Presentatie Regiodeal

Regio Deal Noardwest Fryslân Informerende sessie gemeenteraad, d.d. 27 september 2023

Fasering van het proces q Fase I: oriëntatie op de regiodeal (januari 2020-juni 2022: afgerond) q Fase II: opstellen en indienen van een aanvraag (juni 2022: afgerond) ü Deadline indienen aanvraag : 15 november 2022 ü Toekenningsbeslissing: 17 februari 2023 q Fase III: Programmaplan en sluiten Deal (huidige situatie) (april 2023-oktober 2023) q Fase IV: uitvoering van de Regiodeal (v.a. november 2023)

Terugblik: q 11 oktober 2022: gezamenlijke bijeenkomst volksvertegenwoordigers I q 15 november 2022: indienen aanvraag q 17 februari 2023: toekenning aanvraag q 6 april 2023: bestuurlijk startgesprek q 20 juni 2023: gezamenlijke bijeenkomst volksvertegenwoordigers II q 18 september 2023: gezamenlijke bijeenkomst volksvertegenwoordigers III

Welke stappen zijn gezet na toekenning? Uitwerking projectideeën en –voorstellen: • Inventarisatie bestaande voornemens/beleid • Doelstellingen en resultaten concretiseren • Toetsing haalbaarheid projecten looptijd Gesprekken met het • Begroten van de projecten Rijk: • Per programmalijn geordend * Ministerie van BZK • Opname ervan in het Convenant * Ministerie van EZK * Ministerie van LNV * Ministerie van J&V * Ministerie van VWS * Ministerie van OCW * Ministerie van I&W

Waarom een Regio Deal? 1. Brede welvaart onder druk door de dubbele vergrijzing en ontgroening (negatieve spiraal): 1. 2. 3. 4.

Arbeidsmarkt en economie Wonen en leefbaarheid Zorg Ondermijning

2. Ontwikkelingen in de bodem en het klimaat vragen aandacht via: 1. Duurzame landbouwmogelijkheden en bodemgesteldheid (verzilting) 2. Energietransitie en duurzame opwek (vernieuwen van de bestaande infrastructuur)

3. De opgaven zijn complex en meervoudig: krachtenbundeling met het Rijk noodzakelijk. 4. Bijdrage aan het behalen van nationale beleidsdoelen. 5. Interessant vanwege de impact die de deal heeft, ook buiten de regio, en de kansen die er liggen om de innovatieve oplossingen die worden ontwikkeld op te schalen op nationaal/ interregionaal niveau.

Wat regelt dit convenant? 1. De gezamenlijke ambitie (art. 1 Convenant); 2. Doel van de opgave (art. 2 Convenant); 3. Inzet en aanpak (art. 3 Convenant): 1. Drie pijlers van de aanpak, te weten: 1. Vitale Economie (met 4 ontwikkelsporen) 2. Kwaliteit van Leven (met 2 ontwikkelsporen) 3. Natuurlijk in Balans (met 3 ontwikkelsporen) 2. Bij deze aanpak werken partijen samen met relevante bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen, woningcorporaties, overheidsinstellingen, maatschappelijke organisaties en met de inwoners van Noardwest Fryslân. 4. Boogde resultaten (art. 4 Convenant) 5. Uitgangspunten inzet middelen Rijk (art. 5 Convenant) – hierna meer 6. Regiokassier Waadhoeke (art. 5 Convenant) 7. Governance (art. 7 Convenant) 8. Monitoring (art. 8 Convenant) 9. Communicatie (art. 9 convenant) 10. Slotbepalingen ( art. 10 t/m 22 Convenant)

Looptijd 1 november 2023 t/m

31 december 2028

De gezamenlijke ambitie (art. 1 Convenant) De regio zet zich in om met een integrale aanpak Noardwest Fryslân te ontwikkelen tot koploper duurzaam brede welvaart in perifere regio’s binnen Nederland. 1. een structuurversterking van de regionale economie; 2. versterken van het vestigingsklimaat voor (grotere) bedrijven); 3. meer innovatiekracht en ondernemerschap; 4. passende banen voor alle inwoners; 5. ontwikkelingsmogelijkheden en kansen voor jongeren; 6. een gezonde leefomgeving; 7. vitale kernen en dorpen; 8. meer duurzame energieopwek; 9. een goede bereikbaarheid; 10. gezonde natuur; 11. behoud van het landschap.

Doel van de opgave (art. 2 Convenant) • De Regio Deal is een lange termijn investering in de regio, wiens vruchten ook na het afronden van de deal in 2028 zich blijven voortzetten ( incidentele impuls met duurzaam effect) • Met de Regio Deal wordt een versnelling of een verbreding van de ambitie bereikt in een kortere tijd. • Met de Regio Deal wordt aangesloten bij bestaande opgaven en ambities, zoals: • Vitale economie; • Woon-zorg-opgaven; • Energietransitie en verduurzaming; • Behoud van het karakteristieke landschap met toekomst voor ondernemers en boeren gezien de ontwikkelingen in dit gebied (anders dan in de rest van NL).

Inzet en aanpak (art. 3 Convenant) Boogde resultaten (art. 4 Convenant) Drie pijlers van de aanpak, te weten: 1. Vitale Economie A. Hands on Valley B. Leven Lang Leren C. Beleef Noardwest D. Nieuwe mobiliteit 2. Kwaliteit van Leven A. Vitale Kernen B. Ondermijning 3. Natuurlijk in Balans A. Landschap, landbouw en water B. Energielandschap

Bij deze aanpak werken partijen samen met relevante bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen, woningcorporaties, overheidsinstellingen, maatschappelijke organisaties en met de inwoners van Noardwest Fryslân.

Inzet door Leeuwarden: Themalijn 1.Toerisme (lijn 1C)

Project(idee): Doorontwikkeling regiomarketing bestemming Noard West – studie en vervolgens toepassen verbeteringen –

2. WMO verbetering thuiszorg (lijn 2A)

Thuiszorg voor 70-100 cliënten verbeteren in de hele regio. Allereerst onderzoek daarna uitvoeren.

3. St Vitusplein en Skalm herontwikkelen (lijn 2A)

Aantrekkelijker en toekomstbestendiger maken van het St. Vitusplein in Stiens, waarbij in samenwerking met de inwoners en gebruikers gewerkt wordt aan een eerste gebiedsontwerp wat kan dienen als basis voor de daadwerkelijke herontwikkeling van dit gebied. Het plein wordt o.a. toekomstbestendiger door maatregelen op het terrein van klimaatadaptatie, mobiliteit -langzamer rijden -, parkeren en vergroening

4. Dorpsverenigingen (lijn 2A)

Brede Welvaart is van belang in de regio, daarbij hoort ook dat de dorpsorganisatie en verenigingen hun werk kunnen continueren en aanpassen aan de behoeftes van de tijd. Wij willen via de Regiodeal de inzet bestendigen.

5. Ondermijning (lijn 2B)

Ondermijning speelt helaas ook in dit gebied. In een regio met krimp is het belangrijk stevig op te treden. Deze basis moet op orde zijn. We trekken gezamenlijk op en proberen synergie te bereiken.

6. Programmaorganisatie

Bijdrage van € 150.000 aan de uitvoeringsorganisatie

Welke positie neemt het Rijk in? • Het Rijk levert – naast een financiële bijdrage à € 20 mln. – ook een inhoudelijke bijdrage aan deze Regio Deal op de volgende wijze: -

Participeren in de Regio Deal op ambtelijk en bestuurlijk niveau;

-

Het werken aan de wegneming van eventuele belemmeringen in wet- en regelgeving aan de hand van concrete casussen en het faciliteren van maatwerk voor de regio;

-

Attenderen van (mee)koppelkansen en aanvullende mogelijkheden vanuit verschillende departementen;

-

Inbrengen van kennis, ervaring en netwerken van het Rijk en andere regio’s.

Welke Ministeries tekenen straks naar verwachting mee?

•

Ministerie van BZK

•

Ministerie van JenV

•

Ministerie van I&W

•

Ministerie van EZK

Overige betrokken ministeries: Ministeries van LNV, VWS, OCW

Financieel • Maximaal € 20 mln. inclusief eventueel verschuldigde BTW vanuit de Regio Envelop als rijksbijdrage (“Regeling specifieke uitkering Regio Deals vierde tranche”, zijnde een SpUK). • Maximaal 3% van de rijksbijdrage voor uitvoeringskosten: Voorbereiding, Administratie & Toezicht (VAT). • Cofinanciering van minimaal een bedrag van in totaal € 20 mln inclusief eventueel verschuldigde BTW. • Financieel overzicht/algemene begroting Regio Deal Noardwest Fryslân:

Wat regelt dit convenant niet? 1. De onderlinge bestuurlijke verhoudingen tussen de regiopartners, de regionale governance en besluitvorming rondom de Regio Deal. 2. De onderlinge verdelingen van de cofinanciering: 1.

2.

Voorafgaand aan het aangaan van deze Regio Deal is een Financieringsstrategie afgesproken, waarin de volgende onderverdeling is aangegaan: 1. Harlingen: € 5 mln. 2. Leeuwarden: € 5 mln. 3. Waadhoeke: € 5 mln. 4. Provincie Fryslân: € 5 mln. 5. Wetterskip: op projectbasis, p.m. Partijen geven hier een garantie op af, maar staat het vrij om gedurende de Regio Deal Periode hun financiering nader te specificeren. Dit ook omwille van eventuele besluiten door de raden/staten/AB in het kader van het budgetrecht van die organen.

3. De eventuele afspraken met derden (onderwijs, ondernemers en andere organisaties), ook voor wat betreft hun eventuele inzet aan cofinanciering. 4. De wijze waarop de Regio Deal wordt uitgevoerd (programmaorganisatie).

Welk vervolg wordt gegeven na deze beslissing? 1. Regionale Samenwerkingsovereenkomst & Programmaplan 2. Bemensing van de programmaorganisatie 3. Raadsleden worden later geïnformeerd en betrokken over voortgang en monitoring 4. Raadsleden beslissen ook over projecten mee die worden ook nog voorgelegd m.b.t. financiering / ruimtelijke kaders binnen de Leeuwarder gemeentegrenzen

Vervolgproces Convenant Rijk-Regio q 19 september 2023: start wensen & bedenkingen gemeenteraden Harlingen, Leeuwarden, Waadhoeke q 27 september 2023: bestuurlijk overleg met het Rijk q 19 oktober 2023: einde wensen en bedenkingen q 20 oktober 2023: bestuurlijk regionaal overleg q 31 oktober 2023: formeel besluit Regio Deal q 1 november 2023: landelijke ondertekening Convenant