Ontwerp ambitiedocument Leeuwarden Oost (1)
Tekst van het document
bestaanszekerheid
kansengelijkheid
leefbaarheid
vertrouwen
Bewoners hebben minder zorg- en hulpverlening nodig
x
x
x
x
Bewoners ervaren dat ze zelf meer invloed hebben op hun gezondheid
x
Bewoners ervaren minder stress door armoede en schulden
x
x
x
Dreigende schulden worden eerder gemeld of gesignaleerd, gebruik van schuldhulpverlening neemt af
x
x
x
Bewoners weten hoe ze hun kind de best mogelijke start kunnen geven
x
x
x
x
Bewoners hebben betere gezondheidsvaardigheden
x
Kinderen halen de beweegnorm en bewegen meer dan kinderen in andere wijken in Leeuwarden
x
x
x
x
Bewoners ervaren minder belemmeringen om gezonde keuzes te maken
x
Gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en gezond eten waardoor overgewicht afneemt en de mentale gezondheid toeneemt Bewoners ervaren dat ze voldoende betekenisvolle contacten hebben
x
x
x
Er wordt snel en adequaat gehandeld bij signalen en meldingen van overlast door mensen met onbegrepen gedrag
x
x
Het aantal jonge mensen met onbegrepen gedrag neemt niet toe
x
x
Professionals en bewoners zijn beter in staat goed om te gaan met mensen met onbegrepen gedrag
x
x
34
x
WAT WE WILLEN BEREIKEN In het schema in bijlage 3 hebben we de doelstellingen per thema geordend zodat de samenhang zichtbaar is en duidelijk is hoe elk thema bijdraagt aan de basisbehoeften voor een goede kwaliteit van leven en aan perspectief op leren, werken, wonen en gezondheid.
35
Uitgangspunten en werkwijzen Het Programma Leeuwarden Oost gaat uit van wat er in de wijken en bij de bewoners leeft en speelt. Hun problemen en zorgen zijn de opgaven waarop het programma antwoorden moet bieden. We werken in het programma altijd vanuit bewoners, gemeente en maatschappelijke organisaties. Daarbij zijn we ons bewust van de culturele diversiteit van de mensen die in de wijken wonen, werken en leven en wat deze diversiteit vraagt van het invullen van perspectief op leren, werken, wonen en gezondheid. Deskundigen uit alle gemeenschappen zijn hierbij onmisbare adviseurs en sleutelfiguren.
36
OOG VOOR TOEKOMSTIGE TRENDS EN ONTWIKKELINGEN We hebben twintig jaar om onze ambitie
te realiseren. We kijken daarom ook naar opgaven en trends die op de langere termijn van invloed zijn op de kwaliteit van leven in de wijken. Voor de vier behoeften waaraan het programma werkt, willen we van Leeuwarden Oost een impactregio maken. We vullen activiteiten zo in dat ze bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen (Social Development Goals, oftewel SDG’s) van de Verenigde Naties. Deze doelen zijn opgesteld om wereldwijd te werken aan een grotere bestaanszekerheid, een gezonde leefomgeving en een rechtvaardige samenleving. Met het Programma Leeuwarden Oost geven we hieraan op wijkniveau invulling. Zonder extra inspanning vergroten ontwikkelingen als de klimaatverandering, de energietransitie, verlies van biodiversiteit en de verdergaande digitalisering van de samenleving de tweedeling in de samenleving. Maar wanneer innovatie en experiment worden ingezet, bieden ze kansen. Dat past goed bij de kern van de aanpak van het Programma Leeuwarden Oost. Naast externe ontwikkelingen die wereldwijd spelen, is er een aantal trends en ontwikkelingen die (vooral) een rol spelen in stedelijke gebieden en met name in kwetsbare gebieden in Nederland. Denk aan de toenemende polarisatie, gevoed door social media en gebrek aan vertrouwen in officiële instanties, de ongelijkheid op de woningmarkt en het steeds complexer worden van
wet- en regelgeving, waarop juist bewoners in kwetsbare positie een beroep moeten doen om rond te kunnen komen. We vragen van het ministerie van Binnenlandse Zaken extra regelruimte om experimenten en systeemdoorbraken goed vorm te kunnen geven.
(MEER) BEWONERS BETREKKEN Bewonersbetrok-
kenheid is essentieel voor het Programma Leeuwarden Oost. De bewoners staan centraal en hun vragen en problemen bepalen wat er moet veranderen voor de volgende generatie om onze ambities te realiseren. Daarbij luisteren we niet alleen naar wat bewoners belangrijk vinden die zich al actief inzetten voor de wijken, maar juist ook naar bewoners die normaal gesproken minder aan het woord komen. In de wijken wordt hieraan al op verschillende manieren gewerkt. Zo heeft de Vlietzone samen met het wijkpanel en bewoners al een wijkvisie opgesteld. De wijkvereniging in Bilgaard heeft een koffietafelgesprek georganiseerd waaraan de thema’s van het programma zijn besproken. Zij wil deze koffietafelgesprekken structureel in het wijkcentrum organiseren. Heechterp-Schieringen wil een netwerk opzetten van sleutelfiguren die veel mensen in de wijk kennen en spreken om op die manier zo veel mogelijk mensen een stem te geven. De Vrijheidswijk heeft actief ingezet op het betrekken van de scholen. Kinderen en jongeren is gevraagd wat hun wensen zijn. Daarnaast hebben hier 500 bewoners hun wensen en behoeften via de bewonersenquête kenbaar gemaakt. Camminghaburen werkt
37
al samen met bewoners aan het realiseren van wensen, onder meer via ‘Groen verbindt’ en de werkgroep eenzaamheid. De wijken hebben onderling afgesproken hun ervaringen te delen. Naast de wijken is ook een aantal organisaties van bewoners met verschillende culturele achtergronden samengekomen om vanuit hun achterban mee te denken over het programma. Zij vertegenwoordigen de Surinaamse, Koerdische, Marokkaanse, Somalische, Syrische, Eritrese en Antilliaanse gemeenschappen in Leeuwarden Oost. Onder de werktitel ‘multicultigroep’ willen zij betrokken blijven. Het team statushouders van Amaryllis denkt hier ook graag in mee.
CULTUUR ALS MIDDEL Als Culturele Hoofdstad van
Europa heeft Leeuwarden veel geleerd over de kracht van cultuur als positieve impuls voor de leefbaarheid en voor het versterken van het gemeenschapsgevoel in wijken en dorpen. Daarmee willen we in het Programma Leeuwarden Oost ons voordeel doen. We zien cultuur als middel om de eigen kracht van bewoners in te zetten en te versterken en het talent dat in de wijken aanwezig is te benutten. Cultuur heeft veel vormen, dat maakt het een veelzijdig middel. Cultuur zit in de bewoners en de wijken zelf, maar kan ook nieuwe ideeën en perspectieven toevoe-
38
gen. Zij verbindt en bouwt bruggen, zowel binnen de wijken als met de wereld daarbuiten. Zij maakt onderwerpen bespreekbaar, versterkt de weerbaarheid, het zelfvertrouwen en de trots van bewoners en wijken, draagt bij aan een goede kwaliteit van leven en kan het beeld dat anderen van de wijken hebben anders inkleuren. We versterken het cultureel kapitaal in de wijken, zowel van bewoners als collectief. Daarnaast gebruiken we cultuur ook als middel om resultaten en successen te vieren en om samen met de wijken en buitenstaanders te reflecteren op het programma en de dialoog aan te gaan over wat er verandert in de wijken en welke ideeën leven er nog.
Bosk In de zomer van 2022 moeten er honderden bomen door de straten van Leeuwarden trekken. Het kunstproject Bosk gaat over vergroenen, omgaan met een veranderd klimaat, maar ook over omgaan met elkaar en het leefbaar maken en houden van de stad. Een aantal bewoners van Leeuwarden Oost heeft al laten weten deel te willen nemen aan het project. Zij willen een paar bomen adopteren tot ze groot genoeg zijn om mee te kunnen ‘lopen’ in de groene parade, om (de trots van) Leeuwarden Oost zichtbaar te maken.
Om de kwaliteit van leven te verbeteren zien we de volgende trendbewegingen waar we aan mee willen werken:
One size fits all
Maatwerk
Investeren in hulp bij problemen
Investeren in bestaanszekerheid en positieve gezondheid
Handelen bij onveiligheid (reactief)
Escalaties voorkomen (actief en preventief)
Stigmatiseren
Normaliseren
Aanbodgericht
Vraaggericht
Exclusieve maatschappij (domeinen)
Inclusieve maatschappij (integraal)
Wantrouwen bewoner
Vertrouwen bewoner
Procesgericht (systeem)
Mensgericht (leefwereld)
Kortetermijnsturing
Langere termijnsturing
39
Brede coalitie ORGANISATIE Voor de uitvoering van het programma
werken we met een compact en slagvaardig programmabureau, waarin de brede coalitie van maatschappelijke organisaties, bewonersorganisaties en de overheid is vertegenwoordigd. Het programmabureau organiseert de samenhang en zorgt voor een goede afstemming met alle partners en de communicatie met de
40
wijken. Daarnaast houdt het regie op het totaal van de uitvoering van activiteiten. Van het programmabureau is het bestuurlijk overleg opdrachtgever waaraan alle beslissingsbevoegde partners deelnemen. De opzet voor de organisatie is overgenomen van Rotterdam, waar zij hiermee goede ervaringen hebben opgedaan.
41
Naar een programmaplan Dit concept ambitiedocument is een eerste stap. We hebben met elkaar opgesteld waar we naartoe willen werken. We werken toe naar een programmaplan. De volgende planning is dus voorlopig: • De komende weken scherpen we de ambities waar nodig nog aan om tot een definitief ambitiedocument te komen. Het streven is dat we als coalitiepartners een intentieverklaring ondertekenen waarmee we uitspreken samen te werken om onze ambities te realiseren. • In de wijken gaan bewoners dit najaar aan de slag met hun wijkvisies. Deze ontwikkeling loopt parallel aan het ontwikkelen van het programmaplan. De onderdelen uit de wijkvisies die passen binnen de aanpak van het programma, nemen we op in dit plan.
42
Tot eind 2021 werken we samen aan een voorlopig programmaplan. Via loting willen we een dwarsdoorsnede van de bewoners vragen bij de uitwerking mee te kijken. Hierin werken we uit hoe we onze ambities gaan realiseren; welke aanpakken en interventies kiezen we en wie hebben we daarbij nodig? Ook leggen we vast waarmee we gaan beginnen en wat later volgt en hoe we de resultaten meten. Er zullen activiteiten zijn waarmee we al snel al lerende weg kunnen beginnen. Er zullen ook activiteiten zijn die we verder moeten uitwerken en doordenken. Die vragen in de opstartfase dus meer tijd. We nemen de eerste helft van 2022 om waar nodig het programmaplan verder uit te werken. Als het nieuwe kabinet besluit geld beschikbaar te stellen voor de 16 stedelijke gebieden, wat we uiteraard hopen, dan kunnen we zo direct ons Programmaplan indienen.
43
Bijlage 1 Impressie van de resultaten van de wijkenquête
DE WIJKEN VAN LEEUWARDEN OOST De kenmerken van de wijken bepalen voor een deel welke mogelijkheden zij hebben en de vragen en problemen die er spelen. De wijken hebben elk hun eigen verhaal. OUD-OOST Oud-Oost is een volkswijk met veel gezichten en kansen aan de rand van de binnenstad. De wijk bestaat uit drie buurten: de Vlietzone, Oldegalileën/Bloemenbuurt en Tjerk Hiddes/Cambuursterhoek. De buurten hebben veel gemeen. Ze zijn dichtbevolkt en hebben veel steen en minder groen. De woningvoorraad en de leefomgeving vragen aandacht. Het vertrek van Cambuur uit de wijk is een gemis, maar het biedt ook kansen. Bewoners waarderen vooral de gezelligheid, het sociale karakter van de wijk en de monumentale gebouwen. Ze missen groen, speelplekken voor de kinderen en het Molenpad mist een buurthuis. Zwerfafval is een grote ergernis. Ook willen bewoners graag dat er iets wordt gedaan aan de huisjesmelkers. In de helft van alle woningen woont ieder jaar een nieuwe bewoner. Dat gaat ten koste van de samenhang in de wijk. BILGAARD Bilgaard is een naoorlogse ‘hechte’ wijk, waar veel verschillende nationaliteiten samen wonen. Bewoners hebben veel sociale contacten, maar ook diverse problemen, zoals armoede. Meer dan een kwart van de bewoners maakt gebruik van een vorm van hulp of zorg. De bewoners waarderen vooral het groen in de wijk en de ligging tegen het Leeuwarder Bos.
Ook het winkelen wijkcentrum zijn geliefd. Onderverhuur wordt als een probleem ervaren. Bewoners willen graag meer woningen voor starters en gezinnen. In de hoogbouw is sprake van overlast door afval, stank en lawaai. Dat zorgt voor stress en slapeloosheid en trekt een wissel op de gezondheid. Ook aan de verkeersveiligheid moet worden gewerkt.
44
VRIJHEIDSWIJK De Vrijheidswijk is een diverse wijk, met bewoners met verschillende afkomsten en culturen. De wijk is verschillende keren op de schop gegaan en vernieuwd. Bewoners waarderen de opzet en ligging van de wijk, het strandje, de voorzieningen en de kunst op de elektriciteitskastjes. Ook de diversiteit en saamhorigheid worden als een pluspunt gezien. Armoede, al dan niet verborgen, is een groot probleem. Bewoners zouden graag meer activiteiten in de wijk zien, zowel voor jong als oud. Het (snel)fietspad tussen het grasveld en de school wordt als onveilig ervaren. HEECHTERP-SCHIERINGEN Heechterp-Schieringen is een relatief arme wijk met veel portiekflats. Het groen en de goede bereikbaarheid bieden kansen voor de wijk. De wijk staat voor een grootschalige renovatie, waarbij 576 portiekflats worden gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Bewoners wonen met veel plezier in de wijk, soms al meerdere generaties. Het groen, de rust en de fruit- en pluktuin worden gewaardeerd. Dat geldt ook voor de sportfaciliteiten bij het Kalverdijkje, het bewonersbedrijf en het Wijkcentrum. De sociale contacten in de wijk zouden beter kunnen. Niet iedereen kent zijn eigen buren. Ook armoede is een probleem. Bewoners willen graag in de wijk blijven wonen, ook wanneer ze kinderen krijgen. Daarvoor is niet altijd een passende woning beschikbaar.
CAMMINGHABUREN Camminghaburen is op het eerste gezicht een gemiddelde Leeuwarder wijk. Maar vooral het noorden van de wijk is wel kwetsbaar. Bewoners waarderen vooral het groene karakter van de wijk en het water. Ze missen een (mooie, grote) speeltuin en prullenbakken. Ook mag het groen beter worden onderhouden. De sociale cohesie kan beter en de wijkagent mag meer zichtbaar zijn. Daarnaast is verkeersveiligheid een aandachtspunt, vooral op plekken waar fietsers kunnen oversteken.
Bijlage 2 De wijken in cijfers
De wijken van Leeuwarden Oost verschillen onderling sterk, ook wat de opgaven betreft. De sociale index laat dit goed zien. Door de scores van een aantal jaren naast elkaar te leggen, wordt ook duidelijk wat er beter gaat en wat minder goed. In deze bijlage zetten we de score van de gemeente Leeuwarden (dit is dus inclusief de dorpen) af tegen de scores per wijk.
45
46
47
Bijlage 3 Doelstellingen per thema
WAT WE WILLEN BEREIKEN In het volgende schema
hebben we de doelstellingen per thema geordend zodat de samenhang zichtbaar is en duidelijk is hoe elk thema bijdraagt aan de basisbehoeften voor een goede kwaliteit van leven en aan perspectief op leren, werken, wonen en gezondheid.
We werken aan
Leren
Bestaanszekerheid
Doorbreken van armoede: schuldenvrij stadsdeel voor de nieuwe generatie
Werken
Wonen
Alle kinderen krijgen vanaf 2 jaar een vorm van vroegschoolse educatie
Iedereen doet mee, betaald als het kan, onbetaald als het nodig is
Gevarieerd woningbestand dat aansluit op de vraag
Bewoners hebben minder hulp- en zorgverlening nodig
Het percentage doorverwijzingen naar havo/vwo is een juiste afspiegeling van de competenties van de kinderen in Leeuwarden Oost
Meer jongeren komen met een startkwalificatie van school en zijn opgeleid voor kansrijke beroepen
Geen huisuitzettingen door betalingsachterstanden
Bewoners ervaren dat ze zelf meer invloed hebben op hun gezondheid
Alle leerlingen die baat hebben bij ondersteuning door een jeugdondersteuner kunnen hiervan gebruik maken
Voorwaarden om (weer) aan de slag te gaan zijn verbeterd, denk aan kinderopvang, ondersteuning bij schulden en het volgen van een opleiding met een uitkering
Bewoners hebben zekerheid Bewoners ervaren minder over het kunnen dragen van stress door armoede en woonlasten schulden
Cultuureducatie draagt bij aan veerkracht en vertrouwen
Werkgevers, sociale partners en onderwijsinstellingen werken samen om bewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt perspectief te bieden
Woningen zijn grotendeels van het gas af (75% CO2-reductie)
Dreigende schulden worden eerder gemeld of gesignaleerd, gebruik van schuldhulpverlening neemt af
De gemeente neemt social return in de wijk op bij aanbestedingen in de wijk
Wooncarrière in de wijk is mogelijk
Ouders weten hoe ze hun kind de best mogelijke start kunnen geven en ervaren ondersteuning
Meer jongeren kiezen voor een kansrijke sector
Bewoners kunnen prettig in hun woning blijven wonen, ook als het klimaat verandert
Bewoners ervaren dat ze voldoende betekenisvolle contacten hebben
Bewoners ervaren voldoende mogelijkheden voor ontmoeting
Bewoners ervaren minder belemmeringen om gezonde keuzes te maken
De woonomgeving is klimaatadaptief
48
Gezondheid
We werken aan
Leren
Kansengelijkheid
Geen jongeren meer in de bijstand
Werken
Wonen
Gezondheid Ouders weten hoe ze hun kind de best mogelijke start kunnen geven en ervaren ondersteuning
Alle kinderen krijgen vanaf 2 jaar een vorm van vroegschoolse educatie
Iedereen doet mee, betaald als het kan, onbetaald als het nodig is
Gevarieerd woningbestand dat aansluit op de vraag
Leerlingen (en hun ouders) ervaren geen drempels tussen de basisschool en het voortgezet onderwijs
Er is voldaan aan de voorwaarden om weer aan de slag te gaan (kinderopvang, schuldhulpverlening)
Er zijn regels voor particuBewoners hebben betere lier huurderschap en het gezondheidsvaardigheden aandeel particuliere verhuur per straat, verhuurders houden zich aan deze regels
Leerlingen hoeven niet al in groep 8 te kiezen tussen vmbo, mavo of havo/vwo
Meer jongeren kiezen voor kansrijke beroepen
Geen huisuitzettingen door betalingsachterstanden
Het percentage doorverwijzingen naar de havo is een juiste afspiegeling van de competenties van de kinderen in Leeuwarden Oost
Kansrijke beroepen zijn zichtbaar in de wijk
Bewoners ervaren minder belemmeringen om gezonde keuzes te maken
Leerkrachten werken en communiceren cultuursensitiever
Werkgevers, sociale partners en onderwijsinstellingen werken samen om bewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt perspectief te bieden
Bewoners hebben minder hulp- en zorgverlening nodig
Kinderen halen de beweegnorm en bewegen meer dan kinderen in andere wijken in Leeuwarden
Ouderbetrokkenheid is toegenomen Het onderwijs bereidt kinderen goed voor op maatschappelijke kansen en ontwikkelingen Alle leerlingen die baat hebben bij ondersteuning door de jeugdondersteuner kunnen hiervan gebruik maken Cultuureducatie draagt bij aan veerkracht en vertrouwen
49
We werken aan
Leren
Leefbaarheid
Actieve en veilige wijken waar het plezierig wonen is
50
Werken
Wonen
Gezondheid
Het onderwijs bereidt goed voor op maatschappelijke kansen en ontwikkelingen
Kansrijke beroepen zijn zichtbaar in de wijk
We dringen de negatieve invloed van criminele families terug
Bewoners hebben minder zorg- en hulpverlening nodig
Cultuureducatie draagt bij aan veerkracht en vertrouwen
Er is voldaan aan de voorwaarden om weer aan de slag te gaan (kinderopvang, schuldhulpverlening)
Er zijn regels voor goed particulier verhuurderschap. Het aandeel particuliere verhuur past bij de wijk, verhuurders houden zich aan deze regels
Kinderen halen de beweegnorm en bewegen meer dan kinderen in andere wijken in Leeuwarden
Meer jongeren kiezen voor een kansrijke sector
Bewoners kunnen prettig in hun woning blijven wonen, ook als het klimaat verandert
Bewoners ervaren minder stress door armoede en schulden
Alle kinderen vanaf 2 jaar Iedereen doet mee, betaald een vorm van vroegschoolse als het kan, onbetaald als educatie het nodig is
Wooncarrière in de wijk is mogelijk, ook als je meer gaat verdienen
Dreigende schulden worden eerder gemeld of gesignaleerd, gebruik van schuldhulpverlening neemt af
Ouderbetrokkenheid is toegenomen
Werkgevers, sociale partners en onderwijsinstellingen werken samen om bewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt perspectief te bieden
Bewoners ervaren voldoende mogelijkheden voor ontmoeting
Bewoners ervaren minder belemmeringen om gezonde keuzes te maken
Criminaliteit is gedaald
Bewoners ervaren en nemen verantwoordelijkheid voor de woonomgeving
Gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en gezond eten, waardoor overgewicht afneemt en de mentale gezondheid toeneemt
Bewoners zijn tevreden over de kwaliteit van de woonomgeving
Bewoners ervaren dat ze voldoende betekenisvolle contacten hebben
De woonomgeving is klimaatadaptief
Er wordt snel en adequaat gehandeld bij signalen en meldingen van overlast door mensen met onbegrepen gedrag
We pakken verschillende vormen van criminaliteit in de wijken aan
Het aantal jonge mensen met onbegrepen gedrag neemt niet toe
Gevarieerd woningebestand dat aansluit op de vraag
Professionals en bewoners zijn beter in staat goed om te gaan met mensen met onbegrepen gedrag
We werken aan
Leren
Vertrouwen
De coalitie werkt vanuit het perspectief van mensen
Werken
Wonen
Gezondheid Bewoners hebben minder hulp- en zorgverlening nodig
Alle leerlingen die baat hebben bij ondersteuning door de jeugdondersteuner kunnen hiervan gebruik maken
Werkgevers, sociale partners en onderwijsinstellingen werken samen om bewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt concreet perspectief op werk te bieden
Geen huisuitzettingen door betalingsachterstanden
Leerlingen (en hun ouders) ervaren geen drempels tussen basisschool en voortgezet onderwijs
De gemeente neemt social return in de wijk op bij aanbestedingen in de wijk
Bewoners hebben zekerheid Bewoners ervaren dat ze over het kunnen dagen van zelf meer invloed hebben op woonlasten hun gezondheid
Leerkrachten werken en communiceren cultuursensitiever
Er is voldaan aan de voorwaarden om weer aan de slag te gaan (kinderopvang, schuldhulpverlening)
Er zijn regels voor goed particulier verhuurderschap. Het aandeel particuliere verhuur past bij de wijk, verhuurders houden zich aan deze regels
Bewoners ervaren minder stress door armoede en schulden
Het onderwijs bereidt goed voor op maatschappelijke kansen en ontwikkelingen
Iedereen doet mee, betaald als het kan, onbetaald als dat nodig is
We pakken verschillende vormen van criminaliteit en overlast in de wijken aan
Dreigende schulden worden eerder gemeld of gesignaleerd, gebruik van schuldhulpverlening neemt af
Bewoners ervaren en nemen verantwoordelijkheid voor de woonomgeving
Ouders weten hoe ze hun kind de best mogelijke start kunnen geven en ervaren ondersteuning
De woonomgeving is klimaatadaptief
Bewoners ervaren dat ze voldoende betekenisvolle contacten hebben
Het percentage doorverwij- Criminaliteit is gedaald zingen naar havo/vwo is een juiste afspiegeling van de competenties van de kinderen in Leeuwarden Oost
Er wordt snel en adequaat gehandeld bij signalen en meldingen van overlast door mensen met onbegrepen gedrag Het aantal jonge mensen met onbegrepen gedrag neemt niet toe Professionals en bewoners zijn beter in staat goed om te gaan met mensen met onbegrepen gedrag
51
Wij hebben ons best gedaan om alle coalitiepartners hier in beeld te brengen. Mocht er onbedoeld een organisatie ontbreken, dan worden we hier graag op gewezen.