Nabrander retailvisie

Aan de gemeenteraad van Leeuwarden Postbus 21000 8900 JA Leeuwarden Aanvullende reactie op Retailvisie gemeente Leeuwarden Drachten, 3 oktober 2022 Geachte leden van de raad, Op 28 oktober 2022 mocht ik in uw raad inspreken op het agendapunt “beleidskader retail”. Ik heb daarin een aantal onderwerpen herhaald uit de ingediende zienswijze waar het voorliggende beleidskader ernstig tekort schiet. Een tweetal daarvan licht ik graag nog toe. Er ontbreekt een cluster in de visie In mijn zienswijze gaf ik aan dat het bestaande detailhandelscluster tussen de Avondsterweg en de Planetenlaan op het bedrijventerrein De Hemrik ontbreekt. Aldaar zijn meerdere grootschalige winkels gevestigd waaronder de Mazzelshop en de Praxis en het cluster heeft in het bestemmingsplan ook de specifieke functieaanduiding “Perifere detailhandel”. In de reactienota op de zienswijze wordt daarover het volgende geschreven; De opgenomen gebiedsprofielen in hoofdstuk 4 van de visie betreft 9 types profielen met een specifiek en buurtgebonden karakter. De bestaande PDV-clusters als Avondster / Planetenlaan zijn wel als algemeen gebiedstype (PDVlocatie) maar is niet als specifieke locatie uitgewerkt omdat dit gebiedstype op meerdere vergelijkbare locaties voorkomt.

Uit de reactienota blijkt dat de bestaande PDV-cluster Avondster / Planetenlaan wel als algemeen gebiedstype (PDV-locatie) maar is niet als specifieke locatie is uitgewerkt. Een dergelijke beantwoording staat er niet aan in de weg om de PDV-locatie “Avondsterweg” op te nemen in figuur 2 als deel van de gewenste structuur. Door het niet op te nemen in de gewenste structuur bestaat de titel ‘ongewenst’.

RETAILPLAN B.V - TORENSTRAAT 23 A - 9203 BD DRACHTEN - 06-21712567 - WWW.RETAIL-PLAN.NL - INFO@RETAIL-PLAN.NL RETAILPLAN B.V. IS INGESCHREVEN BIJ DE KVK ONDER NUMMER 54468930 ALLE DIENSTEN GESCHIEDEN ONDER ONZE LEVERINGSVOORWAARDEN ZOALS DEZE TE VINDEN ZIJN OP ONZE WEBSITE

Dat is natuurlijk onaanvaardbaar, zeker in het licht van alle gesprekken die sinds 2015 met u zijn gevoerd en het formele verzoek dat vorig jaar aan u is voorgelegd. Uw raad heeft dat verzoek moeten laten meewegen bij de voorbereiding van dit beleid. Het gebied is als PDV zone “De Hemrik” in de vorige detailhandelsvisie (2017) ook al als zodanig beschreven. Het gebied behoort gewoon tot de detailhandelstructuur van Leeuwarden en kan niet worden genegeerd. Zeker niet omdat het bestemmingsplan gewoon voorziet in PDV en de ingediende plannen daar 100% inpasbaar zijn. Het gaat dus niet om de vraag of de locatie “Avondsterweg” een cluster is maar of er argumenten zijn om daar bepaalde branches te beperken terwijl op andere perifere locaties alle deuren open worden gezet. Tijdens de commissievergadering is de vraag gesteld of er al plannen waren ingediend bij de gemeente. Ik heb die vraag met ja beantwoord en aangegeven dat er sinds 2015 over de stedelijke versterking van het gebied wordt gesproken als uitwerking van uw detailhandelsbeleid 2014. Er is sinds die tijd hard gewerkt aan de plannen en de verbetering van de interne en externe infrastructuur. Op 2 augustus 2021 is, na een eerder principeverzoek, een formeel verzoek aan uw raad gericht om de beperkingen ten aanzien van de branchering in het bestemmingsplan aan te passen.

Een van de impressies die bij dat verzoek is gevoegd vindt u hieronder. Onder in beeld is de Planetenlaan, rechtsonder de huidige Praxis.

Indien uw raad in dit beleid een aantal locaties concreet wilt benoemen als onderdeel van het zogenaamde “gewenste cluster” dan kunt u bestaande clusters daar niet ongemotiveerd buiten laten. De beantwoording in de reactienota leert dat er in de verste verte geen reden is om de “Avondsterweg” buiten te sluiten. Bouwkundig is het bovenstaand plan immers gewoon bij recht toegestaan in het bestemmingsplan. De enige vraag is voorligt in het verzoek van vorig jaar is of de bestaande PDV-branches mogen worden uitgebreid met branches die bijvoorbeeld ook zijn toegestaan op de Centrale. Dienstenrichtlijn Ik heb u in mijn zienswijze aangegeven dat er op diverse punten ernstige belemmeringen worden opgeworpen voor bepaalde branches van detailhandel. Zo worden er bijvoorbeeld op de Centrale veel meer vormen van detailhandel toegelaten dan op andere perifere locaties en zijn supermarkten op perifere locaties slechts toegestaan als daarvoor bestaande locaties worden ingeruild. Volgens Europese wetgeving is het beperken van branches verboden. U mag alleen branchering toepassen wanneer u dat als raad absoluut noodzakelijk en evenredig kunt motiveren. De uiteindelijke toets of het aan de Europese Dienstenrichtlijn voldoet ligt niet bij u maar bij de Raad van State.

De Raad van State zal op een diepgravende wijze beoordelen of aan alle eisen van de Dienstenrichtlijn (artikel 15 derde lid) is voldaan op het moment dat een ruimtelijk besluit wordt genomen zoals bijvoorbeeld het antwoord om mijn verzoek van 2 augustus 2021. In mijn zienswijze heb ik u er op gewezen dat een onderbouwing dat aan de eisen van de Dienstenrichtlijn is voldaan in zijn geheel ontbreekt. Die zienswijze was dus correct en de reactie daarop is geweest dat een nadere onderbouwing alsnog zou worden bijgevoegd. Helaas ontbrak die nadere onderbouwing nog steeds bij de stukken van vorige week. Pas afgelopen vrijdag zat de nadere onderbouwing bij de stukken. Hoe moet die nadere onderbouwing worden gelezen? De onderbouwing van de beperkingen moet in overeenstemming zijn met ALLE eisen van de Dienstenrichtlijn. Die eisen zijn; • • •

Non-discriminatie. Eisen die geen direct of indirect onderscheid maken naar nationaliteit of, voor vennootschappen, de plaats van de statutaire zetel. Noodzakelijkheid. De door centrale overheden gestelde eisen aan dienstverleners zijn gerechtvaardigd vanwege een dwingende reden van algemeen belang. Evenredigheid. De door overheden gestelde beperking is geschikt om het nagestreefde doel – _de dwingende reden van algemeen belang – _te bereiken en gaat niet verder dan strikt genomen noodzakelijk is.

Ten aanzien van de non-discriminatie kan gesteld worden dat er in het beleid van Leeuwarden een voorkeur bestaat die reeds gevestigde supermarken hebben ten opzichte van nieuwe toetreders omdat nieuwe toetreders geen bestaande winkel kunnen inruilen voor een geschikte locatie op een perifere locatie.

RETAILPLAN B.V - TORENSTRAAT 23 A - 9203 BD DRACHTEN - 06-21712567 - WWW.RETAIL-PLAN.NL - INFO@RETAIL-PLAN.NL RETAILPLAN B.V. IS INGESCHREVEN BIJ DE KVK ONDER NUMMER 54468930 ALLE DIENSTEN GESCHIEDEN ONDER ONZE LEVERINGSVOORWAARDEN ZOALS DEZE TE VINDEN ZIJN OP ONZE WEBSITE

Daarmee is een indirect onderscheid gemaakt naar zetel. Tevens lijkt het er op dat deze selectiemethode in strijd is met de Dienstenrichtlijn omdat er sprake is van een verdelingsmechanisme van schaarse ruimte, de zogenaamde schaarse vergunning. Voor de beantwoording van de noodzakelijkheid van de maatregelen heb ik het volgende gevonden: Op pagina 10 van de toelichting staat de wens beschreven om detailhandel verder te concentreren in het centrum en op die manier een levendig centrum te behouden voor de toekomst. Verderop staat het een en ander ten aanzien van de noodzakelijkheid voor branchering op ‘geselecteerde’ bedrijventerreinen. Daar worden twee doelstellingen gedestilleerd; Leeuwarden heeft een sterke regionale functie op het gebied van PDV en GDV. De gemeente werkt al sinds ten minste 2007 aan deze doelstelling en tracht de functie ook te behouden naar de toekomst. Om dit te kunnen blijven doen dient de gemeente voldoende ruimte te blijven bieden aan de traditionele perifere detailhandel op aangewezen locaties zoals De Centrale en het WTC gebied. Dit is onderdeel van het beleid waarbij complementariteit aan de binnenstad van deze gebieden centraal staat. SUPERMARKTEN Specifiek voor supermarkten is het speerpunt van het beleid sinds 2007 om te streven om de voorzieningen voor dagelijkse boodschappen op buurt- en wijkniveau in stand te houden.

Waarbij wel wordt aangehaald dat de dagelijkse sector onderhevig is aan trends in consumentengedrag die uiteindelijk doorslaggevend zijn voor het economisch functioneren van voorzieningen. Door schaalvergroting staan kleinere buurtvoorzieningen daardoor onder druk. Vervolgens wordt op pagina 11 de volgende conclusie getrokken; Door de focus te leggen op het hoofdwinkelgebied, de binnenstad van Leeuwarden, en enkele perifere detailhandel toe te staan op aangewezen bedrijventerreinen en retailconcentraties laat het beleid zien sindsdien consistent te zijn geweest De voornoemde stukken tekst representeren natuurlijk niet een dwingende reden van algemeen belang op grond waarvan branchering op de “Avondsterweg” anders moet worden samengesteld dan bijvoorbeeld op de WTC Cluster of de Centrale. Evenmin geeft het antwoord op de beoordeling of aanwijzing van gewenste clusters. De gewenste detailhandelsstructuur lijkt te worden toegelicht op pagina 13: (RUIMTELIJKE) DETAILHANDELSSTRUCTUUR Ook de ruimtelijke detailhandelsstructuur van de gemeente Leeuwarden is niet uitzonderlijk. Er is een centrumgebied waar de niet-dagelijkse detailhandel geconcentreerd is, met daarom heen ondersteunende wijk- en buurtcentra. Daarnaast zijn er in verschillende dorpen in de gemeente dorpscentra aanwezig die geclusterd zijn rondom supermarkten.

Ook kent de gemeente een perifeer detailhandelscluster (De Centrale). Hiermee is Leeuwarden zeer vergelijkbaar met andere gemeenten van eenzelfde omvang.

Met name de beperking vanuit de tekst “Ook kent de gemeente een perifeer detailhandelscluster (De Centrale)” is ontoelaatbaar als uitgangspunt voor het beperken van andere locaties voor perifere detailhandel. Of een locatie voor perifere detailhandel is bestemd staat in het bestemmingsplan en niet in de pas in een bijzinnetje van een (niet) bijgevoegde toelichting. Tot slot zij nog opgemerkt dat een analyse als onderbouwing voor de Dienstenrichtlijn nauwkeurig en actueel moet zijn. De koopstroomanalyse die als basis is gebruikt is te algemeen en kan in ieder geval voor wat betreft het gestelde vrezen voor leegstand en bedienen van verzorgingsgebieden geen inhoud geven. Er wordt immers helemaal niets over gezegd of onderzocht. Het betreft een algemeen provinciaal onderzoek met slecht een beperkte focus op de binnenstad en de Centrale vanuit het perspectief van de bovenregionale functiebepaling. Ook enig ander onderzoek met betrekking tot leegstand en koopstromen ontbreekt. Het aanvullende onderzoek is ook daarmee ernstig onder de maat. Conclusie De zienswijzen die door mij zijn ingediend zijn zeer onzorgvuldig voorzien van een reactie. De gestelde vragen tijdens de vergadering van 28 september zijn grotendeels onbeantwoord gebleven. De onderbouwing voor allerlei verboden beperkingen is nog steeds onvoldragen.

De toevoeging van een bijlage (15 juni) is onder de maat en zal zeker de toetst door de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zoals aan de orde was in de uitspraak van Appingedam d.d. 24 juli 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:2569) niet kunnen doorstaan wanneer deze retailvisie als onderbouwing wordt ingebracht bij bijvoorbeeld de beantwoording van het verzoek zoals dat door mij is gedaan op 2 augustus 2021. Tot een nadere toelichting ben ik uiteraard graag bereid. Met vriendelijke groeten

Wim Eilering RetailPlan b.v. 06-21712567

RETAILPLAN B.V - TORENSTRAAT 23 A - 9203 BD DRACHTEN - 06-21712567 - WWW.RETAIL-PLAN.NL - INFO@RETAIL-PLAN.NL RETAILPLAN B.V. IS INGESCHREVEN BIJ DE KVK ONDER NUMMER 54468930 ALLE DIENSTEN GESCHIEDEN ONDER ONZE LEVERINGSVOORWAARDEN ZOALS DEZE TE VINDEN ZIJN OP ONZE WEBSITE