Raadsvoorstel Kadernota Risicomanagement 2022

Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> 08/09/2022 10:12:34 CEST ID: 594868c6-32c0-49d6-af1b-18faf0f3846a Auth: Scribble

Raadsvoorstel Kadernota Risicomanagement 2022 Zaaknummer: 2022-137342 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding De ontwikkeling van Risicomanagement heeft het afgelopen decennium zowel binnen als buiten de organisatie niet stil gestaan. Bij de laatste ontwikkelingen zien we dat er meer aandacht uitgaat naar frauderisico’s en cyberaanvallen. De vraagstukken veranderen en vragen om alert te blijven op nieuwe ontwikkelingen. Tegen deze achtergrond hebben we de kadernota Risicomanagement uit 2016 geëvalueerd. We zijn tot de conclusie zijn gekomen dat die kaders nog steeds adequaat zijn maar de huidige ontwikkelingen en onze voortschrijdende inzichten na zes jaar vragen om een doorontwikkeling van het risicomanagement en de werkwijze. Bovendien schrijft ook de financiële verordening voor dat de nota periodiek opnieuw wordt beoordeeld. Zo sluiten we weer aan bij de huidige praktijk en het ambitieniveau voor de komende jaren. De Kadernota Risicomanagement 2022 leggen we daarom aan u voor om vast te stellen. Vooruitlopend hierop is de auditcommissie op 22 juni jl. geïnformeerd over deze kadernota.

Vanuit de huidige fase waarin we risico’s gestructureerd en overzichtelijk op geld zetten aan de hand van vaste methodieken, zetten we een volgende stap naar integraal risicomanagement, dat geïntegreerd is in de bedrijfsprocessen en opgenomen is in het DNA van de organisatie. Met deze werkwijze bepalen we de risico’s vanuit de organisatie (in plaats vanuit de onderdelen) en krijgen we een volledig en betrouwbaar beeld van de risico’s om daadwerkelijk op te kunnen sturen. De concept kadernota is in een eerder stadium besproken met de Auditcommissie. Naast een toelichting en verdieping op de inhoud heeft dit nog tot een paar aanpassingen geleid. Zo is het begrip integraal management en de omvang van het weerstandvermogen verduidelijkt en is de relatie gelegd tussen de periode waarbinnen de risico’s zich mogen voortdoen en de effectiviteit van de treffen beheersmaatregelen. Beoogd effect Integraal risicomanagement leidt tot een betere beheersing van risico’s door vooraf rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen en gebeurtenissen die een impact kunnen hebben op kosten, tijd en/of kwaliteit. Het draagt daarmee bij aan de realisatie van de bestuurlijke doelen. We sluiten op voorhand niet alle risico’s uit maar elimineren en voorkomen zoveel mogelijk waar dat mogelijk is. Bij het besturen van een organisatie hoort immers het nemen en beheersen van risico’s.

Ook draagt risicomanagement met een integrale aanpak bij aan het vergroten van het risicobewustzijn in de gemeentelijke organisatie. Hierbij is het

Blad 2

noodzakelijk dat een goede balans wordt geboden aan bestuur en management in het nemen en beheersen van risico’s. De communicatie en de dialoog tijdens het open gesprek over risico’s is daarbij essentieel en staat aan de basis voor het bereiken van het ambitieniveau. Zowel bij strategische opgaven als binnen het operationeel proces is het beheersen van risico’s een continu proces waarin manager en medewerkers de spil vormen.

Met dit beleidskader wordt een zichtbaar systeem van risicomanagement ingericht zodat: • de raad voldoende zekerheid heeft dat risico’s (ongewenste gebeurtenissen) die inwerken op de gewenste uitkomsten van het gemeentelijk beleid, in de volle breedte in beeld worden gebracht; • zichtbaar wordt welke maatregelen het College heeft getroffen om deze risico’s te voorkomen of de effecten ervan te beperken; • inzichtelijk wordt gemaakt welke mogelijke financiële tegenvallers of andere ongewenste effecten zich voordoen als de gebeurtenis zich toch voordoet; • de raad kan toetsen of er voldoende middelen beschikbaar zijn om de financiële gevolgen van de risico’s op te vangen (weerstandscapaciteit). Argumenten Met de integrale aanpak staat deze kadernota in het teken van de doorontwikkeling van risicomanagement en maken we een stap in het versterken van risicomanagement in de organisatie. Deze kadernota beperkt zich niet tot financiële risico’s, maar gaat ook over niet-financiële risico’s zoals bestuurlijke en juridische risico’s, imago- en frauderisico’s. Deze hebben niet (altijd) direct een financiële impact, maar kunnen (op termijn) wel grote gevolgen hebben voor de gemeente. Naast het risicomanagement zijn in de kadernota ook kaders opgenomen over het weerstandvermogen zoals vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording.

In hoofdstuk 2 t/m 5 van de kadernota is een beschrijving gegeven van risicomanagement en de begrippen daarin, de weerstandscapaciteit op grond van de gesignaleerde en gecalculeerde risico’s en de wijze waarop risicomanagement in de P&C-cyclus en in beleidsontwikkeling wordt geborgd. De kadernota eindigt met de beleidsuitgangspunten in hoofdstuk 6. De belangrijkste verschillen met de Kadernota Risicomanagement 2016 zijn: Ondergrens Algemene Reserve De verhoging van de ondergrens van de Algemene Reserve naar € 15 mln. De ondergrens ligt met dit bedrag op ca. 2,5% van de totaal begrote gemeentelijke uitgaven 2022 waarbij we er rekening mee houden dat een deel van alle risico’s al via de grondreserve en specifieke reserves is gedekt. Voor de ondergrens is geen wetenschappelijke onderbouwing of formule beschikbaar waar gemeenten gebruik van kunnen maken. Uit een rondgang bij andere vergelijkbare gemeenten is gebleken dat zij die een ondergrens hanteren deze op vergelijkbare of hogere percentages baseren.

Blad 3

Voor het bepalen van de ondergrens kijken we evenals andere gemeenten naar de totale gemeentelijke uitgaven, de solvabiliteit en de beschikbare belastingcapaciteit. Door onder meer de herindelingen is deze positie verandert en heeft ook de verantwoordelijkheid als centrumgemeente invloed op de risico’s. Verder komen er steeds meer taken op gemeenten af en verandert de conjunctuur sneller dan we waren gewend. Daarnaast wijzigt de stand van de Algemene Reserve door het vervallen van de jaarlijkse storting van € 1,7 zoals vastgelegd in het coalitieakkoord 2022-2026. Het samenspel van deze factoren vraagt om een solide buffer in de Algemene Reserve waar we een aantal jaren mee vooruit kunnen ook omdat we niet elk jaar de ondergrens aanpassen. Het vaststellen van de ondergrens is dus vooral maatwerk op de lokale situatie om onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen. De ondergrens van € 15 mln. heeft tot gevolg dat ook bij een zeer geringe omvang van lijnrisico’s de minimumhoogte van de Algemene Reserve bijdraagt aan een robuuste financiële positie. De verhoging van de ondergrens betekent ook dat de vrije ruimte in de Algemene Reserve € 5 mln. lager is dan voorheen en gereserveerd is voor de weerstandscapaciteit.

Specifieke reserve De mogelijkheid tot het instellen van een specifieke reserve voor risico’s die samenhangen met een specifiek beleidsonderdeel waarvan de omvang van het totaal van de risico’s vraagt om een afzonderlijke reserve. De risico’s worden apart gecalculeerd en de omvang van de risico’s kan worden afgedekt met de voor dit onderdeel ingestelde reserve. Meerjarenperspectief Voor alle jaren wordt de ratio van het weerstandsvermogen berekend waarbij alléén voor de eerste jaarschijf een ratio van 1,5 van toepassing is. Het toepassen van de factor 1,5 over de hele beleidsperiode legt een dusdanig groot beslag op de Algemene Reserve die niet proportioneel is. Risicodialoog en informatievoorziening Bij de zware beleidsadviezen met een strategische component vindt er een dialoog en risicoreflectie plaat als onderdeel van het beleidsvoorstel. Daarnaast wordt de raad via de P&C cyclus (paragraaf weerstandsvermogen) en het rapport van bevindingen van de accountant geïnformeerd over de ontwikkeling van de risico’s en de mate van beheersing

Leeuwarden, 30 augustus 2022, burgemeester en wethouders van Leeuwarden, burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> 13/09/2022 16:58:09 CEST {{Signer1}} ID: 594868c6-32c0-49d6-af1b-18faf0f3846a Auth: Scribble secretaris. 2}} *Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.