Presentatie Liander

Raadsinformatie bijeenkomst gemeente Leeuwarden

Renée Barbilion l Strategisch stakeholdermanager l 21 mei 2025

Agenda

2

•

Actuele netcongestiesituatie

•

Stand van zaken netchecks

•

Actieplan netcongestie

Hoe is het elektriciteitsnet opgebouwd?

3

Werk van de netbeheerder Gereguleerd, spelregels worden door de overheid bepaald Gereguleerd domein netbeheerders

▪ ▪ ▪

Regionaal transport van elektriciteit en gas Betrouwbaar, bereikbaar, betaalbaar Sneller meer infrastructuur ▪ ▪ ▪

▪

Ruimte op het net beter verdelen en benutten ▪ ▪

4

Netuitbreiding Standaardiseren en modulair bouwen Programmeren en plannen in de regio Congestiemanagement Maatwerkafspraken

Vrije marktdomein

▪

Gebruik/opwek van energie ▪

▪

Oplossingen bij de klant “achter de meter” ▪ ▪

▪

Elektriciteit, warmte, biogas (en batterijen) Energiemanagement: vermogensvraag verlagen of spreiden Waterstof, batterijen

Gebiedsoplossingen ▪

Lokale energie gemeenschappen, lokaal uitwisselen van warmte

Transportbeperkingen mei 2025 Leeuwarden Levering

Teruglevering

Duiding kleurencodes • • •

Transparant: Geel: Oranje:

•

Rood:

Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol

Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is. 5

Raadsinformatiesessie gemeente Leeuwarden

Wachtlijst grootverbruik in gemeente Leeuwarden d.d. 20 mei 2025 Aantal transportbeperkingen in gemeente (grootverbruik)

6

Aantal transportbeperkingen in MW

Totaal

244

Levering (LDN)

125

Levering (LDN)

50

Teruglevering (ODN)

119

Teruglevering (ODN)

46

Raadsinformatiesessie gemeente Leeuwarden

Uitbreidingsproject Netuitbreiding Lelie (NuLelie) Doel en tijdlijn Met grootschalig uitbreidingsproject NuLelie zorgen wij ervoor dat onze klanten ook in de toekomst kunnen rekenen op een betrouwbaar stroomnet. • Van oudsher relatief dunne kabels over lange afstanden; • Vraagtoename en energietransitie: capaciteit van het bestaande net moet uitgebreid; • Bestaande middenspanningsnet versterken met extra net in Friesland en Noordoostpolder. Tijdslijn NuLelie: Project gestart in 2019

Voorbereiding aanbesteding in 2021

Aanbesteding gegund in 2022

Oorspronkelijke realisatie 2025/ 2026

Aankondiging vertraging 2024

Nieuwe oplosdata

Vertraging NuLelie - oorzaken •

Omvang van het werk veel groter dan gedacht • Dit komt doordat de vraag naar elektriciteit veel groter is dan waar wij aanvankelijk rekening mee hebben gehouden •

Aantal projecten dat nodig is om het Friese net en het net in de Noordoostpolder toekomstbestendig te maken is meer dan verdubbeld, van ongeveer 37 projecten naar ca 80 projecten.

•

Tekort aan mensen en materialen

•

Uitvoering complexer dan gedacht • Voor het eerst dat we op deze grootschalige manier ons werk uitvoeren •

•

Dit geeft extra veel druk op onze organisatie

Her-prioritering projecten • Veiligheid en betrouwbaarheid elektriciteitsnet garanderen

Liander doet er alles aan woningbouw mogelijk te maken Wanneer een nieuwbouw project niet past zoeken we in een deep-dive met een expertteam naar alternatieven Technische oplossingen

Soms is het mogelijk met een kleine technische ingreep de situatie in het net beter te maken. Wanneer dit mogelijk is zet Liander deze oplossingen in om woningbouw doorgang te kunnen laten vinden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ingrepen om de spanning in het net beter te controleren.

Kleine netuitbreiding

Wanneer met een relatief kleine netuitbreiding een woningbouw project mogelijk gemaakt kan worden voert Liander deze met spoed uit. Denk hierbij aan het vervangen van kleine stukken kabel of het anders verdelen van de belasting op een station.

Noodoplossingen

Indien wij alleen overbelasting voorzien tijdens onderhouds-/storingssituaties, bekijken wij of deze oplosbaar zijn door de inzet van congestiesets (aggregaten/batterijen) op moment van storing/onderhoud.

Maatwerk

In het expertteam woningbouw kijken verschillende experts mee. Deze experts kijken, ieder vanuit eigen expertise of een maatwerk oplossing -anders dan een netuitbreiding- hier een oplossing zou kunnen zijn.

Helaas blijkt het, ook na deze deep-dive, niet altijd mogelijk nieuwbouw woningen in te passen op het elektriciteitsnet. De nieuwe woningen zullen in dat geval op de netuitbreiding moeten wachten.

Stand van zaken netchecks Friesland

Aantal MS-netchecks

Aantal akkoord

Aantal lopende nettoetsen en/of deepdives

In heel Friesland waren er midden mei 2025 153 projecten waar een netcheck op de middenspanning voor wordt uitgevoerd of al voor is uitgevoerd.

Van deze projecten in Friesland passen er 122 op het middenspanningsnet.

Voor de resterende 31 projecten loopt de eerste nettoets of de deepdive nog.

In uw gemeente zijn er 29 projecten aangevraagd.

In uw gemeente passen 23 projecten op het net.

In uw gemeente loopt voor 5 projecten de nettoets of deepdive nog. Van 1 project is nu duidelijk dat we het niet binnen de huidige kaders kunnen aansluiten. Hiervoor is de netuitbreiding nodig.

10 Raadsinformatiesessie gemeente Leeuwarden

Vervolg project Nieuw Oud Oost •

Aanvraag voor 385 woningen;

•

Planning benodigde netuitbreiding: Q3 2031 – Q3 2034 (gepland einde project Q4 2031);

•

Liander gaat met betrokken partijen in gesprek om een toelichting te geven op ons onderzoek en de kaders waarbinnen wij moeten opereren;

•

Daarnaast breed bestuurlijk overleg met betrokken ministeries, provincie Fryslân en 2 andere Friese gemeenten met dezelfde problematiek en Liander om deze situatie te bespreken.

Tot slot: Het wel of niet passen van grootschalige nieuwbouw is sterk afhankelijk van de lokale situatie op het net. Dat dit project op deze locatie niet past betekent niet dat er elders eveneens geen ruimte is op het net. 11 Raadsinformatiesessie gemeente Leeuwarden

Actieplan Friesland

Aanleiding Gerichte maatregelen zijn nodig om congestie op het net op te lossen, het Actieplan coördineert huidige en extra maatregelen om congestie tegen te gaan en perspectief te bieden. Er wordt hard gewerkt aan uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet in Friesland, maar zonder extra gerichte maatregelen is dat niet voldoende: 1. Afgegeven prognoses voor het oplossen van congestie zijn niet betrouwbaar gebleken 2. Eenduidige communicatie vanuit zowel Liander als externe stakeholders over oplossen van de congestie ontbreekt 3. Het overzicht over projecten (intern en extern) die nodig zijn om een knelpunt op te lossen (beschikbaar vermogen) en onderlinge afhankelijkheden ontbreekt. 4. De executiekracht ontbreekt om nieuwe oplossingen in de praktijk te implementeren. 5. Beperkte oplossingen voor MS congestie beschikbaar

Opdracht: Het Actieplan bevat het coördineren, najagen en organiseren van huidige en nieuwe oplossingen die nodig zijn om congestie op het net tegen te gaan en daar waar mogelijk perspectief te bieden aan de gebruikers van het net.

Aanpak: Vanaf Q1 2025 Komende periode wordt in twee sporen met kleinere teams verder gewerkt: direct inzetten van no-regret maatregelen en gerichte inzet van maatregelen o.b.v. analyse. Actieplan Friesland eind 2024

WG 1

Netuitbreiding: • Update waar we staan met de in opdracht gegeven netuitbreidingen • Elk kwartaal een update van de planning van netuitbreiding

Aanpak vanaf Q1 2025

Maatregelen uitwerken • Kleinere werkgroepen voor uitwerken maatregelen • Vaststellen wie in de lead is (Liander/FET) • Invulling van personen door FET en Liander

Spoor 1: Geprioriteerde maatregelen 1. Om zo snel mogelijk resultaten te behalen gaan we direct van start met de No-Regret maatregelen. 2. Daarnaast wordt er gewerkt aan het uitwerken, beslissen en uitvoeren van de overige maatregelen. Besluitvorming in samenwerking tussen de FET en Liander.

Spoor 2: Gerichte inzet maatregelen o.b.v. analyse Dit doen we in drie stappen: beeldvorming, oordelen, besluiten: WG 2, 3 en 4

14

Beter benutten assets, beter benutten net en gebiedsontwikkeling: • Geïnventariseerde maatregelen binnen en buiten Liander zijn geprioriteerd

1. Beeldvorming d.m.v. analyse naar de huidige situatie in het net, verwachte groei en IBN geplande netuitbreidingen 2. Oordelen en prioriteren waar we als eerst aan de slag gaan: A. Voorkomen dreigende overbelasting net B. Voorkomen kleinverbruik congestie C. Aansluiten grootverbruik klanten 3. Besluitvorming welke maatregelen toegepast worden en waar deze (als eerst) toegepast worden

Maatregelen Welke volgende stappen worden genomen? Maatregel

No-regret

Kartrekker

Voortgang en vervolgstappen

1. Netuitbreiding

Ja

Liander

•

Kwartaal update Q4 2024 afgerond

2. Gebiedsaanpak

Ja

Liander

•

Gestart met de Gebiedsaanpak OS Drachten

3. Zwaarder belasten assets

Ja

Liander

•

Op het moment wordt beleid gemaakt waar en wanneer assets zwaarder belast kunnen worden

4. Congestiesets (inzet in Liander net)

Ja, voor N-1 situaties

Liander

• •

N-1 situatie wordt al in gebruik genomen bij enkele congestiegebieden voor woningbouw Beleid rondom inzet congestiesets naar verwachting augustus 2025 af

5. Actief benaderen grote bedrijven

Ja

FET

• •

Gestart met actief benaderen van klanten in samenwerking tussen Liander en Gemeentes Eerste contracten worden opgesteld

6. Netbewust laden

Nee

Gezamenlijk

• •

Werkgroep ingericht die hiermee aan de slag gaat Onderzoeken hoe netbewust laden meegenomen wordt in komende concessie publieke laadpalen voor personenauto's (concessie loopt af eind 2025)

7. Productontwikkeling (o.a. CBC en flex)

Ja

Liander

•

Producten voor middenspanning (nieuwe typen contracten) worden ontwikkeld, verwachting eind 2025 eerste producten gereed

8. Wachtrij-oplossingen (Inzet vrijgekomen flex, first ready first connected)

Nee

Liander

•

Inventariseren welke oplossingen voor de wachtrij er zijn, daarna impact bepalen

9. Batterijen (focus: achter de meter)

Nee

Gezamenlijk

•

Gesprekken met interne en externe stakeholders over beleid, uitbating, plaatsing en locatiebepaling voor batterijen

10. Netbewust bouwen

Nee

FET

• •

Informatie verzameld over landelijke ontwikkelingen en aanpak FGU Werkgroep ingericht die aan de slag gaat met inrichting van netbewust bouwen

11. Gebiedsplanning bedrijventerreinen

Nee

FET

•

Werkgroep ingericht voor gebiedsplanning bedrijventerreinen

Gezamenlijk

•

Aparte werkgroep opgericht die alle bovenstaande maatregelen voor de eilanden gaat uitwerken

Eilanden

15

Cursieve tekst betekent in overleg en met toestemming BO-FET

Vragen?

Vragen? 16