Raadsvoorstel Aanvullen Leeuwarder Restauratiefonds

Signed By: de de Jong, Eelke 14/05/2025 13:35:40 CEST ID: 254b3b86-5aa5-41ac-bb9c-1319bfa53ea8 Auth: Scribble

Raadsvoorstel Krediet aanvullende leningscapaciteit voor het Leeuwarder Restauratiefonds Zaaknummer: 2025-108164 ----------------------------------------------------------Aan de gemeenteraad. Inleiding De gemeente Leeuwarden kent sinds 2005 het Leeuwarder Restauratiefonds (hierna ook LRf te noemen), een financiële regeling waaruit voordelige leningen voor restauratiewerkzaamheden kunnen worden verstrekt. Er is momenteel veel vraag naar leningen uit het LRf. Het gevolg is dat de bodem van het fonds in zicht is. Nu de gemeente op het punt staat om naar verwachting ruim 200 nieuwe gemeentelijke monumenten aan te wijzen, vraagt de stand van het fonds om aandacht en is aanvulling ervan op korte termijn zeer wenselijk. Daarbij zien wij steeds vaker de behoefte van monumenteigenaren om in samenhang met restauratie verduurzamingsmaatregelen te willen treffen. Het college is daarom voornemens om nader te onderzoeken of verbreding van de werking van het fonds met verduurzamingsmaatrelen (in samenhang met restauratie) mogelijk is. Bij vaststelling van het voorliggende raadsvoorstel, volgt in het najaar van 2025 een raadsvoorstel voor een aangepaste verordening Leeuwarder Restauratiefonds. Context Het Leeuwarder Restauratiefonds is in het leven geroepen door de toenmalige gemeenteraad.

De regeling, een gemeentelijk revolverend fonds waaruit voordelige leningen voor restauraties kunnen worden verstrekt, kwam in de plaats van ‘klassieke’ subsidieregelingen. De directe aanleiding voor de instelling van het fonds was het besluit om een gemeentelijke monumentenlijst in het leven te roepen. De gemeente laat ermee zien dat het haar ernst is met (hulp bij) de zorg voor waardevol erfgoed op ons grondgebied. Eigenaren van aan te wijzen monumenten worden op deze manier gestimuleerd tot het plegen van (monumentaal verantwoord) groot onderhoud of restauratie. De stimulans is het rentevoordeel ten opzichte van een marktconforme hypotheek dat een eigenaar krijgt voor een lening (annuïteitenhypotheek) uit het restauratiefonds. De lening heeft een voordelige lage rente van (maximaal) 5% onder de marktrente (met een minimum van 1,5%).Voor een lening komen in aanmerking eigenaren van gemeentelijke monumenten, karakteristieke panden en beeldbepalende panden binnen beschermde stadsen dorpsgezichten. Het rentevoordeel vormt in feite een financiële tegemoetkoming in de hogere kosten van verantwoord onderhoud. Het beheer van het fonds (bancaire activiteiten) is op basis van een samenwerkingsovereenkomst uit 2006 toevertrouwd aan het landelijke Restauratiefonds. Het Leeuwarder Restauratiefonds startte in 2005 met € 2.950.000.

Na een succesvolle eerste periode leidde het LRf daarna jarenlang een wat kwijnend bestaan. Dit had te maken met de zeer lage marktrente. Het leidde er uiteindelijk toe dat de gemeenteraad in 2011 en 2014 besloot tot afromingen

Blad 2

van de reserve revolving fund monumenten. Van het oorspronkelijke bedrag resteert daardoor iets meer dan € 1.500.000 als leencapaciteit. Mede dankzij het fonds zijn sinds de oprichting dertien (13) restauraties en transformaties mogelijk gemaakt. Een deel van de leningen is (versneld) afgelost, andere leningen lopen nog. Het grootste deel van het beschikbare fonds is daarmee uitgegeven in leningen. Actuele stand Leeuwarder Restauratiefonds Door de gestegen marktrente1 is de interesse in het Leeuwarder Restauratiefonds weer vergroot. Dat blijkt ook in de praktijk; eigenaren weten het LRf momenteel te vinden. Doordat de vraag hoger is dan de leencapaciteit van het LRf, worden aanvragen nu on hold gezet. Uit reeds toegekende leningen komt jaarlijks maximaal €50.000 aan aflossing terug. Dit bedrag is onvoldoende om op korte termijn de vraag naar nieuwe hypotheken te kunnen honoreren. Wens en noodzaak tot bijstorten De gemeenteraad heeft in 2017 opdracht gegeven tot de aanwijzing van nieuwe gemeentelijke monumenten op de grondgebieden van voormalig Boarnsterhim, Leeuwarderadeel en Littenseradiel. De lijst groeit daarmee in de komende jaren naar verwachting met ruim 200 stuks van ca. 360 monumenten naar ca. 560 gemeentelijke monumenten. De eerste aanwijzingsprocedures staan op het punt van beginnen. Het project wordt naar verwachting in 2026-2027 afgerond.

Bij de start van een aanwijsprocedure wordt een eigenaar geïnformeerd over voor- en nadelen. De mogelijkheid van een lening uit het Leeuwarder Restauratiefonds is daar een belangrijk onderdeel van. Het aanvullen van het fonds is daarom van wezenlijk belang in relatie tot de uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst. In de overwegingen tot bijstorten komen ook de gestegen bouwkosten van de laatste jaren naar voren. De bedragen die worden geleend vallen een stuk hoger uit dan tien of vijftien jaar geleden. Na de eerdere halvering van de leencapaciteit door de gemeenteraad lijkt het gelet op het voorgaande niet meer dan logisch om nu kapitaal bij te storten in het LRf. Gezien de huidige interesse én de omvang van de eerdere afromingen ligt een bedrag van € 1.000.000 in de rede. Lening en werking van het fonds Het bedrag van € 1.000.000 wordt uitgeleend aan het Nationaal Restauratiefonds worden overgemaakt, die het volgens de genoemde samenwerkingsovereenkomst uit 2006 in beheer neemt. Een eigenaar doet een aanvraag bij de gemeente, die de subsidiabele kosten vaststelt. Zij geeft een beschikking af aan het Nationaal Restauratiefonds dat een solvabiliteitstoets doet. Vervolgens kan de hypotheek worden verstrekt. Beoogd effect De verordening Leeuwarder Restauratiefonds draagt bij aan de (duurzame) instandhouding van het Leeuwarder erfgoed door eigenaren te ondersteunen in 1

De marktrente fluctueert enigszins, maar zal naar verwachting niet meer zo laag worden als enige jaren geleden en ook op een hoger niveau blijven dan het minimum van 1.5% van het LRf. De marktrente ligt momenteel rond de 4%. Het rentevoordeel is dan 2.5%.

Blad 3

hun onderhoudsopgave. Het aanvullen van het fonds zorgt ervoor dat dit ook in de toekomst het geval blijft, wanneer de monumentlijst wordt uitgebreid en er dus meer vraag ontstaat. Concreet zal het gaan om naar schatting zes tot acht extra restauraties die hierdoor (mede)gefinancierd kunnen worden. Doordat de hypotheekaflossingen terugkeren in het fonds, zal het er op langere termijn voor zorgen dat er meer restauraties (en eventueel verduurzamingswerkzaamheden) uitgevoerd kunnen worden. Financiën Het Nationaal Restauratiefonds verstrekt leningen tegen (ten minste) 1,5% rente aan monumenteigenaren. Het fonds brengt een beheervergoeding van 0,5% in rekening waardoor de gemeente 1% rentevergoeding ontvangt. Door de hoogte van de BNG rente (3%) komen de financieringskosten van de tweede storting uit op maximaal 2% ofwel € 20.000. Deze kosten kunnen gedekt worden binnen het programma Ondersteuning. Financiële risico’s Voor het opvangen van financiële risico’s verbonden aan de lening is een bedrag van € 166.000 beschikbaar binnen de reserve revolving fund monumenten. Voorstel Voorgesteld wordt om een krediet van € 1 mln beschikbaar te stellen om de leencapaciteit van het LRf te verhogen met € 1 mln naar € 2,5 mln en de hiermee gepaarde gaande rentelasten te dekken binnen het programma Cultuur.

Vervolgacties op hoofdlijnen Na vaststelling van het raadsvoorstel volgt in het najaar van 2025 een raadsvoorstel voor een aangepaste verordening Leeuwarder Restauratiefonds 2018 waarin de werking van het fonds wordt verbreed met verduurzamingsmaatregelen. Leeuwarden, 13 mei 2025, burgemeester en wethouders van Leeuwarden, burgemeester.

secretaris. Signed By: van Haersma Buma, Sybrand 16/05/2025 08:55:44 CEST {{Signer2}} ID: 254b3b86-5aa5-41ac-bb9c-1319bfa53ea8 Auth: Scribble

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.