Raadsvoorstel beleidskader wonen in de dorpen

Raadsvoorstel Beleidskader wonen in de dorpen Zaaknummer: 2022-017339 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding Een nieuw beleidskader over woningbouw in de dorpen ligt ter besluitvorming voor. Door middel van dit Beleidskader wonen in de dorpen, bieden we ruimte aan gewenste woningbouwplannen in de dorpen. We bieden initiatiefnemers duidelijkheid over deze bouwruimte aan de hand van kaders. De ruimte wordt geboden op basis van maatwerk, er is aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en eigenheid. Hiermee blijven de dorpen aantrekkelijk om er te wonen of om er te komen wonen. Voorgesteld wordt om het Beleidskader wonen in de dorpen, ‘Ruimte voor kwaliteit, aandacht voor eigenheid’ vast te stellen. Totstandkoming Begin 2021 is in de dorpen een vragenlijst uitgezet, waarin de inwoners gevraagd is naar hun verhuisplannen en woonwensen. In de brief van 31 augustus 2021 (2021-026198) hebben wij u op de hoogte gebracht van de resultaten van dit onderzoek. De resultaten van het onderzoek zijn in zes gesprekken met 17 dorpen teruggekoppeld. Een aantal dorpen heeft recent een dorpsvisie opgesteld, waarvoor ze ook een enquête hebben uitgezet in het dorp. Deze informatie is meegenomen in de factsheets van de dorpen (beleidskader deel B). Met tal van dorpen heeft de gemeente gesprekken over woningbouwplannen.

Deze gesprekken zijn ook input geweest voor het beleidskader dat nu voor ligt. Verder zijn de demografische gegevens van de dorpen verzameld en is informatie over de bestaande woningvoorraad doorgenomen. Ook zijn gesprekken met interne en externe deskundigen gevoerd om een integraal beeld over de gewenste ontwikkelingen in de dorpen te verkrijgen. Terinzagelegging Het beleidskader heeft van 23 december tot en met 2 februari ter inzage gelegen. Dorpsbelangen, buurgemeenten, corporaties, huurdersbelangen en de provincie zijn hierover per brief geïnformeerd. Tevens konden de inwoners via publicaties in diverse media hiervan op de hoogte zijn. Op maandag 17 januari is een digitale informatiebijeenkomst georganiseerd. Via een link konden geïnteresseerden aansluiten en deelnemen aan één van de drie digitale gesprekstafels. U was hiervoor als toehoorder uitgenodigd. In totaal waren er circa 135 deelnemers aangesloten tijdens deze avond. Tijdens de terinzagelegging heeft de gemeente zeven zienswijzen ontvangen. Onder het kopje Reactienota ingebrachte zienswijzen gaan wij inhoudelijk in op de reacties op deze zienswijzen.

Blad 2

Relatie met ander woonbeleid In februari 2021 heeft uw gemeenteraad de Volkshuisvestingsvisie 2021 vastgesteld. De volkshuisvestingsvisie gaat over de sociale huurwoningvoorraad binnen het totale gemeentelijke grondgebied. In de volkshuisvestingsvisie wordt gestreefd naar vitale dorpen. De volkshuisvestingsvisie is uitgewerkt in meerjarige afspraken met corporaties en huurdersbelangverenigingen. Hierin zijn de afspraken voor de dorpen specifiek benoemd. Het Beleidskader wonen in de dorpen is daarnaast nauw verweven met de vastgestelde Omgevingsvisie Leeuwarden. Het beleidskader is een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie op het thema wonen en dan voor de dorpen. Beoogd effect Het Beleidskader wonen in de dorpen is na vaststelling door de gemeenteraad onderdeel van het gemeentelijke woon- en volkshuisvestingsbeleid, mede zoals bedoeld in de Woningwet. Het geeft daarmee de onderbouwing voor nieuwe bestemmingsplannen (en op termijn omgevingsplannen). Met dit beleidskader willen we de woningbehoefte in de dorpen faciliteren. Dit doen we door aan te geven wat de indicatieve ruimte per dorp is en door aan te geven welke ontwikkelingen gewenst zijn en welke niet. De gemeente gaat over woningbouwontwikkelingen in gesprek in de driehoek dorp(sbelang) – initiatiefnemer – gemeente. De gemeente begeleidt het proces en stuurt op het gewenste woningbouwprogramma.

Dat betekent: - Voor jongvolwassenen: ruimte voor sociale huurwoningen, particuliere huurwoningen en koopwoningen passend bij inkomen; - Voor ouderen: ruimte voor levensloopbestendige woningen; - Daarnaast: ruimte voor bijzondere woonvormen of bijzondere ontwikkelmethodes (bv. CPO). De volgende effecten worden met het beleidskader beoogd: - Meer mogelijkheden voor passende huisvesting voor jongvolwassenen en ouderen, door meer ruimte voor betaalbare en levensloopgeschikte woningen. Bij voorkeur via herbestemming, woningsplitsing en verdichting. Eventueel, indien noodzaak aangetoond kan worden, via uitbreiding aansluitend aan bestaand bebouwd gebied. Door ruimte te bieden aan deze initiatieven, hopen we dat deze doelgroepen in de dorpen een (t)huis kunnen vinden. Uiteindelijk streven we naar een evenwichtige bevolkingsopbouw in de dorpen, daarvoor is het vooral belangrijk dat de jongeren die in de dorpen willen blijven wonen, daar ook de mogelijkheid toe krijgen. De jongvolwassenen zijn daarnaast belangrijk voor het vrijwilligerswerk en de sociale cohesie in de dorpen. Door voor ouderen meer aanbod te creëren passend bij de levensfase, hopen we meer doorstroming in de woningmarkt in de dorpen tot stand te brengen. - De ruimte wordt met name geboden binnen bestaand bebouwd gebied, bouwen binnen bestaand bebouwd gebied gaat voor uitbreiding.

Er zijn nog veel kansen voor herbestemming, hiermee krijgt bestaande bebouwing weer een toekomstbestendige functie. Dat is een effect die wij juist graag in de dorpen zien, omdat het bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit en de aantrekkelijkheid van het dorp.

Blad 3

-

-

-

-

-

Uitgangspunt is dat aantallen en de kwaliteit van woningbouw passend moeten zijn bij aard, schaal en het karakter van het dorp. Hiermee hebben we oog voor de demografische transitie en reeds bestaande woningvoorraad in de dorpen. We bieden jongeren meer kansen op huisvesting in een huur- of koopwoning in het dorp waar ze willen wonen. Dit beleidskader kan geen voorrang voor jongeren in de dorpen op de sociale huurwoningen van corporaties regelen (woonruimte toewijzing). Daarvoor wordt een apart instrument opgesteld, de gemeentelijke huisvestingsverordening. We bieden ruimte voor particuliere huurwoningen en dorpscoöperaties. Deze kunnen de toegenomen (tijdelijke) extra vraag naar huurwoningen opvangen. Deze partijen mogen voorrang verlenen aan huishoudens uit het dorp of die een lokale binding hebben. Hiermee willen we het effect bereiken dat woningzoekenden in de dorpen sneller kans hebben op een huurwoning dan nu het geval is. Door primair te focussen op ontwikkeling binnen het bestaand bebouwd gebied, kunnen we sturen op de korte en langere termijn opgave. Er zijn ook woningbouwontwikkelingen aansluitend op het bestaand bebouwd gebied mogelijk, maar wel onder uitdrukkelijke voorwaarden. Hiermee voorkomen we een onbedoeld beslag op de ruimte en zorgen we voor balans in de vraag- en aanbodontwikkeling voor de eigen inwoners en die van de buurgemeenten.

We willen dat reguliere woningen zoveel mogelijk permanent bewoond worden. Om te voorkomen dat er extra druk op de woningmarkt ontstaat en om er voor te zorgen dat de woningen toegankelijk blijven voor de inwoners in de dorpen, willen we tweede woningbezit reguleren. Tweede woningbezit kunnen we niet reguleren met dit beleidskader, in de op te stellen gemeentelijke huisvestingsverordening wordt opgenomen dat tweede woningbezit niet is toegestaan.

Argumenten Er is een aantoonbare behoefte aan extra woningen in de dorpen. Deze vraag willen we zo goed mogelijk faciliteren. Daarvoor is het nodig om duidelijkheid te bieden over welke initiatieven de gemeente wel en niet kansrijk acht. De gemeente ontvangt veel initiatieven voor woningbouwplannen, ook in de dorpen. Dit beleidskader geeft aan de ene kant initiatiefnemers duidelijkheid over de ruimte die wij willen bieden aan plannen. En aan de andere kant brengen wij via dit beleidskader sturing aan het gemeentelijke beleid. Daarmee wordt voorkomen dat inconsequent beleid gevoerd wordt. Reactienota ingebrachte zienwijzen Het ontwerp Beleidskader wonen in de dorpen heeft voor verschillende organisaties en personen aanleiding gegeven tot het indienen van een zienswijze. In de reactienota zienswijzen ontwerp Beleidskader wonen in de dorpen zijn wij ingegaan op de ingebracht reacties. Uit de reacties blijkt de grote betrokkenheid van de indieners bij de dorpen. Ze hebben hart voor het dorp en willen meedenken in passende ontwikkelingen die bijdragen aan vitale dorpen. De gemeente heeft grote waardering voor deze inzet. Hoewel er op onderdelen kritische kanttekeningen zijn geplaatst, worden door de meeste indieners de kaders en de benodigde ruimte onderschreven.

Een aantal indieners heeft vragen over de 5% groeiruimte en of er ruimte is voor meer woningen als blijkt dat er meer behoefte is.

Blad 4

In het beleidskader is, ten opzichte van het ontwerp gewijzigd opgenomen, dat de 5% groeiruimte vooral richtinggevend is en een indicatie geeft voor de dorpen. Indien blijkt dat de behoefte groter is, dan is maatwerk mogelijk. Een aantal indieners heeft vragen over de rol van de gemeente. Deze vraag wordt gesteld omdat de gemeente, daar waar wij geen gronden hebben, zelf niet het initiatief neemt tot woningbouw. We vragen de dorpen en projectontwikkelaars om zelf met initiatieven te komen. Met name particuliere initiatiefnemers hebben behoefte aan duidelijkheid van de gemeente over wat zij qua ondersteuning kunnen verwachten. In de samenvatting en hoofdstuk 6 zijn de teksten over de rol van de gemeente verduidelijkt. Kanttekeningen en risico’s Voor het toevoegen van een woning is altijd een planologische procedure benodigd. Dit beleidskader heeft daarom geen juridische of bestuurlijke risico’s. Dit beleidskader is zelfbindend voor de gemeente. Financiën Het Beleidskader wonen in de dorpen is bedoeld om sturing te geven aan het te voeren beleid, er is geen uitvoeringsprogramma opgenomen. Eventuele acties die voortkomen uit het beleidskader, zullen via een eigen financiële verplichting tot stand komen. Vervolgacties op hoofdlijnen De volgende acties zijn al onderdeel van onze werkzaamheden. Een aantal acties is reeds in gang gezet en wordt op korte termijn opgeleverd. -

-

Door ons college wordt een participatieleidraad en toolbox opgesteld. U wordt in het kader van de Omgevingswet hierover door de betreffende werkgroep geïnformeerd. Zoals per brief van 1 december 2021 (2021-099012) aangegeven zijn wij bezig met het opstellen van een huisvestingsverordening. In dat kader onderzoeken wij ook de mogelijkheid van woningtoewijzing van sociale huurwoningen in de dorpen. Dit is naast de pilot die we met Elkien hiervoor draaien. Verder voeren wij reeds gesprekken met dorpen over de woningbouwmogelijkheden. Dit zullen we in de toekomst ook zeker voortzetten. Bij grotere plannen (4 woningen of meer) voeren wij de gesprekken bij voorkeur in de driehoek initiatiefnemer – dorpsbelangen – gemeente.

Leeuwarden, 8 maart 2022, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> {{Signer1}} 13/03/2022 20:15:37 CET ID: 523e20a6-85ff-438f-8ebc-d6b5b4d2ceef Auth: Scribble

Blad 5

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> {{Signer2}} 09/03/2022 09:29:39 CET ID: 523e20a6-85ff-438f-8ebc-d6b5b4d2ceef Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.