Presentatie Analyse buurt- en dorpskamers
Tekst van het document
BUURT- EN DORPSKAMERS INZICHTGEVEND ONDERZOEK In opdracht van Gemeente Leeuwarden
EVEN VOORSTELLEN VANUIT KAW Daan Kingma, adviseur
Kim Toering, adviseur &
Jelle Bouma,
Hilda Hoekstra,
& buurtregisseur
bewonersbegeleider
onderzoeker
projectleider
2
ONDERWERPEN •
De aanleiding van het onderzoek
•
Hoe is het onderzoek gedaan en wat kun je ermee?
•
Wat zijn belangrijkste bevindingen?
•
Toelichting op de enkele aanbevelingen
•
Suggesties voor gesprek nu
3
WAT IS AANLEIDING VOOR ONDERZOEK?
• Behoefte bij gemeente om onafhankelijk inzicht te krijgen in functioneren buurt- en dorpskamers • Geen kwantitatief onderzoek, maar kwalitatief 4
HOE IS ONDERZOEK GEDAAN? WAT KUN JE ERMEE? Doelstellingen uitvoeringsplan herijking
Doelstellingen buurt- en dorpskamers
ondersteuning Wmo*
De doelen voor de kamers zijn voor de gemeente als
De transformatiedoelen van het sociaal domein van de
volgt benoemd:
gemeente Leeuwarden zijn benoemd in het
•
Plek voor ontmoeting; dichtbij en laagdrempelig;
uitvoeringsplan herijking ondersteuning Wmo:
•
Vindplaats en toegang voor basisondersteuning
•
Ondersteuning bieden aan kwetsbare inwoners die voor kortere of langere tijd die ondersteuning
(veelal groepsgewijs). •
nodig hebben. •
en eventuele andere beroepskrachten. Het creëren van een wijknetwerk;
De ondersteuning is bij voorkeur dichtbij en laagdrempelig toegankelijk, in eigen wijk of
•
De ondersteuning past bij de vraag van de
•
inwoners en sluit aan bij hun eigen kracht en mogelijkheden. •
•
Geen drempel voor burgers creëren door aanwezigheid beroepskrachten;
•
Vrijwilligers zijn de spil. Zij gaan als eerste in
beroepskrachten.
gesprek met de burgers over hun
Voor de meest kwetsbare inwoners is
ondersteuningsvraag.
aanvullende ondersteuning beschikbaar. •
Maatwerk per gebied zowel wat betreft locatie als aanwezige partijen;
•
Een vanzelfsprekende samenwerking tussen inwoners, hun eigen netwerk, ‘de sociale basis en
Delen van kennis tussen vrijwilligers en beroepskrachten en die kennis samen inzetten;
dorp. •
Aanwezigheid sociale basis en basisondersteuning
Kostenbeheersing sociaal domein is ook
Beoogde doelstellingen analyseren, begrippenkader verhelderen. Keuze voor definitie sociale basis van Verwey Jonker Instituut.
doelstelling •
Slimmere inzet professionele medewerkers
* Uitvoeringsplan herijking ondersteuning WMO gemeente Leeuwarden – 10 juli 2019 5
HOE IS HET ONDERZOEK GEDAAN? WAT KUN JE ERMEE? interviews, observaties en analyse Vertellen en niet tellen
6
HOE IS HET ONDERZOEK GEDAAN? WAT KUN JE ERMEE?
7
HOE IS HET ONDERZOEK GEDAAN? WAT KUN JE ERMEE? Met het instellen van de kamers wil de gemeente Leeuwarden de toegang tot de Wmo-zorg via de sociale basis organiseren.
Gem eente Leeuw arden
Geïndiceerde hulp Gem eenschappen
W et m aatschappelijke
P ersoonlijke sociale basis
ondersteuning (W m o) Gem eenschappelijke Sociale basis
P lekken voor beroepskrachten in
Buurt- en dorpskam er
ontm oeting
Vrijw illigers
de sociale basis Verenigingen
Eerstelijns
I nstitutionele
hulpverlening
Sociale basis
In de tekening hiernaast hebben wij daarom aan het gespreksmodel van het Verwey Jonker Instituut de gemeentelijke taken, zoals de Wmo in de tekening toegevoegd.
Accom m odaties en voorzieningen Steunpunt vrijw illigers
Analyse buurt- en dorpskamers | Juni 2023 | definitief | 8
WAT ZIJN BELANGRIJKE BEVINDINGEN? Verschillen tussen de buurt- en dorpskamers zijn groot. Voorbeeld: • Bilgaard: geolied bedrijf waarbij kamer onderdeel van is, jongere vrijwilligers, sollicitatieprocedure door de beheerder, volks en multicultureel • Grou: dorpsvereniging ook op elkaar ingespeeld, de komst van buurt- en dorpskamer heeft geleid tot nieuwe locatie, kwetsbaarheid van de bestuursleden, meer ouderen rond thema eenzaamheid SAMENVATTING OP 1 BLAD
Analyse buurt- en dorpskamers | Juni 2023 | definitief | 9
WAT ZIJN BELANGRIJKE BEVINDINGEN? Wat viel onze onderzoekers verder op? • Groot verantwoordelijkheidsgevoel van vrijwilligers voor eerste ondersteuning • Identiteit en communicatiemiddelen • Vooral Amaryllis en het buurtservicepunt zijn bekend • Klein maar fijn! SAMENVATTING OP 1 BLAD
Analyse buurt- en dorpskamers | Juni 2023 | definitief | 10
WAT ZIJN BELANGRIJKE BEVINDINGEN?
Voldoen de buurt- en dorpskamers aan de doelstellingen van de gemeente? In dit schema geven we een overzicht dat we per locatie hebben toegelicht en kort benoemen op de volgende pagina’s. Doelen buurt- en dorpskamers
Locatie
Functie en werkwijze Passend bij de wijk? Hoofddoelgroep
Leeuwarden West en Valeriuswijk Noord en Bilgaard
Leeuwarden Noordoost en Heechterp - Schieringen Leeuwarden Aldlân Leeuwarden Centrum Oost Leeuwarden Oud Oost Dorpen Noord en Stiens Dorpen Zuidwest en Mantgum Dorpen Zuid en Grou Wergea
Niet bereikte doelgroep
Inzet aanwezige Past het aanbod van in buurt- en de buurt- en dorpskamer dorpskamer bij de doelgroep?
Vrijwilligers zijn de spil in klantreis?
Wijknetwerk Ervaart bezoeker een drempel door aanwezigheid van? Delen van kennis en Vrijwilligers
Professionals
ervaringen tussen vrijwilligers en professional
Ondersteuning door professional aan vrijwilligers
Wijknetwerk was aanwezig voor komst buurt- en dorpskamers
Buurt- en dorpskamers creëert een wijknetwerk
Samenwerking met gemeente
Jong en oud
Bereiken meerdere doelgroepen
+
Ja
Nee
-
-
-
-
+
+
Neutraal
Jong en oud + bewoners met een migratieachtergrond
40'ers en 50'ers
+
Ja
Ja
-
-
+
+
+
+
Korte lijnen
Migratieachtergrond gemixt met ouderen
Jongeren
+
Ja
Ja
-
-*
+
+
+
+
Neutraal
Jong en oud
Bewoners uit de Vinexwijk
+
Ja
Ja / Nee
+
+
+
+
+
-
Gepensioneerden en gezinnen uit de wijk Lagere sociaal economische klasse
Jongeren
+
Ja
Nee
-
-
-
+
+
+
geen
+
Ja
Ja
-
-
+
+
+
-
Ouderen
Jongeren
+
Ja
Ja
-
-
-
+
+
+
Ouderen
Nieuwe inwoners van het dorp
+
Ja
Ja
-
-
-
-
+
-
Ouderen
Jongeren
+
Ja
Ja
-
-
-
-
+
-
Ouderen
Bewoners van de flat uit naastgelegen dorp
+
Ja
Ja
-
-
-
+
+
+
Afwisselend
-
* Bezoekers zijn in eerste instantie wantrouwend richting beroepskrachten. Ervaren echter geen drempel + -
= Aanwezig = Niet aanwezig REFLECTIE & AANBEVELINGEN
Analyse buurt- en dorpskamers | Juni 2023 | definitief | 11
WAT ZIJN BELANGRIJKE BEVINDINGEN? Dragen de buurt- en dorpskamers bij aan de herijking van de Wmo? In dit schema geven we een overzicht dat we op de volgende pagina’s toelichten. Locatie
Leeuwarden West en Valeriuswijk
Ontmoeting Door Voor komst buurtkamer buurt-/ geinitieerd/ dorpskamer ontstaan?
Uit de herijking Leeuwarden 2019 Vrijwilligers
Activiteit Voor komst buurt-/ dorpskamer
Door buurtkamer extra ontstaan?
Voor komst buurt-/ dorpskamer
Door buurtkamer extra bijgekomen?
Ondersteuningsvraag
Type vrijwilliger
Sinds buurtkamer meer in de informele setting opgepakt?
Sinds buurtkamer meer naar formele organisatie doorverwezen?
+
Ja
+
Nee
+
Ja
Gepensioneerd gemixt met vrijwilligers van stichting Deelnemen
Ja
Nee
+
Ja
+
Nee
+
Ja
Vanuit participatie- of werkzoekende traject + 30'ers
Ja
Ja
+
Ja
+
Ja
+
Nee
Nee
Ja
+
Nee
+
Nee
+
Nee
Nee
Nee
+
Ja
+
Ja
+
Nee
Nee
Nee
Leeuwarden Oud Oost Dorpen Noord en Stiens
+
Nee
+
Nee
+
Nee
-
Ja
+
Nee
+
Nee
Dorpen Zuidwest en Mantgum Dorpen Zuid en Grou Wergea
+ +
Ja Ja Ja
+ +
Ja Ja Ja
+ +
Ja Ja Nee
Noord en Bilgaard
Leeuwarden Noordoost en Heechterp - Schieringen Leeuwarden Aldlân Leeuwarden Centrum Oost
Uitkeringgerechtigden, vanuit een participatie-traject, veelal dagbesteding Vanuit de wijk die graag iets willen organiseren Gepensioneerden en 40'ers/50'ers op zoek naar daginvulling divers Gepensioneerden en ouderen* Gepensioneerden Gepensioneerden Gepensioneerden
Nee
Ja
Ja
Ja
Ja Nee Nee
Nee Ja Ja
* Jongere vrijwilligers en vrijwilligers vanuit een participatietraject worden gemist. + = Aanwezig - = Niet aanwezig
REFLECTIE & AANBEVELINGEN
Analyse buurt- en dorpskamers | Juni 2023 | definitief | 12
West en Valeriuswijk
Noord en Bilgaard
Noordoost en Heechterp-Schieringen
Aldlân
Centrum Oost
Oud Oost
Dorpen Noord en Stiens
Dorpen Zuidwest en Mantgum
Dorpen Zuid en Grou
Wergea
Wat zie je hier? In één oogopslag staan hier alle tekeningen van de kamers op basis van het gespreksmodel van het Verwey Jonker Instituut zoals we in hoofdstuk 2 Aanpak hebben toegelicht. In het rapport hebben we voor iedere kamer een eigen tekening gemaakt die aangeeft waar de kamer op basis van de door ons gevoerde gesprekken is getekend binnen de sociale basis.
Wat betekent dit? Laten we duidelijk zijn. Er is geen goede of foute positie van de kamers. De tekening krijgt betekenis door er met elkaar over te spreken. Dit beeld kan ondersteunend werken bij dit gesprek. Het kan helpen om onderliggende begrippen te bespreken en het krachtenveld tussen beleid en praktijk. Ook kun je met elkaar bespreken of de plaats van de desbetreffende kamer passend is voor de gewenste doelstelling of dat betrokkenen aanpassingen wensen te doen. 13
TOELICHTING OP ENKELE AANBEVELINGEN • Neem drijfveren vrijwilligers als uitgangspunt. • Lever maatwerk. Investeer in relatie en locatie. • Laat de (verplichte) naamgeving van dorps- en buurtkamers los. • Investeer in netwerkvorming tussen betaalde krachten, vrijwilligers en locaties onderling.
SAMENVATTING OP 1 BLAD
Analyse buurt- en dorpskamers | Juni 2023 | definitief | 14
SUGGESTIES VOOR GESPREK NU 1. Reflectie op doelstelling: •
Sociale basis als doel op zichzelf en waarde in zichzelf
•
Sociale basis als middel om vroegtijdig problemen te signaleren
•
Sociale basis als middel om kosten te besparen
2. Reflectie op aanpak: •
De gemeente heeft gestuurd op HOE - de manier van werken: één toegang naar Wmo-zorg via een combinatie van vrijwilligers van de kamers en sociaal werkers van Amaryllis. Via kwartiermakers is vastgesteld WAAR de kamers georganiseerd moesten worden.
•
Over dat WAT je wilt bereiken en voor WIE specifiek zijn geen nadere afspraken gemaakt.
Wij denken dat het gesprek & afspraken over WAT je wilt bereiken WAAROM en voor WIE juist belangrijk is. 3. Hoe vinden mensen hun weg naar de WMO en wettelijke ondersteuning? 15
REFLECTIE OP DOELSTELLING WENSELIJK Reflectie op transformatiedoelen
spanningen en tegenstrijdigheden opleveren vooral
Formele afspraken
Er is bij veel gemeenten – ook de gemeente
wanneer er snelle en kwantitatief meetbare resultaten
De gemeente heeft daarbij via de aanbesteding vooral
Leeuwarden – sprake van een dubbele doelstelling
worden verwacht.
gestuurd op het HOE - de manier van werken - door
om het versterken van de sociale basis als doel op
Waar heb je als gemeente grip op?
zorg via een combinatie van vrijwilligers van de kamers
zichzelf vanuit een visie op de maatschappij. Het gaat
Wat heb je in de hand als gemeente? Dat is niet de
en sociaal werkers van Amaryllis. De gemeente heeft
dan om ontmoeting, meedoen, je inzetten voor elkaar
sociale basis, of inzet vrijwilligers. Dat is wél de
daarbij via kwartiermakers vastgesteld WAAR de
en een verhoogd welzijn van bewoners. Een doel met
institutionele sociale basis via subsidies, geld in
kamers georganiseerd moesten worden.
een intrinsieke waarde. Een sterke sociale basis helpt
accommodaties etc. Hier heeft de gemeente grip op.
ook vroegtijdig signaleren van problemen
Gemeente heeft ook wettelijke taken: wettelijke taken
Over dat WAT je wilt bereiken en voor WIE specifiek
van inwoners. Deze zijn daarmee makkelijker te
kunnen niet via sociale basis worden gestuurd. Je kunt
zijn geen nadere afspraken gemaakt. Wij denken dat
verhelpen en/of door te verwijzen. Dit is waardevol
de wettelijke taken wél op een verstandige manier
het gesprek & afspraken over WAT je wilt bereiken
geredeneerd vanuit (het welzijn van) inwoners
organiseren. De gemeente kan bijvoorbeeld beslissen
WAAROM en voor WIE juist belangrijk is. Dit vraagt om
an sich. Anderzijds wordt het versterken van de sociale
bepaalde diensten niet individueel te verstrekken, maar
een reflectie op de doelstellingen:
basis als middel ingezet om de professionele inzet
wél collectief aan te bieden.
-
Sociale basis als doel op zichzelf
-
Sociale basis en vroegtijdig signaleren problemen
-
Sociale basis als middel om kosten te besparen
rondom het begrip sociale basis*. Het gaat enerzijds
het (laten) organiseren van één toegang naar Wmo-
vanuit de Wmo te beperken en een kostenbesparing te realiseren. De veronderstelling daarbij is dat mensen in
Dubbele doelstelling
hun eigen netwerk bepaalde problemen kunnen
We herkennen de dubbele doelstelling ook bij de
oplossen en daardoor minder snel een beroep doen op
gemeente Leeuwarden. De gemeente Leeuwarden
formele voorzieningen. Een sterke sociale basis kan
beoogd met de transformatiedoelen een
zorgkosten en zorginzet temperen zodat de ‘mensen
kostenbesparing én benoemt daarnaast vooral
die het echt nodig hebben’ dit nu en in de toekomst
doelstellingen die de waarde van de sociale basis in
ook kunnen krijgen. Deze dubbele doelstelling kan
zichzelf bevestigen en versterken.
*Verwey Jonker, Leren sturen en verantwoorden in de sociale basis
16