rapport-onderzoek Antea, constructies-Blauwe Golf Leeuwarden

Onderzoek constructies

Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden

projectnummer 0502622.100 definitief revisie 1.0 16 oktober 2025

www.anteagroup.nl

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 definitief revisie 1.0 16 oktober 2025

Auteur(s)

Opdrachtgever Gemeente Leeuwarden T.a.v. Postbus 21000 8900 JA LEEUWARDEN

datum 16 oktober 2025

beschrijving definitief

Inhoudsopgave 1.

Algemeen

4

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Aanleiding Doel Werkstappen Datum onderzoek Beschikbare informatie Overzichtstekeningen Algemene gegevens

4 4 4 4 4 5 7

2.

Bevindingen

8

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Algemeen Onderbouw Daken Hoofddraagconstructie Vloerafwerkingen

8 8 10 12 14

3.

Werkzaamheden

16

3.1 3.2 3.3 3.4

Onderbouw Daken Hoofddraagconstructie Vloerafwerkingen

16 16 16 17

4.

Kosten

18

Bijlage 1 – inspectierapport beton

19

Bijlage 2 – rapport Stichting hout Research

20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

1.

Algemeen

1.1

Aanleiding De gemeente moet de komende tijd een keuze maken of zwembad De Blauwe Golf gerenoveerd en verduurzaamd wordt of dat er een nieuw zwembad wordt gebouwd. Om een gedegen keuze te maken voor de toekomst, heeft de gemeente aan Antea Group gevraagd onderzoek te doen naar de constructieve staat van met name de draagconstructie van het gebouw en de bassins.

1.2

Doel Dit onderzoek moet aantonen of de constructieve staat van het gebouw voldoende solide is voor het renoveren en verduurzamen van het gebouw voor de periode van 20 jaar en welke investeringen hiervoor nodig zijn. Dit onderzoek geeft geen advies of de gebouwdelen ook daadwerkelijk kunnen worden verduurzaamd en welke maatregelen hiervoor nodig zijn.

1.3

Werkstappen Om te bepalen wat de constructieve staat van het gebouw is zijn de volgende werkstappen doorlopen: 1. Bureaustudie; het bestuderen van de aangeleverde gegevens en plattegronden. 2. Een bouwkundige en constructieve opname van het gebouw. 3. Het beoordelen van de betonconstructie op betondekking, carbonatatie- of chlorideschade. 4. Het beoordelen van de gelamineerde houten spanten van de recreatiezwemzaal. 5. Opstellen van een concept onderzoeksrapport met de bevindingen voorzien van een advies. 6. Bespreken van het concept rapport met de opdrachtgever. 7. Eventuele aanpassingen doorvoeren en een definitief rapport opstellen.

1.4

Datum onderzoek Op 16 juni 2025 heeft een opname op locatie plaatsgevonden. Bij het startoverleg voorafgaand aan de opname waren aanwezig:  (gemeente Leeuwarden)  (gemeente Leeuwarden)  (B.V. Sport)  (Antea Group)  (Antea Group) Op 18 juli 2025 zijn er aanvullende onderzoeken uitgevoerd, namelijk het meten van betondekkingen en het nemen van monsters voor het bepalen van schade door carbonatatie (inwerking van vocht en zuurstof) of chloride (inwerking van chloorhoudend water). Op 26 september 2025 is er aanvullend onderzoek uitgevoerd naar het vochtgehalte en eventueel optredende houtrot in de gelamineerde houten spanten van de recreatiezwemzaal.

1.5

Beschikbare informatie Van de opdrachtgever zijn de volgende gegevens ontvangen:  Plattegronden.  Doorsneden.  Tekeningen en details staalconstructie.

blad 4 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

1.6

Overzichtstekeningen In de onderstaande afbeeldingen zijn de plattegronden schematisch weergegeven.

Luchtbehandeling

Vide wedstrijdzwemzaal

cv-ruimte

Figuur 1 - Overzicht verdieping/dak zwembad met de verschillende ruimten (niet op schaal)

blad 5 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

doelgroepenbad

wedstrijdbad

groepskleedruimten

instructiebad

wisselcabines

recreatiebad entreehal horeca

personeelsruimten

Figuur 2 - Overzicht begane grond zwembad met de verschillende ruimten (niet op schaal)

kelder A

kelder C

kelder B

Figuur 3 - Overzicht kelders zwembad met de verschillende ruimten (niet op schaal)

blad 6 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

1.7

Algemene gegevens De zwemaccommodatie is in 1992 gebouwd en is inmiddels 33 jaar oud. Een gebouw wordt over het algemeen gebouwd voor een levensduur van 40-50 jaar. Door goed onderhoud is het mogelijk de levensduur te verlengen. Een zwemaccommodatie heeft een gemiddelde levensduur van 40 jaar, mits er regelmatig effectief onderhoud wordt uitgevoerd. De belasting op de materialen in een zwembad zijn zwaarder door de chloorhoudende lucht en de hoge relatieve vochtigheid in de zwemzalen en de aangrenzende ruimten.

blad 7 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

2.

Bevindingen In deze paragraaf geven wij onze bevindingen weer. Hierbij zijn de bevindingen overgenomen uit het rapport Bejan (zie bijlage 1) en Stichting Hout Research (bijlage 2). De mogelijke maatregelen om de gebreken te herstellen zijn uitgewerkt in paragraaf 3 en een indicatie van de kosten in paragraaf 4.

2.1

Algemeen De betonconstructie van de zwemaccommodatie verkeert visueel in redelijke tot goede staat. Hierbij moet worden aangetekend dat het beton van de bassins aan de binnenzijde (dus direct achter het tegelwerk) niet kan worden beoordeeld. Het onderste deel van de wanden in de technische ruimte vertonen betonschade door erosie en aantasting door zouten en chloride. De chloridewaarden zijn hier erg hoog. Er is overal sprake van verhoogde carbonatiewaardes. De betondekking voldoet niet overal aan de richtwaarde die hieraan gesteld wordt. De stalen hoofddraagconstructie verkeert in goede staat. De houten draagconstructie van de recreatiezwemzaal verkeert aan de onderzijde in matige tot slechte staat.

2.2

Onderbouw In de filterkelder en de pompkelder zijn diverse gebreken geconstateerd.

Afbeelding 4 – Geërodeerd beton

Afbeelding 5 – Geërodeerd beton

Afbeelding 6 – Wapening betonkolom zichtbaar

Afbeelding 7 – Lichte scheuren

blad 8 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

In kelder A zijn diverse schades aan het beton geconstateerd:  De cementhuid vertoont onthechting met een dikte van 1-2 mm, met name aan de onderzijde van de wanden.  Er zijn veel vochtplekken zichtbaar en veel plekken met kristallisering door zouten en chloriden.  1 Kolom vertoont schade met blootliggende wapening. De zichtbare wapening is afgenomen in dikte.  Diverse haarscheuren in de betonwanden.  De betonnen sokkels van de installaties vertonen erosie en grinderige oppervlakken. Voor een uitgebreide beschrijving en foto’s verwijzen wij naar bijlage 1. In kelder B zijn ook diverse schades aan het beton geconstateerd:  De cementhuid vertoont onthechting met een dikte van 1-2 mm, met name aan de onderzijde van de wanden.  Er zijn veel vochtplekken zichtbaar en veel plekken met kristallisering door zouten en chloriden.  Eén wand vertoont verticale en horizontale scheuren met een scheurwijdte van 0,2 mm.  Eén wand vertoont scheuren met witte uitbloeding en craquelévormige scheuren.  Eén wand vertoont veel erosie en afbrokkelend beton, hierbij is de wapening op sommige plekken zichtbaar. Voor een uitgebreide beschrijving en foto’s verwijzen wij naar bijlage 1. In kelder C is de volgende betonschade geconstateerd:  De randbalk bij de vloersparing vertoont scheurvorming/delaminatie.  Een betonsokkel vertoont veel afbrokkeling.

 Een stalen oplegpunt is volledig doorgeroest. Voor een uitgebreide beschrijving en foto’s verwijzen wij naar bijlage 1. Naast de betonschade zijn zeer veel stalen ophangingen gecorrodeerd. Deze zullen moeten worden vervangen. Chloride Chloriden kunnen de passieve laag rond het wapeningsstaal aantasten, waardoor het staal gaat corroderen, middels putcorrosie. Hierdoor wordt het staal ‘weggevreten” en wordt de wapening verzwakt en het beton aangetast. Er zijn metingen uitgevoerd voor de indringing van de chloride d.m.v. boorstofmonsters in 2 zones (0-20mm en 20-40mm). Door verschillende diepten te meten kan worden bepaald hoe diep de indringing in het beton is. Voor de gemeten waarden van de chloride verwijzen wij naar bijlage 1; tabel 2.2.4.1. Het gemiddelde gemeten chloride gehalte in de zone 0-20 mm bedraagt 4,90%. Het hoogste gemeten chloride gehalte in de zone 0-20 mm bedraagt 17,9%. Het gemiddelde gemeten chloride gehalte in de zone 20-40 mm bedraagt 2,10%. Het hoogste gemeten chloride gehalte in de zone 20-40 mm bedraagt 6,6%. Over het algemeen kan worden geconcludeerd dat enkele waardes extreem hoog zijn (>2,0%). Het chloride gehalte neemt af naargelang dieper in de betonconstructie. Dit betekent dat het chloride is ingedrongen van buitenaf (kelderzijde). Dit kan worden verklaard doordat er regelmatig water staat in de kelder.

Het chloride gehalte onderin de wanden en ter plaatse van de leksporen rondom doorvoeren is vele malen hoger dan bij de overige onderzoekslocaties. Daarnaast kan worden geconcludeerd dat de chloridewaarden onderin de wanden hogere waardes hebben dan hoger in de wand, wat erop duidt dat er sprake is van optrekkend vocht in de wanden. Carbonatatie De wapening in de betonconstructie wordt goed tegen corrosie beschermd door de hoge

blad 9 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

alkaliteit van het beton (pH ca.12,5). Het bijzondere is dat staal in zo`n alkalisch milieu niet kan roesten. Een voorwaarde voor niet corroderen van de wapening is dat er voldoende dekking op de wapening moet zijn en de betonkwaliteit moet voldoen aan de huidige normen (betonvoorschriften). Echter, wordt beton blootgesteld aan onze atmosfeer, dan dringen gassen, bijvoorbeeld CO2 (koolstofdioxide), in de poriën van het beton en richten schade aan door hun zure gedrag. Het CO2 gas reageert met het calciumhydroxide van de cementsteen tot calciumcarbonaat. Vandaar de kreet carbonatatie. Tijdens deze reactie daalt de pH waarde in het beton onder de 9, waarbij de wapening niet meer voldoende is beschermd en gaat roesten. De gemiddelde gemeten carbonatatiediepte bedraagt 26 mm. De hoogst gemeten carbonatatiediepte bedraagt 36 mm. Wat opvalt, is dat er overal sprake is van verhoogde carbonatatie waardes. Betondekking Betondekking is de laag beton tussen de wapening en het betonoppervlak. Wanneer de dekking goed verzorgd is (niet poreus, goed verdicht, niet beschadigd en van goede afmeting), dan is een goede bescherming van het wapeningsstaal verzekerd. Conform de NEN-EN 206-1 zijn voor dergelijke betonconstructies de milieuklassen XC3, XD1 en XF4 van toepassing. De vigerende milieuklassen schrijven onderstaande minimale betondekkingen voor: - Wand 30 mm. - Kolom 40 mm.

De gemiddelde gemeten betondekking ter plaatse van de kolommen bedraagt 27 mm. De laagst gemeten gemiddelde betondekking ter plaatse van de kolommen bedraagt 20 mm. De laagst gemeten individuele betondekking ter plaatse van de kolommen bedraagt 9 mm. De gemiddelde gemeten betondekking ter plaatse van de wanden bedraagt 39 mm. De laagst gemeten gemiddelde betondekking ter plaatse van de wanden bedraagt 27 mm. De laagst gemeten individuele betondekking ter plaatse van de wanden bedraagt 22 mm. Dat betekent dat plaatselijk niet overal aan de richtwaardes wordt voldaan. De wanden “voldoen” gemiddeld wel aan de richtwaarde van minimaal 30 mm. Conclusie Op basis van de uitgevoerde metingen door Bejan voor chloride, carbonatatie en betondekking kan worden geconcludeerd dat de kans op uitbreiding van de wapeningscorrosie zeer groot is.

2.3

Daken Voor zover zichtbaar verkeert de dakconstructie in goede staat. Er zijn wel enkele gebreken geconstateerd, maar deze zijn eenvoudig en tegen beperkte kosten te herstellen bij het verduurzamen van de zwemaccommodatie. Hierbij moet gedacht worden aan het aanbrengen van extra isolatie en verbeteren van de aansluitingen van daken en gevels (elimineren van koudebruggen). Corrosie dakplaten Bij de douches is boven het systeemplafond op twee plaatsen roestvorming aan de onderzijde van de stalen dakplaat aanwezig. Dit komt voor naast de oplegging op de stalen ligger. De zichtbare corrosie is niet groot. De kopse kant van de gevel dakopbouw van de luchtunit-ruimte zit hierboven, dus het kan lekkage zijn doordat regen tegen bovenliggende gevel slaat en er lekkage ontstaat. Het is echter waarschijnlijker dat er op die plekken condensatie optreedt aan de binnenzijde van de dakplaten, omdat warme binnenlucht contact maakt met koude buitenlucht en condenseert aan de binnenzijde van de dakplaten (koudebrug).

blad 10 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

Afbeelding 8 – corrosie dakplaten

Afbeelding 9 – corrosie dakplaten

Koudebrug zwemzalen Ter plaatse van de instructiezwemzaal en doelgroepenzwemzaal zijn langs de randen bij de buitengevel vochtplekken in het plafond zichtbaar. Dit komt door de aanwezige koudebruggen, waardoor er condensatie optreedt ter plaatse van stalen gevelkolommen en gevelliggers. Het condenswater druppelt op de plafonplaten.

Afbeelding 10 – condensatie gevel/dak doelgroepenzwemzaal

Koudebrug entreehal Ter plaatse van de plafonds in de kantine en bij de entree zijn kringen te zien aan de zijkanten van de plafondplaten. Dit komt door de aanwezige koudebruggen, waardoor er condensatie optreedt ter plaatse van stalen gevelkolommen en gevelliggers. Het is voelbaar dat er boven het systeemplafond een koudere luchtstroom aanwezig is. Het condenswater druppelt op de plafonplaten.

Afbeelding 11 – Condensatie boven plafond entreehal

Afbeelding 12 – Condensatie boven plafond entreehal

blad 11 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

2.4

Hoofddraagconstructie Algemeen De hoofddraagconstructie verkeert in goede staat, met uitzondering van de houten spanten in de recreatiezwemzaal,. Op diverse plaatsen boven de systeemplafonds zijn controles gedaan en er zijn geen onvolkomenheden of schades zichtbaar. Er is plaatselijk wel lichte roestvorming zichtbaar, maar dat is met een primer en coating te herstellen. Houten spanten De hoofddraagconstructie van de koepel van de recreatiezwemzaal bestaat uit houten spanten. De spanten worden op hun plaats gehouden door een stalen profiel dat in de voet van de houten spanten doorloopt. De spatkrachten worden vanuit de houten spanten overgebracht op de het stalen profiel en vervolgens op de betonnen sokkel en betonnen fundering. De gelamineerde houten spanten zijn aan de onderzijde erg vochtig. Het vochtpercentage varieert van 20% tot boven de 99%. Met name bij het uitzwembad en de skim-out van de glijbanen en de wilwaterkreek is het vochtgehalte erg hoog. De spanten zijn voor de onderste circa 3 meter voorzien van een coating. Of deze is aangebracht om de inwerking van vocht tegen te gaan is onbekend. Als de coating geen damp-open coating is, wordt het vocht opgesloten, waardoor de kans op houtrot verder toeneemt.

Afbeelding 13 – Houten spant recreatiezwemzaal

Afbeelding 14 – Meting vochtpercentage spant > 60%

Ook is er corrosie zichtbaar op de stalen voetplaat en de bouten die de houten spanten koppelt met de voetplaten. Door Stichting Hout Research is er nader onderzoek uitgevoerd naar het vochtgehalte en met apparatuur is bepaald of er in de spanten houtrot is opgetreden. Voor het hele rapport wordt verwezen naar bijlage 2. De conclusies uit het rapport zijns als volgt:  De onderzijde van de spanten die dicht op de bassins en de skim-out van de glijbanen staan, vertonen een erg hoog vochtgehalte.  Daadwerkelijke aantasting door houtrot is nog beperkt. Op basis van het vochtgehalte was er meer aantasting te verwachten. blad 12 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden



In de spanten 10, 11, 12, 20 en 24 is aantasting aangetoond. Voor de exacte plaats van de meting en het gemeten vochtgehalte verwijzen zij naar bijlage 2.

Afbeelding 15 – Nummering spanten

Kolomvoet afdekdeken De onderzijde van de kolomvoeten voor de afdekdeken voor het wedstrijdbad is sterk gecorrodeerd. De constructieve veiligheid is nog niet in het geding, maar de corrosie moet wel worden behandeld om gevolgschade in de toekomst te voorkomen.

blad 13 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

Afbeelding 16 – Corrosie kolomvoet

2.5

Afbeelding 17 – Corrosie kolomvoet

Vloerafwerkingen Recreatiezwemzaal De vloer van de recreatiezwemzaal bestaat uit 3 afwerklagen, te weten: vloertegelwerk, epoxyvloer en een thermohardende kuntsharsvloer. Over een groot vloeroppervlak is plaatselijk blaasvorming onder de thermohardende kunstharsvloer zichtbaar. Dit wordt veroorzaakt door vocht of osmose. Het vocht dat zich onder de thermohardende kunstharsvloer (Bolidtop 700) bevindt zoekt een uitweg naar boven door optredende dampspanning. Osmose treedt op als er vocht en zouten een evenwicht proberen te creëren in de ondervloer. Als de blaasjes kapot knappen, ontstaan er scherpe randen en komt de veiligheid van de bezoekers in het geding. De verwachting is dat de blaasvorming op meer plaatsen onder de kunstharsvloer zal gaan optreden.

Afbeelding 18 – Blaasvorming vloer recreatiezwemzaal

Afbeelding 19 – Blaasvorming vloer recreatiezwemzaal

Overloopgoot De overloopgoten van het wedstrijdbad, het instructiebad en het doelgroepenbad zijn voorzien van een roestvaststalen L-profiel waar de gootroosters in liggen. Het L-profiel is op diverse plaatsen losgekomen van de ondergrond en is provisorisch vastgezet. Deze is echter teveel naar de binnenzijde vastgezet en aan de achterzijde opgevuld met mortel, waardoor de gootroosters niet meer passen. Dit is geen constructief probleem en is eenvoudig op te lossen. De cementlaag van de betongoot zelf is afgesleten en zal opnieuw moeten worden afgewerkt met een reparatiemortel en een coating. De goot is nu niet schoon te houden.

blad 14 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

Afbeelding 20 – overloopgoot

Afbeelding 21 - overloopgoot

Dilataties Ter plaatse van de kleedruimten voor de recreatiezwemzaal laten de vloertegels los en is er holle ruimte aanwezig onder de tegels. De oorzaak is het ontbreken van voldoende dilataties en het niet goed doortrekken van de dilataties in de gehele tegelvloer. Ook is voelbaar dat diverse dilataties zijn verhard door het chloorhoudende water waardoor de dilaterende werking is verdwenen.

Afbeelding 22 – Dilatatie loopt niet door

Afbeelding 23 – Dilatatieprofiel verhard

blad 15 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

3.

Werkzaamheden

3.1

Onderbouw Betonconstructie Om het schadeproces tot staan te brengen en de reeds opgetreden schades te verhelpen moeten de nodige maatregelen worden uitgevoerd. De uit te voeren maatregelen zijn afhankelijk van de levensduur van het gebouw. De gemeente heeft aangegeven dat bij renovatie van het gebouw de levensduur voor de komende 20 jaar is gegarandeerd. Hiervoor moeten de volgende werkzaamheden worden uitgevoerd:  De betonschades repareren.  De aangetaste wapening vervangen.  Aanbrengen van een kathodische bescherming op het onderste deel van de wanden in de technische ruimten om de aantasting van de wapening tot stilstand te brengen.  Aanbrengen van een waterdichte coating op de vloer en onderste deel van de wanden (tot 1 meter hoogte) om indringing van chloride, zuurstof en vocht te voorkomen. Om de werkzaamheden uit te voeren zullen diverse installatie-onderdelen tijdelijk moeten worden verlegd.

3.2

Daken De condensatie van de daken en constructies moet tot staan worden gebracht door het verbeteren van de isolatie, dampremming en aansluiting tussen gevel en dak. Omdat dit in werk nogal de nodige consequenties met zich meebrengt, wordt geadviseerd de condensatie voorlopig te accepteren en deze werkzaamheden mee te nemen bij het verduurzamen van daken en gevels bij de komende renovatie.

3.3

Hoofddraagconstructie Houten spanten recreatiezwemzaal Renoveren Voor de spantbenen die een vochtpercentage hebben van maximaal 20% zullen de volgende werkzaamheden moeten worden uitgevoerd:  De bestaande coating mechanisch verwijderen tot op het blanke hout.  Het blanke hout voorzien van een damp-open coating systeem. Het is op locatie niet eenvoudig om het vochtgehalte in de spantbenen met een vochtpercentage hoger dan 20% naar beneden te krijgen zonder langdurige sluiting van de zwemzaal en specialistische methoden. Daarom adviseren wij voor de spantbenen met een hoger vochtgehalte waarbij de kans groot is dat het vochtgehalte blijft toenemen door inwerking van spatwater de volgende werkzaamheden uit te voeren:  Tijdelijke voorzieningen treffen voor het opvangen van de spatkrachten van de te renoveren spanten.  De stalen schoen en het onderste deel van het houten spantbeen tot een hoogte van 2 m boven perronhoogte verwijderen.  De betonnen sokkel onder de stalen schoen verhogen tot een hoogte van 2 m boven perronhoogte en deze voorzien van tegelwerk.  In de nieuwe betonnen sokkel een stalen schoen opnemen waar de nieuwe onderzijde van het spantbeen in wordt geplaatst.  De coating op het nog zichtbare deel van het spantbeen mechanisch verwijderen tot op het blanke hout.  De spantbenen voorzien van een damp-open coating.

blad 16 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

3.4

Vloerafwerkingen Recreatiezwemzaal De vloerafwerkingen in de recreatiezwemzaal volledig verwijderen tot op het kale beton. Vervolgens een nieuwe dekvloer aanbrengen en voorzien van een nieuwe nader te bepalen antislip vloerafwerking. De vloeren aanleggen met voldoende afschot naar de nieuw aan te brengen putjes (15mm¹/m¹). De dilataties in de betonvloer doortrekken in de dekvloer en vloerafwerking met dilatatieprofielen die geschikt zijn voor zwembaden. Bij toepassing van vloertegelwerk extra dilataties aanbrengen. Overloopgoot De rvs L-profielen verwijderen en de overloopgoot geheel vrijmaken van vuil. Met een gemodificeerde reparatiemortel de wanden en vloer van de goot aansmeren en uitvlakken. De oplegging van de L-profiel recht inzagen om de L-profielen weer in een rechte lijn te kunnen aanleggen. De L-profielen terug plaatsen met inachtneming van de breedte van de gootroosters en de profielen verankeren met rvs schroeven in de ondergrond. Kleedruimten De vloerafwerkingen in de kleedruimten volledig verwijderen tot op het kale beton. Ook hier een nieuwe dekvloer aanbrengen en voorzien van een nieuwe nader te bepalen antislip vloerafwerking. De vloeren aanleggen met voldoende afschot naar de nieuw aan te brengen putjes (15mm¹/m¹). De dilataties in de betonvloer doortrekken in de dekvloer en vloerafwerking met dilatatieprofielen die geschikt zijn voor zwembaden.

Bij toepassing van vloertegelwerk extra dilataties aanbrengen.

blad 17 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

4.

Kosten Voor de herstelwerkzaamheden gaan wij uit van de volgende kostenindicatie:  Betonherstel € 13.000,- Aanbrengen kathodische bescherming € 50.000,- Aanbrengen waterdichte afwerking beton € 55.000,- Elimineren van koudebruggen bij verduurzaming  Renoveren houten spanten € 120.000,- Herstellen stalen voetplaten kolommen afdekdeken € 3.000,- Vervangen vloerafwerking recreatiezwemzaal € 200.000,- Herstellen overloopgoten € 12.000,- Vloerafwering kleedruimten € 70.000,-TOTAAL (excl. btw) € 523.000,--

blad 18 van 20

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

Bijlage 1 – inspectierapport beton

blad 19 van 20

Bejan Bouw & Betontechniek b.v. Zuidenveldstraat 20 7841 CK Sleen

E:

Tel: 0591 – 362268 @bejan.nl

INSPECTIERAPPORT De Blauwe Golf Leeuwarden Betreft:

Opdrachtgever:

Nader onderzoek en inspecties betonnen wanden zwembad “De Blauwe Golf” te Leeuwarden Antea Nederland B.V. Tolhuisweg 57 8443 DV Heerenveen

Contactpersoon:

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

21 juli 2025

INHOUDSOPGAVE: 1.

INLEIDING. .......................................................................................................................... 3

1.1. 1.2. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6.

Algemeen. ....................................................................................................................... 3 Object. ............................................................................................................................. 3 Aanleiding en doel van het onderzoek. ............................................................................ 3 Omschrijving van de werkzaamheden. ............................................................................ 3 Uitvoeringsdatum werkzaamheden. ................................................................................. 4 Situatie ............................................................................................................................ 4

2.

RESULTATEN ONDERZOEK. ............................................................................................ 5

2.1. 2.2. 2.3. 2.4.

Resultaten visuele inspectie ............................................................................................ 5 Onderzoek naar chloride indringing ................................................................................. 7 Onderzoek naar de betondekking .................................................................................. 11 Onderzoek naar carbonatatie diepte .............................................................................. 14

3.

ANALYSE EN CONCLUSIE. ............................................................................................. 16

3.1. 3.2.

Samenvatting ................................................................................................................ 16 Analyse en conclusie ..................................................................................................... 18

4.

HERSTELADVIES KELDER A N EN B. ............................................................................ 19

4.1.

Algemeen ...................................................................................................................... 19

Bijlage 1

Fotoreportage ...................................................................................................... 21

Bijlage 2

Inspectietekening................................................................................................. 30

Rapportnummer Versie

240133A-001 v1.0

Datum: Status:

21 juli 2025 Definitief

Uitvoeringsdata:

18 juli 2025

Opgesteld

Gecontroleerd

Goedgekeurd

21 juli 2025

15 augustus 2025

18 augustus 2025

Uitvoerders: Naam: Paraaf:

Datum v1.0: 250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 2 van 30

1.

INLEIDING.

1.1.

Algemeen

In opdracht van van Antea Nederland B.V. is door Adviesburo Bejan Bouw & BetonTechniek b.v. betononderzoek verricht aan de betonnen wanden van het zwembad “De Blauwe Golf” te Leeuwarden. Locatie: Jesumerstraat 12, 8917 EN Leeuwarden. Projectnummer Antea Nederland B.V.: 0502622.100

1.2.

Object

Het betreft de betonnen wanden in de technische ruimtes van zwembad De Blauwe Golf te Leeuwarden. Totaal zijn er twee technische ruimtes onderzocht, en één extra technische ruimte visueel geïnspecteerd. Zie bijlage 2 voor een overzicht van de technische ruimtes. De wanden bestaan uit -in het werk gestorte- betonconstructie welke monoliet zijn verbonden met de vloeren en wanden. In de ruimtes bevinden zich tevens kolommen en oplegwanden.

1.3.

Aanleiding en doel van het onderzoek

De aanleiding voor het instellen van het onderzoek zijn de geconstateerde schadebeelden aan de wanden. Het doel van het onderzoek is het bepalen van de staat van de betonnen wanden en indringing van chloriden. Teneinde het kunnen opstellen van een passend hersteladvies.

1.4.

Omschrijving van de werkzaamheden

De volgende werkzaamheden zijn door ons uitgevoerd: - Visuele inspectie: • Inventariseren schadebeelden; • Afkloppen betonnen onderdelen; • Opstellen inspectietekening; - Nemen van monsters ten behoeve van chloride bepaling, totaal 11 locaties, per locatie twee zones (0-20 en 20-40 mm.); - Bepalen carbonatatiedieptes op onderzoekslocaties; - Bepalen betondekking op onderzoekslocaties; - Opstellen rapportage: o Analyse en conclusie; o Hersteladvies; o Fotoreportage; o Inspectietekeningen.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 3 van 30

1.5.

Uitvoeringsdatum werkzaamheden

De werkzaamheden zijn uitgevoerd op 18 juli 2025 door van Adviesburo Bejan Bouw & BetonTechniek b.v.

1.6.

en

Situatie

1.6.1.: bovenaanzicht Zwembad de Blauwe Golf te Leeuwarden

Bron: Google Earth Bovenzijde is noordzijde

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 4 van 30

2.

RESULTATEN ONDERZOEK.

2.1.

Resultaten visuele inspectie

Er is een visuele inspectie uitgevoerd aan de betonnen wanden in de technische ruimtes. Het betreft kelders A en B. De wanden zijn genummerd. Kelder C is aanvullend visueel geïnspecteerd. Hierbij zijn de betonnen oppervlakken afgeklopt met behulp van een vuistje. De resultaten van deze inspectie staan weergegeven in onderstaande tabellen. Onderstaande een samenvatting van de inspectieresultaten: Schadebeelden kelder A Nr.: Schade omschrijving: 1 De oppervlaktelaag / cementhuid vertoont onthechting. Het betreft de schil met een dikte van 1-2 mm. Met name aan onderzijde van de wanden, ter plaatse met de aansluiting op de vloeren. De betonnen oppervlakken vertonen erosie aldaar. Enkele oppervlakken vertonen craquelévormige scheuren op de wanden. 2 Er zijn veel vochtplekken zichtbaar. Ook veel kristallisering / witte plekken door zouten / chloriden. 3 Onder / naast enkele doorvoeren zijn vochtplekken / leksporen zichtbaar. 4 De middelste kolom (vierkant) vertoont een betonschades met blootliggende wapening. Totaal ca. 0,3 x 0,4 m¹ (onderzoekslocatie 1). De wapening ligt nagenoeg aan het oppervlak en vertoont staaldikte afname. 5. Wand 1 vertoont verticale haarscheuren (hoogte 200 - 400 mm.) ter plaatse van de vloer + kalkuitbloeding. 6 De betonnen sokkels onder de installaties vertonen erosie c.q. grinderige oppervlakken. Tabel 2.1.1. overzicht schadebeelden kelder A

Schadebeelden kelder B Nr.: Schade omschrijving: 1 De oppervlaktelaag / cementhuid vertoont onthechting. Het betreft de schil met een dikte van 1-2 mm. Met name aan onderzijde van de wanden, ter plaatse met de aansluiting op de vloeren. De betonnen oppervlakken vertonen erosie aldaar. Enkele oppervlakken vertonen craquelévormige scheuren op de wanden. 2 Er zijn veel vochtplekken zichtbaar. Ook veel kristallisering / witte plekken door zouten / chloriden. 3 Onder / naast enkele doorvoeren zijn vochtplekken / leksporen zichtbaar. 4 Wand 3 vertoont enkele verticale en één diagonale scheur. Totaal 3 stuks. De scheurwijdte bedraagt ca. 0,2 mm. 5 Wand 5 vertoont scheuren met witte uitbloeding + craquelévormige scheuren. Rondom de doorvoeren zijn veel leksporen zichtbaar. 6 De onderzijde van wand 5 vertoont veel erosie / afbrokkelende betondelen. Op sommige plekken lijkt wapening zichtbaar. Tabel 2.1.2. overzicht schadebeelden kelder B

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 5 van 30

Schadebeelden kelder C Nr.: Schade omschrijving: 1 De diktekant / randbalk nabij de sparing vertoont scheurvorming / delaminatie over een lengte van ca. 1,0 m¹. 2 Een betonsokkel vertoont veel afbrokkeling. De voetplaten van de motor is niet 100% bevestigd. 3 Eén stalen oplegpunt is volledig doorgeroest. 4 De kelderwanden en vloer vertonen geen schadebeelden. Tabel 2.1.3. overzicht schadebeelden kelder C

Naast de betonnen onderdelen, dient opgemerkt te worden dat veel stalen delen (bevestigingen) corrosie vertonen.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 6 van 30

2.2.

Onderzoek naar chloride indringing

2.2.1. Algemeen. De duurzaamheid van een materiaal wordt in belangrijke mate bepaald door de snelheid waarmee de structuur van dat materiaal verandert, anders gezegd door de snelheid waarmee het materiaal wordt aangetast. Deze aantasting heeft plaats ten gevolge van fysische, fysisch-chemische of chemische processen. Bij veel van deze processen wordt materie van de ene plaats naar de andere plaats getransporteerd, al dan niet na chemische omzetting. De snelheid, waarmee het transport plaats vindt, hangt enerzijds af van de aard en de hoeveelheid van de aantasting veroorzakende stoffen (het milieu) en anderzijds de samenstelling en de structuur van het materiaal (de kwaliteit van het beton). Ten aanzien van de aantasting van gewapend beton kan de volgende tweedeling worden gemaakt: - Directe aantasting van beton door inwendige dan wel uitwendige oorzaken; - Indirecte aantasting van beton door aantasting van in het beton opgenomen wapening. Bij de directe aantasting van beton moeten we denken aan ongeschikte cementen, reactieve toeslagmaterialen en sulfaathoudende toeslagmaterialen.

Bij indirecte aantasting moeten we denken aan bijvoorbeeld het indringen van chloride, uit dooizouten, of aan toegevoegde chloride (uit chloride houdende hulpstoffen) in het beton Het mag bekend zijn dat staal blootgesteld aan klimatologische factoren gaat roesten (corroderen), door de reactie van het ijzer met zuurstof en water. De snelheid waarmee het corrosieproces plaats vindt, hangt af van de tijd gedurende het staal vochtig is, de temperatuur en de afzetting van beschermende stoffen op het staaloppervlak. De aanwezigheid van chloride versnelt het corrosieproces aanzienlijk. Het product, roest, neemt een groter volume in dan het oorspronkelijke ijzer. Vandaar dat het beton rond de wapening uit elkaar wordt gedrukt als de wapening in het beton gaat roesten. Om vast te stellen of er chloride ionen aanwezig zijn in het beton worden betonmonsters genomen. Dit kan door middel van boorkernen, brokstukjes of boorstofmonsters. Tevens kunnen monsters op verschillende diepten worden genomen om zo het chloride indringingsprofiel vast te stellen. 2.2.2. Methode voor het bepalen van chloride indringing Het chloride gehalte is bepaald volgens de Volhardmethode beschreven in het BSW rapport 9601 (Aanbeveling voor het bepalen van het chloride gehalte in verhard cementbeton). Bij de bepaling van het chloride gehalte word tevens het bindmiddelgehalte bepaald.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 7 van 30

2.2.3. Monstername Bij dit onderzoek is gekozen om chloride- en bindmiddelgehalte te bepalen aan de hand van boorstofmonsters. De locatie van deze boringen zijn dusdanig bepaald dat verkregen chlorideen bindmiddelgehalte een representatief beeld weergeeft van het geheel. De boorstofmonsters zijn ter plaatse gecodeerd en meegenomen naar het laboratorium voor beproeving. In het laboratorium is een analysemonsters genomen voor het bepalen van het chloride - en bindmiddelgehalte. 2.2.4. Resultaten chloride bepaling basis onderzoek In de onderstaande tabel een overzicht van de resultaten van het chloride- onderzoek. Monsternummer: OL1 / CL 1 OL1 / CL 2 OL1 / CL 3 OL2 / CL 4 OL2 / CL 5 OL5 / CL 6 OL3 / CL7 OL3 / CL8 OL3 / CL9 OL4 / CL10 OL4 / CL11

Locatie: Middelste kolom ca. 100 mm. boven vloer. nabij schade Middelste kolom ca. 280 mm. boven vloer. Middelste kolom ca. 400 mm. boven vloer. Zijde kleedkamers, mogelijk optrekkend vocht Referentie locatie schoon beton. Zijde instructiebad, ter plaatse van vloer. Ter plaatse van lekspoor doorvoer wand 5 (kelder B) Referentie locatie schoon beton. Naast doorvoer wand 5 (kelder B) Ter plaatse van vloer, veel erosie afbrokkelen Zijde buitenwand, mogelijk optrekkend vocht Referentie locatie schoon beton.

Zone (mm.):

Chloridegehalte in % t.o.v. cementmassa

Bindmiddelgehalte in %

0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40 0-20 20-40

8,7 3,9 0,6 0,1 0,5 0,0 3,4 2,0 0,4 0,0 6,0 2,8 17,9 6,6 0,6 0,2 10,2 3,8 5,0 3,7 0,5 0,0

12.0 6.0 13.0 11.0 12.0 11.0 15.0 15.0 13.0 13.0 17.0 11.0 19.0 15.0 12.0 11.0 18.0 11.0 21.0 18.0 13.0 15.0

Tabel 2.2.4.1: Resultaten chloride bepaling

Het kritische chloride gehalte voor het ontstaan van corrosie van de wapening is niet eenduidig vast te stellen. Van belang zijn de pH van het beton en de toegankelijkheid voor water en zuurstof.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 8 van 30

Bij nieuwbouw geldt voor beton waarin corrosiegevoelige materialen zijn opgenomen dat het gehalte aan chloride ten hoogste 0,4% (m/m) van de hoeveelheid cement mag bedragen. En bij beton met voorgerekt voorspanstaal mag het gehalte aan chloride ten hoogste 0,2% (m/m) van de hoeveelheid cement bedragen. Foto’s locaties chloride metingen

Foto 2.2.4.2: chloride meting 1/2/3

Foto 2.2.4.3: chloride meting 1/2/3

Foto 2.2.4.4: chloride meting 4 en 5

Foto 2.2.4.5: chloride meting 4

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 9 van 30

Foto 2.2.4.6: chloride meting 5

Foto 2.2.4.7: chloride meting 6

Foto 2.2.4.8: chloride meting 7 en 8

Foto 2.2.4.9: chloride meting 9

Foto 2.2.4.10: chloride meting 10 en 11

Foto 2.2.4.9: chloride meting 10

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 10 van 30

2.3.

Onderzoek naar de betondekking

2.3.1. Algemeen De betondekking heeft als doel de krachten uit de wapening op het beton over te brengen, de wapening te beschermen tegen roestvorming en de brandveiligheid van de constructie te bevorderen. De grootte van de betondekking is onder meer afhankelijk van: 1. de dichtheid van de beton; 2. de kwaliteit van de uitvoering; 3. het milieu waaraan de beton is of wordt blootgesteld; 4. de belangrijkheid van het onderdeel ten aanzien van de veiligheid van de constructie. Bij het aanhouden van de voorgeschreven grootte van de betondekking en kwaliteit van het beton zal binnen de levensduur noch het chloride gehalte rond de wapening, noch de pH kritisch worden. Dankzij de toch dichte structuur van de cementgel gaat de indringing slechts zeer langzaam. Het verschil in grootte van de betondekking en de kwaliteit van het beton tussen beton in de verschillende milieuklassen is gebaseerd op het feit dat voor het gewapend beton in het binnenmilieu (milieuklasse XC1) geen risico voor corrosie aanwezig is ook al is het beton tot op de wapening gecarbonateerd. Binnen is immers onvoldoende water in de betondekking aanwezig. Een randvoorwaarde voor het optreden van corrosie is de aanwezigheid van water en zuurstof. De dekking is de laag tussen de wapening en het betonoppervlak.

De vereiste dekking is afhankelijk van de aard van de constructie (gewapend of voorgespannen) en de milieuklasse. Wanneer de dekking goed verzorgd is (niet poreus, goed verdicht, niet beschadigd en van goede afmeting), dan is een goede bescherming van het wapeningsstaal verzekerd. 2.3.2. Eisen betondekking volgens NEN-EN 206-1 Zoals in de voorgaande paragraaf is aangegeven is de betondekking afhankelijk van de milieuklasse waaraan het beton wordt blootgesteld. In de NEN-EN 206-1:2001 zijn achttien milieuklasse gedefinieerd, zie onderstaande tabel. De ontwerper/betonconstructeur is degene die van elk bouwdeel of onderdeel de milieuklassen die van toepassing zijn moet bepalen. Hierbij wordt doelbewust gesproken over meerdere milieuklassen omdat per bouwdeel meerdere milieuklassen van toepassing kunnen zijn als gevolg van meerdere oorzaken van aantasting van wapening en beton.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 11 van 30

In de tabel is een deel van de milieuklassen weergegeven daar enkele klasse bij dit onderdeel niet voorkomen, te weten: X0 geen aantasting; XS aantasting door zeewater; XA aantasting door chemische stoffen. Betondekking (in mm.): Milieu Aantastingsmechanisme: Omgeving: Klasse: Plaat Balk Kolom wand poer Aantasting wapening XC Corrosie ingeleid XC1 Droog of blijvend nat 15 25 30 door carbonatatie XC2 Nat, zelden droog 25 30 35 XC3 Matige vochtigheid 25 30 35 XC4 Wisselend nat en droog 25 30 35 XD

Corrosie ingeleid door chloride ¹)

Aantasting beton XF aantasting door vorst/dooizout wisselingen met of zonder dooizouten

XD1 XD2 XD3

Matige vochtigheid Nat, zelden droog Wisselend nat en droog

30 30 30

35 35 35

40 40 40

XF1

Niet volledig verzadigd met water, zonder dooizouten Niet volledig verzadigd met water, met dooizouten Verzadigd met water, zonder dooizouten Verzadigde met water, met dooizouten

25

30

35

30

35

40

25

30

35

30

35

40

XF2 XF3 XF4

Tabel 3.3.2.1.: Overzicht milieuklassen

¹) anders dan afkomstig uit zeewater 2.3.3. Methode bepalen betondekking De betondekkingen is aan de bovenzijde bepaald met behulp van een HILTI Ferroscan PS200. Dit is een draagbaar detectiesysteem, waarmee het mogelijk is non-destructief de ligging van de wapening te bepalen inclusief de betondekking op deze wapening. Ook is het mogelijk de onderlinge afstand van de gedetecteerde wapeningsstaven te bepalen. De HILTI Ferroscan PS200 meet tijdens het verplaatsen over het oppervlakte de afstand tussen de bovenzijde van de wapeningstaaf en de bovenzijde van de oppervlak inclusief de afgelegde afstand. Het scanbereik is echter beperkt tot een diepte van ca. 90 mm. De kleinste waarde betekent de kortste afstand tussen oppervlak en wapening.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 12 van 30

2.3.4. Resultaten meting betondekking In onderstaande tabel de resultaten van de metingen van de betondekking bij de onderzoekslocaties: Locatie: Scan: Aantal Gemidd Laagste staven: dekking: dekking: CL 1 t/m 3 / OL 1 kolom 7786 6 20 mm. 14 mm. beugelwapening CL 1 t/m 3 / OL 1 kolom 7787 6 39 mm. 34 mm. beugelwapening CL 1 t/m 3 / OL 1 kolom 7788 4 23 mm. 9 mm. verticale wapening rondom (schade) CL4+CL5 / OL 2, horizontale 7789 10 46 mm. 44 mm. wapening CL4+CL5 / OL 2, verticale 7790 13 33 mm. 26 mm. wapening CL 6 / OL 5, horizontale 7791 14 41 mm. 38 mm. wapening CL / 6 OL 5, verticale 7792 13 34 mm. 29 mm. wapening CL7+CL8 / OL 3, horizontale 7801 3 38 mm. 31 mm. wapening CL7 + CL8 OL 3, verticale 7802 16 32 mm. 25 mm. wapening CL 9 / OL 3, horizontale 7799 3 58 mm. 54 mm. wapening CL9 / OL 3, verticale 7800 7 44 mm. 35 mm. wapening CL10+CL11 / OL 4, 7797 8 33 mm. 32 mm. horizontale wapening CL10+CL11 / OL 4, verticale 7798 22 27 mm. 22 mm. wapening

Hoogste dekking: 27 mm. 46 mm. 31 mm. 52 mm. 37 mm. 46 mm. 38 mm. 38 mm. 37 mm. 65 mm. 53 mm. 39 mm. 40 mm.

Tabel 2.3.4.1. Resultaten metingen betondekking wanden Zwembad de Blauwe Golf

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 13 van 30

2.4.

Onderzoek naar carbonatatie diepte

2.4.1. Algemeen De wapening in de betonconstructie wordt perfect tegen corrosie beschermd door de hoge alkaliteit van het beton. Deze alkaliteit ontstaat tijdens de uithardingsfase van het beton en wel door de hydratatie van het cement. Tijdens dit hydratatie proces wordt calciumhydroxide gevormd (Ca(OH)2). Dit geeft de beton een hoge alkaliteit (pH ca. 12,5). Het bijzondere is dat staal in zo`n alkalisch milieu niet kan roesten. Een voorwaarde voor niet corroderen van de wapening is dat er voldoende dekking op de wapening moet zijn en de betonkwaliteit moet voldoen aan de huidige normen (betonvoorschriften). Echter, wordt beton blootgesteld aan onze atmosfeer, dan dringen gassen, bijvoorbeeld CO2 (koolstofdioxide), in de poriën van het beton en richten schade aan door hun zure gedrag. Het CO2 gas reageert met het calciumhydroxide van de cementsteen tot calciumcarbonaat. Vandaar de kreet carbonatatie. Tijdens deze reactie daalt de pH waarde in het beton onder de 9, waarbij de wapening niet meer voldoende is beschermd en gaat roesten. Deze reactie vindt van buitenaf onzichtbaar plaats steeds dieper in het beton, waarbij na zekere tijd de wapening wordt bereikt. De wapening kan daardoor gaan roesten. 2.4.2.

Methode bepaling carbonatatiediepte De carbonatatie diepte wordt bepaald door aan het betonoppervlak een vers breukvlak te creëren middels het afhakken van een brok(je) beton. Vervolgens wordt het oppervlak besproeid met een kleur indicatorvloeistof (fenolftaleïne, 1% oplossing in alcohol en water). Doordat deze indicator een kleuromslag punt heeft kan op een aantal plaatsen op dit breukvlak de carbonatatiediepte worden gemeten. Het carbonatatiefront tekent zich hierbij af als een scheiding tussen paarse kleur (pH >9) en kleurloze indicatorvloeistof (pH <9), waarbij paars duidt op gezond, nog niet gecarbonateerd beton (alkalisch).

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 14 van 30

2.4.3. Resultaten carbonatatie onderzoek Op diverse locaties is de carbonatatiediepte bepaald. De metingen zijn verricht op alle poerfundaties. De resultaten staan vermeld in de onderstaande tabel: Nr.:

Locatie:

OL1 / CL 1 OL1 / CL 2 OL1 / CL 3 OL2 / CL 4 OL2 / CL 5 OL5 / CL 6 OL3 / CL7

Middelste kolom ca. 100 mm. boven vloer. nabij schade Middelste kolom ca. 280 mm. boven vloer. Middelste kolom ca. 400 mm. boven vloer. Zijde kleedkamers, mogelijk optrekkend vocht Referentie locatie schoon beton. Zijde instructiebad, ter plaatse van vloer. Ter plaatse van lekspoor doorvoer wand 5 (kelder B) Referentie locatie schoon beton. OL3 / CL8 Naast doorvoer wand 5 (kelder B) OL3 / CL9 Ter plaatse van vloer, veel erosie afbrokkelen OL4 / CL10 Zijde buitenwand, mogelijk optrekkend vocht OL4 / CL11 Referentie locatie schoon beton. Tabel 2.4.3.1. Carbonatatiediepte wanden Zwembad de Blauwe Golf

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Carbonatatiediepte: 22 – 19 – 21 mm. > 25 mm. > 25 mm. 28 – 27 – 25 mm. > 30 mm. > 30 mm. 36 – 34 – 35 mm. 21 – 20 – 21 mm. 22 – 21 – 21 mm. 25 – 25 – 26 mm. 27 – 25 – 25 mm.

Pagina 15 van 30

3.

ANALYSE EN CONCLUSIE.

3.1.

Samenvatting

3.1.1. Visuele inspectie Schadebeelden kelder A Nr.: Schade omschrijving: 1 De oppervlaktelaag / cementhuid vertoont onthechting. Het betreft de schil met een dikte van 1-2 mm. Met name aan onderzijde van de wanden, ter plaatse met de aansluiting op de vloeren. De betonnen oppervlakken vertonen erosie aldaar. Enkele oppervlakken vertonen craquelévormige scheuren op de wanden. 2 Er zijn veel vochtplekken zichtbaar. Ook veel kristallisering / witte plekken door zouten / chloriden. 3 Onder / naast enkele doorvoeren zijn vochtplekken / leksporen zichtbaar. 4 De middelste kolom (vierkant) vertoont een betonschades met blootliggende wapening. Totaal ca. 0,3 x 0,4 m¹ (onderzoekslocatie 1). De wapening ligt nagenoeg aan het oppervlak en vertoont staaldikte afname. 5. Wand 1 vertoont verticale haarscheuren (hoogte 200 - 400 mm.) ter plaatse van de vloer + kalkuitbloeding. 6 De betonnen sokkels onder de installaties vertonen erosie c.q. grinderige oppervlakken. Schadebeelden kelder B 1 De oppervlaktelaag / cementhuid vertoont onthechting. Het betreft de schil met een dikte van 1-2 mm. Met name aan onderzijde van de wanden, ter plaatse met de aansluiting op de vloeren. De betonnen oppervlakken vertonen erosie aldaar. Enkele oppervlakken vertonen craquelévormige scheuren op de wanden. 2 Er zijn veel vochtplekken zichtbaar. Ook veel kristallisering / witte plekken door zouten / chloriden.

3 Onder / naast enkele doorvoeren zijn vochtplekken / leksporen zichtbaar. 4 Wand 3 vertoont enkele verticale en één diagonale scheur. Totaal 3 stuks. De scheurwijdte bedraagt ca. 0,2 mm. 5 Wand 5 vertoont scheuren met witte uitbloeding + craquelévormige scheuren. Rondom de doorvoeren zijn veel leksporen zichtbaar. 6 De onderzijde van wand 5 vertoont veel erosie / afbrokkelende betondelen. Op sommige plekken lijkt wapening zichtbaar. Schadebeelden kelder C 1 De diktekant / randbalk nabij de sparing vertoont scheurvorming / delaminatie over een lengte van ca. 1,0 m¹. 2 Een betonsokkel vertoont veel afbrokkeling. De voetplaten van de motor is niet 100% bevestigd. 3 Eén stalen oplegpunt is volledig doorgeroest. 4 De kelderwanden en vloer vertonen geen schadebeelden.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 16 van 30

3.1.2. Onderzoek naar chloride indringing Het gemiddelde gemeten chloride gehalte in de zone 0-20 mm. bedraagt 4,90 %. Het hoogste gemeten chloride gehalte in de zone 0-20 mm. bedraagt 17,9%. Het gemiddelde gemeten chloride gehalte in de zone 20-40 mm. bedraagt 2,10%. Het hoogste gemeten chloride gehalte in de zone 20-40 mm. bedraagt 6,6%. Over het algemeen kan worden geconcludeerd dat enkele waardes extreem hoog zijn (>2,0%). Het chloride gehalte neemt af naargelang dieper in de betonconstructie. Dit betekent dat het chloride is ingedrongen van buitenaf (kelderzijde). Dit kan worden verklaard doordat er regelmatig water staat in de kelder. Het chloride gehalte onderin de wanden en ter plaatse van de leksporen rondom doorvoeren is vele malen hoger dan de overige onderzoekslocaties. 3.1.3. Onderzoek naar carbonatatiediepte De gemiddelde gemeten carbonatatiediepte bedraagt 26 mm. De hoogst gemeten carbonatatiediepte bedraagt 36 mm. Wat opvalt, is dat er overal sprake is van verhoogde carbonatatie waardes. 3.1.4. Onderzoeken naar betondekking Conform de NEN-EN 206-1 zijn voor dergelijke betonconstructies de milieuklassen XC3, XD1 en XF4 van toepassing. De vigerende milieuklassen schrijven onderstaande minimale betondekkingen voor: - Wand 30 mm. - Kolom 40 mm. De gemiddelde gemeten betondekking ter plaatse van de kolommen bedraagt 27 mm.

De laagst gemeten gemiddelde betondekking ter plaatse van de kolommen bedraagt 20 mm. De laagst gemeten individuele betondekking ter plaatse van de kolommen bedraagt 9 mm. De gemiddelde gemeten betondekking ter plaatse van de wanden bedraagt 39 mm. De laagst gemeten gemiddelde betondekking ter plaatse van de wanden bedraagt 27 mm. De laagst gemeten individuele betondekking ter plaatse van de wanden bedraagt 22 mm. Dat betekent dat plaatselijk niet overal aan de richtwaardes wordt voldaan. De wanden “voldoen” gemiddeld wel aan de richtwaarde van minimaal 30 mm.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 17 van 30

3.2.

Analyse en conclusie

3.2.1. Kelder A + B De oppervlakken van kelder A en B verkeren in een redelijke tot matige staat van onderhoud. De schades van beide kelders zijn nagenoeg generiek. De vloeren en onderzijde van de wanden vertonen witte uitbloedingen, kristallisering van zouten. Her en der liggen er waterplassen op de vloer. Bij verschillende (vul)processen komt chloride houdend water op de vloer, daarnaast lekken enkele doorvoeren. Er is optrekkend vocht zichtbaar aan onderzijde van de wanden en kolommen. In die gebieden bevinden zich dan ook de meeste schades. De oppervlaktelaag / cementhuid vertoont onthechting. Het betreft de schil met een dikte van 1-2 mm. Met name aan onderzijde van de wanden, ter plaatse met de aansluiting op de vloeren. De betonnen oppervlakken vertonen erosie aldaar. Deze schadebeelden zijn het gevolg van zoutbelasting en onvoldoende samenhang van de betonconstructie aldaar. De chloride gehaltes op deze locaties zijn op enkele locaties extreem hoog. Naar aanleiding van de chloride gehaltes kan worden geconcludeerd dat er sprake is van optrekkend vocht in de wanden. De chloride gehaltes in de wanden ter plaatse van de vloer geven hogere waardes dan op de referentieplakken c.q. hoger gelegen metingen. Daarnaast zijn hoge chloride waardes gemeten ter plaatse van lekkages nabij doorvoeren. Er is in kelder A een schade geconstateerd aan één kolom.

Naar aanleiding van de onderzoeken kan worden geconcludeerd dat er sprake is van meerdere factoren. Verminderde betondekking, carbonatatie en chloride hebben geleid tot wapeningscorrosie. Op basis van de metingen kan worden tevens geconcludeerd dat veel wapening in gecarbonateerd beton ligt. In de onderste zone ligt de wapening daarnaast in gebieden met verhoogde chloride waardes. De kans op uitbreiding van wapeningscorrosie is zeer groot. In beide kelders bevinden zich diverse verticale scheuren. Hetzij in de toplaag, hetzij in de constructieve wanden. De scheuren zijn het gevolg van krimp / zetting in de constructie. Via deze scheuren kunnen vocht en verontreinigingen makkelijker bij de wapeningszone indringen. De kans op ontstaan van wapeningscorrosie is daar groot. 3.2.2. Kelder C De wanden, vloer en plafond van kelder C verkeert over het algemeen in een goede staat. De diktekant / randbalk nabij de sparing vertoont scheurvorming / delaminatie over een lengte van ca. 1,0 m¹. Hoogstwaarschijnlijk het gevolg van chloride geïnitieerde wapeningscorrosie. De betonsokkels en stalen delen in de kelder verkeren echter wel in een slechte staat. Het risico op storingen / gevolgschades bij bezwijken van deze onderdelen is groot.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 18 van 30

4.

HERSTELADVIES KELDER A N EN B.

4.1.

Algemeen

Om de schades te herstellen zijn er over het algemeen meerdere herstelopties mogelijk. Deze opties verschillen in uitvoering en in restlevensduur. Het gaat om de volgende opties; - Optie 0, geen herstelmaatregelen uitvoeren; - Optie 1, traditionele betonreparatie / spachtelen oppervlakken; - Optie 2, betonreparaties / spachtelen + dichte coating aan onderzijde wanden / kolommen; - Optie 3, aanbrengen KB-systeem. 4.1.1. Optie 0, geen herstelmaatregelen uitvoeren: Het uitvoeren van geen herstelmaatregelen is een keuze. Deze optie is op korte termijn een goedkope optie, er behoeven immers geen herstelmaatregelen uitgevoerd te worden. Indien er geen herstelmaatregelen worden uitgevoerd, zullen de schades zich uitbreiden. De aanwezigheid van chloriden in de betonconstructie gaan leiden tot grootschalige schadebeelden. De verwachting is dat er in de komende 5 – 7 jaar geen grootschalige schades zullen ontstaan. Na deze periode zullen er wel grootschalige schades ontstaan. Met name ter plaatse van de kolommen kan dat leiden tot constructieve schades bij afname van de wapeningsdiameters. 4.1.2. Optie 1, traditionele betonreparatie Wanneer er wordt gekozen voor optie 1, verwijderen van de slechte toplagen, uitvoeren van een traditionele betonreparatie en spachtelen van diverse oppervlakken, dient er rekening mee te worden gehouden dat er op termijn nieuwe betonschades ontstaan (na ca.

10-15 jaar). De wapeningscorrosie zal zich uitbreiden door aanwezigheid van chloriden in de wapeningszone. Daarnaast zal er altijd een mate van vocht aanwezig zijn in de constructie, voornamelijk in de onderste helft van de wanden. 4.1.3. Optie 2, optie 1 + aanbrengen van een dichte betoncoating. Er is sprake van optrekkend vocht in de wanden en kolommen. Indien na uitvoeren van de werkzaamheden, zoals genoemd in optie 1, een dichte betoncoating wordt aangebracht aan onderzijde van de wanden en kolommen (tot ca. 500 mm.) Kan een restlevensduur verlenging worden bereikt van ca. 25 – 30 jaar.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 19 van 30

4.1.4. Optie 3, aanbrengen KB-systeem Bij het toepassen van een KB-systeem, optie 3, wordt de situatie als het ware “bevroren” de situatie zoals hij na reparatie is, zal stabiel blijven, er zullen geen nieuwe schades ontstaan. Middels een KB-systeem wordt het wapeningscorrosie proces gestopt. Om een goede reparatie te kunnen uitvoeren, moeten de wanden bereikbaar worden gemaakt. Het aanwezige leidingwerk, aan- en afvoerbuizen dienen (tijdelijk) te worden verlegd. Het voordeel van optie 3 is, dat er een blijvende duurzame oplossing wordt bereikt. Indien er wordt gekozen voor aan actief systeem, zullen er jaarlijkse monitoringen uitgevoerd moeten worden aan het systeem.

Naast uitvoeren van betonreparaties al dan niet met kathodische bescherming, kan tevens worden gekozen om een dicht coatingsysteem toe te passen op de vloer. Dit systeem opzetten tot aan onderzijde van de wanden. Daardoor wordt de indringing van vocht en zouten voorkomen. Let op: Bij het opstellen van deze richtinggevende herstelopties is ervan uitgegaan dat er geen constructief risico aanwezig is van de betonconstructie.

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 20 van 30

Bijlage 1

250133A-001 v1.0

Fotoreportage

www.bejan.nl

Pagina 21 van 30

Foto’s Kelder A

Foto 1: Overzichtsfoto

Foto 2: Overzichtsfoto wand 1

Foto 3: Optrekkend vocht / zoutkristallen

Foto 4: Vocht vloer / wanden

Foto 5: Onthechting toplaag onderzijde wand

Foto 6: Onthechting toplaag onderzijde wand

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 22 van 30

Foto 7: Overzicht wanden 2/3/4 (goede staat)

Foto 8: Overzicht wand 5

Foto 9: Erosie / toplaag slechte staat

Foto 10: Optrekkend vocht

Foto 11: Overzicht tussenwand / kolommen

Foto 12: Overzicht middelste kolom

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 23 van 30

Foto 13: betonschade / bl. wapening

Foto 14: Overzicht buitenste kolom

Foto 15: Erosie betonsokkels

Foto 16: Erosie wand

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 24 van 30

Foto’s Kelder B

Foto 17: Overzicht wand 1

Foto 18: Optrekkend vocht / zoutkristallen

Foto 19: Overzicht kolom / ruimte

Foto 20: Overzicht wand 3

Foto 21: Onthechting toplaag

Foto 22: Erosie oppervlakken onderzijde

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 25 van 30

Foto 23: Erosie oppervlakken onderzijde

Foto 24: Betonsokkel / onthechting

Foto 25: Overzicht wand 5

Foto 26: Slechte betondelen wand 5

Foto 27: Slechte betondelen wand 5

Foto 28: Scheuren wand 5

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 26 van 30

Foto 29: Scheuren wand 3

250133A-001 v1.0

Foto 30: Scheuren wand 3

www.bejan.nl

Pagina 27 van 30

Foto’s Kelder B

Foto 31: Overzicht kelder C

Foto 32: Overzicht kelder C

Foto 33: Delaminatie diktekant

Foto 34: Delaminatie diktekant

Foto 35: Betonsokkel slechte staat

Foto 36: Staal doorgeroest

250133A-001 v1.0

www.bejan.nl

Pagina 28 van 30

Foto 37: Plafond goede staat

250133A-001 v1.0

Foto 38: Wanden goede staat

www.bejan.nl

Pagina 29 van 30

Bijlage 2

250133A-001 v1.0

Inspectietekening

www.bejan.nl

Pagina 30 van 30

OL1 = onderzoekslocatie

Wand 5 OL5

Wand 6

OL1

Wand 7

Kelder A

Wand 7

OL2

Wand 4

Wand 1 Wand 2

Wand 3

Kelder C

Wand 4

Wand 5 Wand 6 Wand 7

OL3 Wand 3 Wand 2

Kelder B

Wand 7

OL4 Wand 1

Gemeente eeuwarden

Onderzoek constructies Zwembad De Blauwe Golf Leeuwarden projectnummer 0502622.100 16 oktober 2025 revisie 1.0 Gemeente Leeuwarden

Bijlage 2 – rapport Stichting hout Research

blad 20 van 20

Inspectierapport:

Beoordeling aantasting spantvoeten van de spanten zwembad De Blauwe Golf te Leeuwarden

Rapportcode:

25.0538

Datum: 15 oktober 2025

Beoordeling aantasting spantvoeten van de spanten zwembad De Blauwe Golf te Leeuwarden Rapportcode:

25.0538

Datum: 15 oktober 2025

Pagina: 2/23

SHR Nieuwe Kanaal 9e 6709 PA Wageningen Tel: 0317-467366

Dit rapport heeft 23 bladen. Het is eigendom van de opdrachtgever, die gerechtigd is dit rapport integraal te publiceren. Gedeeltelijke publicatie, ook door de eigenaar, is slechts toegestaan na schriftelijke

Tenzij anders vermeld zijn de werkzaamheden op deze locatie uitgevoerd.

toestemming van SHR. SHR is niet verantwoordelijk voor door de opdrachtgever aangeleverde informatie die van invloed kan zijn op de geldigheid van de resultaten. De door de klant aangeleverde informatie in dit rapport is gespecificeerd.

E-mail:

@shr.nl Opdrachtgever:

Antea Group Nederland Postbus 24 8440 AA HEERENVEEN

Bijlage(n):

3

Projectnummer:

25.0538

Auteurs:

Projectleider

2e auteur

Beoordeling aantasting spantvoeten van de spanten zwembad De Blauwe Golf te Leeuwarden Rapportcode:

25.0538

Datum: 15 oktober 2025

Pagina: 3/23

Inhoudsopgave

1

2

Inleiding ........................................................................................................................................... 4 1.1

Opdracht .................................................................................................................................. 4

1.2

Beschrijving project en voorgeschiedenis ............................................................................... 4

Materiaal en methode ...................................................................................................................... 5 2.1 Inspectie .................................................................................................................................. 5 2.2

Ontvangen informatie .............................................................................................................. 5

3

Resultaten........................................................................................................................................ 6

4