Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2025 en eerste begrotingswijziging

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2025 en eerste begrotingswijziging Zaaknummer: 2024-201727 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. 1. Inleiding Hierbij bieden wij u ter vaststelling de gemeentelijke begroting 2025 aan. Hierin staan de geraamde inkomsten en uitgaven van de gemeente Leeuwarden voor 2025 t/m 2028. Leidraad voor deze begroting vormen de doelen en maatregelen, zoals gesteld in het coalitieakkoord “Nu investeren in de toekomst 2022-2026” (2022). Met de plannen en projecten in 2025 wordt voortgebouwd aan het fundament voor een beter, groener, gezonder en meer gelijkwaardig Leeuwarden. 2. Sluitende begroting en voldoende weerstandsvermogen Deze begroting heeft een omvang van € 743 miljoen. Voorliggende meerjarenraming is structureel en reëel sluitend. Op dit moment is sprake van een overschot van € 2 mln in jaarschijf 2028. De laagste stand van de Algemene Reserve (AR) bedraagt in de jaarschijf 2027 € 26,0 mln. Dat is een overschot van ruim € 11,0 mln ten opzichte van de vastgestelde minimumgrens van € 15,0 mln. Maar wij worden net als veel andere gemeenten geconfronteerd met diverse onzekerheden en risico’s, die onze financiële basis beïnvloeden.

Daarom blijven we ondanks het sluitende meerjarenperspectief op onze hoede en worden risico’s en ontwikkelingen rondom het Gemeentefonds (onze belangrijkste inkomstenbron) goed in de gaten gehouden. Eventueel passen we het financieel perspectief hier op aan. Tabel 1 Verloop begrotingssaldo en Algemene Reserve 2025

Bedragen x € 1.000 2026

2027

2028

Begrotingssaldo 2025-2028

3.095

-3.824

-886

1.967

Algemene reserve 2025-2028

35.221

26.986

26.037

28.090

Net als andere overheidsorganisaties lopen wij financiële risico’s ten aanzien van bijvoorbeeld leningen, garantstellingen en de Jeugdzorg. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn deze risico’s in beeld gebracht met mogelijke beheersmaatregelen. In aanvulling op de lening van € 14 mln, heeft Cambuur de gemeente verzocht om nog een lening te verstrekken van € 6 mln. De daarmee samenhangende risico’s zijn verwerkt in het weerstandsvermogen. De omvang van alle geïnventariseerde risico’s is in totaal € 7,7 mln. Na vermenigvuldiging van de zekerheidsfactor van 1,5 en na toevoeging van de € 3 mln in verband met de laatste lening aan Cambuur, ontstaat een risicoprofiel van € 14,55 mln. Mochten de gezamenlijke risico’s zich daadwerkelijk voordoen, dan kunnen ze (tijdelijk) opgevangen worden door de aanwezige weerstandscapaciteit in de vorm van de eerdergenoemde AR.

Blad 2

Naast het risico-profiel van € 14,55 mln is de omvang van de risico’s in de grondexploitaties (inclusief De Zuidlanden/Middelsee) bepaald op in totaal € 22,80 mln. Belangrijke exploitatierisico’s zijn extra kosten voor grondwerk en het verleggen van kabels en leidingen in Middelsee. Ook de eventuele terugbetaling van subsidies vormt een risico als niet kan worden voldaan aan de subsidievoorwaarden. De reserve grondexploitatie bedraagt € 22,548 mln in 2030 en is daarmee nagenoeg toereikend om alle risico’s op te kunnen opvangen. 3. Verwerking midterm review In 2024 zijn de resultaten van de plannen uit het coalitieakkoord tussentijds tegen het licht gehouden in de zogeheten midterm review (MTR). In het voorjaar heeft u de MTR besproken. De uitkomsten van die bespreking en een tweetal moties (Ondermijning en Inclusie) zijn verwerkt in de begroting 2025. Zo is voor een aantal basistaken en de continuering van bestaand beleid nu extra geld beschikbaar. Daarnaast krijgt een aantal onderwerpen nog meer aandacht, zoals de aanpak van ondermijning, biodiversiteit en de (mentale) gezondheid van inwoners. Onderstaand ziet u een overzicht van alle verwerkte voorstellen. Deze plannen staan verder toegelicht in de betreffende programma’s van de begroting.

Tabel 2 Verwerkte voorstellen MTR The- Omschrijving ma Ruimtescheppende maatregelen 2 Onderuitputting budgetten armoede Onderuitputting budgetten 2 arbeidsparticipatie 5 Inboeken extra baten havengelden 6

Technisch anders verwerken investering bedrijfsvoering

Basis op orde 4 Capaciteit vergunningen/handhaving 6

Telefonische bereikbaarheid

Continuering bestaand beleid 5 Wetsus en watercampus

2025

Bedragen x € 1.000 2026 2027 2028

100

100

100

100

150

150

150

150

123

123

123

123

2.000

-200

-200

-200

-330

-330

-330

-330

-131

-131

-131

-131

-200

-700

-150

-150

6

Uitvoering Europa agenda

-220

-220

2

Kansengelijkheid onderwijs

-120

-120

4

Evenementen en festivals

-230

-230

4

Citymarketing

-250

-250

2

Mienskipsfonds

-200

-200

Overige bijstellingen 3 Ondermijning

-450

-450

1

Vergroening

-375

-375

1

Uitvoering biodiversiteit

-425

-375

6

Toegankelijke en eenvoudige informatievoorziening (contentbeheer)

-82

-82

5

Spoorzone

-450

-450

-450

Blad 3

Thema 2 6

Omschrijving

2025

2026

2027

2028

Visie gezondsheidszorg

-300

-300

Diversiteit en inclusie

-50

-50

Ten laste van budget goed werkgeverschap uit coalitieakkoord

50

50

-200

-200

-117

-117

-225 -225 -2.862 -5.482 -1.205

-755

6

Verschillende en transparante contactmogelijkheden (‘omnichannel’)

-205

-205

2

Investeren in sport(beleid)

-130

-130

6

Inzet data en technoglogie voor het (beter) realiseren van grote opgaven

-300

-300

5

Studenten behouden

-300

-300

5

Stimuleren innovaties

-125

-125

2

Lokale inclusie Agenda: Verbinder laaggeletterdheid

-40

-40

2

Investeren in sportvelden

-147

-117

4

Cultuur ambititieniveau B Totaal

4. Eerste begrotingswijziging Zoals aangegeven bij de behandeling van de MTR was de doorrekening van de meicirculaire nog niet meegenomen en geeft de definitieve financiële positie inzicht in hoeverre er meer of minder ruimte is dan beschreven in de MTR. Inmiddels is de meicirculaire doorgerekend en verwerkt in de begroting 2025. Voor de details verwijzen we u naar de begroting 2025. Uit de doorrekening is gebleken dat er meer ruimte is dan voorzien bij de behandeling van de MTR. De additionele ruimte is aanleiding geweest om te inventariseren welke bij behandeling van de MTR ingediende moties en andere eventuele knelpunten nog om een oplossing vragen. Onderstaand wordt eerst ingegaan op de mutaties in de financiële positie en Algemene Reserve ten opzichte van de MTR. Vervolgens doen wij een aantal voorstellen tot aanwending van de additionele ruimte. 4a. Vertrekpunt financiële positie Hieronder is de stand van de actuele financiële positie weergeven met daarbij de mutaties ten opzichte van de vorige prognose (=stand na verwerking MTR). Tabel 3 Actuele stand

Begrotingssaldo 2028 Laagste stand Algemene reserve 2027

1.967 26.037

Bedragen x € 1.000 Vorige prognose Mutatie na verwerking MTR 1.486 + 481 20.684 + 5.353

4b. Uitgangspunten De voorstellen die in de volgende paragraaf worden toegelicht, betreffen

Blad 4

1. moties en posten die voortkomen uit de besluitvorming en ingenomen standpunten bij behandeling van de MTR; of 2. bestuurlijke prioriteiten gebaseerd op urgente knelpunten en zwaarwegende omstandigheden die na het MTR traject manifest dan wel voldoende duidelijk zijn geworden en noodgedwongen vragen om aanvullende financiële inzet op korte termijn. Uitgangspunt is dat de selectie van aanvullende posten beperkt is gehouden in (financiële) omvang en beperkt blijft tot bestedingen waarvan de onderliggende argumentatie in grote mate onmiskenbaar is. Conform de gehanteerde lijn bij de MTR-afwegingen is ook uitgegaan van eenmalige toekenningen, tenzij vanwege het karakter en de urgentie van het vraagstuk en de dringende wens om tot een duurzame oplossing te komen een structurele financiële inzet nagenoeg onontkoombaar is. Dit laatste is met name het geval als basistaken en basisvoorzieningen onder druk komen te staan. Ook in het geval dat de besteding het karakter heeft van een investering in fysieke voorzieningen is een structurele uitzetting nagenoeg onvermijdelijk gelet op de hiermee gepaard gaan structurele kapitaallasten. 4c. Voorstellen Hieronder treft u de voorstellen aan.

Afwikkeling MTR-behandeling Motie Netwerkcentrum de Klomp Ons is verzocht voor de begrotingsbehandeling te komen met een financieel plan voor de continuering van de taken die het Netwerkcentrum De Klomp nu uitvoert met inachtneming van de toekomstige huisvestingskosten. Inmiddels hebben wij het “uitvoeringsplan Sociale Basis 2024-2027” vastgesteld en u daarover geïnformeerd. In dit plan is ter ondersteuning van de activiteiten van het Netwerkcentrum voor 2025 en 2026 € 180.000 per jaar opgenomen, te dekken uit het totale budget voor de Sociale Basis. Daarmee is de continuïteit van het Netwerkcentrum tot aan de nieuwe bestuursperiode gewaarborgd. Bonifatiuskerk Ter uitvoering van de motie Bonifatiuskerk bent u per brief van 16 juli 2024 geïnformeerd over de inspanningen die wij willen plegen om de Bonifatiuskerk te behouden. Onderdeel daarvan is het verstrekken in het lopende jaar (2024) van een eenmalige subsidie van € 200.000. Deze subsidie is nog niet verwerkt in de begroting 2025. Zoals in de informerende brief aangekondigd, stellen wij nu voor om voor de jaarschijf 2024 een bedrag van € 200.000 beschikbaar te stellen en dit te dekken uit de AR. Urgente kwesties die om korte termijn actie vragen. a. 80 jaar bevrijding Nadat de grote 75-jarige herdenking van de bevrijding in 2020 wegens corona nauwelijks is gevierd, gaat Nederland in 2025 80 jaar bevrijding groots vieren.

In Fryslân is de organisatie “80 Vrijheid, Fryslân Betinkt & Fiert” actief en stimuleert en coördineert activiteiten in de Provincie Fryslân. Gemeenten worden gevraagd in de begroting 2025 budget voor de viering op te nemen. In

Blad 5

de reguliere cultuurbudgetten en regelingen is de financiële ruimte beperkt. Activiteiten die worden verwacht en projecten die zich reeds hebben gemeld overstijgen de financiële mogelijkheden van onze culturele regelingen. Met een eenmalig budget van € 100.000 kunnen wij diverse grotere activiteiten ondersteunen in het kader van 80 jaar bevrijding. Naast financiële steun van de gemeente kunnen aanvragers gebruik maken van een aantal grotere fondsen zoals het VFonds regulier, 80 jaar bevrijding, FB Oranjewoud en St. Friesland 1940-1945. Deze fondsen vragen in de meeste gevallen cofinanciering van gemeenten. b. Opgaven sport Er speelt al langere tijd een aantal knelpunten en dillema’s binnen het taakveld Sport. Enerzijds betreft dit de disbalans tussen de beschikbare begrotingsmiddelen voor de taakuitvoering door de BV Sport en de door BV Sport noodzakelijk geachte vergoeding om het vigerende takenpakket naar behoren uit te voeren. Hiervoor is in het coalitieakkoord een structureel budget opgenomen van € 450.000 ingaande 2023. Aanvullend is in de actualisering van de financiële positie in het voorjaar voor 2024 in de begroting een incidenteel extra budget van € 1 mln opgenomen en structureel een budget van € 0,5 mln. Onderzoeken en inspanningen om deze kloof te overbruggen hebben nog niet geleid tot een bevredigende oplossing. De beschouwingen en gesprekken hierover lopen nog.

Anderzijds wordt in toenemende mate duidelijk dat de beschikbare capaciteit aan accommodaties voor binnenactiviteiten ten behoeve van bewegingsonderwijs en breedtesport voor nu en in de naaste toekomst tekort schiet. Dit vraagt om een nieuwe visie en planvorming met betrekking tot het gewenste toekomstige voorzieningenniveau en de financiering daarvan. Ook zijn er uitdagingen rondom de dekking van de beoogde sportaccommodatie in Middelsee en rondom de continuïteit van het gebruik van de Caminghahal bij het Kalverdijkje. Het is duidelijk dat een bevredigende en bestendigde oplossing van deze vraagstukken niet kan worden gevonden zonder structurele inzet van extra financiële middelen. Daarom wordt voorgesteld om vooruitlopend op de verdere besluitvorming rondom de sportdossiers, een structurele stelpost voor deze problematiek in de begroting op te nemen. De exacte besteding van dit budget is afhankelijk van lopende onderzoeken. De omvang van de stelpost wordt gebaseerd op de verbetering van de structurele positie na verwerking van de meicirculaire, hetgeen (afgerond) neerkomt op € 450.000. Nadat alle financiële gevolgen in kaart zijn gebracht, kan de stelpost worden ingezet. Het is duidelijk dat de stelpost onvoldoende financiële ruimte biedt voor nieuwe ambities in de ophanden zijnde beleidsnota Sport.

Eventuele nieuwe ambities worden in de beleidsnota op geld gezet en kunnen desgewenst bij de nieuwe coalitieonderhandelingen worden meegenomen. Uitgangspunt is dat de inventarisatie van knelpunten inzichtelijk is voordat de beleidsnota Sport definitief wordt gemaakt.

Blad 6

c. Uitvoering nieuw Plan van Aanpak Vlietzone In de aangenomen motie ‘extra inzet projectleider voor de Aanpak Vlietzone’ wordt gevraagd om meerjarige financiering van 0,7 of 1,0 fte projectleider. In de voortgangsbrief aan de raad afgelopen juli is het volgende gemeld: “Doordat het PvA wordt opgeleverd na de begrotingsbehandeling 2025, lukt het niet om een voorstel te doen voor meerjarige financiering per 2025. Het PvA zal een financiële paragraaf bevatten met daarin een voorstel waarin incidentele dekking wordt gezocht voor 2025 binnen bestaande budgetten. Meerjarige dekking wordt dan gezocht vanaf 2026.” Bij nader inzien blijkt dekking vanuit de reguliere formatie geen reële oplossing en is beschikbaarstelling van extra formatieruimte ten zeerste gewenst. Gezien de krapte in de bestaande formatie is het risico groot dat anders de uitvoering (wederom) vooruit wordt geschoven. Terwijl het gebrek aan daadkracht juist één van de onderleggers is van het dunne vertrouwen van de wijk in de gemeente. Derhalve wordt voorgesteld om voor 2025 een bedrag van € 105.000 (voor 0,7 FTE) beschikbaar te stellen. 4d. Resumé Bovenstaande voorstellen, inclusief het voorstel inzake de subsidie voor de Bonifatiuskerk, leiden tot het volgende bestedingsoverzicht: Tabel 4

Bedragen x € 1.000 2024

2025

2026

180

180

2027

2028 Totale uitzetting

Dekking binnen beschikbare budgetten

Dekking tlv saldo 2028 Dekking tlv AR

Aangenomen moties n.a.v. MTR debat Netwerkcentrum de Klomp Bonifatiuskerk

360 200

200

360 200

Nieuwe knelpunten Bevrijdingsfestival Stelpost opgaven sport Projectleiding Vlietzone (0,7 fte) Totaal

200

100 450 105

450

450

450

100 1.800 105

835

630

450

450

2.565

360

450

100 1.350 105

450

1.755

Door de extra uitgaven in de jaren 2024 t/m 2027 en de daaruit voortvloeiende verlaging van de corresponderende begrotingssaldi neemt de laagste stand van de AR af met € 1,755 mln en komt uit op € 24,3 mln (was € 20,7 mln na verwerking van de MTR-uitkomsten). Het begrotingssaldo in de laatste jaarschijf neemt af met € 450.000 en komt daarmee op circa € 1,5 mln, zijnde de oorspronkelijke stand na de MTR behandeling.

Blad 7

5. Vervolgacties U kunt van ons ook nog de Tussenrapportage (Turap) en uitkomsten van de Septembercirculaire verwachten. Deze informatie kunt u betrekken bij de behandeling van de begroting in november. Op de reguliere wijze kunt u voorstellen doen tot wijziging van de begroting. Gezien de diverse onzekerheden en risico's, bijvoorbeeld op het gebied van het gemeentefonds, de kosten van de jeugdzorg, en toekomstige ontwikkelingen van onderhouds- en vervangingsopgaven, wordt u geadviseerd hier terughoudend mee om te gaan. Leeuwarden, 1 oktober 2024, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> 10/10/2024 23:16:04 CEST {{Signer1}} ID: 0bb6c6df-e932-4ed7-a4ab-45981d88373d Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> 09/10/2024 15:15:42 CEST {{Signer2}} ID: 0bb6c6df-e932-4ed7-a4ab-45981d88373d Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.