Raadsvoorstel warmtebedrijf Heechterp

Raadsvoorstel Oprichting BV Warmtebedrijf Heechterp en krediet lening Zaaknummer: 2025-025168 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. De herstructurering van Heechterp biedt een unieke kans om zowel de woonkwaliteit aanzienlijk te verbeteren als de energievoorziening in de wijk te verduurzamen. De verduurzaming van de wijk Heechterp vormt een belangrijk onderdeel van de energietransitie in Leeuwarden. In de Warmtevisie 2021 is de wijk aangewezen als een geschikte locatie voor de ontwikkeling van een plan om aardgasvrij te worden. Samen met woningcorporatie Elkien en Bouwgroep Dijkstra Draisma (BGDD) heeft de gemeente plannen gemaakt voor een collectief warmtenet dat op duurzame wijze warmte levert aan zowel nieuwbouw- als bestaande woningen in de wijk. Op verschillende momenten bent u hierover geïnformeerd. Voor de collectieve warmtelevering is het de bedoeling een warmtebedrijf op te richten. In de ontwikkelfase van het warmtenet en vooral tijdens de bouw van de warmtecentrale is een overbruggingsfinanciering nodig. Daarom stellen we voor om een krediet beschikbaar te stellen van maximaal € 6 miljoen voor het verstrekken van een gemeentelijke lening aan het Warmtebedrijf. Daarnaast vragen we uw wensen en bedenkingen voor de oprichting van het warmtebedrijf in Heechterp.

Wij zijn als college voornemens om eind maart een definitief besluit te nemen over het oprichten van een warmtebedrijf. Dit raadsvoorstel biedt een uitgebreide toelichting op de achtergrond, het technisch ontwerp, oprichting Warmtebedrijf Heechterp, planning van de werkzaamheden, de financiële aspecten, risico’s en de participatie van inwoners en verschillende stakeholders. Achtergrond en doelstelling Met het vaststellen van de Leeuwarder Energie Agenda en de Warmtevisie heeft u als raad de ambitie uitgesproken om de gemeente in 2050 vrij te maken van fossiele brandstoffen. Hier werken we aan door energie te besparen, duurzame energie op te wekken en woningen van duurzame warmte te voorzien. We zien daarbij verschillende voordelen van de inzet van een collectief warmtenet: • De maatschappelijke kosten zijn over het algemeen lager dan verwarming met individuele warmtepompen of duurzaam gas (mits er voldoende aansluitingen zijn en de afstand tussen aansluitingen niet te groot is); CE Delft heeft hier onlangs een rapport over uitgebracht en schat de totale extra nationale kosten van het niet realiseren van de beoogde warmtenetten tot 2040 op € 1,6 miljard.1 Begin dit jaar publiceerde Berenschot een onderzoek met dezelfde strekking dat de nationale maatschappelijke kosten voor een warmtenet 40% lager kunnen liggen dan voor toepassing van warmtepompen;2 1

https://ce.nl/publicaties/het-effect-van-het-stagneren-van-de-groei-vanwarmtenetten/ 2 https://www.nvde.nl/wp-content/uploads/2024/05/Finale-rapportage_Warmtenetten-in-

vergelijking-met-andere-warmteoplossingen_24042024.pdf

Blad 2

•

• • •

Warmtenetten met een (midden)hoge temperatuur kunnen ook worden ingezet bij woningen die minder goed geïsoleerd zijn of kunnen worden, terwijl voor warmtepompen een hoge isolatiegraad noodzakelijk is; Met collectieve warmte is een minder grote hoeveelheid elektrische energie gemoeid, dus er is minder ruimtebeslag in het landelijk gebied door windenergie of zonneparken; Vanwege voorgaande reden is er ook geen of minder afhankelijkheid van de netcapaciteit (of netschaarste); Het warmtenet bevindt zich grotendeels onder de grond en heeft bovengronds weinig ruimtelijke impact.

Voorgeschiedenis en reeds genomen besluiten Op 30 november 2022 heeft uw raad het stedenbouwkundig plan vastgesteld en op 18 juli 2023 het bestemmingsplan Heechterp Vernieuwt. In juli 2023 heeft het college besloten een ontwikkelpartner te selecteren voor de realisatie van een warmtenet in Heechterp. Bouwgroep Dijkstra Draisma (BGDD) is na een zorgvuldige selectieprocedure gekozen als partner. Vervolgens is op 29 januari 2024 een intentieovereenkomst gesloten tussen de gemeente, BGDD en Elkien. Hierin zijn de uitgangspunten en randvoorwaarden vastgelegd voor de ontwikkeling van het warmtenet en de oprichting van een publiek-private samenwerking. De intentieovereenkomst tussen de gemeente, Elkien en BGDD heeft als doel de ontwikkeling van een collectief warmtenet dat aansluit op de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Leeuwarden. Heechterp, een wijk met een hoge concentratie aan sociale huurwoningen, wordt door een grootschalige sloop-nieuwbouwopgave herontwikkeld tot een toekomstbestendige woonwijk. Het warmtenet speelt hierin een sleutelrol. Doel is om te komen tot een betaalbare, betrouwbare en duurzame warmtevoorziening, waarmee het gebruik van aardgas in de wijk kan worden uitgefaseerd. Tijdens een raadssessie op 24 januari 2024 hebben we uw raad nader geïnformeerd over de doelstellingen en de context van het project.

Hierbij zijn de uitgangspunten besproken; zoals duurzaamheid, betaalbaarheid, toegankelijkheid en de noodzaak om publieke belangen te borgen. Ook werd aandacht besteed aan de Wet collectieve warmte (Wcw) en de nieuwe marktordening waarin collectieve warmtevoorzieningen onder publieke zeggenschap vallen. Deze nieuwe wet wordt de komende maanden in de tweede kamer behandeld en gaat naar verwachting uiterlijk 1 januari 2026 in. Op 19 juni 2024 vond een tweede raadssessie plaats, gericht op de voortgang en verdere uitwerking van de businesscase. Tijdens deze bijeenkomst zijn financiële en technische aspecten besproken, evenals risico’s en lessen die tot dan toe zijn geleerd. De raad werd daarnaast ook op de hoogte gesteld van de geplande oprichting van een warmtebedrijf met een 50/50 aandeelhoudersverhouding tussen de gemeente en BGDD. Het beoogde rendement van het warmtebedrijf zou gedeeltelijk worden gebruikt voor tariefverlaging voor eindgebruikers.

Blad 3

Tijdens de informatieavond op 21 januari jl. bent u geïnformeerd over de laatste stand van zaken in het project. Technisch ontwerp en planning Warmteopwekking Het warmtenet in Heechterp is ontworpen als een midden-temperatuurnet (65°C). Deze keuze waarborgt een directe aansluiting van zowel nieuwbouwals bestaande woningen zonder grote aanpassingen in de infrastructuur van de woningen zelf. Het systeem is gebaseerd op een combinatie van een luchtwaterwarmtepomp en een warmte-koude-opslag (WKO). Deze configuratie biedt een robuuste en flexibele energievoorziening en is economisch haalbaar. Faseringsplan De aanleg van het warmtenet verloopt parallel aan de herstructurering van de wijk, die in acht fasen wordt uitgevoerd tot 2032. Het eerste deel van de wijk, Fase 2 van het ontwikkelplan, wordt in 2028 aangesloten. De laatste aansluitingen, zoals de Eikenflats, zijn gepland in 2034. Tot het in gebruik nemen van de warmtecentrale worden de zuidelijke delen van de wijk bediend met een tijdelijke voorziening. Deze tijdelijke voorziening kan later ook als back-up dienen voor de warmtecentrale. Deze gefaseerde aanpak minimaliseert de overlast voor bewoners en maakt coördinatie met sloop/nieuwbouw en andere infrastructurele werken mogelijk. Tijdens deze aanpak worden bewoners regelmatig geïnformeerd via nieuwsbrieven, bijeenkomsten en individuele gesprekken (zie kopje participatie).

Oprichting Warmtebedrijf Heechterp Voor de ontwikkeling van het warmtenet wordt een warmtebedrijf opgericht. Dit gebeurt in een publiek-private samenwerking tussen de gemeente Leeuwarden en DD Energy Holding BV (een dochteronderneming van de Bouwgroep Dijkstra Draisma). Deze afspraken zijn in detail opgenomen in de aandeelhoudersovereenkomst, waarvan de belangrijkste punten hieronder worden toegelicht. Governance Warmtebedrijf De governance-structuur van het Warmtebedrijf Heechterp is zodanig ingericht dat de eerder geformuleerde publieke belangen stevig worden geborgd, terwijl tegelijkertijd voldoende flexibiliteit wordt geboden om het warmtenet efficiënt te ontwikkelen en exploiteren. Het warmtebedrijf wordt opgericht als een besloten vennootschap (bv), waarin de gemeente Leeuwarden en DD Energy Holding BV elk 50% van de aandelen bezitten. Deze gelijke verdeling van eigenaarschap zorgt voor een evenwichtige balans tussen publieke en private belangen en biedt beide partijen gelijke zeggenschap in de besluitvorming. Rechtsvorm en aandeelhoudersovereenkomst De belangrijkste afspraken over de rechtsvorm, besluitvorming en operationele kaders van het Warmtebedrijf zijn vastgelegd in de aandeelhoudersovereenkomst.

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) is het hoogste besluitvormingsorgaan binnen het Warmtebedrijf en is verantwoordelijk voor de goedkeuring van strategische en financiële besluiten en beslissingen met een hoog risicoprofiel.

Blad 4

Door deze afspraken behoudt de gemeente directe invloed op cruciale onderwerpen, waardoor de uitgangspunten van betaalbaarheid, duurzaamheid en betrouwbaarheid worden gewaarborgd. Vanuit de gemeente zal de portefeuillehouder Financiën de positie van aandeelhouder vertegenwoordigen. Tegelijkertijd biedt de aandeelhoudersovereenkomst flexibiliteit voor dagelijkse bedrijfsvoering door specifieke bevoegdheden te delegeren aan de directeur van de vennootschap. Directievoering De dagelijkse leiding van het Warmtebedrijf wordt gevoerd door de directeur, afkomstig van DD Energy Holding BV. De keuze om DD Energy Holding BV de directievoering te laten uitvoeren, is gebaseerd op juridische en operationele overwegingen, bijvoorbeeld dat de schaal van het warmtebedrijf voorlopig onvoldoende is om een fulltime directeur aan te stellen. De gemeente heeft echter de mogelijkheid om op elk gewenst moment een mededirecteur te benoemen, indien de situatie dat vereist. Samenwerkingsovereenkomst Warmtebedrijf Heechterp en Elkien Na de oprichting van het warmtebedrijf zal een samenwerkingsovereenkomst tussen het Warmtebedrijf en Elkien worden getekend. Deze overeenkomst legt de basis voor de ontwikkeling en exploitatie van een duurzaam warmtenet in Heechterp.

Beide partijen werken samen aan een toekomstbestendig project dat gericht is op betaalbaarheid, duurzaamheid en tevredenheid onder de bewoners. De onderstaande afspraken worden opgenomen in deze samenwerkingsovereenkomst. Het Warmtebedrijf heeft als doelstelling om een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar warmtenet te realiseren dat aansluit bij de energietransitie. Het net wordt uiteindelijk ontwikkeld zonder gebruik van aardgas of andere fossiele brandstoffen, met een sterke focus op CO2-reductie. Tegelijkertijd waarborgt het Warmtebedrijf dat de energielasten voor bewoners niet hoger zijn dan alternatieve warmteoplossingen. Er worden duidelijke afspraken gemaakt over tarieven, met onder andere een korting van 30% op het vastrecht en 5% op het variabele tarief ten opzichte van de maximale tarieven die de ACM hanteert. Elkien draagt als woningcorporatie zorg voor de aansluiting van haar nieuwbouw en zoveel mogelijk bestaande woningen op het warmtenet. In totaal worden 527 nieuwbouwwoningen aangesloten en is het doel 131 bestaande woningen aan te sluiten. De Wilgen- en Eikenflats worden later aangesloten. Elkien hecht veel waarde aan energielastenneutraliteit voor haar huurders. Bovendien mogen de kosten voor Elkien niet hoger zijn dan alternatieve oplossingen.

Om de financiële haalbaarheid van het project te waarborgen, maken het Warmtebedrijf en Elkien optimaal gebruik van beschikbare subsidies, zoals de WIS-subsidie, SDE++ en ISDE-regelingen. Eventuele voordelen uit subsidies worden verrekend volgens transparante afspraken. Leveringszekerheid is een belangrijk aandachtspunt in de overeenkomst. Het Warmtebedrijf garandeert een stabiele warmtevoorziening op afgesproken temperatuurniveaus, passend bij zowel nieuwbouw- als gerenoveerde woningen. De aanleg van het warmtenet wordt zorgvuldig afgestemd op de

Blad 5

fasering van de renovatie- en nieuwbouwprojecten van Elkien, zodat beide trajecten synchroon kunnen lopen. De partijen hebben ook afgesproken om gezamenlijk te communiceren met bewoners. Door heldere en consistente informatie te delen, willen zij begrip en draagvlak creëren voor de benodigde aanpassingen in de wijk. Elkien neemt hierin samen met de huurdersbelangenorganisatie Nieuw Elan een actieve rol als vertegenwoordiger van haar huurders en monitort regelmatig de ervaringen van bewoners om verbeteringen door te voeren. Tot slot bevat de samenwerkingsovereenkomst bepalingen over het beëindigen van de samenwerking. Indien een van de partijen haar verplichtingen niet nakomt, kan de overeenkomst worden ontbonden. In dergelijke gevallen zijn compensatieregels opgenomen om de kosten eerlijk te verdelen. Financiën Businesscase Voor het project is een businesscase opgesteld. Daarbij is het uitgangspunt dat het project zichzelf terugverdient door het (meerjarig) in rekening brengen van de leveringstarieven. De kosten voor de aanleg van het warmtenet zijn gedetailleerd opgenomen in de businesscase. Daarnaast zijn afspraken gemaakt met Elkien en BGDD over de verdeling van ontwikkel- en exploitatiekosten. De kosten worden gedekt vanuit de volgende geldstromen: • De grootste geldstroom is afkomstig van Elkien.

Zij betaalt als eigenaar van de aan te sluiten woningen een (incidentele) bijdrage in de aansluitkosten (BAK) en een jaarlijkse exploitatiebijdrage; • De huurders van Elkien betalen jaarlijks tarieven voor de levering van warmte. Deze bestaat uit een vastrecht en variabel tarief. De tarieven worden gereguleerd door de ACM, en mogen niet hoger zijn dan de aardgasreferentie (niet-meer-dan-anders); • Ontwikkelaars die een deel van de nieuwbouw voor hun rekening nemen zijn verplicht aan te sluiten op het warmtenet en moeten daar dus ook de bijdrage aansluitkosten voor betalen; • De particuliere woningeigenaren in het gebied krijgen een aanbod om aan te sluiten op het warmtenet. Zij betalen een bijdrage aansluitkosten (BAK) en de jaarlijkse tarieven. Door subsidies (bv. ISDE) wordt de BAK verlaagd en de gemeente kan aanvullende middelen inzetten (zoals het Volkshuisvestingsfonds) om te zorgen voor een aantrekkelijk aanbod voor particulieren. De details zijn nader uitgewerkt in het bijgevoegd financieel overzicht. Door de hoge mate van bedrijfsgevoelige informatie van derden in deze businesscase, wordt deze u onder geheimhouding verstrekt. Om het warmtenet betaalbaar te houden voor Elkien en de inwoners houden beide participanten in het warmtenet geen rekening met een marktconform rendement.

Insteek is wel dat de kasstromen positief zijn en dat daarmee de noodzakelijk risico’s worden opgevangen. Daardoor is het rendement rekening houdend met de tijdswaarde van geld nihil.

Blad 6

Om een goed inzicht te krijgen in de risico’s die samenhangen met de businesscase hebben gemeente Leeuwarden en Bouwgroep Dijkstra Draisma onder begeleiding van Fakton een risicoparagraaf opgesteld voor het warmtebedrijf. De risico’s voor het warmtebedrijf (dat een zelfstandige juridische entiteit wordt) zijn anders dan die voor de gemeente Leeuwarden. In dit memo worden onder het kopje ‘risico’s’ de grootste risico’s voor het warmtebedrijf verder toegelicht. Subsidiemogelijkheden Het is belangrijk om te vermelden dat in de businesscase van het warmtebedrijf nog geen rekening is gehouden met het verkrijgen van subsidies. Nieuwe Warmte Nu stelt via het groeifonds subsidies beschikbaar voor projecten. Voor Heechterp is een aanvraag ingediend die voor de woningen van Elkien neerkomt op € 4.151 per woning (in totaal ruim € 3,3 mln). Daarnaast zijn er verschillende subsidies voor het exploiteren van warmtenetten (SDE en WIS-subsidie) en het aansluiten van corporatiewoningen dan wel particuliere woningen. Omdat een aantal van deze subsidies zeer kansrijk is, mag worden verwacht dat de businesscase in de loop van de tijd nog kan worden verbeterd en daarom op dit punt aan ‘de veilige kant’ is. Gemeentegarantie of gemeentelijke lening In de ontwikkelfase van het warmtenet en vooral tijdens de bouw van de warmtecentrale is een overbruggingsfinanciering nodig.

Dit komt omdat er bepaalde investeringen worden gedaan die pas later met de kostendekkingsbijdrage en exploitatievergoeding van Elkien of de BAK van particulieren worden terugverdiend. Hiervoor is een tijdelijke rekening courant financiering nodig van maximaal € 6 miljoen. Op basis van de financiële verordening wordt alleen een garantstelling of lening verstrekt als sprake is van een zwaarwegend publiek belang. Op blad 1 en 2 van dit voorstel is ingegaan op de maatschappelijke meerwaarde van een collectief warmtenet. Gezien deze meerwaarde en de taak van de gemeente om wijken aardgasvrij te maken, wordt gesteld dat sprake is van een zwaarwegend publiek belang. Voor het verkrijgen van deze financiering zijn verschillende opties verkend. Er zijn gesprekken gevoerd met de BNG en ligt er een concept aanbieding. Bij deze aanbieding wordt echter wel uitgegaan van een gemeentegarantie. Omdat het risico daardoor vergelijkbaar is met een gemeentelijke lening is ook het verstrekken van een dergelijke lening door de gemeente zelf verkent. Het verstrekken van een gemeentelijke lening geniet de voorkeur. Daarbij spelen de volgende overwegingen een rol: • Ten eerste omdat er dan geen afhankelijkheid ontstaat van de BNG bank en de voorwaarden die zij verbinden aan een geldlening.

• Daarnaast kan er rekening worden gehouden met een rente-opslag voor een risico-reservering in het weerstandsvermogen van de gemeente. • Tot slot is de risicopositie van de gemeente bij een garantstelling vergelijkbaar met het zelf verstrekken van de lening. Deze risicopositie kan later worden afgebouwd door gebruik te maken waarborgfonds warmtenetten (zie onderstaand). Voor het verstrekken van de lening aan het Warmtebedrijf is een leningsovereenkomst opgesteld. De structurele exploitatielasten die

Blad 7

voortkomen uit bovenstaande krediet kunnen gedekt worden uit de rentebaten die worden ontvangen van het Warmtebedrijf. Omdat de daadwerkelijke baten en lasten afhankelijk zijn van het moment waarop de lening wordt opgevraagd, zal de begroting worden geactualiseerd middels het verzamelvoorstel begrotingswijzigingen. Het risico met betrekking tot het verlenen van de geldlening zal worden meegenomen bij het bepalen van het weerstandsvermogen waarvoor op basis van de huidige inzichten nog ruimte is in de algemene reserve. Waarborgfonds warmtenetten Het Rijk heeft op 16 april 2024 aangekondigd € 200 miljoen uit te trekken voor een waarborgfonds voor warmtenetten, welke 80 tot 90 procent van de kosten bij de aanlegfase moeten dekken. Het is nog onduidelijk wanneer dit waarborgfonds operationeel is. Wel is het doel om de financiering uiteindelijk hierin onder te brengen om de gemeentelijke risico’s te verlagen. Kosten voor eindgebruikers en bewoners Een van de belangrijkste uitgangspunten is dat de kosten voor eindgebruikers niet hoger mogen zijn dan de huidige gaskosten of een duurzaam alternatief. Dit wordt het “niet-meer-dan-anders-principe” genoemd. De samenwerking met Elkien als "launching customer" biedt een solide basis om risico’s in het project af te dekken en een betaalbare warmteprijs te garanderen voor huurders.

Particuliere woningeigenaren in Heechterp krijgen eveneens een aantrekkelijk aanbod om zich aan te sluiten op het warmtenet. Om de betaalbare tarieven te waarborgen, heeft de gemeente invloed op de tariefstelling via haar deelname in het warmtebedrijf. Daarnaast biedt de nieuwe Wcw wettelijke waarborgen voor transparante prijsstelling en toezicht door de ACM. Overrendementsregeling Naast bovenstaande uitgangspunten is in de aandeelhoudersovereenkomst met Bouwgroep Dijkstra Draisma ook een overrendementsregeling overeengekomen. Als sprake is van bovenmatige winsten, wordt het bovenmatige deel van de winst benut om de tarieven voor de eindgebruikers zo laag mogelijk te houden. De maandlasten voor 2025 zien er als volgt uit voor de verschillende verbruikersgroepen: situatie bestaande woning met laag verbruik (800 m3 gas en 1.800 kWh stroom) bestaande woning met gemiddeld verbruik (1.152 m3 gas en 2.433kWh stroom) bestaande woning met hoog verbruik

Huidige rekening (per Nieuwe rekening (per maand, CV-Ketel) maand, Warmtenet) (gas+stroom) (warmtenet+stroom) € 151 € 151

€ 204

€ 200

€ 267

€ 257

Blad 8

(1.600m3 gas en 3.000 kWh stroom) nieuwbouwwoning (1.057 m3 gas bestaand/14,9 GigaJoule nieuw en 1.426 kWh stroom)

€ 172

€ 119

De tarieven in Heechterp zijn, in vergelijking met andere warmteprijzen in Nederland, laag. Ontwerp-Uitvoeringsplan Duurzame Warmte Heechterp Het warmtenet biedt kansen om ook de bestaande particuliere woningen in de wijk op een betaalbare manier duurzaam te verwarmen. In een uitvoeringsplan Duurzame Warmte (wijkuitvoeringsplan) schetsen we hoe dit stap voor stap mogelijk is. Het uitvoeringsplan is bedoeld om richting te geven aan de inspanningen van de gemeente, maar ook om handelingsperspectief te geven aan de inwoners. Het Uitvoeringsplan Duurzame Warmte Heechterp richt zich vooral op de betrokkenheid en ondersteuning van particuliere woningeigenaren bij de overstap naar duurzame warmte, zoals subsidies, woningopnames en participatie. Dit onderscheidt het van het Ontwikkelplan Warmtenet, dat zich meer richt op de technische en organisatorische aspecten van het warmtenet en warmtebedrijf. Samen vormen beide plannen een complementaire aanpak voor het aardgasvrij maken van Heechterp. Het college is voornemens om na het vaststellen van dit raadsvoorstel het Uitvoeringsplan definitief vast te stellen samen met het besluit tot oprichting van het warmtebedrijf. U treft het ontwerp-Uitvoeringsplan aan als bijlage bij de stukken. Wat betekent dit voor de inwoners? De realisatie van het warmtenet in Heechterp brengt voor bewoners een aantal concrete veranderingen met zich mee.

Voor elke woning wordt onderzocht welke aanpassingen nodig zijn om deze geschikt te maken voor aansluiting op het warmtenet. Dit vereist een individuele benadering, aangezien bijvoorbeeld de isolatiestatus van woningen sterk kan variëren. Particuliere woningeigenaren krijgen een aanbod voor een aansluiting op het warmtenet volgens het principe van "Niet meer dan anders". Dat betekent dat de kosten voor warmte niet hoger zullen zijn dan de huidige kosten voor aardgas. Participatie Het betrekken van bewoners bij de transitie naar een aardgasvrij Heechterp is een essentieel onderdeel van de aanpak. Inwoners zijn op verschillende manieren en momenten geïnformeerd en betrokken bij de plannen voor het warmtenet. De komende tijd blijven we dit ook doen. Op die manier kunnen zij weloverwogen keuzes maken en worden hun behoeftes zo goed mogelijk meegenomen bij de veranderingen die in hun wijk plaatsvinden. Deze participatie speelt zich af op meerdere niveaus, met een duidelijke planning en gerichte activiteiten die rekening houden met de behoeftes van verschillende doelgroepen in de wijk (waaronder in ieder geval huurders en particuliere woningeigenaren).

Blad 9

Bestaande activiteiten en participatie tot nu toe Om de betrokkenheid van bewoners te vergroten, zijn er in de afgelopen jaren diverse activiteiten georganiseerd. Via het programma Heechterp Vernieuwt zijn inloopbijeenkomsten gehouden in 2022 om bewoners te informeren over het Masterplan en de ambitie om de wijk aardgasvrij te maken. Daarnaast is er een wekelijks spreekuur in de roze keet, waar huurders en woningeigenaren vragen kunnen stellen over verduurzaming en het warmtenet. Voor particuliere eigenaren is in juli 2024 een eerste bijeenkomst georganiseerd, waar bewoners informatie kregen over de plannen en hun vragen konden stellen. De volgende inloopavonden werden georganiseerd in december 2024 waarbij bewoners de kans kregen om meer te leren over het aanbod van het warmtenet en een afleverset konden bekijken. Het huurdersplatform Nieuw Elan heeft daarnaast een positief advies uitgebracht over het warmtenet, waarbij aandacht is gevraagd voor betaalbaarheid en duidelijke communicatie. Deze inzichten zijn verwerkt in de plannen en in de informatievoorziening naar bewoners. Wat hebben we tot nu toe geleerd? Uit eerdere participatiemomenten zijn waardevolle lessen getrokken die de aanpak verder vormgeven. Bewoners geven aan dat betaalbaarheid een belangrijk aandachtspunt is en dat transparantie over kosten essentieel is.

Met name de keuzevrijheid en de garanties over maandlasten worden als kritieke thema’s ervaren. Er is begrip voor de energietransitie, maar veel bewoners hebben zorgen over de financiële impact. Ook is gebleken dat sommige woningen eerder aan vervanging van hun cv-installatie toe zijn dan dat zij kunnen worden aangesloten op het warmtenet. Het warmtebedrijf werkt hiervoor aan oplossingen, zoals het huren van een tijdelijke cv-ketel. Deze inzichten onderstrepen de noodzaak van heldere communicatie en maatwerkoplossingen, zodat bewoners zich gesteund voelen in de keuzes die zij moeten maken. Plannen voor toekomstige participatie De komende jaren wordt de participatie verder uitgebreid met een gestructureerd proces om huurders en particuliere eigenaren intensief te ondersteunen. Daarbij maken we een onderscheid tussen de verschillende doelgroepen in de wijk. Voor de huurders wordt daarbij samengewerkt met het warmtebedrijf, Elkien en de huurdersbelangenorganisatie Nieuw-Elan. Voor de particuliere woningeigenaren zal de ondersteuning worden vormgegeven vanuit de gemeente Leeuwarden en het warmtebedrijf. Er wordt een meedenkgroep opgericht, bestaande uit vertegenwoordigers van bewoners en huurders. Deze groep adviseert over de verdere uitvoering van het project en helpt draagvlak te creëren.

Tegelijkertijd wordt de informatievoorziening opgeschaald, met halfjaarlijkse bijeenkomsten en individuele spreekuren. Tijdens deze momenten krijgen bewoners een toelichting op de technische eisen en financiële aspecten van het warmtenet. Daarnaast wordt de isolatiestatus van woningen verder in kaart gebracht door middel van woningopnames in 2025 en 2026. Op basis van deze onderzoeken krijgen bewoners een vrijblijvend aanbod voor aansluiting op het warmtenet.

Blad 10

Aansluitingen op het warmtenet kunnen pas op zijn vroegst in 2028 plaatsvinden (afhankelijk van de plek in de wijk). Tot die tijd richten wij ons op het ondersteunen van inwoners bij het isoleren van hun woning. Daarbij willen we de komende tijd ook de mogelijkheden verder uitwerken om woningeigenaren in Heechterp gericht te ondersteunen vanuit de middelen van het Volkshuisvestingsfonds voor een isolatiepakket. Deze kunnen worden gestapeld met aanvullende gemeentelijke subsidies (Nationaal Isolatieprogramma en middelen energiearmoede) en subsidies van het Rijk (ISDE-subsidie). De inzet van de gemeente is daarbij met name gericht op het ontzorgen van inwoners die zelf niet de mogelijkheden en middelen hebben om hun woning te verduurzamen. Vanaf 2026 start de daadwerkelijke uitvoering van de maatregelen en de aanleg van het warmtenet. Gedurende dit proces worden bewoners voortdurend geïnformeerd over de voortgang en krijgen zij de gelegenheid om vragen te stellen of zorgen te delen. Na de eerste aansluitingen wordt het proces geëvalueerd, zodat eventuele verbeteringen kunnen worden doorgevoerd voor de resterende fases. Risico’s en beheersmaatregelen Het project kent verschillende risico’s. Om deze risico’s goed te duiden en beheersmaatregelen vast te stellen, is een uitgebreide risicoparagraaf opgenomen in het ontwikkelplan voor het warmtenet Heechterp.

We noemen hier de belangrijkste: • Er is onzekerheid over de mate waarin particuliere woningeigenaren deelnemen aan het warmtenet, dit brengt op financieel gebied een risico met zich mee. Dit risico wordt gemitigeerd door het hanteren van het principe "Niet meer dan anders" en het aanvragen van diverse subsidies. Daarnaast is de businesscase voor het grootste deel gestoeld op de woningen van Elkien. • Daarnaast kunnen stijgende bouw- en energiekosten de financiële druk vergroten. Om deze risico’s te mitigeren wordt het project gefaseerd uitgevoerd en wordt de afgesproken Bijdrage Aansluitkosten geïndexeerd. • Op technisch gebied vormt de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet een risico voor de warmtelevering. Dit wordt ondervangen door de reeds gereserveerde aansluiting voor het warmtebedrijf. • Verder is er het risico op vertraging door complexe vergunningsprocedures, waarvoor een tijdige start en intensieve coördinatie met betrokken partijen noodzakelijk zijn. Er zijn reeds gesprekken gevoerd met de afdeling vergunningen van de gemeente om de benodigdheden goed in kaart te brengen. • Op maatschappelijk vlak is draagvlak onder bewoners een belangrijk aandachtspunt. Gebrek aan vertrouwen of weerstand tegen de plannen kan leiden tot vertraging.

Door middel van actieve communicatie via nieuwsbrieven, spreekuren en bewonersbijeenkomsten wordt dit risico zo veel mogelijk beperkt. Second opinions Om bovenstaande risico’s goed in beeld te brengen en zoveel mogelijk te mitigeren zijn een drietal onafhankelijke second opinions uitgevoerd door Warmtestad(integraal), Fakton (businesscase) en Qualor (technisch). De uitkomsten van deze second opinions zijn verwerkt in de overeenkomsten, het ontwerp en de businesscase.

Blad 11

Afweging van alternatieven Ten behoeve van het project Heechterp Vernieuwt zijn alternatieven overwogen voor het voorgestelde warmtenet, waaronder: • Individuele luchtwarmtepompen, waarbij elke woning een eigen installatie krijgt. • Collectieve luchtwarmtepompen, waarbij een groep woningen gebruik maakt van een gedeeld systeem (zoals toegepast aan de Julianalaan in Leeuwarden). • Bronnetten, waarbij meerdere woningen worden aangesloten op een gemeenschappelijke warmtebron (vergelijkbaar met de Wilgenflat in Leeuwarden). Hoewel deze alternatieven technisch uitvoerbaar zijn, spelen er een aantal belangrijke overwegingen die pleiten voor het collectief warmtenet als voorkeursoptie in Heechterp: 1. Overbelasting van het elektriciteitsnet De alternatieve oplossingen, vooral individuele warmtepompen, leggen een aanzienlijke extra belasting op het elektriciteitsnet. Dit kan leiden tot vertragingen in de realisatie, aangezien de netcapaciteit niet gegarandeerd beschikbaar is. Daarnaast heeft dit een groot ruimtebeslag in de wijk voor het plaatsen van extra trafo’s, waarbij in het oorspronkelijke plan geen rekening is gehouden. 2. Aansluitmogelijkheden voor particulieren Bij alternatieve systemen die bijvoorbeeld door Elkien kunnen worden gerealiseerd, is het niet mogelijk om particulieren aan te sluiten. Als woningcorporatie kan Elkien namelijk uitsluitend warmte leveren aan huurders.

Dit maakt een integrale aansluiting van de wijk complexer en onzeker. Bovendien zijn voor veel bestaande woningen in de wijk opties als een individuele warmtepomp of een bronnet een zeer kostbare optie, omdat deze uitgaan van een lage temperatuurverwarming. Dit vraagt een stevige investering in de isolatie. 3. Kostenoverwegingen De alternatieven voor het warmtenet zijn duurder in de totale kosten van eigendom en exploitatie over de totale looptijd. Besluitvorming Voorgesteld wordt om een krediet van € 6 miljoen beschikbaar te stellen voor het verstrekken van een geldlening aan Warmtebedrijf Heechterp B.V. tegen een rentepercentage gelijk aan de 3-maands EURIBOR, vermeerderd met een liquiditeitsopslag van 0,3% en een risico-opslag van 2,2%%. Dat looptijd van de lening is 10 jaar. De rentekosten van de aan te trekken geldlening worden gedekt met de rentebaten die worden ontvangen van het Warmtebedrijf. Het surplus komt ten gunste van de financiële positie van de gemeente. Daarnaast nodigt het college u uit om Wensen en Bedenkingen ex. Artikel 160 lid 2 gemeentewet te geven met betrekking tot het oprichten van het warmtebedrijf. Wij stellen voor om uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken tijdens het debat betreffende het raadsvoorstel gepland op 5 maart, zodat het college deze overwegingen kan betrekken bij de verdere besluitvorming eind maart.

Blad 12

Leeuwarden, 11 februari 2025,

burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> 13/02/2025 10:02:20 CET {{Signer1}} ID: 27b2e90a-9080-41ad-8d47-b67d5be11458 Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> 12/02/2025 13:37:57 CET {{Signer2}} ID: 27b2e90a-9080-41ad-8d47-b67d5be11458 Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.