Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Begroting gemeente Leeuwarden 2023 Zaaknummer: 2022-212652 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding Hierbij bieden wij u ter vaststelling de gemeentelijke begroting 2023 en meerjarenraming t/m 2026 aan. Leidraad voor deze begroting vormen de doelen en maatregelen, zoals gesteld in ons coalitieakkoord “Nu investeren in de toekomst.” (2022). In deze begroting worden de daaruit volgende plannen voor 2023 toegelicht die bijdragen aan de realisatie van alle gestelde doelen. Zoals al eerder aangegeven, zullen we u het komende jaar bij de uitwerking van verschillende plannen en te maken keuzes gaan betrekken. Dat geldt ook voor andere uitdagingen waar we voor staan. Op dit moment hebben we te maken met verschillende crisissen: COVID-19, Oekraïne, energie, inflatie en stikstof. Die raken verschillende van onze inwoners zwaar. Binnen onze mogelijkheden bieden we waar nodig steun. We vangen de effecten van de crisissen zoveel mogelijk op binnen de begroting en zullen u blijven informeren als de crisisontwikkelingen daarom vragen.

Reëel sluitende begroting Ontwikkeling financiële positie Na verwerking van het coalitieakkoord, de uitkomsten van de Gemeentefondscirculaires (t/m mei 2022), uitzettingen en inkrimpingen van de domeinen, is op dit moment sprake van een structureel overschot van € 1 miljoen in jaarschijf 2026. Onze incidentele begrotingspositie is solide. De laagste stand van de AR bedraagt ruim € 32 miljoen in de jaarschijf 2023. Dit is ruim boven de beoogde minimumstand van € 15 miljoen. Dat is ook voor de jaren daarna het geval. Kanttekening De provincie Fryslân oefent het begrotingstoezicht uit op basis van een landelijk overeengekomen toezichtskader. Voor de begroting 2023 is dat toezichtskader aangepast aan de jongste afspraken met het Rijk over het oplossen van de financiële knelpunten in de bekostiging van de gedecentraliseerde jeugdzorg op basis van de bevindingen van de Commissie van Wijzen. Die aanpassing komt er kort gezegd op neer dat gemeenten toegestaan wordt om de financiële kaders te verruimen door stelposten op te nemen. Dat betreft dan dat met veronderstelde inkomsten gerekend mag worden die (nog) niet in meicirculaire Gemeentefonds zijn opgenomen of dat uitgegaan mag worden van (nog te realiseren) kostendalingen in de jeugdzorg als gevolg van maatregelen die nog door het Rijk genomen moeten worden.

Wij hebben niet van deze nieuwe mogelijkheden gebruik gemaakt, omdat we dat op dit moment te riskant vinden. Er is nog veel onduidelijkheid en verschil van inzicht over de daadwerkelijke uitvoering van de uitkomsten van de arbitrage door de Commissie van Wijzen. Daar komt bij dat de financiële positie van de gemeente Leeuwarden niet noopt tot het gebruik maken van deze verruiming; ook zonder heeft de gemeente Leeuwarden een reëel sluitende begroting en meerjarenraming.

Blad 2

Risicobeheersing Wij lopen net als andere overheidsorganisaties financiële risico’s. Bijvoorbeeld ten aanzien van garantstellingen, leningen en op het terrein van de Jeugdzorg. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing hebben wij zulke risico’s in beeld gebracht met mogelijke beheersmaatregelen. Genoemde paragraaf is ten opzichte van voorgaande jaren gewijzigd. De Kadernota Risicomanagement 2022 vormt de basis voor de vernieuwde paragraaf. Er wordt nu bijvoorbeeld onderscheid gemaakt in operationele, strategische en externe risico’s. Met name de actuele positie met betrekking tot de operationele risico’s is ten opzichte van de jaarrekening 2021 gestegen (naar 1,5 x € 5,7 = € 8,55 miljoen). Mochten die risico’s zich daadwerkelijk voordoen, dan kunnen ze opgevangen worden door de aanwezige weerstandscapaciteit in de vorm van de eerdergenoemde AR. Eventuele zich voordoende strategische risico’s kunnen worden gedekt uit de reserve stadion SC Cambuur en de reserve grondexploitatie. Gevolgen gestegen inflatie en energieprijzen De budgetten in de begroting 2023 en verder worden zoals elk jaar aangepast voor de loon- en prijsontwikkeling. De indexen die hiervoor gebruikt worden, zijn ontleend aan de meest recente publicaties van het Centraal Planbureau (zoals opgenomen in de meicirculaire 2022).

Voor wat betreft de prijsontwikkeling gaat het dan om de index Prijs bruto binnenlands product en wordt voor 2022 uitgegaan van 3,4%; in 2023 van 3% en de jaren daarna 2,5%. Deze percentages wijken af van de inflatiecijfers (de consumentenprijs index) van de afgelopen maanden. We sluiten daarom niet uit dat er in 2023 extra middelen uitgetrokken moeten worden om inwoners en organisaties (al dan niet gesubsidieerd) te compenseren voor prijsstijgingen die uitgaan boven de compensatie die in de begrotingsbudgetten is opgenomen. Het zal dan gaan om grote bedragen. De onzekerheid over de omvang daarvan is zodanig, dat er geen reële schatting van gemaakt kan worden. Vooral de energieprijzen zijn niet alleen fors gestegen, maar gaan ook met zeer grote uitslagen op en neer. Ook de onzekerheid over de maatregelen die het Rijk gaat nemen, is groot. Zo zijn pas vlak vóór Prinsjesdag maatregelen bekend geworden gericht op het bestrijden van de hoge energieprijzen en is niet duidelijk of er een steunpakket komt voor het MKB. Zodra met enige zekerheid bepaald kan worden welke schade door de hoge inflatie (en als onderdeel daarvan de hoge energielasten), door de gemeente gecompenseerd kan of moet worden, zullen we voorstellen daarover aan u voorleggen. Reserves Zoals aangekondigd in het coalitieakkoord zijn in de begroting de volgende drie reserves opgenomen: 1.

klimaat, energie en biodiversiteit (€ 10 miljoen); 2. maatschappelijke vernieuwing, inclusief preventie, sport en cultuur (€ 15 miljoen); 3. strategische ontwikkeling, inclusief innovatie, stedelijke vernieuwing en mobiliteit (€ 15 miljoen). Door op deze wijze middelen te reserveren ontstaat er meer financiële continuïteit en stabiliteit om uitvoering te geven aan langjarige beleidsambities. De inzet van de middelen is gericht op de grote opgaven en ambities zoals verwoord in het coalitieakkoord en in de Omgevingsvisie.

Blad 3

De gelden uit deze reserves kunnen we inzetten voor de grote transities, economische structuurversterking of investeringen voor de toekomst. Denk aan verduurzaming, volkshuisvesting, Leeuwarden Oost, de spoorzone, sociale basis, gezondheid, binnenstad, Arcadia 2025 of digitalisering. Ook kunnen wij andere geldstromen van het Rijk en Europa benutten die vragen om gemeentelijke cofinanciering. Wij zullen u nadere voorstellen doen over de te hanteren uitgangspunten en randvoorwaarden bij de besteding van de reserves en de daarbij te volgen besluitvorming. Instellen en opheffen van reserves Op grond van het BBV besluit de raad tot het instellen en opheffen van reserves en voorzieningen. Conform onze nota reserves en voorzieningen vindt deze besluitvorming plaats bij de behandeling van de begroting en de jaarstukken. U wordt dit keer gevraagd te besluiten tot zowel instelling als opheffing van een aantal reserves. Op grond van voorgaande alinea wordt u gevraagd over te gaan tot instelling van de volgende reserves: • klimaat, energie en biodiversiteit (RES069); • maatschappelijke vernieuwing (RES070); • strategische ontwikkeling (RES071). Gezien de instelling van genoemde drie nieuwe reserves zijn de volgende reserves (met elk een saldo van € 0) niet meer benodigd. U wordt daarom gevraagd tot opheffing van deze reserves: • Stadsvernieuwing (RES020); • BWS Volkshuisvesting (RES038).

Eerste begrotingswijziging Tarieven OZB Gelijktijdig met deze begroting worden ook alle belastingverordeningen met tarieven voor 2023 ter vaststelling aan u voorgelegd. Door de hoge aantallen bezwaren van ‘no-cure-no-pay’ bureaus tegen WOZ-waarden, vallen de proceskostenvergoedingen en afhandelingskosten (perceptiekosten) OZB structureel € 250.000 hoger uit. Het verdienmodel van de ‘no-cure-no-pay’ bureaus blijft, zolang de wet Waardering onroerende zaken niet wordt gewijzigd; en we verwachten hiervoor de komende jaren geen compensatie van het Rijk. Daarom wordt voorgesteld om deze kosten door te berekenen in de tarieven voor 2023. Het effect op de tarieven is gering. De lastenverhoging in de begroting is budgetneutraal, omdat er een zelfde batenverhoging tegenover staat. Het effect van de hogere perceptiekosten is pas gebleken bij het opstellen van de Tussenrapportage (Turap) 2022 en kon daarom niet meer meegenomen worden in de primitieve begroting. Wij verzoeken u daarom de primitieve begroting conform dit voorstel te wijzigen. Aanvullende afspraken Recent hebben wij binnen het college aanvullende afspraken gemaakt over een aantal onderwerpen. Het betreft bestaand beleid dat we incidenteel willen honoreren en dekken uit de Algemene Reserve, omdat anders ongewenste stagnatie optreedt. Samengevat gaat het om de volgende posten met het bijbehorende jaarbudget.

Blad 4

Tabel 1 Onderwerp School als vindplaats Mienskipfonds Marketing incidenteel Evenementen en festivals, acquisitie Evenementen en festivals, uitvoering Deelname aan Europa Pact Fryslân Watercampus Totaal

2023 120.000 200.000 200.000 200.000 260.000 90.000 1.070.000

Bedragen in € 2024 120.000 200.000 200.000 200.000 260.000 90.000 200.000 1.270.000

In de bijlage bij dit raadsvoorstel is een weergave opgenomen van deze aanpassingen op programma- en beleidsproductniveau. Toelichting School als vindplaats De problematiek waarbij het gaat om thuissituaties en onderwijs/zorgarrangementen wordt steeds complexer. De scholen zetten voorlopig tot 2023 zelf in op uitbreiding van de scholenteams/school als vindplaats binnen het voortgezet onderwijs. De beschikbare middelen hiervoor zijn van tijdelijke aard. Financiering in 2023 en 2024 voorkomt dat de doorlopende leerlijn van jongvolwassenen wordt onderbroken. Mienskipfonds Met het Mienskipfonds willen we op een praktische wijze een bijdrage blijven leveren aan bewoners-initiatieven die bijdragen aan het versterken van de Mienskip. Het gaat om activiteiten en voorzieningen op het terrein van leefbaarheid en participatie. Marketing Het betreft het incidentele deel van het marketingbudget. Structureel is € 200.000 aanwezig voor personele inzet. Het tijdelijke budget is hand- en uitvoeringsgeld voor meer marketing exposure. Evenementen en festivals, acquisitie Betreft acquisitie van evenementen, nodig om met slagkracht evenementen zoals Carabosse binnen te halen.

Evenementen en festivals, uitvoering Betreft een eerst structureel beschikbaar gesteld budget bij het vorige collegeprogramma; toen ingaande 2022 teruggedraaid vanwege de benarde financiële positie bij de begroting 2020 en later als gevolg van een motie bij jaarrekening 2020 voor 1 jaar verlengd. Het bedrag is nodig voor de dekking van capaciteit voor verlening van vergunningen rond evenementen, voor handhaving en uitvoering. Deelname aan Europa Pact Fryslân Het Europa Pact Fryslân (EPF) fungeert als platform voor overleg en organisatie van gezamenlijke inzet op Europa en richt zich op het faciliteren van het ontwikkelen van Europese projecten vanuit Fryslân. Het vorige college heeft op 1 maart jongstleden hiervoor een samenwerkingsovereenkomst met de provincie en een aantal andere partijen gesloten. Dit, onder het

Blad 5

voorbehoud dat de raad voldoende budget beschikbaar zou stellen voor de kosten na 2022. Het commitment geldt in eerste instantie t/m 2024. Watercampus De watercampus is naast een fysiek locatie ook een organisatorische samenwerking van Wetsus, het Centre of Expertise Water Technology, de Wateralliantie en diverse partners. De gemeente wil de Watercampus ook na 2023 blijven steunen (acquisitie- en projectontwikkeling, het bieden van huisvesting en via het verstrekken van subsidie) om onderliggende beleidsdoelen te behalen. Voorgesteld wordt de betreffende incidentele posten en onderliggende beleidsrelevantie in de integraliteit van de midterm review (2024) nog weer inhoudelijk te heroverwegen. Wij vonden het in dit stadium niet opportuun de bestedingsvoorstellen direct in de begroting te verwerken en vragen u daarom de primitieve begroting conform dit voorstel te wijzigen. Vervolgacties Tegelijk met de begroting ontvangt u van ons de Turap 2022. U kunt van ons op korte termijn ook nog de uitkomsten van de Septembercirculaire en een tweede brief over de inflatie/energieprijzen-problematiek verwachten. Deze informatie kunt u betrekken bij de behandeling van de begroting in november. Tot slot, laten we u weten dat ook een voorstel in voorbereiding is ter verbetering van de informatiewaarde van de jaarstukken.

Dat voorstel zal nog dit najaar ter bespreking worden voorgelegd aan de auditcommissie. Leeuwarden, 4 oktober 2022, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> 14/10/2022 10:40:31 CEST {{Signer1}} Id: 3ba1b114-5ce0-4b3e-a33f-5de821287755 Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> 12/10/2022 10:20:05 CEST {{Signer2}} ID: 3ba1b114-5ce0-4b3e-a33f-5de821287755 Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.

BIJLAGE Weergave aanvullende afspraken op programma- en beleidsproductenniveau Behorende bij raadsvoorstel zaaknummer: 2022-212652 Tabel 2 Aanvullende afspraken op programma- en beleidsproductenniveau Programma Beleidsproduct

Soort

2023

Onderwerp

Nr.

Omschrijving

Nr.

Omschrijving

mutatie

Lasten

Marketing incidenteel

3

Economie en toerisme

066

Toerisme

L&B

200

200

Evenementen en festivals, acquisitie

3

Economie en toerisme

066

Toerisme

L&B

200

200

Evenementen en festivals, uitvoering

6

Wonen en Milieu

039

Handhaving omgevingsrecht L&B

60

60

Evenementen en festivals, uitvoering

10

Veiligheid

020

Integraal veiligheidsbeleid

L&B

200

200

Deelname aan Europa Pact Fryslân

3

Economie en toerisme

005

Economisch beleid

L&B

90

90

Watercampus

3

Economie en toerisme

005

Economisch beleid

L&B

School als vindplaats

20

Sociale basis

114

Onderwijs

L&B

120

120

Mienskipfonds

20

Sociale basis

116

Burgerkracht

L&B

200

200

15

Algemene baten en lasten

079

Algemene baten en lasten

RES

0

1.070

0

1.270

1.070

1.070

1.270

1.270

Resultaat

Bedragen x € 1.000 2024 Baten

Lasten

Baten

200