Raadsvoorstel volkshuisvestingsvisie met toelichting

Raadsvoorstel Volkshuisvestingsvisie 2021 Zaaknummer: Z229240-2020 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding Een nieuwe, omvattende visie op het sociale huursegment van de woningmarkt ligt ter besluitvorming voor. In de volkshuisvestingsvisie 2021 beschrijven we vanuit de ambitie van de ongedeelde stad/ vitale dorpen welke acties we gaan ondernemen om de verschillende volkshuisvestelijke opgaven te realiseren. Wat ging vooraf In 2015 heeft de gemeente voor het eerst een separate volkshuisvestingsvisie opgesteld. Daarvoor werden de ambities voor de sociale huurmarkt opgenomen in een algemene woonvisie. De reden om in 2015 een aparte visie op te stellen was, dat de toen vernieuwde Woningwet aangeeft dat alleen wanneer een gemeente actueel volkshuisvestingbeleid heeft (artikel 42, eerste lid Woningwet) corporaties hieraan in redelijkheid moeten bijdragen. Hier moeten dan jaarlijks prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties over worden opgesteld. De vorige visie bleek uiteindelijk te globaal van karakter om concreet te kunnen sturen op het functioneren van de sociale huursector. De afgelopen jaren is gebleken dat het belang om te kunnen bijsturen door de gemeente steeds groter wordt.

Totstandkoming Vanaf 2018 hebben we de ontwikkelingen in de woningmarkt en de volkshuisvesting in kaart gebracht en deze vertaald naar nieuwe doelen in het volkshuisvestingsbeleid. Dit is gestart met de woningmarktmonitor 2019 die ter informatie aan de raad is aangeboden. Vervolgens is in 2019 met dorpsbelangen gesproken over de ontwikkelingen in de dorpen en hoe daar vanuit de dorpen naar wordt gekeken. Ook hebben we gesprekken gevoerd met interne en externe deskundigen. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren veel onderzoeken gedaan en essays geschreven over het functioneren van de sociale huursector of onderdelen daarvan. Deze zijn geanalyseerd en vertaald naar de situatie in Leeuwarden. In 2020 hebben we op basis van deze input een ontwerp volkshuisvestingsvisie opgesteld. Hierover zijn diverse uitgebreide gesprekken met de corporaties en huurdersorganisaties gevoerd. Betrokkenheid raad in proces Uw raad hebben we op verschillende momenten meegenomen met de nieuwe visie. We hebben op 9 september 2019 met de woordvoerders wonen een eerste verkenning uitgevoerd over de thema’s en mogelijke richting. In 2020 is op 17 juni een ambtelijke toelichting op het proces van de nieuwe volkshuisvestingsvisie gegeven. Tijdens de inspraakperiode van september 2020 is op 2 september een technisch vragenuur over de ontwerpvisie voor de raadsleden gehouden.

Verder waren raadsleden welkom bij de beide openbare informatiebijeenkomsten van 10 en 15 september 2020. Ten slotte is er op 11

Blad 2

november nog overleg geweest over de wijze waarop de raad de volkshuisvestingsvisie wil bespreken in de procedure tot vaststelling. Relatie met ander woonbeleid De nieuwe volkshuisvestingsvisie is een onderdeel van het totale woonbeleid van de gemeente Leeuwarden. Andere stukken hierin zijn: - Afwegingskader Woningbouw Leeuwarden (2016) waarin we de kaders rondom studentenhuisvesting en nieuwbouw hebben opgenomen. Bijvoorbeeld de eis voor minimaal 65 m². - Prestatieafspraken met corporaties en huurdersorganisaties. Hierin maken we jaarlijks afspraken over de inzet van partijen op de verschillende elementen die bij de sociale huurmarkt horen. - Wijkenaanpak. Het betreft de acties die we met het restant van het rijksbudget voor stedelijke vernieuwing uitvoeren in de betreffende wijken. Het volkshuisvestingsbeleid is daarnaast nauw verweven met de komende beleidsproducten van de Omgevingsvisie Leeuwarden en de Transitievisie Warmte. Daarnaast schuurt het volkshuisvestingsbeleid aan tegen de inzet die we vanuit Sociaal Domein plegen in het kader van zorg, armoedebestrijding en inclusie. Vervolg na vaststelling Na vaststelling van de Volkshuisvestingsvisie 2021 voldoet de gemeente Leeuwarden aan de eisen van artikel 42, eerste lid Woningwet.

De hier werkzame corporaties (Elkien, WoonFriesland, Woonzorg Nederland en Habion) zullen jaarlijks aangeven op welke wijze zij gaan bijdragen aan realisatie van de doelen van de volkshuisvestingsvisie. Beoogd effect De hoofdthema’s van de nieuwe visie zijn de ongedeelde stad en vitale dorpen. Deze ambities zijn vertaald naar thema’s en gespecificeerd in onderstaande doelen: - Meer menging van woningtypen op buurtniveau. Buurten waar nu nog meer dan 50% van de woningvoorraad bestaat uit sociale huur (corporatie en particulier) willen we gefaseerd terugbrengen. In wijken waar nog geen 30% uit sociale huur bestaat willen we dit aantal verhogen. - De corporaties huishoudens met inkomens tot € 43.574 (prijspeil 2020) laten huisvesten, in plaats van alleen de allerlaagste inkomensgroepen. - Het percentage huurders met betaalrisico substantieel verlagen, in ieder geval tot het landelijk gemiddelde. - Verduurzaming van de huurvoorraad conform de uitwerking van de Transitievisie Warmte. - Voldoende aanbod creëren. We willen graag dat corporaties zowel de meer ‘hogere’ inkomens gaan huisvesten, als alle kwetsbare huishoudens die momenteel bij een particuliere verhuurder huren. Dit levert een uitbreidingsvraag op, die we nu nog niet kunnen kwantificeren. - Onder de huurders van de corporaties zijn nu en in de nabije toekomst veel ouderen.

Waar dat kan moeten ouderen op een waardige wijze zelfstandig kunnen blijven wonen, of anders eenvoudig toegang hebben tot specifieke woonvormen.

Blad 3

-

-

-

Er is een groeiende groep huishoudens die om verschillende redenen tijdelijk of structureel kwetsbaar zijn. Goede huisvesting is extra belangrijk voor hen. Vandaar dat we deze doelgroep op termijn allemaal door of een corporatie of andere specifieke maatschappelijke organisaties willen laten huisvesten. We zien een andere rol voor de particuliere verhuur: meer gericht op inkomens boven de € 43.574 en met huurwoningen in het geliberaliseerde segment (vanaf € 737). Daarnaast willen we kijken of we afspraken met de particuliere verhuurders kunnen maken, zoals we die met corporaties en huurdersorganisaties hebben. We zien een blijvende rol van sociale huur in de meeste dorpen. Deze huurwoningen willen we meer toegankelijk maken voor woningzoekenden met binding aan het wonen in een dorp. Particuliere verhuur of een dorpscorporatie kan invulling geven aan (tijdelijke) extra vraag om huurwoningen in het dorp ook buiten het sociale segment.

Lange termijn perspectief De realisatie van de ambities en doelen uit de volkshuisvestiging vergt een lange adem. De ongedeelde stad levert een grote herstructureringsopgave en nieuwbouwprogramma op die minimaal 20 jaar en waarschijnlijk langer gaat duren. Met de volkshuisvestingsvisie dragen we actief bij aan een aantal doelen uit het collegeprogramma. De insteek van de ongedeelde stad draagt bij aan het creëren van een meer inclusieve samenleving. Daarnaast raakt de visie verschillende andere onderdelen van het collegeprogramma (aanpak kwetsbare wijken, veilige woonomgeving, verduurzaming, iedereen doet mee). Het uitvoeren van de volkshuisvestingsvisie leidt niet tot nieuwe of aanvullende financiële verplichtingen. Een aantal specifieke vervolgtrajecten kennen wel een financiële component (zie ook vervolgacties). Argumenten De volkshuisvestingsvisie uit 2015 voldoet op drie vlakken niet meer. Ten eerste ontbreken er onderwerpen (ruimtelijke segregatie, koppeling wonen en zorg), ten tweede zijn de onderwerpen niet specifiek genoeg uitgewerkt en ten derde maken we op onderdelen andere keuzes. Het resultaat hiervan is dat de visie uit 2015 niet meer een goede basis voor de jaarlijkse prestatieafspraken is. Met de volkshuisvestingsvisie 2021 wordt een stevige verbinding tussen het fysieke domein en het sociale domein gelegd.

Vooral waar het gaat om de meer kwetsbare huurders, of wijken waar een concentratie van huishoudens met problemen is. Daarnaast biedt de volkshuisvestingsvisie een nadere onderbouwing die als basis dient voor de verdere uitwerking van bijvoorbeeld de stedelijke vernieuwing of het dorpenbeleid en het geeft belangrijke input voor bijvoorbeeld de Transitievisie Warmte. Reactienota ingebrachte zienswijzen De ontwerp volkshuisvestingsvisie heeft voor verschillende organisaties en personen aanleiding gegeven tot het indienen van een zienswijze. In de reactienota zienswijzen ontwerp volkshuisvestingsvisie zijn wij ingegaan op de ingebrachte reacties. Hoewel er op onderdelen kritische kanttekeningen zijn

Blad 4

geplaatst, wordt door de meeste indieners de hoofdlijnen en doelen van de volkshuisvestingsvisie onderschreven. De zorg zit meer in de ‘hoe’ vraag van de visie, dan in de ‘waarom’ vraag. Kanttekeningen en risico’s n.v.t. Financiën Het uitvoeren de volkshuisvestingsvisie 2021 leidt niet tot extra financiële verplichtingen. Uitvoering kan binnen de bestaande budgetten; het merendeel van de kosten bestaat uit de inzet van het ambtelijk apparaat. Vervolgacties op hoofdlijnen De volgende acties volgen direct of indirect op het vaststellen van de volkshuisvestingsvisie: 





 

  

Na vaststelling van de volkshuisvestingsvisie 2021 worden door gemeente, corporaties en de huurdersorganisaties meerjarenafspraken opgesteld. Hierin willen we de ambities en doelen uit de visie nader concretiseren voor de komende vijf jaren. De meerjarenafspraken zijn in beginsel uitvoering van beleid en daarmee een collegebevoegdheid. Wanneer de meerjarenafspraken zouden leiden tot aanpassing of aanvulling van de volkshuisvestingsvisie, dan wordt dit (aanvullende deel) aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. We zetten in op afronding van de meerjarenafspraken voor de zomer van 2021. Uw raad wordt actief over de meerjarenafspraken geïnformeerd. De meerjarenafspraken zijn de basis voor de jaarlijkse prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties. Dit betreft een bevoegdheid van het college. Uw raad wordt actief geïnformeerd over de prestatieafspraken. Momenteel wordt al gewerkt aan een Afwegingskader wonen dorpen. Hierin worden de relevante onderdelen van de dorpen uit de volkshuisvestingsvisie verder uitgewerkt. Dit Afwegingskader zal naar verwachting in 2021 worden vastgesteld. Uw raad zal dit afwegingskader vaststellen. Mede op basis van de volkshuisvestingsvisie zal het huidige Afwegingskader Woningbouw Leeuwarden (2016) moeten worden geactualiseerd. Naar verwachting kan dit in 2022 in uw raad behandeld worden.

Een belangrijke rol is weggelegd voor een nieuw programma stedelijke vernieuwing. Het is momenteel nog niet geheel duidelijk hoe dat vormgegeven gaat worden; dat is mede afhankelijk van de meerjarenafspraken. We zullen u hierover in 2021 informeren. De transitievisie Warmte kent een eigen traject waarover u separaat wordt geïnformeerd. De Omgevingsvisie zal naar verwachting in 2021 worden behandeld in uw raad. De relevante aspecten uit de volkshuisvestingsvisie worden hierin meegenomen. Binnen het sociaal domein zijn verschillende beleidsstukken die betrekking hebben op onderdelen van de volkshuisvestingsvisie. Het aspect van wonen en zorg heeft in de volkshuisvestingsvisie al een nadere uitwerking gekregen, maar die kan naar onze mening verder ingekleurd worden. Hoe dit wordt vormgegeven, onderzoeken we nog.

Blad 5

De volkshuisvestingsvisie 2021 zal na vaststelling in de raad worden gepubliceerd. Leeuwarden, 15 december 2020, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> {{Signer1}} 29/12/2020 14:22:17 CET ID: 5d800aa0-1989-4beb-84b2-6c7fe31a8eae Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> {{Signer2}} 16/12/2020 09:55:51 CET ID: 5d800aa0-1989-4beb-84b2-6c7fe31a8eae Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.