Presentatie mobiliteitskader

Beleidskader mobiliteit 2040 27 maart 2024

-

Beleidskader mobiliteit: mobiliteitskeuzes richting 2040

1900

1950

2000 2023

Omgevingsvisie •

Vergroenen

•

Verbinden

•

Verwaarden

+ monitoring -

2

Europese verplichting, kans subsidies SUMP-verplichting EU per 2027

-

3

Werkproces: voor en door de hele gemeente

Luisteren en analyse Enquête, mobiliteitscafé, klankbordgroep, provincie, overleggen Stiens, Grou, omliggende gemeenten Opbouwen principes en grotere verhaal Mobiliteitsprincipes uitwerken Daarna verder finetunen •

April: besluit college ter visieligging (6 week)

•

Na zomer: voorleggen raad besluitvorming

Daarna: vertaling naar Uitvoeringsprogramma’s

-

4

Wat gebeurt er als we niet bijsturen?

-

Wat gebeurt er als we niet bijsturen?

+ca 10% +ca 10%

+ca 5%

+ca 5%

+ca 10% +ca 5%

•

Meer inwoners = meer verkeer = rem inbreiding, vergroening, leefkwaliteit

•

Hinder leefkwaliteit en oversteekbaarheid, o.a. Stationsweg

•

Duurzame mobiliteitstransitie in gemeente loopt achterstand op

+ca 20% +ca 5% +ca 10% +ca 10%

+ca 40%

(autogebruik hoger en fietsgebruik lager dan elders) •

+ca 10%

+ca 10%

Groei autoverkeer stad Leeuwarden 2019-2040

Verkeersveiligheid wordt eerder slechter dan beter

Groei verkeersslachtoffers 2014-2023 1%

Voorbeeld floating car data: veel doorgaand verkeer Stationsweg Leeuwarden

Vervoerwijzekeuze Leeuwarden links, benchmark midden -

6

Participatie juni en november 2023: inwoners willen meer leefkwaliteit •

Online enquete ca 1.000 reacties, 2.000 aandachtslocaties

•

Bijeenkomsten in Leeuwarden, Grou en Stiens

•

Prio: fietsroutes, wandelen, veiligheid, leefkwaliteit

Belang Kwaliteit nu

-

7

Participatie juni en november 2023: inwoners willen meer leefkwaliteit •

Online enquete ca 1.000 reacties, 2.000 aandachtslocaties

•

Bijeenkomsten in Leeuwarden, Grou en Stiens

•

Prio: fietsroutes, wandelen, veiligheid, leefkwaliteit

•

Waar zit knelpunten volgens de inwoners?

Grou

Stiens

Leeuwarden -

8

Hoofdprincipes voor nieuw mobiliteitsbeleid

-

Vergroenen

Verbinden

Verwaarden

Ruimtelijke ordening beste vorm van mobiliteitsbeleid

1

•

Focus op inbreiding, afronden bestaande uitleglocaties

•

Kans voor 15 minutenstad wandelen en fietsen

•

Minder autogebruik, meer wandelen, fietsen, OV

Ruimtelijke inbreiding binnen bewoond gebied helpt duurzame mobiliteit

De gemeente kiest voor ruimtelijke inbreiding. Inbreiding is ook de beste vorm van duurzaam mobiliteitsbeleid. In o.a. Spoordok bereiken toekomstige gebruikers hun bestemmingen veelal te voet of te fiets. Hoge dichtheden maken beter OV en deelmobiliteit mogelijk. Inbreiding is duurzaam en sociaal inclusief, omdat mensen minder autoafhankelijk worden en er minder autoparkeren nodig is. Ruimtelijke inbreiding helpt ook om het grotere mobiliteitssysteem te verbeteren: bijv. nieuwe fietsverbindingen naar een nieuwe stadswijk kunnen tegelijk het grotere gemeentelijk fietsnetwerk verbeteren. Voorbeeld inbreiding in de stad: Spoordok -

10

Vergroenen

Verbinden

Verwaarden

Groot buitengebied, veel dorpen, grote stad

2

Elk dorp verbonden met doorfietsroute, regionaal OV, en P&R-stadsrandhubs

Inwoners in het buitengebied krijgen optimale keuzevrijheid om naar de voorzieningen in het stedelijk gebied te reizen. Elk dorp krijgt een comfortabele en veilige regionale doorfietsroute naar Leeuwarden met de meeste regionale voorzieningen. Met de provincie zet de gemeente in op intensivering van het OV. Voor mensen die afhankelijk zijn van de auto, krijgt de stad Leeuwarden nieuwe P&R-stadsrand-hubs (eerst Swettehûs nabij de Haak en station Werpsterhoeke). Daarnaast kunnen mensen parkeren in (bestaande) garages aan de binnenstadsrand, met prettige wandelroutes naar de eindbestemming.

•

Sociale inclusie: iedereen doet mee, ook zonder auto

•

Regionale doorfietsroutes: (kans: e-fiets)

•

Beter regionaal OV (nieuwe concessie)

•

Keuzevrijheid automobilist: parkeren in P&R-stadsrandhubs of iets luxer in binnenstadsgarages

OV in regio Stadsrandhub

Binnenstadsgarage

Voorbeelden doorfietsroutes in het buitengebied en systeem met hubs -

11

Vergroenen

Verbinden

Verwaarden Fijnmazig wandelen-fietsen stimuleert actieve mobiliteit •

Essentiële missing links aanpakken

•

Meer voorrang op veilige manier met 30 km/u: - voorrang rotondes (enkelstrooks in bewoond gebied)

3

- 30 km-gebieden en met GOW30 (cf. CROW) 30 km/u in bewoond gebied, voorrang voor fijnmazig wandelen en fietsen

•

30 mét geloofwaardige inrichting (=gefaseerd)

Wandelen en fietsen worden de hoofdvervoerwijzen in de bebouwde kom. Op rotondes in bewoond gebied krijgen wandelaars en fietsers voorrang. Uitgezonderd enkele hoofdwegen zoals de stadsring en invalswegen, wordt overal 30 km/u de nieuwe standaard. Dit draagt bij aan de verkeersveiligheid voor iedereen. Mensen krijgen keuzevrijheid in routes dankzij fijnmazige netwerken. Waar nodig worden missing links opgeheven door nieuwe passages om barrières te slechten. Dit alles stimuleert gezonde en duurzame actieve mobiliteit en OV en minder autoverkeer (modal shift). Voorbeelden aantrekkelijk fietsen in bewoond gebied -

12

Vergroenen

Verbinden

Verwaarden

Sturen op snelheden in logisch autonetwerk •

Haak om Leeuwarden voor doorgaand autoverkeer

•

Stadsring hoofdverdeler voor autoverkeer met bestemmingen in de stad Leeuwarden

4

Beter oversteekbare stadsring, doorgaand autoverkeer via de Haak

Wandelaars en fietsers kunnen in de toekomst veiliger en prettiger de stadsring oversteken, zo nodig geregeld met een verkeerslicht. Door te sturen op reistijden o.a. verkeerslichten, wordt de route via de Haak sneller voor doorgaand autoverkeer. De stadsring blijft druk, maar wordt minder een barrière en er ontstaan prettige, veilige wandel- en fietsroutes o.a. naar het centrum. Ook fietsers en OV vanuit het buitengebied richting onderwijs, zorg, cultuur, werk en winkels profiteren hiervan.

•

Woonwijken alleen bestemmingsverkeer

•

Dus: rijden via de stadsring sneller dan dóór de wijken, maar langzamer dan via de Haak.

•

Opgave dynamisch verkeersmanagement en inrichting

Voorbeeld voor-nasituatie: herinrichting en instelling stoplichten (Utrecht) -

13

Vergroenen

Verbinden

Verwaarden Centrum aantrekkelijker maken voor bezoekers

5

•

zonder aantasten bereikbaarheid

•

Meer ruimte voor groen, verblijven, fiets, wandelen

•

Vergt: weghalen doorgaand autoverkeer

Centrum place to be, wandelen op 1 en stadsring wordt P-ring

De stadsring wordt de nieuwe parkeerring inclusief dynamische parkeerverwijzing vanaf de stadsring. Doorgaand verkeer en zoekverkeer verdwijnt van de kwetsbare centrumsingels. De leefkwaliteit wordt hiermee beter, zonder dat het functioneren van de binnenstad negatief wordt beïnvloed. Een deel van de huidige autoverbindingen worden juist aantrekkelijke, groene wandel en fietsmilieus. Dit geeft wandelaars en fietsers vanuit de wijken gemakkelijker toegang tot de binnenstad via aantrekkelijke autoluwe, groene routes. Dit alles draagt bij aan de economische vitaliteit.

Wandel- en fietspark 30 km/u 30 km/u Geen auto’s

Stadssingels in ere herstellen -

14

-

15

Vergroenen

Verbinden

Verwaarden Anders ordenen van parkeerruimte •

Deel straatparkeerplaatsen in binnenstad wordt groen, verblijfsplekken, fietsenstalling

6

Groenere binnenstad: straatparkeren naar parkeergarages en P&R-hubs

De gemeente moedigt bezoekers en bewoners aan om gebruik te maken van de parkeergarages in het centrum en de P&R-stadsrandhubs. Zo is ruim voldoende capaciteit beschikbaar voor iedereen. Toekomstige bezoekersgroei krijgt ook een plek in de stadsrandhubs. Dit maakt in de binnenstad ruimte vrij voor groenvoorzieningen, wandelpaden, ontmoetingsplekken en fietsparkeergelegenheid in de binnenstad. De vergroening verhoogt de verblijfskwaliteit en economische aantrekkingskracht van het centrum.

•

Parkeerbehoefte past in Klanderij, Oosterstraat, Hoeksterend

•

Huidig bezoekersgebruik binnenstadsgarages: ongemoeid

•

Toekomstgroei: P&R stadsrandhubs: Zwettehus, Werpsterhoeke

Gebruik piekmomenten Capaciteit Beschikbare restcapaciteit Klanderij Piek max 1-2% van de tijd bezet

Bezetting en capaciteit parkeergarage Klanderij (week 48) en alle parkeergarages (jaaroverzicht) -

16

Vergroenen

7

Verbinden

Verwaarden

Groenere wijken en dorpen met minder parkeerhinder dankzij parkeerbeleid en wijkhubs

Wijken binnen de stadsring met hoge parkeerdruk krijgen betaald parkeren. Voor de bewoners en hun bezoek zal er weinig veranderen. Deze maatregel is vooral bedoeld om hinder van gebiedsvreemd parkeren tegen te gaan. Daarnaast helpt dit bij de opgave om wijken verder te vergroenen: er is steeds meer ruimte nodig voor opvang van heftige regenval, hittestress en droge perioden. Bewoners krijgen zo ook meer ruimte voor groen, verblijven en spelen. De gemeente faciliteert bewonersinitatieven om wijkhubs met deelmobiliteit te realiseren.

Voorbeeld vergroening en minder dominant parkeren in Amsterdam en Den Bosch

Betaald parkeren: wat verandert er voor de mensen? •

Niet melkkoe voor de gemeente, niet de hele stad (eerst blauwe zones omzetten, piepsysteem tot stadsring)

•

Voor bewoners verandert er weinig, bezoekersregeling blijft

•

Effectief instrument tegen gebiedsvreemd parkeren

•

Win-win: minder p-hinder, meer lucht voor bewoners en hun bezoekers, kans vergroening, eenvoudiger handhaven

-

17

Inzoom sociale effecten Vooral lagere inkomens risico op vervoersarmoede •

Ca 1/3 van alle huishoudens in Leeuwarden geen auto:

•

Inzet op wandelen en fietsen helpt:

•

Ondersteunen gezonde leefstijl, minder geluid en uitstoot

•

Betaalbare mobiliteit voor iedereen

•

Meer sociale contacten in de buurt

•

Geschikte infra voor mensen met beperking, ouderen, kinderen

)

Druk verkeer

Gemiddeld verkeer

Weinig verkeer

Sociale interactie in straten (buurrelaties, bezoeken) bron: D. Appleyard (1981): level of traffic and social interaction

-

18

Inzoom economische effecten

Voor-onderzoek: juni 2008

Na-onderzoek augustus 2008

Het belang van belevingskwaliteit voor de consument •

Vooraf vaak zorg over economisch effect herinrichting (bijv. Montreal), daarna tevreden

•

Autoluwe straten positief voor horeca en detailhandel: omzet +20 tot 40%, huur +10 tot 30% (400+ cases)

•

Montreal (St. Catherine Street), 2009 – Rebecca Lazarovic

Automobilist besteedt meer dan fietser, maar fietsers komen vaker dus saldo effect positief (Vervoer naar retail, Kennisplatform Verkeer en Vervoer, 2013)

Grotestraat, Nijverdal (voor en na)

-

19

Vertaling naar mobiliteitsnetwerken

-

Wandelnetwerk 2040 •

Leeuwarden volgt de STOMP gedachte: Stappen-Trappen-OV-Mobility as a Service-Privéauto

•

Draagt bij aan vitale, gezonde en inclusievere samenleving.

•

Inrichting wandelnetwerk geschikt maken voor mensen met rolstoelen en andere hulpmiddelen (o.a. breedtes, drempelloos, geleidestroken en openbare verlichting)

-

21

Fietsnetwerk 2040 •

Regionaal doorfietsnetwerk ontsluit alle dorpen tot aan stadsring

•

Meer stallingen centrum (bewaakt, op straat)

•

Oversteekbare Stadsring (veilige oversteekplaatsen, verkeerslichten)

•

Fijnmazig hoofdfietsnetwerk, In o.a. Grou en Stiens, maar ook Spoorzone en Spoordok:

•

Spooraquaduct HRMK

•

Verbinding Zuiderstadsgracht

•

Onderzoek naar haalbaarheid en betaalbaarheid van verbinding d’Hondecoeterstraat en brug over Harlingervaart

-

22

OV-netwerk 2040 •

Gemeentelijke visie richting Provincie, OV-bureau en Rijk (vervoersautoriteiten)

•

Rail als ruggengraat: Leeuwarden aan Lelylijn, treinen Groningen doorrijden ri Heerenveen (en hogere frequentie) en nieuw station Werpsterhoeke (tevens P&R stadsrandhub)

•

Verbetering regiolijnen langs dorpen

•

Betere doorstroming Stationsweg

•

Drie centrumhubs, P&R-stadsrandhubs

-

23

Autonetwerk 2040 •

Beter oversteekbare stadsring

Vanuit STOMP nieuwe balans tussen vervoerwijzen: meer 30 km/u met passende inrichting

•

P&R-Stadsrandhubs + binnenstadsgarages

•

Principekeuze: stadsring als parkeerverdeelring met

P+R Zwettehus

lussen, dus parkeerverwijzing op stadsring en knip Stationsweg (wel OV), Groeneweg, Schrans,

Stadsring wordt parkeerring

30 km/u Westersingel en Oosterkade •

Minder sluipverkeer ondersteunt vitale binnenstad

•

Principekeuze voor opstarten uitwerkingsopgave incl. specifieke invulling en flankerende maatregelen

P+R Werpsterhoeke

P+R Hemriksein

-

24

Logistiek netwerk 2040 •

Concentreren van goederenstromen op geschikte routes (leefbaarheid, veiligheid, beheer, onderhoud)

•

Apart besluit over Zero Emission Stadslogistiek binnenstad (win-win: zelfde kentekensysteem voor autoluwe binnenstad, gastvrije ontheffingsmogelijkheden)

Binnenstad Delft

Binnenstad Alkmaar

De Kamp Amersfoort

Breestraat Leiden

-

25

Voorzet voor beleidsuitwerking Komende 5 jaar •

Ruimtelijke inbreiding binnen bewoond gebied helpt duurzame mobiliteit

•

• • Elk dorp verbonden met doorfietsroute, regionaal OV, en P&R-hubs

• •

Realisatie van ontbrekende schakels in voetganger en fietsnetwerk, aansluiten bij ontwikkelkaders zoals bijvoorbeeld Spoordok.

•

Uitvoering geven aan diverse ontwikkelkaders, beleidsuitvoering en realisatie ontbrekende schakels.

Opening station/P&R Werpsterhoeke. Realisatie spooraquaduct met fietsverbinding gekoppeld aan realisatie Middelsee. Realisatie P&R-hub Swettehûs en Werpsterhoek, met aanbieden deelmobiliteit. Vaststellen beleidsuitwerking fiets.

•

Doorrijden treinen Groningen-Leeuwarden-WerpsterhoekeHeerenveen. Realisatie P&R locaties aan noord en oostkant van Leeuwarden. Uitvoering beleidsuitwerking fiets.

• • • •

Inpassing Lelylijn Uitvoering beleidsuitwerking fiets. Frequentieverhoging Leeuwarden – Groningen. Opheffen Barrièrewerking spoor Leeuwarden Groningen.

Uitvoeren GOW 30 op basis van opgestelde wegencategoriseringskaart. Uitvoeren beleidsuitwerking lopen.

•

Uitvoeren GOW 30 op basis van opgestelde wegencategoriseringskaart. Uitvoeren beleidsuitwerking lopen.

• • • •

Optimaliseren oversteekvoorzieningen stadsring. Vaststellen regelstrategie stadsring. Realisatie dynamische P-info/verwijzing vanaf stadsring. In werking treden regelstrategie stadsring (o.a. dosering).

•

• •

• •

•

Opheffen Barrière voor actief verkeer Blitsaerd Camminghaburen/binnenstad.

•

•

Vaststellen uitwerkingsplan transformatie vergroening Stationsweg, Zuiderplein en Schrans. Besluit Zero Emissie Stadslogistiek binnenstad.

•

Vaststellen uitwerkingsplan transformatie, Groeneweg, Blokhuisplein-Oosterkade. Binnenstad autoluw.

•

Aansluiten bij uitvoeringsprogramma binnenstad.

•

Aansluiten bij uitvoeringsprogramma binnenstad.

• •

Fiscaliseren blauwe zones Leeuwarden. Introductie van wijkhubs.

•

Realisatie wijkhubs in nieuwe en bestaande wijken

Beter oversteekbare stadsring, doorgaand autoverkeer via de Haak

Centrum place to be, wandelen op één, stadsring wordt P-ring

•

• • • •

30 km/u in bewoond gebied, voorrang voor fijnmazig wandelen en fietsen

Komende 10-20 jaar

S.T.O.M.P. principe toepassen bij ontwikkelingen en ruimtelijke inbreiding van bijvoorbeeld Spoordok, Middelsee, Heechterp en Nieuw Oud Oost. Ruimte creëren voor deelmobiliteit en laadpalen bij elk (groot) nieuwbouwproject.

Instellen voorrang voor fietsers op enkelstrookrotondes, bibeko. Uitvoering geven aan GOW30 principe. Vaststellen uitwerkingsplannen Grou en Stiens. Opstellen wegencategoriseringskaart. Vaststellen beleidsuitwerking lopen.

•

Komende 5-10 jaar

•

Groenere binnenstad: straat parkeren naar parkeergarages en P&R-hubs

Groenere wijken met minder parkeerhinder dankzij parkeerbeleid en wijkhubs

-

Financiële strategie •

Voor ultrakorte termijn 2024-2025: Financiering ‘Fiets op 1’, MPI, Fondsaanvraag impactvolle maatregelen die bijdragen aan functioneren en ontwikkelmogelijkheden gemeente.

•

2026-2030 (nieuwe coalitieperiode): Pakket maatregelen als input onderhandeling, koppeling met projecten Spoordok, Middelsee, Station Werpsterhoeke, Leeuwarden Oost.

•

Lange termijn maatregelen: opnemen in uitvoeringsagenda.

•

Voor alle maatregelen: inzet van co-financiëring vanuit Europees, Rijks- of Provinciaal niveau

-

27

Mogelijke uitwerking: Spoorbaanpad-Pim Mulierwei in Stiens

-

28

Mogelijke uitwerking: Spoorbaanpad-Pim Mulierwei in Stiens

Fietsers veilig voorrang Geen hekken voor fietsers

Meer klimaatadaptief groen Veilige 30 km/u-inrichting

-

29

Mogelijke uitwerking: Stationsweg-Parkstraat in Grou

-

30

Mogelijke uitwerking: Stationsweg-Parkstraat in Grou Ri centrum: dorpse verblijfskwaliteit

Hoofdroute autoverkeer naar P-terrein

Veilige inrichtin voor 30 km/u

-

31

Mogelijke uitwerking: Zuiderplein in Leeuwarden

-

32

Mogelijke uitwerking: Zuiderplein in Leeuwarden

Royale wandel- en fietsboulevard, flaneerruimte

Minder asfalt dankzij simpele kruising

Minder wachttijden, minder oversteken

Zuiderplein wordt groen verblijfsplein

-

33

Mogelijke uitwerking: Groeneweg en Natuurmuseum in Leeuwarden

-

34

Mogelijke uitwerking: Groeneweg en Natuurmuseum in Leeuwarden Kans voor recreatie en toerisme

Prinsentuin opengemaakt richting centrum

Ruimte voor verblijven en spelen

Groeneweg wordt deel van Prinsentuin

-

35

MOBILITEIT BEWEEGT ONS