Informerende brief aan de raad Noodopvang asielzoekers Heliconstate.pdf

Aan de gemeenteraad

PAPIER1

Heliconstate noodopvanglocatie asielzoekers 2022-182280 Fysiek Domein Projectenbureau 14 058 30 augustus 2022 Geachte leden van de gemeenteraad, Inleiding Vanwege de grote behoefte aan opvang voor asielzoekers en het tekort aan plekken heeft het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) in september 2021 de gemeente Leeuwarden verzocht een noodopvang voor maximaal 600 personen in het WTC te mogen openen. Sinds 1 november 2021 verblijven er asielzoekers in het WTC. Hiermee levert de gemeente Leeuwarden een bijdrage aan het landelijke opvangvraagstuk. Naast het mogelijk maken van deze noodopvang door het COA biedt de gemeente opvang aan Oekraïners en zijn we bezig met de voorbereidingen voor het vestigen van een Regionale Opvang Locatie (ROL). Door allerlei omstandigheden is de gemiddelde verblijfsduur van de asielzoekers in het WTC veel langer dan vooraf aangenomen. De verblijfsomstandigheden aldaar zijn afgestemd op noodopvang en niet op een langdurig verblijf. U heeft hierover regelmatig uw zorgen uitgesproken, met name met betrekking tot gezinnen, en deze zorgen delen wij. U heeft ons opgeroepen zo snel mogelijk een betere plek te zoeken. Samen met het COA zijn wij de afgelopen periode op zoek gegaan naar een betere locatie om asielzoekers in het algemeen, maar met name gezinnen een betere plek te kunnen geven.

Het COA heeft een nieuwe locatie gevonden in de Heliconstate (Heliconweg 60). Deze locatie moet een aantal aanpassingen ondergaan om de opvang te kunnen laten starten. Vanaf – naar verwachting – 1 oktober is dat klaar en kan deze plek plaats bieden aan maximaal 340 personen. De eigenaar heeft aangegeven dat de opvang alleen beschikbaar is voor gezinnen. Omdat ieder gezin een eigen kamer zal krijgen, is de daadwerkelijke bezetting afhankelijk van de grootte van de gezinnen en zal deze dus lager zijn dan 340. De nu nog in het WTC verblijvende gezinnen kunnen dan zo snel mogelijk verhuizen naar de Heliconstate en ook zal daar ruimte zijn voor instroom van nieuwe gezinnen. De noodopvang in het WTC stopt, conform afspraak, per 1 november 2022. Als gemeente hebben we het voornemen opnieuw mee te werken aan noodopvang door het COA, nu in de Heliconstate.

Blad 2

Wij vinden het van belang om hiermee een bijdrage te blijven leveren aan de nog steeds dringende landelijke behoefte aan opvangplekken. Daarbij is het weinig zinvol om een locatie geschikt te maken voor opvang om er vervolgens slechts een maand gebruik van te maken. Met deze brief informeren wij u over de stand van zaken. Wij hebben van het COA vernomen dat zij het betreuren dat, vooruitlopend op deze brief, zij vorige week desgevraagd en voortijdig de media hierover hebben geïnformeerd. Motie Op 25 mei jl. heeft u de motie “Betere opvang vluchtelingen” aangenomen. Met deze motie heeft u ons verzocht: • Het COA te laten weten dat de huidige verblijfomstandigheden, waarbij mensen langdurig opgevangen worden in de WTC-noodopvang, niet wenselijk zijn; • Per direct hoogste prioriteit te geven aan het mee helpen zoeken van betere plekken waar mensen in ieder geval meer privacy hebben en daglicht is; • Bij het COA af te dwingen (inspanningsverplichting) dat er na 1 juli 2022 geen gezinnen met minderjarige kinderen in het WTC verblijven en de huidige WTC-gezinnen een veilige, met voldoende privacy opvang te bieden; • In overleg met COA en het Rijk de doorstroom van bestaande AZC’s te bespoedigen zodat de huidige WTC-bewoners zo snel mogelijk door kunnen stromen naar een reguliere AZC. Hierbij openstaan voor innovatieve oplossingen en versnelde procedures.

Uitvoering Wij zijn continu in gesprek met het COA. Wij realiseren ons dat het COA onder grote druk werkt en dat het realiseren van opvang een zeer ingewikkelde opgave is. Wij vinden net als u de verblijfsomstandigheden in het WTC voor een langer verblijf niet wenselijk. We hebben aangegeven dat gezinnen met kinderen zo snel mogelijk op een locatie moeten worden ondergebracht waar meer daglicht is en ook meer privacy. De afgelopen weken zijn er veel gezinnen uitgestroomd vanuit het WTC naar (reguliere) AZC’s. Het aantal gezinnen in het WTC is daardoor afgenomen. Tegelijkertijd is er onder druk van de acute situatie in juli ook nieuwe instroom geweest, waaronder zowel alleenstaanden als gezinnen. In de eerste helft van augustus is er geen nieuwe instroom geweest. Op 16 augustus jl. was de bezetting als volgt: 547 bewoners waarvan 59 kinderen. Van deze groep kinderen zijn er 46 in de leeftijd 0-12 jaar en 13 in de leeftijd 12-18 jaar. Er zijn op dit moment nog 80 bewoners die al in november 2021 zijn binnen gekomen, waaronder 7 kinderen. Heliconstate In de zoektocht samen met het COA naar een andere locatie is Heliconstate het meest geschikt gebleken. Dit pand heeft in 2016 eerder dienst gedaan als locatie voor noodopvang. Het COA en de eigenaar van het pand zijn voornemens een overeenkomst te sluiten voor de noodopvang.

De eigenaar heeft aangegeven dat de opvang alleen beschikbaar is voor gezinnen. Met deze voorwaarde wordt rekening gehouden. Het aantal beschikbare plekken is maximaal 340. Ieder

Blad 3

gezin zal een eigen kamer krijgen. De feitelijke omvang van de bezetting is afhankelijk van de samenstelling en grootte van de gezinnen en zal dus lager zijn dan 340. Heliconstate wordt op dit moment aangepast en ingericht door het COA. De vermoedelijke datum van ingebruikname zal zijn op 1 oktober. De gezinnen die dan nog in het WTC verblijven zullen als eerste naar Heliconstate kunnen verhuizen. Bestuursovereenkomst De huidige bestuursovereenkomst met het COA loopt tot 1 november. Nu het voornemen is Heliconstate te gaan inzetten als locatie, dient hiervoor een nieuwe bestuursovereenkomst te worden opgesteld. Dit verandert echter niets aan de afspraak dat er tot 1 november in totaal maximaal 600 asielzoekers verblijven in de gemeente Leeuwarden. Bij in gebruik name van de Heliconstate vóór 1 november heeft dit dus meteen een vermindering van het aantal asielzoekers in het WTC tot gevolg. Door de uitstroom van gezinnen naar Heliconstate zal de populatie in het WTC tussen 1 oktober en 1 november naar verwachting overwegend bestaan uit alleenreizenden. Wij treffen op dit moment de voorbereidingen voor een nieuwe bestuursovereenkomst waarin o.a.

wordt vastgelegd: • dat het gaat om een tijdelijke voorziening; • voor maximaal 340 personen in gezinsverband in Heliconstate; • dat het gaat om een periode van een jaar met de mogelijkheid van verlenging met een jaar; • wat de rol- en taakverdeling is van COA, gemeente en andere betrokkenen inzake de leefbaarheid en veiligheid, onderwijs, sociale en medische zorg in en rondom de opvang; • afspraken over beheersmaatregelen en rolverdeling ten aanzien van COVID19. De bevoegdheid om in te stemmen met het verzoek en de bestuursovereenkomst vast te stellen ligt bij ons college. Dit neemt echter niet weg dat wij, vanwege de voorgeschiedenis en de impact, graag uw wensen en bedenkingen horen ten aanzien hiervan. De definitieve bestuursovereenkomst wordt dan in de weken daarna vastgesteld. Extra inspanningen met betrekking tot faciliteiten in noodopvang De voorzieningen in een noodopvang beperken zich vooral tot slaapplaatsen, sanitaire voorzieningen, maaltijden en de nodige (medische en psychische) begeleiding. In de afgelopen periode hebben het COA en de locatiemanagers en de medewerkers op de locatie WTC veel meer inzet gepleegd dan normaal gesproken hoort bij een noodopvang. Er zijn een bewonersraad en jongerenraad ingesteld waarmee wordt gekeken wat er mogelijk is binnen de locatie.

Er zijn aanpassingen geweest in zaken zoals het tijdstip om te eten, het zelf kunnen zorgen voor ontbijt en lunch, het aanpassen van de temperatuur in de hal en het dimmen van het licht.

Blad 4

Het COA heeft daarnaast een netwerk opgebouwd met maatschappelijke partners. Er zijn meer activiteiten. Asielzoekers kunnen vrijwilligerswerk doen in het WTC en ook bij evenementen zoals Welcome to the Village, Tall Ship Races en diverse sportevenementen. Het COA zal dit opgebouwde netwerk en het activiteitenaanbod zo veel mogelijk meenemen naar Heliconstate, zodat de gezinnen daar er gebruik van kunnen blijven maken. Onderwijs Alle kinderen van 5 tot en met 17 jaar die in Nederland verblijven, zijn leerplichtig. Voor kinderen van asielzoekers geldt daarom dat ze zo snel mogelijk nadat ze een opvang hebben bereikt moeten deelnemen aan het onderwijs. In de gemeente Leeuwarden is dit geregeld middels een samenwerkingsverband ‘Taalschool’ voor het basisonderwijs en ISK voor kinderen ouder dan 12 jaar. Omgeving De zorg voor de orde en veiligheid in Heliconstate en de directe omgeving van de hal ligt primair bij het COA. Het omgevingsoverleg zal worden voortgezet. In dat overleg zitten vertegenwoordigers van de omliggende wijken en bedrijven, het COA, de wijkagent, Handhaving en gemeente Leeuwarden (Sociaal en Veiligheidsdomein). Het doel van het omgevingsoverleg is om de openbare orde en veiligheid te bewaken en incidenten te voorkomen. Financiering Uitgangspunt van de rijksoverheid is dat de komst van een noodopvang kostenneutraal is voor de ontvangende gemeente.

Gemeenten krijgen daarom op grond van het Faciliteitenbesluit opvangcentra een vergoeding per vluchteling, plus aanvullende vergoedingen voor onderwijs, opstartkosten, etc. Informatie voor omwonenden Op 5 september a.s. organiseren wij samen met het COA een inloopavond voor omwonenden en bedrijven en ook de wijkpanels uit de omliggende wijken worden uitgenodigd. U wordt separaat voor deze bijeenkomst uitgenodigd. Ook zullen we samen met het COA voor u een rondleiding verzorgen op de nieuwe locatie voordat de asielzoekers daar worden ontvangen. Tot slot Recent zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk, de VNG, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en het Veiligheidsberaad over de asielketen. Zodra inzichtelijk is wat de consequenties zijn voor Leeuwarden zullen we u daarover informeren. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester.

Blad 5

{{Signer1}} secretaris. {{Siger2}} *Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.

{Signer1}}