwarden en de dorpen. Binnen de bebouwde kom van de stad Leeuwarden en de dorpen zijn geen locaties aanwezig van voldoende omvang (circa 35 ha). Binnen de stad Leeuwarden zijn overigens al diverse andere locaties aanwezig voor evenementen zoals het Oldehoofsterkerkhof, het Wilhelminaplein, de Prinsentuin en het Frieslandplein (WTC). Op deze locaties worden andere typen evenementen gehouden zonder kamperen. Zie ook de “Visienota evenementen gemeente Leeuwarden (vastgesteld op 9 juli 2019)”. - De locaties waarvoor al concrete (bouw)plannen zijn en die met enige zekerheid door zullen gaan, maar nog niet (volledig) zijn gerealiseerd. In dit geval gaat het om de woonwijken Blitsaerd Oost, Middelsee, de Hem, Wiarda, de Klamp en Unia. - Zonnevelden en zoekgebieden zonnevelden omdat het gaat om grote oppervlakten waar evenemententerreinen niet mogelijk zijn. Deze gebieden moeten voor dat doel beschikbaar blijven.

- De vliegbasis inclusief “veiligheidszone – munitie B” 5 omdat terreinen voor recreatie hier niet zijn toegestaan volgens het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening. Recreatie vormt een belemmering voor de functionele bruikbaarheid van het gebied. - Natura-2000 gebied Groote Wielen omdat het niet mogelijk is gezien de status van het gebied om hier evenementen mogelijk te maken. 4 5

Het bestaand bebouwd gebied conform de ‘Verordening Romte Fryslân’ van de provincie Fryslân. In veiligheidszone – munitie B is het oprichten van kwetsbare of beperkt kwetsbare objecten als bedoeld in het Besluit externe veiligheid inrichtingen niet toegestaan. Onder (beperkt) kwetsbare objecten vallen kampeerterreinen en andere terreinen bestemd voor recreatieve doeleinden.

6

-

-

-

6

7

8

Weidevogelkansgebieden. Tegen het Natura-2000 gebied Groote Wielen ligt een deel van een weidevogelkansgebied. Het is niet toegestaan om in het broedseizoen evenementen mogelijk te maken in weidevogelkansgebieden. Er is geen vaste wettelijke periode voor een broedseizoen omdat vogels op verschillende momenten broeden. Over het algemeen wordt de periode van 15 maart tot 15 juli aangehouden. Gezien de steeds slechtere staat van weidevogels6 en de lange periode waarin evenementen niet mogelijk zijn, is een evenemententerrein in een open weidevogelkansgebied niet realistisch. 7 Gronden met de bestemming bos. In dit geval gaat het met name om grote delen van het Leeuwarder Bos en een gebied ten noordoosten daarvan. Op deze gronden is het realiseren van evenementen niet mogelijk omdat er geen/te kleine open plekken aanwezig zijn. De gronden met de bestemming “Agrarisch - Onderzoek en onderwijs” van de Dairy Campus. De Dairy Campus is onderdeel van Wageningen University & Research en het onderzoek- en praktijkcentrum voor de melkveehouderij. Innovatie, onderzoek, educatie, kennisoverdracht en praktijkleren zijn zeer belangrijk voor de Dairy Campus.

Een evenemententerrein op de graslanden van de Dairy Campus met de bestemming “Agrarisch - Onderzoek en onderwijs” is niet realistisch vanwege de mogelijke verstoring van onderzoeken en besmettingsgevaar voor het vee door de vele bezoekers. 8

De weidevogelmonitoring in het Weidevogelmeetnet Friesland laat een doorlopende achteruitgang zien in de afgelopen decennia. Het dichtstbijzijnde weidevogelkansgebied ligt op circa 400 meter ten noorden van het plangebied in De Groene Ster. In de passende beoordeeld is geconcludeerd dat effecten op weidevogelkansgebieden zijn uitgesloten.

Deze gronden vallen onder het bestemmingsplan “Leeuwarden – Dairy Campus en Omgeving”, vastgesteld op 18-12-2019.

7

Afbeelding 3: Kaart trechteringstap 3 (Gebieden/ locaties die onverenigbaar zijn met evenementen vallen af)

Stap 4: Gebieden die onvoldoende bereikbaar zijn voor gemotoriseerd vervoer vallen af Het is van belang dat een evenemententerrein voldoende en veilig bereikbaar is voor de vele bezoekers, hulpdiensten en voertuigen voor de op- en afbouw werkzaamheden. Ten noorden van Leeuwarden ligt een grootschalig agrarisch gebied met smalle plattelandsweggetjes waar voertuigen elkaar alleen goed kunnen passeren door uit te wijken naar de berm. Uitgangspunt is dat de ingang van het evenemententerrein op maximaal 1.000 meter kan liggen van gebiedsontsluitingsweg (in dit geval de N357) zodat er tot de ingang maximaal 1.000 meter over een smal plattelandsweggetje gereden hoeft te worden. Dit wordt nog aanvaardbaar geacht. Het zoekgebied voor locatiealternatieven is daarom verminderd met gebieden die verder dan 1.000 meter van een gebiedsontsluitingsweg. Dit is weergegeven op afbeelding 4 en op de grotere kaart in de bijlage. In het uiterste zuidoostelijke deel van het zoekgebied ligt een gebied dat volledig is ingeklemd tussen de N31 en water (zonder bruggen). Dit gebied valt ook af als zoekgebied. De mate van bereikbaarheid voor gemotoriseerd vervoer maar ook per fiets en openbaar vervoer komt na het trechteringsproces aan de orde waarbij de locatiealternatieven worden gescoord op milieuaspecten (waaronder bereikbaarheid) ten opzichte van De Groene Ster.

8

Afbeelding 4: Kaart trechteringstap 4 (Gebieden die onvoldoende bereikbaar zijn voor gemotoriseerd verkeer vallen af)

Stap 5: Gebieden die niet mogelijk zijn vanwege geluid vallen af Een volgend bepalend aspect voor een realistisch alternatief is dat elektrisch versterkte muziek mogelijk gemaakt moet kunnen worden bij muziekevenementen, een hoog geluidsniveau. Een aanvaardbaar woon- en leefklimaat moet worden behouden en tegelijkertijd moet een behoorlijk geluidsvolume mogelijk zijn. Er bestaan geen officiële afstandsmaten die aangehouden moeten worden (bv VNG-richtlijnen) van een podium met een bepaald geluidsvolume tot een gevoelige bestemming. Om inzicht te krijgen in gebieden die niet mogelijk zijn vanwege het geluid is een minimale afstand bepaald op basis van expert judgement. Om het onderzoeksgebied te kunnen afbakenen is een afstand van 500 meter gebruikt, gerekend rondom een woning/geluidsgevoelige bestemming. Daarmee wordt een grofmazige schifting tot stand gebracht waarmee we op een eenvoudige en efficiënte manier tot een eerste selectie kunnen komen. Op deze wijze kan er doelmatig worden gezocht naar alternatieve locaties. In afbeelding 5 en op de grotere kaart in bijlage 4 is dit weergegeven. Tevens zijn hierop Dit heeft geresulteerd in een weergave van gebieden waar een podium met een hoog geluidsniveau (hoofdpodium) kan staan. Afbeelding 6 bevat een detailweergave van deze gebieden. De grotere kaart is opgenomen in bijlage 4.

9

Afbeelding 5: Kaart trechteringstap 5 (Gebieden die niet mogelijk zijn vanwege geluid vallen af)

Afbeelding 6: Detailkaart van locaties waar een podium met een hoog geluidsniveau kan staan

10

Stap 6 Gebieden vergelijken aan de hand van milieu- en omgevingsaspecten. Op basis van de trechtering blijven zes locatiealternatieven over die voldoen aan alle locatie-eisen. Na de laatste trechteringstap blijven de gebieden over waar een podium met een hoge geluidsbelasting geplaatst zou kunnen worden. Dat gebied of een deel daarvan moet in ieder geval binnen het plangebied van het locatiealternatief komen te liggen zodat daar een hoofdpodium kan komen. Andere functies kunnen dichter bij gevoelige bestemmingen komen te liggen. Zie ook de afbeelding 5 (trechteringstap 5) waarin de mogelijke locaties van het hoofdpodium en de locatiealternatieven zijn weergeven. Afbeelding 7 geeft deze locaties weer. In bijlage 4 is de grotere kaart opgenomen. Alle zes locaties hebben de bestemming ‘Agrarisch’. Hieronder worden de zes locatiealternatieven (indicatief) weergegeven.

Afbeelding 7: Locatiealternatieven die overblijven na de trechtering9

11

I.

Indicatie locatie direct ten noordoosten van de vliegbasis Leeuwarden

II.

Indicatie locatie direct ten zuidwesten van de vliegbasis Leeuwarden

12

III.

Indicatie locatie ten noorden van de Harlingerstraatweg tussen de N31 en de westrand van Leeuwarden

IV.

Indicatie locatie ten zuiden van de Dairy Campus en ten westen van de nieuwbouwwijk Middelsee

13

V.

Indicatie locatie ten zuiden van de woonwijk Wiarda en de Hem

VI.

Indicatie locatie ten zuiden van de Tearnzer Wielen

14

Stap 6: Gebieden vergelijken aan de hand van milieu- en omgevingsaspecten Wijze van beoordeling De locatiealternatieven zijn vergeleken op milieuaspecten met evenemententerrein De Groene Ster. De mate van detailniveau van de vergelijking is zodanig dat duidelijk wordt of een locatie voor het milieuaspect beter, gelijk of slechter scoort ten opzichte van de locatie De Groene Ster. Dit is ook gedaan voor overige aspecten die meewegen in de beschouwing van de locaties. NB: De commissie MER heeft hierover het volgende aangegeven:

De volgende milieu- en overige aspecten zijn in de vergelijking meegenomen. In de tabel is tevens omschreven welke beoordelingscriteria zijn gehanteerd.

Milieuaspect Natuur

Verkeer/ parkeren

Geluid

Beoordelingscriteria  Ligging nabij een Natura 2000-gebied  Ligging in Natuurnetwerk Nederland  Ligging in natuur buiten Natuurnetwerk Nederland  Bereikbaarheid gemotoriseerd vervoer  Bereikbaarheid openbaar vervoer  Bereikbaarheid per fiets  Verkeersveiligheid  Mogelijkheid voor parkeren (op verhard terrein)  Invloed van geluid op gevoelige bestemmingen (woningen)  Cumulatie met bestaande geluidbronnen  Gevoeligheid voor zetting van de bodem  Kans op wateroverlast  Aantasting openheid landschap

Bodem Water Landschap Overige aspecten Sfeer/  aantrekkelijkheid gebied Geschiktheid  bestaand gebruik/ functie Grondeigendom 

Gevarieerdheid evenemententerrein Passendheid evenemententerrein met bestaand gebruik van de gronden Toestemming voor gebruik van de gronden

15

De scoringssystematiek van de locatiealternatieven ten opzichte van De Groene Ster is als volgt. Score Omschrijving + Beter ten opzichte van De Groene Ster 0 Vergelijkbaar met De Groene Ster Slechter ten opzichte van De Groene Ster Bij de score van de locatiealternatieven is uitgegaan van de huidige situatie. Minimale aanpassingen (zoals tijdelijke bushaltes) zijn wel meegenomen bij de beoordeling. De hoofdbestemming van de locatiealternatieven zal agrarisch blijven. De hoofdbestemming van het plangebied in De Groene Ster waar evenementen mogelijk gemaakt gaan worden is en blijft “Recreatie – Dagrecreatie” en voor een deel “Natuur”. Beoordeling De scores van de locatiealternatieven ten opzichte van De Groene Ster zijn hieronder in een tabel opgenomen en zullen daarna worden toegelicht. Criterium/ locatie Milieuaspecten

Locatie I

Locatie II

Locatie III

Locatie IV

Locatie V

Locatie VI

Direct ten noordoosten van vliegbasis Leeuwarden

Direct ten zuidwesten van vliegbasis Leeuwarden

Ten noorden van Harlingerstraatweg

Ten westen van nieuwbouwwijk Middelsee

Ten zuiden van woonwijk Wiarda en de Hem

Ten zuiden van de Tearnzer Wielen

Natuur Natura-2000gebied NNN Natuur buiten NNN Verkeer/ parkeren Bereikbaarheid gemotoriseerd vervoer Bereikbaarheid OV Bereikbaarheid fiets Verkeersveiligheid Parkeren Geluid Invloed van geluid op gevoelige bestemmingen Cumulatie met bestaande geluidoverlast Bodem Gevoeligheid zetting bodem Water Kans op wateroverlast

16

Landschap Aantasting openheid gebied

Overige aspecten Sfeer/ aantrekkelijkheid gebied Geschiktheid bestaand gebruik/ functie Grondeigendom

Toelichting van de scores Milieuaspecten Natuur Natura 2000-gebied: Vrijwel direct ten noorden van de locatie De Groene Ster ligt het Natura 2000gebied De Groote Wielen. De locatiealternatieven liggen verder van Natura-2000 gebieden af en scoren daarom beter. Natuurnetwerk Nederland: Locatie De Groene Ster ligt voor een klein deel binnen de grens van een gebied van Natuurnetwerk Nederland (“EHS overige natuur” genaamd in de Verordening Romte Fryslân 2014). De locatiealternatieven liggen niet in het Natuurnetwerk Nederland en scoren daarom beter. Natuur buiten het Natuurnetwerk Nederland: Locatie De Groene Ster ligt deels in natuur buiten het Natuurnetwerk Nederland (“Natuur buiten de EHS” genaamd in de Verordening Romte Fryslân 2014). De locatiealternatieven liggen niet in gebieden met de aanduiding “Natuur buiten de EHS” en scoren daarom beter.

Afbeelding 7: Ligging locatiealternatieven t.o.v. natuur

17

Verkeer/ parkeren Bereikbaarheid gemotoriseerd vervoer De Groene Ster ligt aan een 2x2 baans autoweg. Ter hoogte van het plangebied bevindt zich een kruispunt waarmee verkeer van en naar het plangebied ontsloten wordt. Het kruispunt is voorzien van een verkeersregelinstallatie en aparte opstelstroken voor links- en rechts afslaand verkeer. Een dergelijke infrastructuur met een kruispunt voorzien van een verkeersregelinstallatie en aparte opstelstroken ter hoogte van het plangebied is in de huidige situatie niet aanwezig bij de locatiealternatieven en daarom scoren deze slechter. Bereikbaarheid openbaar vervoer De Groene Ster is goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Er zijn twee bushaltes aan de Groningerstraatweg waar regelmatig bussen stoppen. De locatie ten noorden van de Harlingerstraatweg en de locaties ten noordwesten en ten zuidoosten van de vliegbasis zijn ook goed bereikbaar per openbaar vervoer. Deze scoren daarom vergelijkbaar met De Groene Ster. De locatie ten westen van de wijk Middelsee scoort beter op het aspect bereikbaarheid per openbaar vervoer. Deze locatie ligt in de nabijheid van het toekomstig NS-treinstation “de Werpsterhoeke”. Dit station is nog niet gerealiseerd maar wordt al wel mogelijk gemaakt in het bestemmingsplan. Het treinstation is daarom bij de beoordeling betrokken.

De locaties ten zuiden van de woonwijk Wiarda en de Hem en de locatie ten zuiden van de Tearnzer Wielen zijn alleen per pendelbus bereikbaar. Deze locaties scoren daarom slechter dan De Groene Ster. Bereikbaarheid fiets De Groene Ster is ontsloten door een tweetal snelfietsroutes. Daarmee is het terrein voor fietsers zeer goed ontsloten. De locatie ten noorden van de Harlingerstraatweg en de locaties ten noordwesten en ten zuidoosten van de vliegbasis zijn ontsloten via één snelfietsroute. De locatie ten westen van de wijk Middelsee is ontsloten via één recreatieve route. De locatie ten zuiden van de woonwijk Wiarda en de Hem is ontsloten via één primaire fietsroute en de locatie ten zuiden van de Tearnzer Wielen is ontsloten via een primaire fietsroute en een recreatieve route. De Groene Ster heeft een iets beter fietsnetwerk. Voor een bezoeker van evenementen is het verschil tussen de netwerken zo minimaal waardoor geoordeeld is dat de alternatieven vergelijkbaar scoren met De Groene Ster. In bijlage 1 is het fietsnetwerk weergegeven van de gemeente Leeuwarden. Verkeersveiligheid De verkeersveiligheid bij De Groene Ster is goed. Ter hoogte van het plangebied is een kruispunt waarmee verkeer van en naar het plangebied ontsloten wordt. Het kruispunt is voorzien van een verkeersregelinstallatie en aparte opstelstroken voor links- en rechts afslaand verkeer.

Ook zijn parallelwegen en vrij liggende fietspaden aanwezig. Het voorgaande is niet of deels aanwezig bij de locatiealternatieven en daarom scoren ze slechter.

18

Parkeren In De Groene Ster zijn verschillende verharde parkeerterreinen aanwezig10. Deze kunnen tijdens evenementen worden gebruikt. Deze zijn (nagenoeg) niet aanwezig bij de locatiealternatieven. De locatiealternatieven scoren daarom slechter voor het aspect parkeren. Geluid Geluid op gevoelige bestemmingen Het geluid van podia door elektrisch versterkte muziek geeft de geluidshinder. In bijlage 2 is een motivatie opgenomen over hoe het geluid is beoordeeld in dit Locatiealternatievenonderzoek. Er zijn veel variabelen die de mate van deze geluidshinder bepalen zoals de afstand van de gevoelige bestemming tot podium dit is in beeld gebracht in tabel 3 van bijlage 2, het geluidsniveau van podium (daarbij is uitgegaan van het worst case scenario zoals omschreven in bijlage 2), de aard van de muziek (hierbij is uitgegaan van het ultrabas spectrum), de windrichting, richting van het muziekpodium, (er is uitgegaan van een standaard bolvormige verspreiding) isolatie van de woningen (redelijk tot goed geïsoleerde woningen). Er is geen rekening gehouden met de afschermende werking van gebouwen voor de achterliggende geluidsgevoelige bestemmingen. Bij het verlenen van een ontheffing voor geluid is het criterium dat omwonenden geen onduldbare hinder mogen ondervinden. Dat neemt niet weg dat omwonenden wel hinder kunnen ondervinden.

Gelet op tabel 3 (bijlage 2) betekent dit dat potentiële hinder zich in de avondperiode tot op een afstand van ruim 6 kilometer kan voordoen. Voor alle locaties geldt dat bij een afstand van 6 kilometer vanaf de beoogde podiumlocatie zich een groot deel van de stad en een aantal dorpen zich in de invloedssfeer bevindt. Het aantal geluidgevoelige bestemmingen is door DGMR in beeld gebracht (M.2020.0146.02.R002; locatiestudie alternatieven evenemententerrein; 24 juni 2022). Dit rapport is opgenomen in bijlage 3. Uit dit onderzoek blijkt dat, in absolute aantallen gezien, bij alle locaties meer geluidgehinderden op geringere afstand van het terrein liggen dan bij locatie De Groene Ster (tot afstand 3.200 meter). Voor locatie IV geldt ook dat binnen de contour tot 1600 meter een deel van de nieuwe woonwijk Middelsee (indicatie 1.000 woningen). En binnen 3.200 meter de hele woonwijk (indicatie 3.200 woningen). Met betrekking tot overige geluidsgevoelige objecten ligt De Groene Ster beter dan de overige locaties. Als wordt gekeken naar de totale afstand en het totaal aantal geluidgehinderden per locatie, dan heeft de locatie De Groene Ster meer geluidgehinderden dan locaties I en II, maar minder dan de overige locaties.

Omdat voor muziekevenementen in zijn algemeenheid geldt dat het geluid als overlast kan worden ervaren, zijn alle locaties beschouwd als vergelijkbaar met De Groene Ster.

10

Onder een verhard parkeerterrein wordt niet verstaan het leggen van rijplaten op een onverharde bodem. De ondergrond zal ook met rijplaten (enigszins) beschadigen.

19

(Locatie 0 = De Groene Ster)

Ook blijkt uit trechteringstap 5 dat bij De Groene Ster het grootste gebied overblijft waar podia verder dan 500 meter van woningen gerealiseerd kunnen worden. Hierdoor hebben evenementenorganisatoren meer vrijheid om te bepalen waar podia opgericht kunnen worden. Cumulatie geluid De vliegbasis is voor cumulatie van geluid het belangrijkste aspect. Cumulatie van geluid door (spoor)wegen zal ten opzichte van het geluid door de vliegbasis niet onderscheidend zijn. De cumulatie met geluidshinder zal fors zijn op de locatie direct ten noorden van de vliegbasis en de twee locaties ten zuiden van de vliegbasis. Deze locaties (I, II en III) scoren daarom voor dit aspect negatiever dan De Groene Ster. De andere locaties scoren hetzelfde als De Groene Ster. Bovendien zullen de (muziek)evenementen ook last hebben van de overvliegende straaljagers vanwege spraakverstoring en omdat de muziek niet meer (goed) hoorbaar is. Bodem In De Groene Ster is sprake van een slappe klei- en veengrond. De veengrond is zettingsgevoelig. Bij de inrichting van het gebied voor recreatie eind jaren 60 en begin jaren 70 is een laag zand (dikte 20 tot 100 centimeter) boven op deze zettingsgevoelige grond aangebracht zodat het gebruikt kan worden als recreatiegebied.

De zettingsgevoeligheid kan zich ondanks het laag zand in de bovengrond blijven manifesteren door ongelijke verzakkingen, waardoor bijvoorbeeld regenwater kan blijven staan. De alternatieve locaties meer naar het westen bevinden zich ter plaatse van de voormalige Middelsee en verder naar het oosten in het overgangsgebied tussen de Middelsee en de oostelijk 20

gelegen veengronden. Deze gronden zijn minder zettingsgevoelig dan de gronden in De Groene Ster omdat ze helemaal uit klei bestaan of meer klei bevatten Voor alle locatiealternatieven geldt daarom dat ze voor wat betreft bodemopbouw beter scoren dan De Groene Ster. Water Bij de kans op wateroverlast zijn o.a. de grondwaterstanden van belang. Daar waar sprake is van lage grondwaterstanden kan de bodem in principe meer water ‘opvangen’ dan bij hoge grondwaterstanden. De grondsoort speelt hierbij ook een belangrijke rol: regenwater trekt veel minder gemakkelijk in kleigrond dan in zandgrond. De grondwaterstanden in De Groene Ster variëren: in het natte seizoen (van circa april tot circa september) 10 tot 30 centimeter beneden het maaiveld; in het droge seizoen (van circa oktober tot circa maart) 50 tot 80 centimeter beneden het maaiveld. De variatie heeft o.a. te maken met de specifieke hoogteligging van de verschillende delen en met de drainage die plaatselijk aanwezig is (in het meest intensief gebruikte deel rond het grote strand). Voor De Groene Ster geldt gemiddeld dat aan de oostkant sprake is van een dikkere zandlaag, waarmee daar dus sprake is van een groter waterbergend vermogen. In De Groene Ster blijft de kans op de wateroverlast groot. Door het intensief gebruik raakt de bovengrond verdicht en daardoor kan regenwater minder goed in de bodem trekken.

De ophoging en met name ook de drainage, zorgen ervoor dat het terrein betrekkelijk droog blijft bij bijvoorbeeld een fikse regenbui. Het water wordt door de drainage direct afgevoerd. Hiermee blijft het terrein toegankelijk voor mensen en voertuigen. Ook draagt de drainage in De Groene Ster er aan bij dat het terrein na afloop van activiteiten weer sneller droog wordt, waardoor het gras zich beter zal kunnen herstellen. Ook ter plaatse van de locatiealternatieven met kleigrond is de kans op wateroverlast groot. Voor de alternatieve locaties geldt dat er geen voorzieningen zijn aangebracht die zorgen voor waterbergend vermogen (geen opgebrachte zandlaag en geen drainage gericht op het gebruik). Hoewel de alternatieve locaties een iets lagere grondwaterstand kennen in zowel het natte als droge seizoen, scoren ze daardoor niet beter dan De Groene Ster. Bij de locatie ten westen van de wijk Middelsee is de kans op wateroverlast het grootst, omdat daar in de droge periode een nog relatief hoge grondwaterstand heerst en er daar ook geen sprake is van een zandlaag of drainage. Deze locatie ten westen van de wijk Middelsee scoort daarom slechter dan De Groene Ster. Omdat de overige locaties een vergelijkbare kans op wateroverlast hebben, zijn deze als neutraal beschouwd ten opzichte van De Groene Ster.

Waarbij wel de kanttekening wordt gemaakt dat de aanwezige drainage in een deel van De Groene Ster een positief effect heeft op de mate van wateroverlast. Luchtkwaliteit

21

De concentraties van NOx en fijn stof (PM10 en PM 2,5) 11 liggen op alle locatiealternatieven en De Groene Ster ruim beneden de grenswaarden. Door de extra verkeersbewegingen en mogelijk dieselaggregaten zullen de concentraties tijdelijk iets toenemen. De huidige waarden zijn echter zo laag dat een overschrijding van de genoemde grenswaarden niet aan de orde is. Bovendien wordt bij de grenswaarden uitgegaan van jaargemiddelde concentraties waardoor de tijdelijke verhoging ook zal worden uitgemiddeld. De locatiealternatieven hebben daarom dezelfde score als De Groene Ster. Landschap Het gebied De Groene Ster is een recreatiegebied omzoomd door bosranden met daarbinnen een afwisseling van bos en waterpartijen. Daarmee wordt het gebied van buitenaf vrijwel geheel aan het zicht onttrokken en draagt de inrichting bij aan de beleving van muziekevenementen. De locatiealternatieven die in beeld komen, missen de afschermende eigenschappen en de inrichting. De alternatieve locaties zouden op dat punt moeten worden aangepast. Alle locatiealternatieven scoren daarom slechter dan De Groene Ster.

Overige aspecten Sfeer/ aantrekkelijkheid gebied De sfeer van een evenemententerrein heeft over het algemeen een belangrijke invloed op het succes van een evenement. Bezoekers verblijven over het algemeen liever op een plek in een mooie gevarieerde omgeving met bijvoorbeeld waterpartijen, stranden, grasvelden, speelvelden en bosschages dan op een locatie waar die verscheidenheid minder/ niet aanwezig is. Dit is het geval bij de locatiealternatieven, die allen midden in een open landschap liggen. In De Groene Ster zijn de voorgenoemde elementen wel aanwezig. Dit maakt het een uniek gebied voor evenementen. Op dit punt scoort De Groene Ster daarom beter dan de overige locaties. Geschiktheid bestaand gebruik/ functie De locaties zullen niet continu in gebruik zijn als evenemententerrein. In totaal worden per jaar 12 dagen voor muziekevenementen en 10 dagen voor overige evenementen mogelijk gemaakt. Tezamen met de op- en afbouwdagen (48, respectievelijk 16) wordt de locatie circa 3 maanden in het jaar gebruikt als evenemententerrein. Gewenst zijn functies die goed met elkaar samengaan en elkaar niet uitsluiten. Daarom is dit een zeer belangrijk aspect in de afweging voor een locatie. Het gebied De Groene Ster is al een recreatiegebied. De aanvullende gebruiksfunctie als evenemententerrein sluit hierbij aan. De recreatieve functie en muziekbeleving liggen in elkaars verlengde.

Tijdens de evenementen (inclusief op- en afbouwdagen) blijft het reguliere gebruik als recreatiegebied mogelijk. Voor de locatiealternatieven geldt dat deze allen in gebruik zijn als agrarische grond. Het gebruik ten behoeve van evenementen wijkt daarmee sterk af van deze hoofdfunctie. De gronden kunnen daarnaast ten tijde van het evenement en de op- en afbouw daarvan niet als agrarisch worden gebruikt. Daarmee scoort De Groene Ster op dit punt beter dan de locatiealternatieven. 11

NOx jaargemiddelde concentratie 40 μg/m3. PM10 jaargemiddelde concentratie 40 μg/m3 (35 overschrijdingsdagen). PM2,5 jaargemiddelde concentratie 25 μg/m3.

22

Grondeigendom Dit is een bepalend aspect in de conclusie of een locatie als realistisch alternatief kan worden beschouwd. Alleen als een grondeigenaar mee wil en kan werken is sprake van een realistisch alternatief. Het deel van De Groene Ster waar evenementen mogelijk worden gemaakt, is in bezit van de gemeente Leeuwarden. Vanuit de gemeente is er de intentie om evenementen toe te staan. Als eigenaar van deze gronden kan de gemeente Leeuwarden de continuïteit waarborgen. Daarom hechten wij veel belang aan het belang van het zijn van eigenaar aan de gronden. De gronden van de locatiealternatieven zijn in bezit van particuliere grondeigenaren. Daarmee is het kunnen plaatsvinden van een evenement afhankelijk van de welwillendheid van personen en daarmee een onzekere factor zeker gezien het agrarische gebruik. Alle locatiealternatieven scoren daarom slechter dan De Groene Ster.

23

Hoofdstuk 3 Financiële aspecten Zoals uit de voorgaande hoofdstukken duidelijk is geworden, beschikt De Groene Ster over diverse voorzieningen die het gebied geschikt maken om evenementen te kunnen organiseren (o.a. verharde parkeerplaatsen, elektriciteitsleidingen, riolering en drainage). De overige locaties hebben helemaal geen voorzieningen en zullen daarom op deze punten geschikt moeten worden gemaakt. Het gaat dan onder andere om kosten voor de aanleg van elektra, waterleidingen, parkeervoorzieningen, riolering, toegangswegen, fietsenstallingen, grondverwerving en dergelijke. Omdat de kosten per locatie wel wat kan verschillen, en er wellicht ook tijdelijke ingrepen mogelijk zijn, is niet per locatie een berekening gemaakt. Hierna is een indicatie gegeven van de kosten voor de inrichting van een gebied conform de voorzieningen in De Groene Ster. Het betreft indicatieve prijzen. De daadwerkelijke kosten zijn aan veel variabelen onderhevig. Ze zijn onder andere afhankelijk van welke voorzieningen al in de buurt van een gebied liggen (hoever moeten bijvoorbeeld leidingen worden doorgetrokken) en het in te zetten materieel en mankracht. Grondverwerving De locaties betreffen allen agrarische gronden. De kosten voor verwerving zijn afhankelijk of het gras of bouwland betreft. De maximale prijs ligt rond €6,- per m2. Voor 35 ha (350.000 m2) komt dit neer op €2.100.000,-.

Indien de gronden worden gehuurd geldt normaliter dat de huursom een factor 10 tot 15 van de koopsom is. Dit zal neerkomen op een huurprijs van (minimaal) €210.000,- per jaar. Aanleg verharding Het is gewenst om toegangswegen en parkeerplaatsen verhard te hebben. Dit ten behoeve van de bijvoorbeeld het gebruik van vrachtwagens en machinerie ten behoeve van de op- en afbouw. In De Groene Ster ligt circa 5 hectare aan verharding in de vorm van verharde (toegangs)wegen en parkeerplaatsen. Dit betreft asfalt. Er zijn twee soorten verharding doorgerekend: asfalt en grasbetontegels. In totaal gaat het dan om de volgende bedragen: -

Asfalt á €100,- per m2 = €500.000,-

-

Grasbetontegel á €50,- per m2 = €250.000,-

Aanleg drainage Voor alle locaties geldt ook de kans op wateroverlast. In De Groene Ster ligt circa 2.500 meter aan drainageleidingen. De kosten voor 1 meter leiding bedragen circa €1,75. Het totaalbedrag komt dan neer op €4.375,-. Aanleg riolering In De Groene Ster ligt ca 1.350 m aan riolering. De kosten voor hiervan bedragen circa €375,- per meter. Het totaalbedrag bedraagt €506.250,-.

24

Aanleg elektriciteits- en waterleidingen In De Groene Ster bevinden zich elektriciteits- en waterleidingen. Ook in een nieuw te ontwikkelen gebied zal dit nieuw moeten worden aangelegd. De kosten van de aanleg hiervan zijn lastig in te schatten. Om die reden is hier geen bedrag opgenomen. Wel is duidelijk dat dit om een grote kostenpost gaat. Aanleg groenvoorzieningen Alle locaties liggen in agrarisch gebied met niet/nauwelijks (afschermende) groenvoorzieningen. Om eenzelfde kenmerkende sfeer te creëren op deze locaties als waar De Groene Ster om bekend staat, is het gewenst om een bomenrij om de locatie te realiseren. Die enerzijds dient als afscherming van en naar de omgeving en anderzijds sfeerverhogend werkt. De kosten voor een volgroeide boom (circa 8 meter hoog en 4 meter kroon) bedraagt €1.200,-. Voor een rand om het gebied heen (circa 2.400 meter) zijn dan 600 bomen nodig. Dit komt neer op een bedrag van €720.000,-. Conclusie De Groene Ster beschikt over diverse voorzieningen die het gebied geschikt maken om evenementen te kunnen organiseren (o.a. verharde parkeerplaatsen, elektriciteitsleidingen, riolering en drainage). De overige locaties hebben deze voorzieningen niet en zullen daarom op deze punten geschikt moeten worden gemaakt. Dit brengt hoge kosten met zich mee, zoals blijkt uit het voorgaande.

Het gaat dan onder andere om kosten voor de aanleg van elektra, water, riolering, parkeervoorzieningen, toegangswegen, fietsenstallingen, grondverwerving en dergelijke. Per locatie zullen de kosten verschillen, bijvoorbeeld de benodigde lengte van leidingen en inzet materieel en mankracht. Duidelijk is wel dat voor een permanente inrichting grote investeringen nodig zijn. En als er al tijdelijke voorzieningen mogelijk zijn, zullen deze voor de organisatie van een evenement ook zeer sterk kostenverhogend werken.

25

Hoofdstuk 4 Conclusie In dit stuk zijn locatiealternatieven voor evenementen rondom Leeuwarden beschreven en vergeleken met De Groene Ster. Hierbij zijn diverse milieu- en overige aspecten beschouwd. Uit de beoordeling blijkt dat er geen enkele locatie is die op het merendeel van alle milieuaspecten beter scoort dan De Groene Ster. Het aspect ‘Natuur” scoort bij alle locatiealternatieven beter dan De Groene Ster. Uit de passende beoordeling die voor De Groene Ster is gemaakt, blijkt echter dat met het nemen van mitigerende maatregelen er geen sprake is van een significant negatief effect op de beschermde natuur. Met betrekking tot de aspecten verkeer en parkeren in zijn totaliteit scoren de alternatieve locaties niet beter ten opzichte van De Groene Ster. De Groene Ster is goed bereikbaar, zowel voor wegverkeer als fietsers. Ook hoeven geen verkeersvoorzieningen te worden aangelegd of verkeersstructuren worden gewijzigd (bijvoorbeeld de (tijdelijke) aanleg van wegen en parkeerterreinen). Bij de beoordeling van het geluid, het “geluid op gevoelige bestemmingen”, is geconstateerd dat in absolute aantallen locatie I en II beter scoren dan De Groene Ster. De andere locaties hebben meer geluidgehinderden. Echter zijn deze als neutraal beoordeeld (vergelijkbaar met De Groene Ster), omdat een evenement geluid voortbrengt wat als hinderlijk kan worden ondervonden.

Daarnaast hebben de locaties I, II en III een extra geluidsbelasting als gevolg van de directe nabijheid van de vliegbasis. Zowel voor de omwonenden, als ook voor de evenementen zelf, is een situatie met evenementengeluid en dichtbij overvliegende straaljagers niet wenselijk. Wat betreft het aspect ‘bodem’ scoren alle locaties beter dan De Groene Ster. Echter blijkt uit verrichte bodemonderzoeken dat de bodem van De Groene Ster geschikt is voor het houden van evenementen. Omgekeerd treden ook geen bezwaren op. De locaties hebben allen een kans op wateroverlast als gevolg van o.a. de aanwezige grondwaterstanden. De locaties scoren daarom niet beter dan De Groene Ster, locatie IV zelfs slechter. In De Groene Ster zijn al maatregelen genomen om de waterhuishoudkundige situatie te verbeteren. Hier is namelijk drainage aangelegd. Voor alle locaties, inclusief De Groene Ster, geldt dat de normen voor luchtkwaliteit niet worden overschreden. Daarmee is sprake van score ‘vergelijkbaar met De Groene Ster’. Wat betreft het aspect ‘landschap’ hebben geen van de locaties de landschappelijke diversiteit die in De Groene Ster aanwezig is. De impact op de omgeving is bij de alternatieve locaties groter door het ontbreken van bijvoorbeeld afscherming. Daarom scoren deze locaties slechter ten opzichte van De Groene Ster.

De landschappelijke diversiteit, met name het water en de bosschages, maakt ook dat De Groene Ster het beste scoort als het gaat om de sfeer/aantrekkelijk van het gebied. Wij vinden het belangrijk om als Friese hoofdstad gemeente een zo goed mogelijk recreatie- en evenemententerrein te hebben. Uit het voorgaande onderzoek hebben wij de conclusie getrokken dat De Groene Ster, de meest geschikte locatie is voor het houden van evenementen.

26

Bijlage 1 Kaart fietsnetwerk

27

Fietsnetwerk 11 oktober 2019

Alde Leie

Hijum

Feinsum

Stiens

Britsum

Koarnjum

Jelsum

Lekkum Snakkerburen Leeuwarden

Te e r n s Hempens Goutum

Hilaard Warstiens

Jellum Huns

Bears Swichum Wergea Warten

Wirdum Jorwerd Weidum Baard

Mantgum

Reduzum

Idaerd

Friens

Grou

Legenda Jirnsum

Fietsnetwerk Type

Project: Fietsnetwerk Snelfietsroute

Onderdeel:

Gemeente Leeuwarden Totaal

Snelfietsroute toekomst

Vormgeving: Sven Zondervan

Primaire fietsroute

Primair gewenst

Secundaire fietsroute

Secundair gewenst

Recreatieve fietsroute

Recreatief gewenst

Team Geo-informatie

Datum:

11-10-2019

Schaal:

1: 25.000

Formaat:

A0

Document Path: R:\FD ROI Geo Informatie\projecten\GIS\Verkeer en Vervoer\Fietsnetwerk\Fietsnetwerk blad 1 totaal.mxd

Easterlittens

Wytgaard

Bijlage 2 Onderbouwing geluid

28

Motivatie Geluid Locatiealternatievenonderzoek Voor geluid in de openlucht geldt als vuistregel dat bij verdubbeling van de afstand tot de bron er 6dB afgaat van het geluidsniveau. In het geluidsbeleid voor de evenementen in de groene ster wordt een maximaal geluidsniveau toegestaan van 103dB(A) en/of 113 dB(C) op een afstand van 25 meter voor het podium. Bij muziek evenementen speelt het karakter van de muziek een rol in de verhouding tussen dB(A) en dB(C). Volgens de nsg richtlijn muziekspectra geldt de volgende tabel Spectra Verschil dB(A) en dB(C) Pop 6 Dance 10 House 14 Ultrabas 20 Tabel 1. muziekspectra De aard van het festival en daarmee het daarbij horende spectrum heeft ook gevolgen voor het maximale niveau wat op 25 m voor het podium kan worden toegestaan. omdat de in het beleid genoemde waarden gelijk tijdig gelden. Dit brengt de volgende grenswaarden met zich mee. Aard van het festival Maximale waarde f.oh. dB(A) Pop 103 Dance 103 House 99 Ultrabas 93 Tabel 2. Maximale waarden op 25 meter voor het podium