Leeuwarder Energieagenda 2021-2024

De energiebesparingsplicht Wet milieubeheer; Meerjarenafspraken (MJA): Deelnemers maken op brancheniveau afspraken op gebied van CO2 reductie; De energielabel C-verplichting voor kantoren vanaf 1 januari 2023; Richtlijn EPBD III, de richtlijn met als doel de energie-efficiënte van gebouwen te verbeteren waardoor het energieverbruik daalt en ook breder gebruik van elektrisch vervoer stimuleren; Verkeer: verplichte CO2 reducerende maatregelen van verkeer bij bedrijven met meer dan 100 werknemers.

27

5. Samenwerking en communicatie Samenwerking met andere overheden en partners is een belangrijk onderdeel om onze doelen te bereiken.

5.1 Regionale Energiestrategie Op regionaalniveau is de gemeente actief betrokken bij de Regionale Energietransitie (RES) en levert de kwartiermaker; Wethouder Wassink is (co) voorzitter van de Stuurgroep. Na vaststelling van de concept-RES door de gemeenteraad, werken we aan de opstelling van de definitieve RES. Die moet begin 2021 klaar zijn. Leeuwarden zal in haar bijdrage aangeven hoeveel duurzame stroom zij kan opwekken ($1.1). Wij participeren actief in dit traject. De RES zal richting geven aan hoeveel en waar lokale grootschalig duurzame opwek van stroom en warmte op land nodig is in 2030 binnen de regio. De doelstelling van Leeuwarden om in 2030 voor 1814 TJ aan duurzame elektriciteit op te wekken betekent een maximale bijdrage van Leeuwarden in het RES-bod van 0,50388 Twh. Dit hangt samen met de verdeling kleinschalige en grootschalige opwek.

5.2 Noordelijke samenwerking Op het gebied van duurzaamheid wordt in noordelijk verband met veel partners en kennisinstellingen samengewerkt. Een voorbeeld hiervan is de New Energy Coalition waarbinnen o.a. afstemming plaatsvindt over waterstof en arbeidsmarktinitiatieven. Maar ook binnen Friesland wordt de samenwerking gezocht. Zo wordt er voor de Transitievisie Warmte actief gezocht naar de wijze waarop er samengewerkt kan worden. Momenteel is er een platform ontwikkeld waar op ambtelijk niveau, kennis gedeeld kan worden over het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Het doel is om deze samenwerking in 2021 verder uit te bouwen en van elkaar te kunnen leren.

5.3 Europa Afgelopen jaar is een aanvraag voor het Europese project ‘PATH 2LC’ goedgekeurd. Binnen dit project werken 10 Europese partijen samen om van elkaars energieagenda’s te leren. En om kennis te ontwikkelen die gebruikt kan worden om deze agenda’s te verbeteren. Dit gebeurt samen met universiteiten, gemeentes en energiewerkgroepen uit Frankrijk, Italië, Portugal, Duitsland, Oostenrijk en Griekeland. Innovatie Innovaties helpen bij de exponentiele versnelling van de energietransitie. Daarbij is het belangrijk dat de samenwerking tussen overheid, onderwijs, Mienskip en markt wordt gestimuleerd. Daarom gaan we innovaties stimuleren op verschillende thema’s zoals:  

energieopslag, koelen & verwarmen, 28

    

duurzame opwek van elektriciteit, smart grids (slimme energienetten), waterstof & groen gas, mobiliteit, efficiënte ruimtelijke inpassing (met behoud van biodiversiteit) bij energiesystemen.

Daarnaast gaan we innovatie ook gebruiken voor onze eigen primaire processen binnen gemeente door middel van ‘launching customership’ (als gemeente eerste afnemer zijn). In 2024 willen we de meest gunstige ontwikkelregio zijn voor innovaties, hierin lopen we samen op met de uitvoeringsagenda Circulaire Economie. Waarbij bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen en overheden samen optrekken voor een duurzame en innovatieve regionale economie. Door deze stimulerende kweekbodem voor innovatie wordt het nog aantrekkelijker voor nieuwe bedrijven om zich te vestigen in onze gemeente. De komende jaren blijven we het innovatiefonds mede inzetten om innovaties in de energietransitie te stimuleren. We blijven ook gebruik maken van startupaanjagers zoals ‘Founded’ en ‘Bestart’. De komende jaren gaan we de ‘proeftuinbenadering’ stimuleren in de vorm van ‘living labs’, waarbij campussen zoals de Energie Campus als basis dienen.

5.4 Communicatie Communiceren over de energietransitie is een essentieel en integraal onderdeel van al onze activiteiten. Zoals eerder gesteld vraagt energietransitie om daadkracht, betrokkenheid en inzet van iedereen. Dit betekent dat inwoners en alle partners voldoende kennis moeten hebben van het vraagstuk. Maar met voldoende kennis ben je er nog niet. Volgens een meerderheid van de Nederlanders is Klimaatverandering een heel belangrijk maatschappelijk probleem. Toch weet nog niet iedereen wat de gevolgen van de energietransitie voor hen persoonlijk zullen betekenen. De energietransitie raakt inwoners tot achter hun eigen voordeur. Dit betekent dat het belangrijk is om duidelijk te maken wat dit voor hen precies zal betekenen. In de communicatie zullen we daarom zoveel mogelijk proberen aan te sluiten in de leefwereld en beleving van de inwoners. ‘Wat betekent dit voor mij’ is de meest gestelde vraag en hierop zullen wij zo goed mogelijk antwoord moeten geven. De communicatiestrategie is daarom gericht op de klantgerichte benadering van doelgroepen. Niet organisatiegericht maar gericht op de beleving van de inwoner13. -

Customer Solution – aan welke behoefte voldoet het / welk probleem los je op Cost to the customer – wat kost het / tijd, geld, moeite - wat heeft de doelgroep ervoor over Convenience – gemak voor de doelgroep / reden hiervoor te kiezen Communication – duidelijk, persoonlijk, transparant – mogelijkheden tot dialoog

13 4C-model Robert Lauterhorn, 1990

29

Bij de diverse communicatie uitingen moet dus altijd de doelgroep als uitgangspunt worden genomen en in de boodschap moeten de elementen uit de marketingcommunicatiemix terug komen. Om te weten hoe de inwoners van Leeuwarden tegenover het onderwerp Energietransitie staan, wat hun kennisniveau, algemene houding en bereidheid tot actie is, wordt in 2021 nog een onderzoek gedaan in samenwerking met NHL Stenden. Het onderwerp Energietransitie, en gevolgen hiervan voor de eigen leefomgeving/ belevingswereld, willen we duidelijk voor het voetlicht brengen. Dit doen we door de communicatie als volgt in te richten14: Zichtbaar We maken zichtbaar wat er al gebeurt. Inspirerende (voorbeeld)projecten brengen we voor het voetlicht. Dit doen we samen met onze partners. Ook vertellen we wat we zelf doen, we geven hierin het goede voorbeeld. Onderscheidend We laten zien wat hier gebeurt en waarom dat inspirerend en onderscheidend is. Hiermee trekken we de aandacht en zetten we de doelgroep aan het denken. Uiteindelijke doel is het aanzetten tot activatie/participatie. Consistent We zijn consistent in ons taalgebruik. We communiceren tijdig, duidelijk en begrijpelijk en proberen het tastbaar te maken. Onze communicatie is herkenbaar (visueel en beeldend). We maken gebruik van kernboodschappen om die via herhaling onder de aandacht te brengen van onze doelgroepen.

Transparant & Authentiek We zeggen wat we doen en we doen wat we zeggen. We geven als gemeente hierin ook het goede voorbeeld. We zijn eerlijk in de (on)mogelijkheden en trekken hierin samen met onze inwoners op.

Hiervoor worden een groot aantal online en offline communicatieve instrumenten ingezet. De verdere uitwerking hiervoor volgt in een apart communicatieplan wat momenteel wordt opgesteld.

14

Reputatiestrategie Wil Michels

30

6. Organisatie en financiën 6.1 Uitvoering In de nieuwe Leeuwarder Energieagenda zijn de ambities en operationele doelstellingen voor de periode 2021-2024 opgenomen. Deze vormen ook direct een uitvoeringsagenda voor 2021 tot begin 2022. De activiteiten ‘opstelling Transitievisie Warmte’ en het concreet maken van het ‘beleidskader Zon’, vinden plaats in 2021 / begin 2022. De invulling van de uitvoeringsagenda’s, na deze periode, wordt afgestemd op de behaalde resultaten in de periode 2021/begin 2022.

6.2 Organisatie Duurzaamheid en duurzame energie worden steeds meer een vast onderdeel van ons beleid en handelen. Duurzame energie raakt verschillende beleidsvelden en vakafdelingen binnen de gemeente. De komende jaren gaan we door met de programmatische aanpak. Dit doen we met het programma Volhoudbaar. Deze programmatische aanpak draagt ook bij aan de inbedding van duurzame energie/duurzaamheid in de huidige beleidsafdelingen. Ook de nieuwe Omgevingsvisie biedt hier mogelijkheden voor. Het past bij een gemeente zoals Leeuwarden om actief te opereren in een regionaal, nationaal en Europees netwerk. We werken nauw samen met organisaties buiten onze eigen grenzen. Binnen de regio Fryslân doen we dat met de provincie en met de overige Friese gemeenten en het waterschap. Leeuwarden speelt een belangrijke rol binnen de Regionale Energiestrategie. In noordelijk verband wordt met Groningen en Drenthe samengewerkt. Leeuwarden is ook actief in de VNG. Als laatste doet Leeuwarden mee in Europese projecten zoals het project PATH 2LC.

6.3 Monitoring Om de voortgang te bewaken is monitoring van belang. Op basis van monitoring kunnen we onze activiteiten bijstellen en eventueel uitbreiden. Via de programmaverantwoording vindt reguliere monitoring op hoofdlijnen plaats. Daarnaast is vanuit het Programma Volhoudbaar, waaronder het thema energie valt, een aanvullend monitoringsmoment uitgevoerd in 2020. Voor de periode voor de nieuwe LEA 2021/2024 wordt er op 2 niveaus gemonitord, op activiteiten en onze eigen werkzaamheden. Hierbij bekijken we of de gekozen aanpak de juiste is en of de beoogde resultaten per activiteit worden gehaald. Daarnaast wordt ook gemonitord op een hoger niveau. Daarbij bekijken we of we de opwek- en besparingsdoelen halen en of het tempo nog klopt met het oog op de te behalen doelstellingen voor 2050. We kiezen ervoor om dit te doen met het ETM, dat gekoppeld is aan de klimaatmonitor.

31

6.4 Financiën M.b.t. financiën maken we onderscheid tussen: - Projectrealisatie (kosten derden). - De kosten voor de gemeente vanuit haar rollen (regievoerder en facilitator). M.b.t. projectrealisatie: de energietransitie wordt gefinancierd door een mix van private investeringen en inzet van publieke middelen (subsidies). De gemeente speelt hierin een (relatieve) kleine rol. Realisatie van de warmteplannen in de wijken en dorpen is sterk afhankelijk van inzet van deze middelen. De gemeente gaat met partijen actief op zoek naar financiering en we maken gebruik van externe financiering zoals Europese subsidies, SDE+ en FSFE. M.b.t. de kosten voor de gemeente (regievoerder en facilitator): de projecten en activiteiten in deze uitvoeringsagenda worden gefinancierd vanuit bestaande programma’s. De gemeentelijke inzet zoals beschreven in deze agenda wordt deels gedekt uit structurele middelen (€ 422.500,-) en deels vanuit incidentele (restant) budgetten (€ 484.500,-) vanuit de Energie agenda 2018-2019 en is tot en met eind 2021 voldoende gedekt, kortom passend bij de termijn van het collegeprogramma. Vanaf 2022 zijn de incidentele (restant) budgetten niet meer beschikbaar. Momenteel wordt landelijk gesproken over de kosten voor de lokale overheden voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Vooral de warmtetransitie brengt forse meerkosten met zich mee.

Het doorzetten van de in deze agenda opgenomen activiteiten na 2021 en de eventuele opschaling is dus mede afhankelijk van de financiering vanuit het rijk en de te stellen ambities en keuzes in het nieuwe collegeprogramma.

32

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

ETM-model Vertaling van 2030 naar 2024 Concept bod RES – deel Leeuwarden CO2 emissie

33