Informerende brief aan de raad pre omgevingsplan

Aan de Gemeenteraad

Verzoek om wensen en bedenkingen bij het Pre-omgevingsplan Leeuwarden Buitengebied Zuid Z226913 - 2020 Fysiek Domein Bouwen Wonen en Milieu Cécile Wagstaff-Schouten, 058 233 8184 1 15 december 2020 Geachte leden van de gemeenteraad, In 2022 gaat de Omgevingswet gelden. Vanaf dat moment is een omgevingsplan de nieuwe manier om vast te leggen wat er mag in de (fysieke) leefomgeving. Nu zijn er nog bestemmingsplannen, verordeningen en beleidsregels die dat bepalen. In een omgevingsplan staan alle regels voor het gebruik van de (fysieke) leefomgeving bij elkaar. Daardoor wordt het veel duidelijker wat ergens wel of niet mag. Hiermee voorkomen we bijvoorbeeld dat er dubbele of elkaar tegensprekende regels zijn. Er komen ook veel nieuwe onderwerpen bij die eerst in aparte beleidsstukken stonden. De twee belangrijkste doelen van de Omgevingswet zijn de:  Vervulling van maatschappelijke behoeften o De behoeften van onder andere de bewoners, bedrijven en anderen in het gebied.  Zorg voor ‘een gezonde en veilige fysieke leefomgeving’ o Onder de fysieke leefomgeving vallen in ieder geval de volgende onderwerpen: bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed en werelderfgoed. De wetgever vindt het ook belangrijk dat een omgevingsplan in ieder geval werkt met ’ja, op voorwaarde dat…’.

Dat betekent dat het de bedoeling is dat initiatieven van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden zoveel mogelijk worden toegestaan. Er moet natuurlijk wel rekening worden gehouden met andere gebruikers en waarden van terreinen die in de buurt liggen. Uw raad is in dezen ‘aan zet’ om de reikwijdte van het plan te bepalen ‘in de geest van’ de Omgevingswet, onder andere: wat laten we los en wat willen we nog wel regelen? In dat kader volgen ook nog verschillende separate raadsvoorstellen die in de loop van 2021 naar u toekomen.

Blad 2

Wat is het Pre-omgevingsplan Leeuwarden - Buitengebied Zuid? Een omgevingsplan is voor gemeente Leeuwarden nog niet eerder gemaakt. Het is een nieuwe manier van werken en denken. We moeten als gemeente dan ook oefenen en ervaring opdoen. Het betreft dus een pilot, maar wel één die leidt tot een volwaardig plan. Dit is de eerste opzet van zo’n nieuw plan. We noemen dit het pre-omgevingsplan (hierna PRE-OP) voor het omgevingsplan Leeuwarden - Buitengebied Zuid. In dit PRE-OP staan de belangrijkste keuzes voor wat we in het plangebied willen regelen en ook wat we juist niet meer willen regelen. Dit plan is dan ook nadrukkelijk niet te vergelijken met het ‘oude’ voorontwerp bestemmingsplan, zoals we dat nu nog kennen. Wij zien het PRE-OP als een nieuw instrument waarmee de discussie/dialoog kan worden aangegaan. Daarna wordt de vertaalslag naar een ontwerp omgevingsplan gemaakt. Waarom is er gekozen voor dit gebied? De bestemmingsplannen die gelden voor het buitengebied en een aantal kleinere dorpen van de voormalige gemeente Boarnsterhim (voor zover vallend binnen onze gemeentegrenzen) uit 2008 zijn niet meer actueel. Om deze reden, grijpen we deze gelegenheid aan om ervaring op te doen met de aanstaande Omgevingswet door het opstellen van een omgevingsplan voor Leeuwarden Buitengebied Zuid.

Ambities Voor het omgevingsplan Leeuwarden - Buitengebied Zuid zijn de volgende ambities vastgelegd: • Eenvoudige en flexibele regels, maar ook minder regels en procedures; • Kernwaarden Ruimte, Water en Mienskip staan centraal; • Ruimte voor grootschalige en nieuwe ontwikkelingen verdienen extra aandacht; • Maatwerk; • Bestaand beleid en ontwikkelingskaders zijn de basis; • Participatie en draagvlak krijgen een volwaardige plaats in het afwegingsproces. Deze ambities komen niet vanuit het niets. Enerzijds zijn deze gebaseerd op de doelen van de Omgevingswet. Anderzijds bouwen ze voort op verschillende stappen die we al hebben gezet in het pilotproject. Het gaat om het Startdocument Omgevingsplan Leeuwarden - Buitengebied Zuid (2017), de opbrengsten van dialoogavonden met de inwoners in 2017 en 2018 en het Richtinggevend document Omgevingsplan Leeuwarden - Buitengebied Zuid dat in 2018 door uw gemeenteraad is vastgesteld. Belangrijke keuzes in het PRE-OP In het PRE-OP is voor een groot aantal zaken nog keuzes te maken. Deze worden in het PRE-OP verder toegelicht. In bijlage 2 zijn de besluitpunten onder elkaar gezet en snel terug te vinden.

Blad 3

Voor de thema’s bouwen, gebruik en functieverandering zijn al verdere uitwerkingen gemaakt. Het betreft voorstellen die algemeen gelden voor het hele plangebied en daarnaast nog voorstellen per gebiedstype. In bijlage 4 van het PRE OP zijn de complete tabellen opgenomen. Voor een uitgebreide onderbouwing van de voorstellen verwijzen we u naar de Toelichting op de gebiedstypen. We stippen hier de belangrijkste voorstellen aan: Algemene voorstellen, veelal: • Geen hele specifieke regeling meer voor bijgebouwen. Bijgebouwen moeten architectonisch ondergeschikt zijn aan de hoofdgebouwen. De beoordeling hiervan vindt plaats door middels van een “welstandsvergunning”; • Meer vergunningsvrij bouwen (wel een “welstandsvergunning” nodig); • Lichtere procedures in geval er toch nog een vergunning nodig is; kan ook alleen een “welstandsvergunning” of participatie vergunning” zijn; • 10% volume-toename vanwege duurzaamheidsmaatregelen vergunningsvrij; • B&B bij een woonfunctie en aan huis verbonden beroep zonder vergunning mogelijk indien aan voorwaarden wordt voldaan. Voorstellen per gebiedstype (in aanvulling op de algemene voorstellen): Gebiedstype Dorp • Bouwen achter voorgevelrooilijn, dus geen bouwvlak meer; • Max.

300 m2 aan hoofd- en bijgebouwen afhankelijk van type woning (twee-onder-een kap, rijwoning of vrijstaand) in combinatie een percentage van de oppervlakte van het perceel; • Meer ruimte voor afwijkingen (20%) door middel van lichtere procedure met toets ruimtelijke kwaliteit (“welstandsvergunning”); • Minder functiecategorieën (lichte bedrijvigheid in plaats van detailhandel, horeca, bedrijven cat. 1 en 2 etc.); • Gebruik openbaar groen als fruit- of pluktuin (middels participatie). Gebiedstype Agrarisch • Grondgebonden agrarische bedrijven worden niet beperkt in hun activiteiten; • Kleinschalige windmolens toegestaan indien wordt voldaan aan een aantal voorwaarden; • Vrijkomende agrarische bedrijven mogen zonder vergunning, onder voorwaarden, inpandig worden verbouwd tot 1 of meerdere woningen, voor lichte bedrijvigheid of voor verblijfsrecreatie; • Natuurontwikkeling wordt vergunningsvrij mogelijk indien aan een aantal voorwaarden wordt voldaan; • Nieuwe (recreatieve) fiets- en wandelroutes zijn onder voorwaarden mogelijk zonder vergunning. Gebiedstype Veenweide • Er wordt geen ruimte geboden om de agrarische bedrijvigheid (bebouwing) verder uit te breiden; • Vrijkomende agrarische bedrijven mogen zonder vergunning, onder voorwaarden, inpandig worden verbouwd tot 1 of meerdere woningen, voor lichte bedrijvigheid of voor verblijfsrecreatie;

Blad 4

• • •

Kleinschalige windmolens toegestaan indien wordt voldaan aan een aantal voorwaarden; Natuurontwikkeling wordt vergunningsvrij mogelijk indien aan een aantal voorwaarden wordt voldaan; Nieuwe (recreatieve) fiets- en wandelroutes zijn onder voorwaarden mogelijk zonder vergunning.

Gebiedstype Natuur • De nadruk blijft zich toespitsen op herstel, onderhoud en ontwikkeling van natuurlijke waarden, ook mag de functie niet veranderen; • De bestaande bouwregels blijven van kracht. Dit betekent dat er ook in de toekomst een vergunning nodig blijft. Duidelijk is dat er verruimingsmogelijkheden / aanpassingen worden voorgesteld die we tot nu toe niet kenden. Deze zijn echter inherent aan de bedoeling van de Omgevingswet. We hebben daarnaast ook nadrukkelijk gekeken naar eerdere opmerkingen van de inwoners (bijvoorbeeld geen “betutteling”) en de motie van D66 die in 2016 is aangenomen. De grote lijn is om ruimte te geven aan plannen voor leefbaarheid (in dorpen) en transities van duurzame energie en landbouw, maar met behoud van de kernwaarden. Relatie met de gemeentelijke omgevingsvisie Op dit moment wordt ook gewerkt aan de gemeentelijke omgevingsvisie. Het traject is in het najaar van 2019 van start gegaan. Hierdoor loopt het opstellen van zowel het omgevingsplan als van de omgevingsvisie gelijk op, zodat ook ‘kruisbestuiving’ mogelijk is. Participatie De Omgevingswet hecht veel belang aan participatie bij aanvang van het opstellen van nieuw beleid en draagvlak voor het uiteindelijke plan. Hiervoor zijn eerder genoemde dialoogsessie gehouden en organiseren we een nieuwe reeks, zie hierna.

Daarnaast is het belangrijk om participatie als afwegingskader voor initiatieven een plek geven. In het pre–omgevingsplan doen we hiervoor een aantal voorstellen. De gemeenteraad kan ook specifieke gevallen aanwijzen waarin participatie verplicht is. Dit kan alleen bij aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit waarvoor het college van burgemeester en wethouders het bevoegd gezag is1. Dit is één van de raadsbesluiten waarvoor het college in de loop van 2021 met een voorstel komt. Planning en vervolg Het PRE-OP wordt ‘gewoon’ ter visie gelegd. Tijdens de ter inzage termijn van 14 januari tot en met 24 februari 2021 zullen diverse (online) dialoogsessies voor burgers en stakeholders worden georganiseerd. U bent van harte uitgenodigd deze sessies als toehoorder te volgen. Het is de bedoeling om op basis van het 1 Met een amendement in de Invoeringswet Omgevingswet is het mogelijk gemaakt dat een gemeenteraad

specifieke gevallen aanwijst waarin participatie verplicht is. Het aanvraagvereiste wordt uitgewerkt in de Omgevingsregeling (artikel 7.4).

Blad 5

PRE-OP de discussie aan te gaan over de keuze voor de gebiedstypen, de ambities, verruimingsmogelijkheden etc. Bij de organisatie van de dialoogsessies houden we rekening met de beperkingen vanwege COVID-19. Het jaar 2021 gebruiken we om het ontwerp-omgevingsplan op te stellen. Nadat de Omgevingswet van kracht is (voorzien op 1-1-2022) kan het ontwerpomgevingsplan ter visie worden gelegd, waarna in de loop van 2022 vaststelling door uw raad kan volgen. In de tussentijd zal uw raad op verschillende momenten betrokken zijn. U blijft geïnformeerd over het verdere proces en voor deelonderwerpen worden besluiten aan u voorgelegd. Tijdens de verdere doorlooptijd van het omgevingsplan is het mogelijk dat er nieuwe inzichten ontstaan en ontwikkelingen plaatsvinden waardoor we mogelijk moeten afwijken van de richting die nu wordt voorgesteld. Er zijn vele aspecten die het traject nog kunnen beïnvloeden, zoals de ontwikkeling van de nationale richtlijnen en standaarden en nieuw beleid van de provincie. Wij houden u hiervan op de hoogte. Tot slot Om tot deze uiteindelijke keuzes te kunnen komen, werken we van groot naar klein. Het oogt voor nu dat er wellicht nog veel regels zijn, maar in de nieuwe systematiek verdwijnen alle dubbele regels. Dit wordt echter pas zichtbaar op het moment van opstellen van het ontwerp omgevingsplan in de daarvoor nieuw aangeschafte applicatie.

Dit omgevingsplan voor het deelgebied Leeuwarden - Buitengebied Zuid is daarnaast ook de eerste stap om een omgevingsplan voor de gehele gemeente te maken. Keuzes die nu worden gemaakt zullen ook doorwerken naar soortgelijke gebieden in de rest van de gemeente. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het gebiedstype Agrarisch. De regels die in Leeuwarden - Buitengebied Zuid gelden, kunnen later ook worden gebruikt voor bijvoorbeeld het buitengebied rond Stiens. Daarnaast zijn er natuurlijk veel meer gebiedstypen waarvan de uitgangspunten nog moeten worden geformuleerd (bijvoorbeeld voor de binnenstad, grote industrieterreinen en uitleggebieden voor woningbouw). Wij verzoeken uw raad om eventuele wensen en bedenkingen aan te geven bij het PRE-OP. We gaan hierover graag met u in gesprek en stellen u voor dit na de dialoogsessies met de inwoners en stakeholders te gaan doen. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester,

secretaris,