Document · PDF

Gezondheidsnota Samen Gezond gemeente Leeuwarden 2024 - 2028 (bijlagenboek) def

Besluitvorming (raad) 11 maart 2024, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Gezondheidsnota Samen Gezond 2024 - 20284.571 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlagen

Gezondheidsnota gemeente Leeuwarden 2024 - 2028 Samen werken aan een gezonde gemeente 1

Bijlagen 1. Context van deze gezondheidsnota In dit hoofdstuk gaan we in op de context van deze gezondheidsnota. Allereerst gaan we in op het wettelijk kader gevolgd door het landelijk, regionale en lokale kader. We gaan hierbij in op de belangrijkste wetten en kaders voor gezondheid. Er zijn meer wetten en kaders die van belang zijn, zoals de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Omgevingswet.

Wettelijk kader Wet publieke gezondheid (Wpg) Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) hebben we een verantwoordelijkheid voor de gezondheid van onze inwoners. Het doel van deze wet is de gezondheid van alle inwoners te bevorderen en te beschermen.1 Vanuit de Wpg zijn we als gemeente verplicht om iedere vier jaar nieuw gezondheidsbeleid op te stellen. Preventie staat centraal binnen de Wpg. Gemeenten hebben de taak om de gezondheid van inwoners te bevorderen en gezondheidsproblemen te voorkomen. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de invulling en uitvoering van gezondheidsbevorderende en -beschermende maatregelen. De wet biedt gemeenten hierin veel beleidsvrijheid. Dit maakt het mogelijk om de doelen en maatregelen af te stemmen op de lokale noodzaak en behoeften. Behalve een wettelijke plicht hebben we ook een maatschappelijke wens om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen en te beschermen. Daarnaast verplicht de Wpg dat bepaalde taken op het gebied van publieke gezondheidszorg uitgevoerd worden door Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en). Hierbij gaat het om onder andere de jeugdgezondheidszorg en infectieziektebestrijding. In onderstaande figuur zijn de wettelijke taken van de GGD opgenomen.

Wettelijke kaders publieke gezondheid | Loketgezondleven.nl

Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 | Loketgezondleven.nl

Nationaal Preventieakkoord | Convenant | Rijksoverheid.nl

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/ rapporten/2022/07/04/wozo-programma-wonenondersteuning-en-zorg-voor-ouderen

Naast de wettelijke taken zet de GGD ook in op aanvullende taken. Dit is opgenomen in het aanvullend pakket. Hiertoe geven we als gemeente opdracht en kan per jaar verschillen. Het aanvullende pakket 2023 en 2024 bestaat uit de volgende taken: • Prenatale activiteiten Zwangerschapscursus jonge moeders en nieuwkomers Digitale voorlichting MCL Centering Pregnancy • Casemanagement Integrale Vroeghulp • Gezonde Leefstijllessen Inzet verpleegkundigen op praktijkscholen • Flexibel maatwerk KIES en BEER training

Landelijk gezondheidsbeleid De brede kijk op gezondheid komt ook terug in de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024.2 En wordt vertaald naar vier gezondheidsvraagstukken: • Gezondheidsachterstanden verkleinen • Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving • Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen • Vitaal ouder worden Deze gezondheidsvraagstukken geven richting aan het lokaal beleid en krijgen in het landelijke beleid prioriteit. Ze zijn aanvullend op bestaande beleidslijnen en landelijke programma’s, zoals het Nationaal Preventieakkoord.

Nationaal preventieakkoord Het Nationaal Preventieakkoord (NPA) is een akkoord dat in 2018 is gesloten tussen ruim zeventig partijen, waaronder patiëntenorganisaties, overheid,

zorgaanbieders, zorgverzekeraars, sportverenigingen en bedrijven.3 Het akkoord heeft als doel voor 2040 om Nederlanders gezonder te maken door roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht terug te dringen. In het NPA wordt ook het belang van preventie benadrukt, zoals het stimuleren van een gezonde leefstijl door middel van sport en bewegen, om gezondheidsproblemen te voorkomen.

Integraal Zorgakkoord In september 2022 hebben diverse partijen, waaronder de Rijksoverheid, gemeenten en zorgpartijen zoals zorgverzekeraars in het Integraal Zorgkkoord (IZA) afspraken vastgelegd over te bereiken gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Om dat te bereiken zijn in het IZA zijn afspraken gemaakt over versterking van de samenwerking tussen het gemeentelijk sociaal domein en het medisch domein. Verder is afgesproken dat het preventief gezondheidsbeleid wordt versterkt om de gezondheid van de samenleving te bevorderen en de druk op zorg waar mogelijk te verlagen. Gemeenten hebben hiermee een belangrijke rol gekregen om de doelen van het IZA te realiseren. Samen met andere gemeenten hebben we een taak in het bieden van passende ondersteuning in de zelfredzaamheid van mensen en het bevorderen van een gezond en actief leven. Daarmee leveren we een belangrijke bijdrage aan het realiseren van een gezonde samenleving en het voorkomen of uitstellen dat mensen ziek worden.

Gezond en Actief Leven Akkoord Op 6 februari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. In het GALA zijn afspraken

vastgelegd vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de rijksoverheid, gemeenten, GGD’en en zorgverzekeraars. Met het GALA wordt gebouwd aan het fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040, met weerbare gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde omgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis. Met het GALA worden de volgende gemeenschappelijke doelen onderschreven: • Terugdringen gezondheidsachterstanden. • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. • Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis. • Een gezonde leefstijl. • Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. • Vitaal ouder worden. • Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur. Zowel het IZA als het GALA passen in de beweging van ‘zorg naar gezondheid’. Dit betekent dat de focus niet op ziekte en zorg ligt, maar op kwaliteit van leven en gezondheidsbevordering. Deze beweging sluit ook aan bij onze nieuwe visie op gezondheid. Deze voorliggende gezondheidsnota biedt dan ook het fundament voor de lokale vertaling en uitvoering van het GALA en het IZA.

WOZO Naast het IZA en het GALA is het landelijke programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) gestart. Dit programma bestaat uit verschillende actielijnen om ervoor te zorgen dat de ouderenzorg ook in de toekomst blijft passen bij wat ouderen willen. Eén van de actielijnen is ‘samen vitaal ouder worden’, dit sluit aan bij het IZA en het GALA.4

Regionaal en lokaal kader Friese Preventieaanpak De Friese Preventieaanpak (FPA)5 is halverwege het jaar 2020 van start gegaan, naar aanleiding van het NPA, als regionale preventie-aanpak. De ambitie van de FPA is: ‘een goede gezondheid en welzijn met gelijke kansen voor iedereen’. Alle achttien Friese gemeenten hebben zich aangesloten bij de FPA. Vanaf de start is er voor een brede aanpak gekozen, uitgaande van alle fasen van het leven (van -9 maanden t/m 67+) en rekening houdend met factoren die van invloed zijn op iemands gezondheid. De hoofdlijnen binnen de FPA zijn ‘Weten-Delen-Doen wat werkt’. Dit houdt onder andere in: weten wat werkt in de aanpak om de gezondheid van alle inwoners te bevorderen en deze kennis en ervaringen ook te delen met elkaar. Om te delen en te weten wat er werkt, werken gemeenten samen met verschillende partners. De uiteindelijke acties, het ‘doen’, vinden plaats in de eigen gemeente. In het kader van IZA en GALA ligt er een opdracht om te werken aan een regionale preventie-infrastructuur. Met de FPA hebben we binnen Friesland hier een mooie basis voor. De FPA wordt dan ook doorontwikkeld en zal dienen als de preventie-infrastructuur voor Friesland voor de komende jaren. Ook de ketenaanpakken uit het IZA en GALA worden hierbinnen geborgd.

Omgevingsvisie Gezondheid heeft een grote samenhang met de leefomgeving. In de omgevingsvisie van de gemeente Leeuwarden is gezondheid een belangrijk thema6. Eén van de ambities van de omgevingsvisie is dat de kwaliteit van de leefomgeving in 2028 voldoet aan de principes van de brede welvaart. Ook is opgenomen dat gezondheid wordt meegenomen bij de inrichting van de leefomgeving. 5.

Friese Preventieaanpak

Omgevingsvisie gemeente Leeuwarden

2. Samenvatting evenement ‘Samen Gezond’

SAMEN GEZOND

Terugkoppeling

Op 2 november 2023 was het evenement ‘Samen Gezond’. Tijdens dit evenement hebben we inspiratie gekregen en samen nagedacht over wat er nodig is om de gezondheid van de inwoners van onze gemeente te verbeteren. In dit document hebben we alle meningen en ideeën van de bezoekers samengevoegd. Deze input nemen we mee in het nieuwe gezondheidsbeleid en de keuzes die we maken. Nogmaals dank voor jullie aanwezigheid en bijdrage!

Samen maken we Leeuwarden gezonder

1/15

lacht komen, ges in je t h c a d Onge elfde moet je dez en afkomst heid n op gezond e b b e h n e s kan

Weten wat waar te vinden is

Inkomen meer gelijk

Dak boven je hoof

ortvoorzieningen

Gezond voedsel wordt betaalbaar en ongezond duurder

Pijler 1: Gelijke kansen op gezondheid

niet r deze vraag Over 20 jaa en omdat iedere , n e ll te s r e me ! ansen heeft dan gelijke k

Iedereen aandacht

Waar je wieg staat heeft invloed op je gezondheid

In elke EHBO -post een toegankelijke AED Onder juiste omstandigheden iedereen gezond, maakt niet uit waar je woont

ische zorg

Goed on

derwijs

Factoren die buiten jou als persoon liggen bepalen niet of je wel of niet gezond door het leven gaat Goede verbinding tussen reguliere en alternatieve zorg

Toegang tot zorg, ondersteuning, werk, sociaal netwerk voor iedereen, ongeacht achtergrond

Respect v oo je bent, re r wie spe voor elka ct ar

Begrijpen wat er bedoeld wordt (taal)

Vrije toegang tot sp

Zelfwaardering

Dat onze kinderen en kleinkinderen gelijke kansen krijg en om een gezond en gelukkig bestaa n te kunnen bouw en

Lunchpakket op school

Goede toegang to t gezonde voeding

n Zelf aangeve eid wat gezondh voor jou is

Goede med

Toegankelijkheid sport en zorg

Gezonde omgeving , dit moet voo r iedereen gelijk zijn

Welbevinden (geluk, liefde, geborgenheid)

Toegang tot gezond

eten en bewegen

Goede voeding

Onafhankelijk van waar je woont en je fin anciën

Zorg niet afhankelijk van financiele ruimte 2/15

Pijler 1: Gelijke kansen op gezondheid

Wat valt op?

Tijdens de brainstormsessie ‘Gelijke kansen op gezondheid’ is duidelijk geworden dat het belangrijk is om sleutelfiguren in de wijk in te zetten, die het vertrouwen hebben van de inwoners. Daarnaast is vaak aangegeven dat het waardevol is om (meer) gebruik te maken van ervaringsdeskundigen. Zij kunnen een belangrijke rol spelen voor gelijke kansen op gezondheid. Verder komt naar voren dat het belangrijk is om niet op te geven als er weerstand of tegenslag is, maar om door te zetten en te blijven zoeken naar oplossingen. Begrippen als respect, vertrouwen in elkaar en terugkoppeling zijn tijdens de brainstormsessie ook vaak genoemd.

3/15

Pijler 1: Gelijke kansen op gezondheid Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Financiën afstemmen van generatie op generatie

- Financiële steun

Kloof tussen inwoners en uitvoering (kennis en informatie over elkaar)

Wat hebben nodig?

- Continuïteit in aanpak/ duurzaamheid

- Structureel geld - Evaluatie en leren

- Gelijkwaardigheid in het netwerk

- Sleutelfiguur in de wijk - Lange adem!

- Domeinoverstijgend - Omslag in denken

- Meer samenwerken (over heg kijken/zoeken) - Verbinding zoeken, niet alleen eigen brein

- De wijk in! En tijd nemen om in gesprek te gaan

- Tijd en maatwerk - Sleutelfiguren

- Informatievoorziening

- Sleutelfiguren

- Gebruik maken van wat er al is. Bijv. bestaande vindplaatsen, zoals huisartsen, consultatiebureaus, scholen, sportverenigingen en kennis

- Handvatten - Sleutelfiguren

- Life@18

- Influencer

- Inclusie

- Ervaringskennis

Ontbreken concentratie door lege maag bij kinderen/jongeren

- Voorzieningen beter vindbaar maken (voorlichting) - Themabijeenkomsten organiseren rond taal, eten cultuur. Op wijkniveau.

- Ervaringsdeskudigen - Locatie

Subgroepen binnen de wijk mengen onvoldoende waardoor patronen niet doorbroken worden door andere inzichten

- Praktische themalessen door organisaties (praten en doen i.p.v. theorie)

- Kookinitiatieven

‘Zet vaker sleutelfiguren in’

alle input

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Wat hebben nodig?

Aannames: kan niet, past niet, te duur

- Voorlichting door ervaringsdeskundigen

- Menskracht

Geen inspraak of participatie onder inwoners

- Bestaanszekerheid - Basisinkomen - Mentale gezondheid

- Tijd en koffie - Nieuwe sleutelfiguren - Uitnodigende omgeving

- Hulp vragen/persoonlijke benadering door gemeente

- Geld

- Omdenken - Sleutelfiguren inzetten

- Jeugd

- Gebruik maken van de ruimte

- Respect

- Vertrouwen in elkaar teruggeven -

Laagdrempelig dichtbij huis Bottum-up Eigenaarschap Niet opgeven

- Uitnodigende omgeving - Tijd en koffie

- Waarderend onderzoeken (verbinding)

- Geld

- Inspireren ‘laten zien wat er kan’

- Jeugd

- Show, don’t tell - Zichtbaar maken

- Respect

- Educatie

‘Ga de wijk in en neem tijd om in gesprek te gaan met elkaar’ 4/15

en te bewegen e Ruimte om lucht, groen e n o h c s , n wone eer an autoverk ruimte, vrij v

Voedingsplanten aanwezig

Gezond eten

Gezonde, schone lucht: geen houtrook en diesel

Aandacht voor cultuur en recreatie

groene Rust in een omgeving

Uitdrogende route naar s ch pluktuinen/m ool, oestuin

Geen verontreiniging, schoon

Buiten en binnenklimaat vrij van schadelijke stoffen

Bruikbaar water

Een omgeving waar iedereen zich ar welkom voelt om te bewegen en elka r) te ontmoeten (met een groen karakte

Pijler 2: Gezonde leefomgeving

Stimulee rt komen: s in beweging te pelen en bewegen

Vrij van autoverkeer, openbaar vervoer

Een gezonde fysiek e en sociale leefomgeving nodi gt uit tot gezond gedrag. D enk hierbij aan voldoende beweg ing, gezond eten

Balans tussen groen-blauw-grijs voorzieningen

Kan ik er op de fiets komen

Biobased woningen, minder chemische middelen in de omgeving

Geen overlast van vervuilende indust rie

Omgeving die uitn odigt om te beweg en, te ontmoeten, te spelen, gezond te eten

Mogelijkheden voor mensen met beperking om te kunnen bewegen

Rookvrij/drank met mate

Veilig Omgeving waar je fijn, gezond kunt leven, zonder stress of psychische belasting, waar je geluk ervaart

Tapwater

Veilige en aa ntrekkelijke voet en fietspade n

Veel natuur en biodiversiteit

Ontmoeten

5/15

Pijler 2: Gezonde leefomgeving

Wat valt op?

Om een gezonde leefomgeving te creëren, is het volgens veel bezoekers belangrijk om de inwoners te verleiden tot ontmoeting en beweging. Het is hiervoor belangrijk dat de leefomgeving aantrekkelijker en veiliger gemaakt wordt. Verder is tijdens de brainstormsessie ‘Gezonde leefomgeving’ vaak genoemd dat het belangrijk is om bewoners te betrekken en te enthousiasmeren. Hierbij is het belangrijk dat initiatieven die bijdragen aan een gezonde leefomgeving gesteund worden. Minder parkeerplaatsen is een veel genoemde oplossing voor het maken van een gezonde(re) leefomgeving. Ook is duidelijk dat er meer creatieve kennis gebruikt mag worden. Denk aan kleurrijke gebouwen en Street art.

6/15

Pijler 2: Gezonde leefomgeving

alle input

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Wat hebben nodig?

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Wat hebben nodig?

De auto neemt te veel fysieke openbare ruimte in beslag

- Toegankelijkheid gebieden - Financiële ruimte - 15 minuten

- Barrières weghalen - Specifieke creatieve kennis

Auto neemt teveel ruimte

- Geld

- Auto niet dominant - Kiezen voor groen en spelen bij ontwikkelingen - Verleiden tot ontmoeting

- Minder of geen parkeerplek

- Fietsbeschikbaarheid voor de kleine beurs - Voor fietsers en voetgangers altijd groen (snelste route) - Minder parkeergelegenheid - Deelauto’s en deelscooters stimuleren

- Neutrale ambassadeur

- Wandel- en fietsroutes

- Verlichting en overzicht

- Beter en betaalbaar OV - Verhogen veiligheid fiets- en voetpaden

- Inrichting kinderwijken

- Eerlijkheid - Kinder stedenbouwen

- HUB’s voor de auto - Financiën

- Kies en hou vast

- Hoogwaardige vergroening (tegelwippen)

- Kleur/fleur gebouwen - Specifieke creatieve kennis

- Elke wijk en elk dorp een eigen aanpak

- Participatie: bewoners mee krijgen

- Speelaanleidingen tussen woningen en op centrale plek hoogwaardig spelen

- Goed toezicht

- Sociale kaart - De wijk/het dorp in

- Auto’s beperken, meer fietsen/ voetgangers

- Minder regeldruk - Verkeersmaatregelen ten ten goede van voetgangers en fietsers

- Eigenaarschap - Verbinden van initiatieven - Supporten van bestaande initiatieven (formeel/informeel)

- Fysieke ruimte - Beleidskeuze - Geld

- Street art - Ontmoetingsplek buiten/binnen

- Voldoende budget

- Sociale voedsel/tuin - Gratis sporten, meedoen - Goedkoop, laagdrempelig voedselaanbod - Leefomgeving, aantrekkelijk bewegen, recreëren, ontmoeten, veiligheid - Schoon, heel en veilig

- Schone lucht/niet roken - Multidisciplinair netwerk

- Gezondheidsaanbod afgestemd voor iedereen

- Inventariseren van de vraag

Beton/grijs in achterstandswijken

‘Omgeving waar je fijn, gezond kunt leven, zonder stress of psychische belasting en waar je geluk ervaart’

Gebrek aan een laagdrempelig gezondheidsaanbod (binnen, buiten, ontmoeten)

‘Betrek inwoners bij de inrichting van de leefomgeving’ 7/15

ergiek

Dat je je en voelt

Zingeving, erbij horen

Balans, aandacht en gezien worden

Stress en ontspanning t in evenwich

Stress

Dat je hoofd en lijf in balans is

In balans

Pijler 3: Mentale gezondheid

Een belangrijk onderwerp voor ieder persoon (niet alleen voor mensen met depressie)

Grenzen aangeven

esteldheid

Hoe belastbaar be n je: hoeveel kan je br ein aan?

Zelfregie

Een geheel maatschappelijk pr obleem

Lekker in je vel zitten

Rust – socia prikkels

Ook als je goed in je vel zit is het belangrijk om je hier bewust van te zijn, om je mentale gezondheid te waarborgen

Praten

Relativeren gebeurteniss met impact

e Tijd voor jez

Focus op waar je invloed op hebt

Sociale afstand

Invloed van social media le

Fysieke g

Ontspannen, overzicht en rust

hebben Vitaliteit

Omgeving, opvoed ing en aanleg hebben in vloed op mentale gezond heid

Positieve gedachten

t om te Energie heb n wat je wilt kunnen doe

Angst

Emoties onder controle

Ruimte voor jezelf en anderen hebben

Genieten van dingen

Veerkracht

Bepaalde din gen waardoor je achter kan lopen, denk aan ADHD

Geestelijk welbevinden

Omgeving: vrienden, familie, school

Mindfull

8/15

Pijler 3: Mentale gezondheid

Wat valt op?

Tijdens de brainstormsessie ‘Mentale gezondheid’ is duidelijk geworden dat het voor een goede mentale gezondheid belangrijk is om stressfactoren weg te nemen. Ook zijn veel bezoekers het eens dat mensen meer pauzes en meer rustmomenten moeten hebben. Verder is duidelijk dat er aandacht moet zijn voor initiatieven en mogelijkheden in de wijk. Als concreet idee wordt het stimuleren van schermvrije challenges genoemd. Begrippen als gehoord en gezien worden, nieuwsgierigheid en voldoende sociale contacten zijn tijdens de brainstormsessie vaak genoemd.

9/15

Pijler 3: Mentale gezondheid

alle input

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Begin bij de basis

- Ruimte voor zelfregie

Niet kunnen doen wat je leuk vindt

- Tijd creëren, meer aanbod

Te weinig bewustwording hoe mentaal gezond te blijven

- Nieuwsgierigheid

- Jongeren in de wijk opzoeken

- Gehoord en gezien worden

- Gezien en gehoord worden - Ouders betrekken

- Voorlichting: website, Amaryllis - Carrousel van mentale gezondheid: gratis, goedkoop kunnen proberen: denk aan mindfullness

- Jongeren Onzekerheid

- Tijd voor jezelf nemen - Sporten, dus sportschool minder duur

- Stressfactoren wegnemen Te weinig ondersteuning (recovery)

Stimuleren van bewustzijn

- Veilig thuisbasis

- Faciliteiten in de wijk, initiatieven

- Positiviteit

- Breek niet verder af wat er (nog) is in de buurt

- Accepteren

- Weet waar moet je zijn

- Meditatie

- Schermvrije challenges

- Positieve sociale omgeving

- Inzicht in je patronen, mechanismen en gedrag - Handvatten aanreiken - PAID model in jip en janneke uitvoering

Gebrek aan bewustwording van persoonlijke overtuigingen

- Preventieve aanpak - Maatgericht werken, aansluiten bij de behoefte

- Goed werkgeverschap belonen

- Ruimte bieden aan initiatieven die onderdeel van de oplossing kunnen zijn

- Mindfullness in onderwijs

- 9 tot 5 baan hoeft niet de norm te zijn

- Pauzes op basisscholen zonder tv

- Het is oké om pauze te nemen

- Rust hoef je niet te verdienen

- Gemeente moet als voorbeeld dienen om de nieuwe sociale norm te laten zijn

- Pauzes, rust nemen - Pauzebeleid, prikkelvrij - Coaching - Veel bankjes en groen - Spreuken op stoeptegels

- Maak gebruik van kennis die er al is - Boek van de dagelijkse stoicijn - Aandacht voor mentale gezondheid vanaf jongsafaan

- Fysieke omgeving

‘Het is oké om pauze te nemen’

‘Er is teveel maatschappelijke druk. Er zijn te hoge verwachtingen.’ 10/15

Goed voor jezelf zorgen en voor je omgeving

ten Lekker genie

Met plezier door het leven te gaan

Om zonder zorg gezond te blijven

Te genieten van alles wat op je pad

Mee blijven

komt

doen

De natuur in: wandelen enzovoort

In beweging blijven

Actief en fit na je pensioen

cten Sociale conta

Voldoende sociale contacten

Pijler 4: Gezond ouder worden

Uit het verzorgingshuis te blijven

Fit blijven (mentaal en fysiek)

Zolang mogelijk zo nder medicijnen/ geen chronische zi ekten

Actief bezig blijven met diverse activiteiten in het leven

ond Mentaal gez

Mensen ontmoete

Gezond eten

Hoge leeftijd

Zo lang m ogelijk genieten

Actief blijven

Niet eenzaam en met weinig tot geen gebreken (vitaal) en zelfstandig kunnen leven

Zolang mogelijk mobiel blijven

Zelfstandig kunnen blijven wonen

Genieten

Positief geprikkeld blijven door uitdagingen in eigen leefomgeving

liefde, Integraal plaatje: beeld, e voeding, ruimte in jezelf, gezond woning, schone lucht, geschikte tera bewegingsaanbod et ce

Plezierig leven

11/15

Pijler 4: Gezond ouder worden

Wat valt op?

Gezond ouder worden kan volgens bezoekers door meer beweegmogelijkheden aan te bieden in wijken en buurten. Ook is het belangrijk om ongezonde keuzes moeilijk(er) te maken en een gezonde leefomgeving te creëren. Verder is er tijdens de brainstormsessie van ‘Gezond ouder worden’ gebleken dat het aanmoedigen van kleinschalige burgerinitiatieven gewenst is en dat het goed is om in te zetten op preventie. Begrippen als mienskip, sociale contacten en woningbouw zijn tijdens de brainstormsessie vaak genoemd.

12/15

Pijler 4: Gezond ouder worden

alle input

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Wat hebben nodig?

Wat is het probleem?

Wat is de oplossing?

Wat hebben nodig?

Sociale contacten en eenzaamheid

- Stimuleren van kleinschalige burgerinitiatieven: spelletjes, breien, koffieclubjes, handwerken

- Een ruimte - Contactpersoon in wijk/ dorp - Materialen - Mond-tot-mondreclame - Buurt en wijkbladen (vrouwen van nu)

Druk op de gezondheidszorg

- Sturen met geld

- Budget

- Noaberschap/mienskip

- Verplicht maatschappelijke stage

- Minder verantwoording

- Korte lijntjes

- Preventie

- Bewustwording

- Successen bekend maken

- Positieve berichtgeving

- Gezonde leefomgeving

- Ongezonde keuzes moeilijk maken

- Bereiken van de mensen die je wilt bereiken

- Hoe bereik je de mensen die je wil bereiken?

- Koffiehoekjes stimuleren in supermarkten

Woningen voor ouderen

- Samen eten en koken in de wijk/ dorp

- Een geschikte ruimte - Mond-tot-mond reclame - Dorps/wijkreclame

- Meer bewegingsaanbod in iedere wijk/buurthuis/dorp

- Er is aanbod nodig - Toegankelijker/ laagdrempelig maken - Dichtbij - Financieel laagdrempelig

- Huizenruil, bij voorkeur in de eigen wijk

- Afspraken woningbouwcorporaties

- Projectontwikkelaars: minimumpercentage voor senioren

- Huizen

- Corporatie met elkaar en voor elkaar. Wooncomplex gericht op met elkaar samenleven

- Pilot: inspelen op bestaand initiatief

- Langere termijnvisie planning woningbouw

- Aanpassing landelijk beleid naar de regio

‘Er is te weinig bekend welke activiteiten er voor ouderen zijn’

Bewustzijn over op tijd gezond oud worden

- APK met positieve insteek. Positieve gezondheid. Focus op gezondheid, leefstijl en mentaal - Vitaliteitscoach gratis - Financiële beloning - Bonuskaart bij gezonde levensstijl

‘Je hebt een reden nodig om je bed uit te komen’ 13/15

En nu? Dit evenement was voor ons een begin van een samenwerking met inwoners en professionals. Wij zijn heel blij met al jullie input. We nemen de meningen en ideeën mee in ons nieuwe gezondheidsbeleid. Nadat het beleid is goedgekeurd door het college van burgemeester & wethouders en de gemeenteraad, delen wij dit met jullie. Heb je in de evaluatie aangegeven betrokken te willen blijven bij de uitvoering van het beleid? Dan hoor je later nog meer van ons.

n Beleid uitvoere 2024 - 2028 Evenement Samen Gezond

Terugkoppeling evenement

Vertalen naar beleid

Beleidsplan gereed

(2 november 2023)

(december 2023)

(nov/dec 2023)

(feb/maart 2024)

Draagt bij aan een gezonder Leeuwarden

14/15 19

SAMEN GEZOND

Bedankt en we hopen dat u nog in de toekomst ee eens met ons m denkt!

15/15

3. Terugblik vorige gezondheidsnota ‘Samen bewegen naar een gezonde gemeente’ Het vorig beleid ‘Samen bewegen naar een gezonde gemeente 2018-2022’ had drie speerpunten: het bevorderen van een gezonde leefstijl, sportstimulering en vitale sportverenigingen. Dit is een smalle benadering van gezondheid en richt zich met name op de lichamelijke gezondheid. De huidige trends en ontwikkelingen vragen om een bredere visie op gezondheid. Daarom wijzigen we met deze nota van koers. Waarbij we bij gezondheid naast de lichamelijke gezondheid ook aandacht hebben voor mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Deze brede blik op gezondheid wordt ‘positieve gezondheid’ genoemd. Desondanks biedt het vorige beleid nog wel nuttige aanknopingspunten en is het goed om op een aantal onderwerpen terug te komen, zoals: AED’s, de JOGGaanpak en de buurtgezondheidscoach. Evaluatie van deze onderwerpen heeft tot bijstelling van de aanpak geleid.

AED’s Wat betreft de AED’s was het doel om een hartveilige gemeente te zijn, vol met 6 minuten zones. Dit betekent dat er binnen 6 minuten gestart kan worden met reanimatie bij een hartstilstand. Sinds begin 2023 hebben we een subsidieregeling beschikbaar voor AED’s, buitenkasten onderhoud en opleidingen voor burgerhulpverleners. Al deze elementen zijn nodig om Leeuwarden een hartveilige gemeente te laten zijn, vol met 6-minutenzones. We hebben een relatief goede dekking van AED’s in de gemeente. De regeling (en ingekochte AED’s) hebben hieraan bijgedragen. Maar een optimaal en blijvend dekkend netwerk vragen om het continueren van de subsidieregeling en dus investering hierin. Ook burgerhulpverleners hebben jaarlijks een herhalingscursus nodig. De regeling ziet hartveiligheid als een gedeelde verantwoordelijkheid en de gemeente bekostigd 50% van de kosten. Deze subsidieregeling continueren we om te blijven werken aan dit doel.

JOGG-aanpak Gemeente Leeuwaren is sinds 2015 een JOGGgemeente. Dit geven we vorm door middel van de JOGG-aanpak. De JOGG-aanpak richt zich op het structureel gezonder maken van de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien.7 In 2021 is JOGG landelijk geëvalueerd. Hieruit is geconcludeerd dat JOGG in potentie zorgt voor meer (en gezonde) levensjaren, een vergrote arbeidsmarktdeelname en een besparing van 2,72 euro aan ziektekosten per persoon per jaar.8

Binnen de JOGG-aanpak bestaat al langer het breder kijken naar gezondheid. Zo stond de afkorting van JOGG voorheen voor ‘Jongeren Op Gezond Gewicht’ en is dit veranderd naar ‘Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst’, omdat de JOGG-aanpak tegenwoordig veel meer omvat. Er wordt gestreefd naar een leefstijltransitie van ongezond naar gezond leven. De JOGG-aanpak sluit goed aan bij de richting van deze gezondheidsnota. Om deze reden continueren we de aanpak en borgen we JOGG nog beter en steviger. De ambities en doelen zijn duidelijker geformuleerd, zodat de JOGG-aanpak aansluit bij de brede visie en ook beter te monitoren en evalueren is.

Buurtgezondheidscoach Tot slot heeft er een evaluatie van de combinatiefunctionarissen plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze evaluatie zijn we gestopt met de financiering van een buurtgezondheidscoach. De buurtgezondheidscoach had onvoldoende meerwaarde ten opzichte van de buurtsportcoaches en de JOGGregisseurs. Wel blijven we vanuit sport en gezondheid in gesprek met bv SPORT hoe we gezondheid ook bij de buurtsportcoaches onderdeel kunnen laten zijn.

https://jogg.nl/jogg-aanpak

https://jogg.nl/nieuws/oecd-concludeert-jogg-aanpak-iskostenbesparend#:~:text=In%202021%20nam%20de%20 internationale,persoon%20per%20jaar%20in%20Nederland.

4. Overzicht data per wijk en dorp Wijk

Gebied

Leeuwarden Oost

Bronnen: Inwonersenquête 2022 en GGD gezondheidsmonitor 2022

Ervaren (lichamelijk) gezondheid (zeer) goed, uitstekend

Vertrouwen in de toekomst (helemaal) eens

Ernstig overgewicht

Roken

Problematisch alcohol gebruik

Verbonden met wijk/ dorp (helemaal) eens

Voldoende groen in de omgeving

Voldoende beweeg mogelijkheden

Binnenstad

Stad

Potmargezone

Stad

Oud-Oost

Stad

Sonnenborgh e.o.

Stad

Westeinde e.o.

Stad

Vossepark & Helicon

Stad

Huizum-West

Stad

Nijlân & De Zwette

Stad

Heechterp & Schieringen

Stad

Camminghaburen e.o.

Stad

Bilgaard & Havankpark e.o.

Stad

Vrijheidswijk

Stad

Dokkumer Ie e.o.

Dorpen

Stiens e.o.

Dorpen

Aldlân & De Hemrik

Stad

Goutum

Stad

Hempens/Teerns & Zuiderburen

Stad

De Zuidlanden

Stad

Dorpen Zuid-Oost

Dorpen

Dorpen Zuid-West

Dorpen

Grou e.o.

Dorpen

GEMEENTE LEEUWARDEN

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leeuwarden&id=a9824e9b-c461-4166-b00e-1e699858d387