Raadsvoorstel Voortzetting opvang Oekraïense vluchtelingen in 2023

Raadsvoorstel Voortzetting opvang Oekraïense vluchtelingen in 2023 Zaaknummer: 2023-020356 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding Sinds het voorjaar van 2022 worden Oekraïense vluchtelingen opgevangen in onze gemeente. De afgelopen maanden hebben wij uw raad met diverse brieven geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom deze opvang en over de locaties die daarvoor in gebruik zijn genomen. Daarnaast heeft u op respectievelijk 25 mei 2022 en op 30 november 2022 besloten om vooruitlopend op de ‘Specifieke Uitkering’ die het Rijk voor deze opvang beschikbaar stelt, een budget van in totaal € 11.400.000 beschikbaar te stellen tot en met april 2023. Gezien de huidige ontwikkeling van de oorlog in Oekraïne achten wij het noodzakelijk om te kijken naar het opvangvraagstuk voor 2023 én voor 2024. Naar verwachting moet de opvangcapaciteit de komende periode nog worden uitgebreid. Voor deze gewenste verlenging en uitbreiding van de opvangfaciliteiten vragen wij uw raad voor 2023 een aanvullend krediet ter beschikking te stellen. In dit raadsvoorstel lichten we onze inzet toe en specificeren we onze budgetaanvraag. Opvang Oekraïense vluchtelingen Landelijk is de opgave momenteel om 75.000 Oekraïense vluchtelingen op te vangen in Gemeentelijke Opvanglocaties Oekraïners (GOO). Voor de Veiligheidsregio Fryslân (VRF) betreft dit aantal 3.000.

In Leeuwarden hebben we in de huidige opvanglocatie Nieuw Mellens plaats voor 275 vluchtelingen, op de Stadscamping de Wetterpôlle voor 140 vluchtelingen en in Oer ’t Hout in Grou hebben we de beschikking over 175 plaatsen. We hebben daarmee conform de opgave van de Veiligheidsregio in ieder geval 575 plekken beschikbaar in de Gemeentelijke Opvanglocaties. In de opvangfaciliteiten Nieuw Mellens en Oer ’t Hout zijn de zogeheten hotelarrangementen van toepassing, waarbij maaltijdverstrekking plaatsvindt. Voor de langere termijn is dit geen wenselijke vorm van opvang. De Oekraïense vluchtelingen hebben behoefte aan het zelf indelen van hun dag en willen graag zo zelfstandig mogelijk wonen en ook zelf voor hun maaltijden zorgen. Daarom hebben wij bij het realiseren van Stadscamping de Wetterpôlle al een beweging gemaakt in die richting. De overeenkomsten met zowel Nieuw Mellens als ook Oer ’t Hout lopen binnenkort af. We streven naar het realiseren van nieuwe locaties waar men meer zelfstandig kan verblijven en waar in ieder geval eigen maaltijdvoorziening mogelijk is.

Blad 2

Overigens worden daarbovenop Oekraïense vluchtelingen in onze gemeente opgevangen door particulieren. Op dit moment betreft het 155 bij ons bekende vluchtelingen die op die manier ingeschreven staan in onze basisregistratie. Nieuwe opvanglocaties in Leeuwarden Locatie Polaris Eind februari 2023 wordt de GOO Polaris aan de Julianalaan te Leeuwarden in gebruik genomen. Hier worden in totaal 160 plekken gerealiseerd. Wij zijn voor deze locatie in een afrondende fase om een overeenkomst aan te gaan voor een periode van een jaar met een optie tot verlenging van een jaar. Het college verwacht deze overeenkomst op korte termijn (in februari) formeel aan te gaan. Op deze locatie zijn gemeenschappelijke keukens en sanitaire voorzieningen gerealiseerd. De indeling lijkt zeer op die van Heliconstate. Overige nieuwe locaties in verkenning Gezien de opgave zijn we een verkenning gestart naar een of meerdere nieuwe locaties zowel voor vervanging van Nieuw Mellens en Oer ’t Hout, maar ook voor het realiseren van extra opvangplekken. In de tussentijd hebben we de overeenkomst met Oer ’t Hout verlengd tot 1 juni 2023. We zijn op dit moment in gesprek met de eigenaren van het voormalige kantoorpand van de Friesland Zorgverzekeraar aan de Harlingertrekweg. Op deze locatie zou één van de vier torens ingericht kunnen worden als opvanglocatie voor de tijdelijke opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Tenslotte voeren we gesprekken met de grondeigenaren van het voormalige Brada-terrein (de Pier) in het te herontwikkelen Spoordokgebied. We zien daar mogelijkheden om tijdelijke woonunits te realiseren en daarbij ook aandacht te geven aan de toekomstige gebiedsontwikkeling in Spoordok. Het gaat bij deze locaties om respectievelijk 180 en 250 opvangplaatsen.

Oer't Hout Nieuw Mellens Polaris Wetterpôlle De Pier De Friesland Beschikbaar Te realiseren

Jan Feb Maart April Mei Juni Juli 175 175 175 175 175 275 275 160 160 160 160 160 140 140 140 140 140 140 250 250 180 180 180 450 590 475 475 655 730 730 575 575

Aug Sept Okt Nov

160 140 250 180 730

160 140 250 180 730

160 140 250 180 730

160 140 250 180 730

Bovenstaande tabel laat zien hoeveel plekken beschikbaar zijn op welke locatie op welk moment in 2023. In maart en april zoeken we naar extra ruimte voor 100 bedden om aan de verplichting te kunnen voldoen. Vanaf juni moet de gemeente 688 bedden beschikbaar hebben (3900 bedden regionaal). Plekken die vanaf dat moment niet benut worden voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, zullen ingezet worden voor andere doelgroepen, zoals bijvoorbeeld voor statushouders.

Dec

160 140 250 180 730

Blad 3

Aanvullende inzet gemeente Naast de beschikbaarstelling van opvanglocaties vindt vanuit de gemeente ook op andere terreinen ondersteuning plaats. Onderwijs Op diverse scholen in Leeuwarden ontvangen kinderen uit Oekraïne basis- en voortgezet onderwijs. De groep Oekraïense vluchtelingen is omvangrijk en de opvang vergt veel van leerkrachten en organisaties. Krapte op de arbeidsmarkt c.q. gebrek aan (gekwalificeerd) personeel en de fysieke huisvesting zijn op dit moment de grootste uitdagingen voor het onderwijs. De gemeente organiseert periodiek een ketenoverleg “nieuwkomers vo en po”, samen met de lokale partners, om beschikbare capaciteit van organisaties af te stemmen en de samenwerking in goede banen te leiden. Veiligheid We monitoren de veiligheidssituatie binnen en rondom onze GOO’s actief. Doordat de gemeentelijke coördinatoren nauw in contact staan met de bewoners is er binnen de opvanglocaties een goed beeld van hun welzijn en veiligheid. Tevens is op alle locaties beveiliging aanwezig. Hulpverlening verloopt zo nodig via de reguliere lijnen. Activering We zien dat veel Oekraïense vluchtelingen actief willen zijn. Ze willen niet alleen graag snel aan het werk: ook daarbuiten willen ze graag bezig zijn. Er is een groot aantal vrijwilligers actief om de vluchtelingen hierin bij te staan.

We hebben daarom Solidair Friesland gevraagd om alle vrijwilligersorganisaties aan elkaar te verbinden en gezamenlijk met hen een activiteitenaanbod te maken voor zowel kinderen, jongeren als volwassenen. De activiteiten zijn recreatief en educatief en in de vakanties zijn er extra activiteiten. Sport- en beweegactiviteiten worden verzorgd in samenwerking met sportverengingen en bvSPORT. Leefgeld Alle Oekraïense vluchtelingen ontvangen leefgeld dat verstrekt wordt door de gemeente Leeuwarden. Dit bedrag verschilt per locatie, afhankelijk van de vraag of de gemeente de maaltijden verzorgt of dat de Oekraïense vluchtelingen zelf kunnen koken. De grootte van het bedrag is tevens afhankelijk van het aantal personen in een gezin. Wanneer een Oekraïense vluchteling inkomen heeft uit werk of een uitkering, maakt deze geen aanspraak meer op het leefgeld. Communicatie Zodra er nieuwe gemeentelijke opvanglocaties worden geopend, worden omwonenden, omliggende wijkpanels en bedrijven en de gemeenteraad daarover zo snel als mogelijk geïnformeerd. Ook de Oekraïense vluchtelingen worden actief en persoonlijk geïnformeerd, wanneer een mogelijke verhuizing naar een nieuwe locatie aan de orde is. Financiën Op basis van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne ontvangen gemeenten vanaf 1 maart 2022 een normbedrag per opvangplek.

In de periode van 1 maart tot 14 oktober bedraagt dit € 100,- per opvangplek. Voor de

Blad 4

periode vanaf 15 oktober 2022 tot 28 februari 2023 is dit bedrag verlaagd naar € 83,- per opvangplek. De Bekostigingsregeling loopt t/m 28 februari 2023 en het kabinet is momenteel bezig met het voorbereiden van een nieuwe regeling voor de periode vanaf 1 maart 2023. Wij gaan er vanuit dat de huidige regeling in ieder geval zal worden verlengd tot 31 december 2023 en dat ook het normbedrag van € 83,- per opvangplek per dag blijft gehandhaafd. Onder dit normbedrag vallen onder andere de kosten voor uitvoering opvang waaronder huurkosten, catering op locatie, energie, schoonmaak, beveiliging, inventaris, overige exploitatiekosten, administratiekosten, tolkenkosten, eenmalige verstrekkingen, uitvoeringskosten ambtelijk apparaat, verstrekkingen zoals leefgeld, voedsel, educatieve en recreatieve activiteiten. Voor 2022 is er een budget van € 9.360.000 beschikbaar gesteld (raadsbesluiten 25 mei 2022 en 30 november 2022). De realisatie in 2022 bedraagt € 9,3 mln dat bestaat voor een bedrag van € 1,5 uit algemene kosten, voor € 3,9 uit opvangkosten locatie Oer ’t Hout in Grou, voor € 3,4 mln uit opvangkosten locatie Nieuw Mellens en voor € 0,5 mln uit Leefgeld. De gemaakte kosten op de beide locaties betreffen onder andere de kosten voor huur, catering en beveiliging. De algemene kosten bestaan voornamelijk uit personele kosten.

De gemaakte kosten kunnen worden gedekt door de rijksbijdrage 2022. Voor 2023 wordt het gemiddeld aantal opvangplekken geraamd op 665 waarbij al rekening wordt gehouden met de locaties De Friesland en het voormalige Brada-terrein (de Pier). De verwachte rijksbijdrage voor 2023 wordt geraamd op 365 dagen * 665 * € 83 = afgerond € 20,1 mln. Middels raadsbesluit d.d. 30 november 2022 is voor de periode januari-april 2023 reeds een budget van € 2.040.000 beschikbaar gesteld. Na aftrek van het reeds beschikbaar gestelde budget wordt voorgesteld om voor 2023 een aanvullende budget beschikbaar te stellen van € 18.060.000 voor de bekostiging van de opvang in de locaties Oer ’t Hout, Nieuw Mellens, Polaris, Wetterpôlle, het Spoordokgebied en De Friesland en de bovengenoemde kosten. Daarnaast ontvangt de gemeente een bijdrage van € 210 per maand per Oekraïner die particulier wordt opgevangen. Deze bijdrage wordt 1 op 1 verstrekt aan de Oekraïners. Per 1 januari werden 160 Oekraïners particulier opgevangen en op basis daarvan wordt voor 2023 uitgegaan van een bijdrage van afgerond € 403.000 (160 x 12 x € 210,-). Context en risico’s Het beschikbaar te stellen bedrag van € 18.463.000,- vindt plaats in de context dat we van Rijkswege nog geen sluitende zekerheid hebben dat bovenstaande aannames ook in de voort te zetten Specifieke Uitkering uitkomen. Die wordt spoedig verwacht.

Desalniettemin achten we dit risico aanvaardbaar, omdat het Rijk zeker met deze Specifieke Uitkering zal komen op basis van Europese afspraken. De huurverplichtingen gaan we steeds maar voor één jaar aan, met de optie op verlenging voor een tweede jaar. We kiezen steeds voor de meest

Blad 5

efficiënt mogelijke uitvoering van deze opvangtaken. Daarmee is duidelijk dat de gemeente Leeuwarden de uitvoering binnen de Rijksbijdrage kan uitvoeren. De liquiditeitspositie van de gemeente wordt niet aangetast door dit besluit en het besluit heeft geen effect op de gemeentelijke financiële positie (budgettair neutraal), omdat we door het Rijk middelen ontvangen voor deze opvang. Voorstel Op basis van het vorenstaande wordt voorgesteld om voor 2023 een budget beschikbaar te stellen van € 18.060.000 voor de opvang van Oekraïners door de gemeente en € 403.000 voor de opvang van Oekraïners bij particulieren en dit bedrag te dekken uit de Rijksbijdrage. Vervolg Er gebeurt veel als gaat om het huisvesten van ontheemden. We vinden het belangrijk om uw Raad daar actief over te blijven informeren en zullen u daarom ook bij nieuwe ontwikkelingen, maar ook als het gaat over de besteding van dit krediet, tijdig informeren met brieven en waar nodig ook met informatiebijeenkomsten. Voorop staat dat wij Oekraïense vluchtelingen gastvrij verwelkomen in onze gemeente en er alles aan doen om hen een veilig thuis te bieden in onze gemeentelijke opvanglocaties. Leeuwarden, 31 januari 2023, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> 02/02/2023 14:28:22 CET {{Signer1}} ID: 49bc4641-2900-40ef-a56f-ccc9aaa74a90 Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> 02/02/2023 10:02:10 CET {{Signer2}} ID: 49bc4641-2900-40ef-a56f-ccc9aaa74a90 Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.