Raadsvoorstel Visie armoede en schuldhulp

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Visie armoede en schuldhulp Zaaknummer: 2021-090350 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding Hierbij bieden wij u de visie armoede en schuldhulp ter vaststelling aan. Op 26 mei 2020 hebben wij u geïnformeerd over de Opgave armoede en schuldhulp. Daarin wordt de focus gelegd op het doorbreken van regeneratie van armoede: “Om armoede zoveel mogelijk te voorkomen, richten wij onze aandacht meer op kinderen in armoede.” Het ontwikkelen van een visie armoede en schuldhulp is begin dit jaar gestart met een presentatie op 13 januari 2021 van de armoedemonitor en een schets van het proces om te komen tot een nieuwe visie voor armoede en schulden. Op 31 maart 2021 zijn aandachtspunten bij de raad opgehaald voor de nieuwe visie. De door de raad ingebrachte aandachtspunten zijn op hoofdlijnen: • Versterken van de inzet op ervaringsdeskundigheid • Aandacht voor bejegening/omgang: in houding en gedrag, maar ook vertaald in het proces • Proces: een laagdrempelige toegang, minder stappen naar de juiste hulp, snellere oplossingen • Zet in op werk als oplossing met aandacht voor de armoedeval • Monitoring en effectmeting • De meningen verschillen over experimenteren met schuldenkwijting Vervolgens zijn er verschillende bijeenkomsten georganiseerd waaronder de bijeenkomst op 3 juni 2021 met externe partners.

Deze input is vertaald in een uitgangspuntennotitie. Raadsleden hebben voor de zomer een schriftelijk reactie gegeven op deze uitgangspuntennotitie. De uitgangspuntennotitie is na de zomer verder uitgewerkt. Hiervoor zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd waaronder een bijeenkomst met externe partners op 21 september 2021 en er is een oproep geplaatst in de huis aan huis bladen aan bewoners om mee te denken over de aanpak van armoede en schulden. Dit heeft diverse reacties opgeleverd, een deel van deze bewoners wilde ook in gesprek. Hiervoor is een bijeenkomst georganiseerd op 29 september 2021. Beoogd effect De ambitie is een armoedevrij Leeuwarden. Armoedevrij betekent niet dat er geen financiële armoede meer is. Dat kunnen we helaas niet waar maken. Maar armoedevrij leven gaat over de impact van armoede. Armoede kan grote gevolgen hebben en is een bron van constante stress. Dit heeft invloed op het functioneren van mensen, de gezondheid, de leefomgeving, de woonsituatie en op ontwikkelkansen van kinderen en volwassenen. Armoede kan zorgen voor schaamte, sociale isolatie, eenzaamheid en depressie. De ambitie is om de impact van het (langdurig) leven zonder bestaanszekerheid terug te brengen tot het volgende niveau:

Blad 2

‘Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving en kunnen zich ontwikkelen, waardoor zij een goede kwaliteit van leven ervaren en beschikken over voldoende middelen om dit te realiseren.’ De focus van deze brede ambitie is gericht op het voorkomen dat armoede van generatie op generatie overgaat, aangevuld met het vergroten van de bestaanszekerheid en het vereenvoudigen en versnellen van de schuldenaanpak. Bij het vergroten van bestaanszekerheid speelt werk een zeer belangrijke rol. De ambitie is om zoveel mogelijk mensen te ondersteunen richting werk en de belemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen. Het is de manier om te participeren en (weer) onderdeel te worden van de samenleving. Een belangrijke sleutel voor succes is ook dat we stress-sensitief leren werken en onze bejegening en houding leren afstemmen op wat armoede en schulden voor mensen betekenen en hoe armoede het denken en handelen beïnvloedt. De visie armoede en schuldhulp focust zich op de aanpak van armoede en schulden. Deze problematiek raakt echter vele andere beleidsterreinen zoals wonen, gezondheid, onderwijs, duurzaamheid en jeugdzorg en in het bijzonder de hiervoor al genoemde aanpak werk en arbeidstoeleiding. We sluiten nadrukkelijk aan op deze en andere beleidsterreinen. Armoede in cijfers De cijfers van armoede in Leeuwarden laten zien dat armoede in Leeuwarden nog altijd een actueel probleem is.

Het vraagt om een goede aanpak voor een lange termijn. •

• • • • •

1 op de 8 kinderen groeit op in een huishouden met een inkomen <120% van het sociale minimum. In 2018 waren dat 2925 kinderen. Onderzoek laat ook zien dat 75% van de kinderen die in armoede leeft de basisschoolleeftijd heeft of jonger is. Dit maakt het primair onderwijs tot een belangrijke vindplaats en samenwerkingspartner. Naast een laag inkomen, heeft ook 1 op de 5 huishoudens een negatief banksaldo. Bij huishoudens met een inkomen van lager dan 101% is dat 1 op de 4. Groepen met een hoger risico op armoede zijn onder meer jongeren met een lage opleiding, alleenstaande ouders, sociale minima, werklozen, zzp’ers en verslaafden. Alleenstaanden en eenoudergezinnen met minderjarige kinderen hebben het hoogste risico op armoede en schulden. Ook heeft 30% moeite met lezen en schrijven en 15% heeft een LVB en/of GGZ-problematiek. In Leeuwarden zijn er relatief meer eenpersoonshuishoudens dan in andere gemeenten. Positief is dat het aantal en het aandeel kinderen in minimahuishoudens in 2018 lager zijn ten opzichte van de jaren ervoor.

Kanttekeningen De huidige samenleving is aan grote verandering onderhevig. Deze kunnen van invloed zijn op de mate waarin de visie en het daarop gebaseerde beleid tot uitvoering gebracht kunnen worden. Denk daarbij ondermeer aan landelijke

Blad 3

wet- en regelgeving en politieke keuzes die er gemaakt worden. Jaarlijks zal er daarom een bijstelmoment van het uitvoeringsprogramma zijn om waar nodig bij te sturen op deze veranderingen. De structurele middelen die we onder de armoede- en schulden aanpak scharen, kennen zowel een gesloten als een open-einde karakter. Zo zijn de minimaregelingen een open-einde-regeling, maar de kindregelingen zijn dat niet omdat hier de bedragen gemaximeerd zijn en niet overschreden kunnen worden. Het open-einde karakter van de minimaregelingen komt voort uit de wettelijke zorgplicht die wij als gemeente hebben richting onze inwoners. Daarnaast zijn er incidentele middelen beschikbaar. Incidentele middelen voor een incidentele impuls Voor 2021 zijn door de gemeenteraad op 28 april 2021 incidenteel Covid-19 middelen beschikbaar gesteld voor de aanpak van armoede en schulden: € 450.000. Bij de septembercirculaire zijn er door het Rijk aanvullend incidenteel Covid 19-middelen beschikbaar gesteld voor de aanpak van armoede en schulden. De verwerking van de middelen uit de septembercirculaire in de begroting wordt binnenkort ter vaststelling aan de raad voorgelegd. De insteek is dat we met de incidentele coronamiddelen van in totaal € 900.000 een structureel effect willen bereiken. Hiervoor gaan we 2 jaar aan de slag en we gaan de effecten begin 2024 evalueren.

De kern van de armoede en schulden aanpak is om: • Schuldhulp te vereenvoudigen en te versnellen • Bestaanszekerheid te versterken • Armoede van generatie op generatie te doorbreken. Financieel vraagstuk leidt tot keuzes per 2023 Voor de aanpak van armoede en schulden is structureel € 2,5 mln. beschikbaar. Voor de aanpak van minimabeleid, bestaande uit bijzondere bijstand, collectieve zorgverzekering (AV Frieso), individuele inkomenstoeslag en de individuele studietoeslag is € 6,5 mln. beschikbaar. Structureel is jaarlijks in totaal € 9 mln. beschikbaar. De kosten van de open einde regelingen van het minimabeleid bedragen ongeveer € 8 mln. Tot en met 2022 wordt er vanuit de algemene reserve € 1,5 mln. toegevoegd aan de middelen voor minimabeleid. In het Collegeprogramma 2018-2021 en bij het vaststellen van het Koersdocument Herijking Sociaal Domein is besloten om het beleid voor de inkomensondersteuning voor minima (bijzondere bijstand, kindregelingen en AV Frieso) voor deze collegeperiode niet aan te passen. Voor een evenwichtig financieel beleid wordt deze collegeperiode het budget jaarlijks incidenteel aangevuld, omdat sinds een aantal jaren de uitgaven door de wetswijziging beschermingsbewind uit 2014 fors zijn toegenomen.

De in de visie voorgestelde incidentele maatregelen beogen hierop een dempend effect te hebben doordat we inzetten op preventie en voorlichting, het versterken van bestaanszekerheid en versneld uit schuldenproblematiek te komen. Mogelijk wordt hiermee ook minder inzet van beschermingsbewind nodig. De visie heeft een tekort op de structurele middelen en is hiermee niet sluitend. De achtergrond daarvan is hiervoor geschetst. Tot en met 2022 kunnen we de in de visie opgenomen ambities realiseren met de beschikbare

Blad 4

middelen. Vanaf 2023 is er een financieel vraagstuk. Dit vraagstuk zal afgewogen moeten worden bij de nieuwe bestuursperiode. Tot slot De voorstellen van deze visie zijn ontwikkeld met een grote groep maatschappelijke partners in het veld en zijn afgestemd met de Adviesraad Sociaal Domein. De aanpak voor de komende 2 jaar lichten we toe in bijgevoegde notitie. De ervaringen, inzichten en effecten van de aanpak delen we begin 2024 weer met u in de raad. Leeuwarden, 16 november 2021,

burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> {{Signer1}} 24/11/2021 09:31:37 CET ID: 62dc2e7f-9ac7-49de-b2bb-0deb709a691e Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> {{Signer2}} 24/11/2021 10:15:51 CET ID: 62dc2e7f-9ac7-49de-b2bb-0deb709a691e Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.