Raadsvoorstel Beleidskader Wonen met zorg

Raadsvoorstel Beleidskader Wonen met zorg Zaaknummer: 2024-184703 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding Waarom een beleidskader wonen met zorg? Steeds meer kwetsbare inwoners wonen langer zelfstandig thuis. Zo wonen er in 2040 naar verwachting 32.000 ouderen in de gemeente, 30% meer dan nu. En van die 32.000 ouderen is meer dan de helft 75 jaar of ouder, doorgaans de leeftijd waarop de kwetsbaarheid toeneemt. Voor diegenen die kwetsbaar zijn, is een plek in het verpleeghuis of beschermd wonen straks niet vanzelfsprekend meer. Het aantal hulpverleners groeit namelijk niet met aantal kwetsbaren mee. De beschikbaarheid tot zorg neemt dan ook af. En lang niet iedereen woont in een geschikte woning of woonomgeving als de kwetsbaarheid toeneemt. Dat dwingt ons tot een herijking van de organisatie van wonen met zorg. Met het beleidskader ‘Wonen met zorg’ bepalen we hoe we als gemeente in de behoefte van de groeiende groep kwetsbare inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag de komende jaren gaan voorzien. Proces totstandkoming We hebben het beleidskader samen met een breed spectrum aan partijen opgesteld: Bestuurders en ondersteuners van woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, huisartsen, bewonersverenigingen en ouderenorganisaties hebben in meerdere werksessies en rondetafelgesprekken met ons meegedacht.

De kennisuitwisseling tussen sociale en fysieke partners was in dit proces erg waardevol. Tijdens de totstandkoming hebben we u als raad tweemaal op de hoogte gebracht. In mei 2023 is de raad geïnformeerd over het proces en de hoofdlijnen van de opgave. In december 2023 is de raad in een expertsessie met verschillende experts van het zorgkantoor, woningcorporatie en zorgorganisatie bijgepraat over de veranderingen in het woonzorglandschap en de opgaven die daar uit voort komen. Tot slot heeft het beleidskader van begin mei tot en met eind juni 2024 ter inzage gelegen voor alle inwoners en organisaties die actief zijn in de gemeente. De ingebrachte zienswijzen hebben geleid tot met name aanscherpingen voor het uitvoeringsprogramma. Relatie met ander beleid Het beleidskader ‘Wonen met zorg’ geeft richting aan de inhoudelijke ontwikkeling van het onderwerp wonen met zorg uit de Omgevingsvisie. In het beleidskader werken de drie ontwikkelprincipes verwaarden, verbinden en vergroenen uit de Omgevingsvisie door. Er wordt integraal ontwikkeld, met oog op lange termijn, de sociale context en kernkwaliteiten van de gemeente.

Blad 2

Het beleidskader ‘Wonen met zorg’ vormt samen met het beleidskader ‘Wonen in de dorpen’ (2022), de ‘Volkshuisvestingsvisie’ (2021) en het addendum en beleidsprogramma ‘Wonen in de stad’ (verwachte vaststelling begin 2025) de koers op wonen voor de komende jaren. Op termijn, wanneer de Wet versterking regie op de volkshuisvesting in werking treedt, zal het woonbeleid worden verwerkt in een (verplicht) volkshuisvestingsprogramma. Daarnaast is het beleidskader nauw verbonden met het beleidskader ‘Versterking van de sociale basis’(2021) en gezondheidsnota ‘Samen gezond’ (2024). Op termijn worden de hoofdlijnen van het woonbeleid ondergebracht in de omgevingsvisie, de overige onderdelen komen in het volkshuisvestingsprogramma. Samen met een aantal andere gemeentes in het land lopen we met het beleidskader voorop. Als de ‘Wet versterking regie op volkshuisvesting’ wordt vastgesteld, is per 1 januari 2026 een visie op wonen met zorg voor elke gemeente namelijk bij wet verplicht. Beoogd effect De belangrijkste missie van de koers op wonen met zorg is dat kwetsbare inwoners in de gemeente Leeuwarden, ook als de zorgvraag wat intensiever wordt (1) zoveel mogelijk blijven meedoen, (2) de zorg zo dichtbij mogelijk de eigen sociale omgeving ontvangen en (3) dat deze zorg voldoende solide is naar de toekomst toe.

Dat laatste betekent dat het aantal hulpverleners de groeiende zorgvraag op lange termijn aankan. Oftewel, dat het wonen mét zorg voor inwoners en ondersteuners duurzaam én nabij is. Om bovenstaande missie te bereiken, introduceren we een organisatiemodel met drie ‘smaken’ van nabijheid van zorg: Zone basis, plus en top. Het uitgangspunt is dat iedereen die in een dorp of wijk woont, tenminste de faciliteiten van een zone basis heeft: je woont zelfstandig, er is geplande zorg én een ontmoetingsplek dichtbij. Voor meer ondersteuning en een zorggeschikte woning wijk je uit naar een zone plus. Voor het geclusterd wonen in een zone plus sturen we op een evenwichtige spreiding over de gemeente. Zo heb je als inwoner altijd een zekere nabijheid van een zorggeschikte woning. Verhuizen naar een zone top doe je alleen als je zeer intensieve en/of specialistische hulp nodig hebt. Deze zorg wordt slechts op een paar plekken, in de stad en Stiens en Grou, geconcentreerd aangeboden. In de drie zones werken we langs drie actielijnen om het wonen met zorg toekomstbestendig te maken: (1) Het bevorderen van vitale wijken en dorpen, (2) realiseren van meer geschikte woningen en woonomgevingen, en (3) volhoudbaar aanbod van zorg en ondersteuning. En tot slot hebben we een concrete bouwopgave bepaald, zodat er straks voldoende geschikte woningen voor kwetsbare inwoners zijn.

Het streven is om tot en met 2040 1.100 geclusterde woningen toe te voegen, waarvan tenminste 370 woningen geschikt zijn om intensieve zorg te leveren (verpleegzorgplek). Argumenten Met een duidelijke koers voor de komende jaren kunnen we als gemeente tijdig anticiperen op de verschuivingen in (veel meer) vraag en (veel minder) aanbod van wonen met zorg.

Blad 3

Via een nieuw organisatiemodel willen we de spreiding van het aanbod in de gemeente behouden, maar dan meer geclusterd dan in haar huidige vorm. De invoering van drie zones van nabijheid – basis, plus en top - betekent dat je als inwoner niet óveral meer voor élk type professionele ondersteuning terecht kan. Maar in de zones is het type ondersteuning wat je daar kan verwachten, wel solide voor de toekomst. Daarnaast helpt een duidelijke koers welzijn- en zorgorganisaties om de zorg en hulpverleners effectiever in te zetten: In sommige gebieden wordt meer of minder inzet van professionele of juist informele zorg verwacht. Ook voor woningcorporaties, ontwikkelaars en zorgorganisaties is het duidelijk waar (extra) zorggeschikte woningen en zorgvastgoed nodig zijn. Tot slot is het beleidskader een belangrijke onderlegger voor de uitbreiding van ouderenhuisvesting die het rijk heeft opgelegd. Deze woningbouwopgave voor ouderen maakt onderdeel uit van de Regionale Woondeal, waarin afspraken over de woningbouwopgave tot en met 2031 worden gemaakt. Kanttekeningen en risico’s Een risico is dat we de bouw van 1.100 geclusterde woningen centraal stellen qua uitvoering van het beleid, omdat deze het meest concreet is.

Maar een toekomstbestendige inrichting van wonen met zorg vraagt juist inzet op meerdere onderdelen, zoals het versterken van de informele zorg en reguleren van het zorgaanbod per gebied. Dit borgen we door in het uitvoeringsprogramma álle drie gestelde actielijnen (welzijn, vastgoed én zorg) samen met de betrokken partijen – woningcorporaties, welzijn- en zorgorganisaties - verder uit te werken. Voor het bouwen van de 1.100 geclusterde woningen hebben we zowel de woningcorporaties als particuliere ontwikkelaars nodig. Er staan al een aantal geclusterde woningen voor 2031 in de planning, maar veel van deze plannen zijn nog niet vergund; dus er is de komende tijd versnelling nodig om de concrete bouwopgave daadwerkelijk te realiseren. Ook is het product ‘zorggeschikte’ woning een novum voor veel ontwikkelaars en corporaties. Het verder ontwikkelen van de koers wonen mét zorg hangt nauw samen met andere programma’s, zoals de Fryske Urgentieverordening en de gezondheidsnota ‘Samen Gezond’ en het Uitvoeringsprogramma ‘Versterken sociale basis’. Het veelvoud aan programma’s met verschillende doorlooptijden kan onderlinge afstemming complex maken. Dit risico verkleinen we door structurele afstemming tussen de verschillende partijen en afdelingen te organiseren. Financiën Voor het vaststellen van het beleid zijn er geen financiële gevolgen.

Het uitvoeringsprogramma kan wél financiële gevolgen hebben, zoals extra uitgaven ten aanzien versterken (informele) zorg of het stimuleren van vastgoedontwikkelingen. Dat wordt dus in een later stadium bekend. Vervolgacties op hoofdlijnen Het voorstel is om de ambities in het beleidskader te vertalen in een uitvoeringsprogramma Wonen met zorg. Hierin geven we onder andere aan hoeveel geclusterde woningen waar en op welke wijze gewenst zijn.

Blad 4

Daarnaast borgen we de koers en bouwopgave in lokale prestatieafspraken. Met Woonzorg Nederland hebben we al afspraken gemaakt over het toevoegen van 400 eenheden. Voor de restopgave gaan we met andere ontwikkelaars en woningcorporaties in gesprek. Naast de woningcorporaties, betrekken we hier ook het zorgkantoor en zorgorganisaties bij. Op termijn zal het strategische beleid uit dit beleidskader worden opgenomen in de te actualiseren omgevingsvisie. Daarnaast zal het onderdeel worden van het nog op te stellen volkshuisvestelijke programma, dat verplicht zal worden onder de Wet versterking regie volkshuisvesting (verwachte inwerkingtreding 2025).

Leeuwarden, 17 september 2024,

burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> {{Signer1}} 18/09/2024 12:51:10 CEST ID: eb37ff0f-191e-41c8-a60e-59ff57f010f9 Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> {{Signer2}} 18/09/2024 10:10:02 CEST ID: eb37ff0f-191e-41c8-a60e-59ff57f010f9 Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.