participatie memo versie 1.06

EEN ZONNEPARK BOUWEN DOEN WE SAMEN! ONZE BELOFTE OP OMGEVINGSPARTICIPATIE TIJDENS DE ONTWIKKELINGS- EN EXPLOITATIEFASE VAN EEN ZONNEPARK

INFORMATIE T.B.V. ONZE VISIE OP OMGEVINGSPARTICIPATIE - 1.06

Pagina 2 van 12

VOOR ONS IS OMGEVINGSPARTICIPATIE NIET EEN (AANSTAANDE) WETTELIJKE VERPLICHTING MAAR IETS DAT IN ONS DNA ZIT Omgevingsparticipatie De Eerste Kamer wil dat participatie van bewoners een solide basis krijgt in de invoeringsregels voor de Omgevingswet. Gemeenten moeten daarom vóór 2021 verplicht participatiebeleid opstellen. Wij denken dat de invoeringswet op een flinke meerderheid kan rekenen. Een motie van de PvdA roept op tot een verplichting voor gemeenten om vóór de inwerkingtreding van de wet participatiebeleid op te stellen. Hierin moeten lokale overheden vastleggen hoe ze de actieve deelname van inwoners gaan vormgeven en welke eisen daarbij gelden. Er is al een wet in de maak die een participatieverordening verplicht stelt, maar deze treedt pas later in werking. De Omgevingswet gaat in de kern over ruimte geven, loslaten en vertrouwen, over een andere verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheid en samenleving. De Omgevingswet wil ruimte geven voor ideeën van initiatiefnemers en voor lokale afwegingen. Daarin wegen de belangen van betrokkenen nadrukkelijk mee. Die betrokkenen doen mee en laten van zich horen: participatie.

Hoe wordt participatie nu vormgegeven?

ft

De wet zegt alleen dat er participatie moet plaatsvinden, maar niet hoe dat moet. Dit gee gemeenten ruimte om een werkwijze te ontwikkelen die past in de lokale context. Voor Energeia zit participatie

in ons DNA. Wij waren al lang van mening dat je niet alleen van de omgeving moet ‘nemen’ zoals lange tijd met de gaswinning in Groningen is gebeurd maar dat je ook de omgeving moet ‘geven’ als er een initiatief in hun omgeving ontwikkeld wordt. Energeia stimuleert tijdige participatie, zodat er aan de start van een ontwikkeltraject diverse meningen en ideeën boven tafel komen. Wij werken al jaren op deze wijze en hanteren hiervoor een stappenplan. Voor elk project doorlopen we vijf stappen van participatie die we omschrijven als de 5 PE’s (Participatie Essentials): 1. 2. 3. 4. 5.

Denk met ons mee. Bepaal met ons mee. Wij delen alle relevante informatie. Doe actief mee. Deel mee.

Pagina 3 van 12

Deze vijf participatie essentials zijn Energeia’s invulling van omgevingsparticipatie. Ruim voordat er sprake was van een omgevingswet en los van of er nu wel of niet sprake is van een Omgevingswet is ons denken over participatie al ontstaan. Nadat wij een project hebben geïdentificeerd, hebben wij in principe overeenstemming met de eigenaar van de lokatie en een positieve transportindicatie van de netbeheerder. Daarna maken wij ons project bekend bij de desbetre ende gemeente en doen een eerste toets op de haalbaarheid. Indien er een eerste positief signaal van de gemeente komt gaan wij in gesprek met de omgeving.

ff

. . . . . en een breed draagvlak bezegelen we met een formele handtekening en een feestje

Pagina 4 van 12

Onze 5 participatie essentials PE 1: Denk met ons mee In deze fase gaan wij samen met omwonenden en andere belanghebbenden rond de tafel zitten om te brainstormen over de invulling van de beoogde lokatie. Wij betrekken hierbij ecologische en architectonische aspecten van ons idee voor een zonnepark. Hierbij worden enkele uitgewerkte opties voorgelegd zodat de stakeholders de mogelijkheid hebben om zich een visueel beeld te vormen. Dit leidt tot betere resultaten dan samen blanco rond de tekentafel gaan zitten. Voorafgaand aan deze zogenaamde ontwerpsessie is er al een informatieavond geweest voor belanghebbenden waarop de te nemen stappen duidelijk in kaart gebracht zijn, zodat de ontwerpsessie zo concreet mogelijk ingevuld kan worden. Het op deze manier en aan het begin van een traject betrekken van stakeholders voorkomt dat er later (minder) nieuwe bezwaren of ideeën aangekaart worden.

ff

PE 2: Bepaal met ons mee Tijdens de ontwerpsessie wordt er gezamenlijk een plan geschetst waar de landschapsarchitect mee aan de slag kan. De ideeën die tijdens de ontwerpsessie op tafel komen worden binnen bepaalde randvoor waarden teruggebracht tot één of meerdere concrete ontwerpen waar uiteindelijk een definitief ontwerp op volgt. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat er altijd wordt teruggekoppeld waarom sommige ideeën wel en andere ideeën niet worden meegenomen in het ontwerp. Dit borgt het vervolgtraject. Voor kwalitatieve participatie is het belangrijk dat de juiste stakeholders, die ook daadwerkelijk belang hebben bij wat er besproken wordt, betrokken worden bij het ontwerpen en beslissen.

PE 3: Wij delen alle relevante informatie Ook de personen die niet direct en actief kunnen participeren moeten uiteindelijk geïnformeerd worden over het proces. Transparante communicatie creëert vertrouwen. Daarom worden betrokkenen zowel bij elke milestone (zoals aanvragen vergunning, het verkrijgen van de vergunning) als tijdens de bouw geïnformeerd. Zo worden ze bij alle fasen van het project betrokken. Elke inwoner van de gemeente en anderzijds direct betrokkenen dienen op de hoogte te zijn van ons plan. Hij of zij moet het kunnen lezen in de lokale media, op een speciale project website of in een nieuwsbrief. Dit kan per project en per gemeente anders ingevuld worden maar ook hierin luisteren wij naar de betrokkenen en proberen wij wensen dienaangaande te implementeren. Zo kan bijvoorbeeld ook het lokale (basis) onderwijs betrokken worden door daar presentaties te geven over zonne-energie en het betre ende project. Op deze wijze kunnen de

jongste bewoners van de omgeving betrokken worden maar dat kan ook in bejaarden- of verzorgingstehuizen. Het is onze verplichting om ook de zogenaamde ‘silent majority’ in het initiatief te betrekken. Wij plaatsen ook een camera tijdens de bouw op het zonnepark in aanbouw zodat omwonenden via een livestream de vorderingen van de bouw kunnen volgen, nodigen wij stakeholders uit voor update rondleidingen en communiceren wij via social media.

Pagina 5 van 12

Livestream tijdens het bouwproces zonnepark Drachtsterweg in Leeuwarden

PE 4: Doe actief mee Als een project eenmaal is geaccepteerd en de omgevingsvergunning is afgegeven, denken we bij deze stap na over hoe de omgeving zoveel mogelijk van het project kan profiteren. Er zijn onder andere mogelijkheden om de opgewekte stroom exclusief ter beschikking te stellen voor de lokale gemeenschap. En zullen wij zoveel mogelijk lokale ondernemers inzetten bij de ontwikkeling, bouw en exploitatie van het zonnepark.

ft

ff

PE 5: Deel mee De laatste participatiestap bij het ontwikkelen van een zonneweide hee te maken met de financiële kant van het project. Als de ontwikkeling van een project o icieel van start gaat kan er invulling gegeven worden aan wat er met de opbrengst van de zonneweide gedaan kan worden en hoe de betrokkenen kunnen meedelen. Zo wordt er nagedacht over hoe de direct omwonenden kunnen profiteren van de zonneweide – eventueel via een lokale energiecorporatie – en over de mogelijkheid van aandelen en obligaties. Wij zijn zelf een groot voorstander van het inrichten van een lokaal duurzaam investeringsfonds. Wij storten een gedeelte van de opbrengsten uit een zonnepark in een dergelijk duurzaam investeringsfonds dat wij samen met de gemeenschap beheren en vanwaaruit duurzame energie initiatieven bekostigd kunnen worden.

Pagina 6 van 12

De rol van de gemeente Gemeenten spelen cruciale rol Bovenstaande participatie essentials hebben niet enkel te maken met bewonersparticipatie. De belangrijkste stap die hieraan voorafgaat is het betrekken van de betre ende gemeente bij de plannen, in een zo vroeg mogelijk stadium. Een plan moet namelijk op de eerste plaats passen binnen het beleid van de gemeente. Het kan zijn dat een gemeente zelf al een uitgesproken beleid hee wat betre de ontwikkeling van zonneweides. Het is dan ook belangrijk dat wij zo vroeg mogelijk met een gemeente in gesprek gaan over de te doorlopen participatiestappen en te zoeken naar een oplossing waarin de locatie, de situatie en de wensen van alle stakeholders zo optimaal mogelijk samenvallen. De door ons gedefinieerde participatie essentials zullen niet bij elk project en bij elke gemeente op dezelfde manier relevant zijn. Participatie staat in alle gevallen voorop maar is in onze ogen ook maatwerk. Wij hebben onze ideeën voor participatie uitgewerkt maar zullen deze altijd in samenwerking met de desbetre ende gemeente ‘uitrollen’

ft

ff

ft

ff

Wij weten niet op voorhand of participatie altijd zal leiden tot een groter draagvlak. Daar is geen absolute garantie voor. Toch vinden wij participatie een voorwaarde voor een geslaagd project. Elke suggestie voor een beter project is er immers één en leidt tot een stap verder naar een perfect plan.

Pagina 7 van 12

Concrete invulling van participatie zoals door ons is toegepast bij ons zonnepark aan de Drachtsterweg in Leeuwarden. Energie voor en door de community

Vele hedendaagse ontwikkelingen maken dat wij aan de vooravond van een omvangrijke energietransitie staan, waarbij grootschalige energieproductie plaats maakt voor kleinschalige en lokale energieproductie en waarbij meer en meer de gebruiker van energie ook zelf de producent wordt. Deze ontwikkelingen maakt dat Energeia een groot pleitbezorger is van lokale/community betrokkenheid welke zover kan gaan dat de community ook (mede)eigenaar of financier kan worden van een zonnepark initiatief.

Financiële participatie derden De community als mede-eigenaar kan dan vanuit eigenaarschap meepraten en meebeslissen over een investering en zal integraal meedelen in het rendement van het zonnepark. De financiers zullen een rente ontvangen die significant hoger ligt dan de huidige bankrente die zij nu ontvangen. Het feit dat wij onze oorsprong hebben in een beursgenoteerde onderneming betekent dat community participanten verzekerd kunnen zijn van een solide governance structuur, waarmee hun belang zo zorgvuldig mogelijk behartigd wordt. Opgewekte energie exclusief beschikbaar voor de lokale Community Energeia maakt de opgewekte energie van het zonne-energiepark exclusief beschikbaar voor afname door de lokale bewoners en ondernemers. In Nederland werken wij hierbij samen met Energie van Ons, het energiebedrijf dat eigendom is van de lokale energie-coöperaties in Noord-Nederland.

Pagina 8 van 12

Social return

Met onze visie dat de (toekomstige) energie-productie meer en meer op lokale schaal gaat plaatsvinden, vinden wij ook dat er oog moet zijn voor deze lokale belangen en impact. Wat ons betre moeten we leren van de e ecten van de gaswinning in Groningen. Het kan niet zo zijn dat er een eenzijdig en geconcentreerd beroep wordt gedaan op een omgeving en dat deze omgeving hier niet iets voor terugkrijgt. De aanleg van bijvoorbeeld een zonne-energiepark willen wij dan ook 'compenseren' met het aanbieden van een vorm van social return. Naast het feit dat het investeren in een zonnepark voor de (lokale) investeerders en financiers een acceptabel rendement moet opleveren, vinden wij dat dit met name ook een maatschappelijk verantwoord rendement moet zijn, dat recht doet aan het risicoprofiel en waarbij ook aandacht moet zijn voor het sociale rendement van een investering. Wij willen onze zonne-energieparken dan ook voor en met de omgeving/community vormgeven. Naast financiële participatie bieden wij dan ook de volgende zaken aan en zijn op voorhand bereid hiervoor inspanningsverplichtingen af te spreken.

-

Openstelling zonnepark voor omwonenden met uitleg en verantwoording over de exploitatie.

-

Openstelling zonnepark voor onderwijsdoeleinden met uitleg over de werking van zonne-energie.

-

Openstelling voor maatschappelijke organisaties, verenigingen etc. met als doel uitleg te geven over de werking van zonne-energie.

-

Inzet van mensen met een arbeidsbeperking voor bepaalde werkzaamheden, waarbij te denken valt aan groenonderhoud van het park en reinigen van de zonnepanelen.

-

Met voorrang zal er bij uitbesteding van investering en exploitatiewerkzaamheden gebruik gemaakt worden van lokale bedrijven.

-

Samenwerking met de plaatselijke energiecoöperatie t.a.v. de realisatie van een zonnepark en het beschikbaar stellen van een gedeelte van de opbrengsten uit de exploitatie van het zonnepark in een lokaal investeringsfonds t.b.v. lokale duurzame energie initiatieven.

ff

Voorlichting op (basis)scholen over zonne-energie

ft

-

Pagina 9 van 12

Voorbeeld social media posts en response

Pagina 10 van 12

Wij zijn er trots op dat onze aanpak wordt gewaardeerd. Het winnen van de ‘koperen oliekan’ / project van het jaar van het Friese fonds voor hernieuwbare energie van de provincie Fryslân (FSFE), is een mooie bekroning op onze inspanningen.

Het Friese fonds voor hernieuwbare energie (Fûns Skjinne Fryske Enerzjy - FSFE) organiseert elk jaar een verkiezing om het beste, leukste en interessantste FSFE-project van het jaar te vinden. Negen projecten met verschillende technologieën waren genomineerd vanwege hun bijdrage aan innovatie, samenwerking en CO2-reductie voor Fryslân. De winnaar van het project werd bekendgemaakt tijdens een online evenement, georganiseerd door FSFE op 23 september 2020. De overhandiging van de prijs, een koperen oliekan, werd gedaan door mevrouw Sietske Poepjes, Gedeputeerde van de provincie Frŷslan en verantwoordelijk voor klimaat, techniek, cultuur, onderwijs en taal.

Pagina 11 van 12

Pagina 12 van 12

Hofplein 33 8911 HJ Leeuwarden www.energeia.no