Raadsvoorstel advisering ruimtelijke kwaliteit/welstand

Raadsvoorstel

Organisatie advisering ruimtelijke kwaliteit/welstand in het kader van de implementatie van de Omgevingswet Zaaknummer: 2021-088416 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding In aanloop naar de aanstaande Omgevingswet (Ow) dient een aantal al dan niet verplichte raadsbesluiten te worden genomen door uw gemeenteraad. Op 11 november 2020 is de motie Voorbereiden Besluiten Omgevingswet vanuit Raadsperspectief aangenomen. Het college is hierbij verzocht om: 1. De raad in het eerste kwartaal van 2021 te voorzien van een discussienotitie over de hierna genoemde raadsbesluiten: a. de participatieplicht voor initiatiefnemers van plannen, b. plannen waarvoor een uitgebreide procedure van toepassing blijft, c. de adviesrol van de raad bij initiatieven, d. het instellen van een commissie fysieke leefomgeving (voor beoordeling van welstand); 2. Bij deze onderwerpen diverse scenario’s te schetsen en daarbij (in grote lijnen) de gevolgen van deze scenario’s te duiden voor raad, het college, ambtelijke dienst en initiatiefnemers van bouwplannen; 3. Deze notitie ter bespreking aan de raad voor te leggen, zodat zij tijdig haar wensen en bedenkingen mee kan geven in het voorbereidingsproces; 4. Op basis daarvan de benodigde raadsbesluiten uit te werken en tijdig aan de raad voor te leggen.

Naar aanleiding van voornoemde motie heeft het college de gemeenteraad bij brief van 3 maart 2021 aangegeven hoe invulling kan worden gegeven aan de motie. In aanvulling op punt 1 uit de motie zijn door ons nog drie extra onderwerpen voorgesteld om u nader over te informeren. Het totaal aan onderwerpen is hiermee als volgt: a. participatieplicht voor initiatiefnemers van plannen; b. milieuleges; c. plannen waarvoor een uitgebreide procedure van toepassing blijft; d. adviesrol van de gemeenteraad bij initiatieven; e. bruidsschat1; f. instellen van een commissie fysieke leefomgeving (voor beoordeling van welstand) en hoe om te gaan met welstand (“welstandsvergunning)”; g. gebiedstypen (alleen scholing aangezien de keuze voor het toepassen van gebiedstypen al is gemaakt in het kader van het Richtinggevend document).

1

Onder de Omgevingswet verhuist een aantal regels van het Rijk naar de gemeente. Het Rijk zorgt er met het Invoeringsbesluit voor dat deze regels automatisch in het omgevingsplan komen. Dit heet ook wel de 'bruidsschat'.

Blad 2

De uiteindelijke onderwerpen, het soort sessies (scholing, discussie en besluitvorming) inclusief data zijn hierna vastgelegd en de scholingssessie hebben plaatsgevonden. Proces Discussienota’s op basis van scenario’s Het is belangrijk dat uw gemeenteraad gevoel krijgt bij de effecten van keuzes die gemaakt moeten worden. Dit is gedaan aan de hand van een discussienota per onderwerp. Per onderwerp zijn diverse scenario’s geschetst en daarbij zijn (in grote lijnen) de gevolgen van deze scenario’s aangegeven. Er zijn inmiddels vier discussienota’s aan u voorgelegd, zijnde: 1. participatieplicht voor initiatiefnemers van plannen; 2. milieuleges; 3. adviesrol van de gemeenteraad bij initiatieven (waarvoor een uitgebreide procedure van toepassing blijft); 4. instellen van een commissie fysieke leefomgeving (voor beoordeling van welstand) en hoe om te gaan met welstand (“welstandsvergunning”). Naar aanleiding van het debat over de discussienota’s Algemeen In dit raadsvoorstel wordt nader ingegaan op de volgende onderwerpen: • het instellen van een commissie fysieke leefomgeving (voor beoordeling van welstand) en; • hoe om te gaan met welstand (“welstandsvergunning”).

Gelijktijdig met voornoemde onderwerpen worden (door middel van een apart raadsvoorstel) ook de onderwerpen participatieplicht voor initiatiefnemers van plannen en de adviesrol van de gemeenteraad bij initiatieven (waarvoor een uitgebreide procedure van toepassing blijft) aan u voorgelegd. De stand van zaken rond de overige onderwerpen wordt nader toegelicht onder het kopje Vervolgacties op hoofdlijnen. De Ow vereist dat de gemeente keuzes maakt over de manier van advisering over ruimtelijke kwaliteit (onder de Ow omgevingskwaliteit genoemd) aan het gemeentebestuur. De Tweede Kamer heeft aangedrongen op een bredere adviestaak als het gaat om advisering over ruimtelijke kwaliteit, en op advisering zo vroeg mogelijk in plan- en ontwerpprocessen. Op 27 september is er met uw raad een debat gevoerd over dit onderwerp, waarbij vier scenario’s zijn voorgelegd ter bespreking. Tijdens het debat bleek dat een voorkeur van een grote meerderheid van de fracties uitgaat naar scenario 4. Dit scenario betreft de zogenaamde menukaart, waarbij meerdere combinaties en gradaties mogelijk zijn. Zo variëren bijvoorbeeld de mogelijkheden tot de reikwijdte van advisering van objectgerichte beoordeling tot aan betrokkenheid bij grotere gebiedsgerichte vraagstukken. Er kan voor gekozen worden eenvoudige plannen ambtelijk af te doen, of er kan een externe adviescommissie worden ingeschakeld.

Een adviescommissie kan ook worden ingeschakeld voor complexe plannen alsmede bij de totstandkoming van beleid. Daarnaast is er ruimte voor maatwerk (toetsing deels extern, deels intern georganiseerd).

Blad 3

Procesvoorstel t.b.v. besluitvorming Begin 2021 is door vrijwel alle gemeenten in Fryslân ingestemd met het aanpakken van de organisatie van de advisering over ruimtelijke kwaliteit onder de Ow. Door de Vereniging Friese Gemeenten (VFG) is opdracht gegeven om nader te verkennen wat een mogelijke richting kan zijn om de advisering over ruimtelijke kwaliteit verder te ontwikkelen in de geest van de Ow. Ter voorbereiding zijn sessies georganiseerd voor ambtenaren en raadsleden waarin voorbeelden vanuit andere provincies zijn gedeeld en gedachten zijn besproken over het toekomstbeeld. Op basis hiervan is de Notitie advisering omgevingskwaliteit Fryslân (zie bijlage) ontwikkeld met een mogelijke aanpak die onder meer inzicht biedt in: • de geschiedenis van kwaliteitsadvisering; • hoe advisering nu verloopt; • wat Friese gemeenten willen; • wat gemeenten zelf in de toekomstige adviestaak zouden kunnen doen; • welke adviestaken gemeenten collectief zouden kunnen organiseren (de menukaart). De Ow geeft gemeenten veel vrijheid om een adviesstelsel voor een gemeentelijke adviescommissie in te richten dat past bij hun omgevingsvisie en omgevingsplan. Dit vergt keuzes met betrekking tot de context en de reikwijdte van de advisering en de samenhang tussen verschillende adviesrollen.

De gemeente heeft tot en met eind 2029 de tijd om het van rechtswege verkregen tijdelijke omgevingsplan (bij inwerkingtreding van de Ow) om te zetten in een omgevingsplan voor het hele gemeentelijke grondgebied. Gelet op de samenhang tussen het omgevingsplan en het nieuwe adviesstelsel zullen wij voldoende tijd nemen om dit nieuwe adviesstelsel zorgvuldig in te richten. Om de kwaliteit van het proces te waarborgen bieden wij u daarom op dit moment nog geen inhoudelijk voorstel aan waarin concrete keuzes gemaakt worden over de advisering over ruimtelijke kwaliteit en de mate waarin de advisering gezamenlijk of door de gemeente zelf wordt opgepakt (de menukaart). In plaats daarvan is in VFG-verband afgesproken (in deze fase) de gemeenteraden voor te stellen een besluit te nemen over het vervolgen en gezamenlijk uitwerken van dit proces in 2022. De nadere invulling en uitwerking kan dan in het vervolgtraject zorgvuldig en in goede afstemming met alle gemeenten plaatsvinden. Hierbij natuurlijk rekening houdend met uw uitgesproken voorkeur voor scenario 4 (menukaart) Op dit moment is Hûs en hiem de adviescommissie die de gemeente Leeuwarden adviseert over ruimtelijke kwaliteit. Voor de korte termijn kan de huidige adviespraktijk worden gecontinueerd door vóór de inwerkingtreding van de Ow deze adviescommissie aan te wijzen als de op grond van de Ow benodigde commissie.

Daarmee is de gemeente Omgevingswetproof. Organisatorisch en financieel is dit de meest voor de hand liggende oplossing. Voor de inwerkingtreding van de Ow zal de Gemeenschappelijke regeling worden aangepast. Daarnaast zal de Verordening op de adviescommissie, waarin de taken en bevoegdheden van de gemeentelijke adviescommissie zijn vastgelegd, door uw raad opnieuw moeten worden vastgesteld voor inwerkingtreding van de Ow.

Blad 4

Beoogd effect inclusief argumenten Zowel eventuele collectieve adviesproducten als de wijze waarop die collectieve voorzieningen kunnen worden georganiseerd kunnen in de loop van 2022 gezamenlijk worden uitgewerkt. Op die manier denken wij een adviesstelsel te kunnen ontwikkelen dat voldoet aan de uitgangspunten van de Ow. Maar ook een adviesstelsel dat kan worden toegesneden op de specifieke situatie en behoefte van iedere afzonderlijke gemeente. Kanttekeningen en risico’s De kans is aanwezig dat de Ow nogmaals wordt uitgesteld. Dit laat echter onverlet dat er keuzes moeten worden gemaakt. Gezien het zorgvuldig met elkaar doorlopen proces wordt het echter niet wenselijk geacht de inwerkingtreding van de wet leidend te maken voor het moment van besluitvorming door de gemeenteraad. Tevens willen wij hierbij benadrukken dat de genomen besluiten van uw gemeenteraad in dit kader pas van kracht worden nadat de Omgevingswet in werking is getreden. Voor wat betreft de uitwerking van scenario 4 (de menukaart) en het tijdspad ten aanzien van het uitwerken van de menukaart zijn wij afhankelijk van het gezamenlijk te doorlopen proces. Financiën Voor het traject wat nu met de VFG is doorlopen heeft elke deelnemende gemeente een bijdrage geleverd. Voor het vervolgproces zal opnieuw een gemeentelijke bijdrage (door middel van sleutelverdeling) worden gevraagd.

Hoeveel dat is hangt af van het proces dat wordt doorlopen. Vervolgacties op hoofdlijnen Algemeen • Plannen waarvoor een uitgebreide procedure van toepassing blijft (benoemd op pagina 1 van deze raadsbrief), is een collegebevoegdheid. Hier is echter wel samenhang met de “lijst van gevallen”. • Over de Bruidsschat wordt u separaat door ons geïnformeerd. • Milieuleges gaan onderdeel uitmaken van de besluitvorming rondom de Legesverordening. Voorstel Op basis van het voorgaande stellen uw gemeenteraad voor om vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet een voorstel inzake het adviesstelsel over ruimtelijke kwaliteit in het kader van de Omgevingswet uit te werken aan

Blad 5

de hand van een menukaart voor een (collectief) aanbod van kwaliteitsadvisering zoals verwoord in de notitie "Advisering omgevingskwaliteit Fryslân”. Leeuwarden, 23 november 2021 burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester, Signed By: Buma, Sybrand <sybrand.buma@leeuwarden.nl> {{Signer1}} 24/11/2021 09:32:26 CET ID: 619652dd-4958-4bee-b5b9-b609f4d5fd8b Auth: Scribble

secretaris. Signed By: de Jong de, Eelke <eelke.dejong@leeuwarden.nl> {{Signer2}} 24/11/2021 10:20:55 CET ID: 619652dd-4958-4bee-b5b9-b609f4d5fd8b Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.