GemLwd Visie Fietsop1.pdf

De toelichting op de geraamde bruto kosten en de mogelijke planning van maatregelen wordt gegeven in bijlage 3. De bekostiging als zodanig is nog niet uitgewerkt in dit visiedocument. Als uitgangspunt wordt genomen dat de gemeente een substantieel deel van de kosten draagt, maar de kansen worden verkend om een deel via cofinanciering te dekken. Die mogelijkheden lijken reëel omdat ook andere overheden (rijk, provincie, Europa) beleidsdoelen hebben die direct raken aan onze ambities.

1. Brons: (periode van de acties is aangegeven tussen haakjes achter de tekst) Beleidsspeerpunten 1 t/m 6

BRONS

1. Ketenmobiliteit

Doorgaan met inzet op ketenmobiliteit, stallingsvoorzieningen in combinatie met deelconcepten, Openbaar Vervoer en eventueel collectief vervoer 

2. Mobiliteit zonder bezit voertuig

Voortzetting Werk Slim, Reis Slim en ontwikkeling deelconcepten met werkgevers

(2021 - 2030)

3. Fietsnetwerk op orde

Optimaliseren Verkeerslichten op belangrijke fietsroutes en installeren wachttijd-voorspellers en regen-sensoren

(2021 - 2027)

Saneren van stoepranden, hoogteverschillen, paaltjes en hekjes op fietsroutes (indien mogelijk) 

(2021 - 2027)

Onderzoek naar de mogelijkheid om de voorrangssituatie bij rotondes binnen de bouwde kom te wijzigen met fietsers en voetgangers in de voorrang 

(2021 - 2027)

Aanpak (fiets)verkeersonveilige situaties  4. Fietsgebruik

(2021 - na 2030)

(2021 - na 2030)

E-bikes laten ervaren door forenzen en promotie (reeds lopende actie binnen Werk Slim, Reis Slim) 

(2021 - 2023)

De markt (o.a. fietshandelaren) betrekken bij communicatie- en marketingcampagnes 

(2021 - 2030)

Met basisscholen in gesprek om halen en brengen van kinderen per fiets te stimuleren, i.c.m. veilige schoolomgeving 

(2021 - 2027)

Met werkgevers zorgen voor behoud auto-km vergoeding bij gebruik fiets 

(2021 - 2027)

Continuering Werk Slim, Reis Slim en andere gedragsbeïnvloedingscampagnes 

(2021 - 2030)

5. Schone, leefbare, gezonde gemeente

Thematische routes in de gemeente Leeuwarden introduceren 

(2021 - 2027)

6. Stallingsvoorziening

Stimuleren van gebruik van bewaakte en overdekte stallingen door brede communicatie 

(2021 - 2030)

bestaande stallingen op maaiveld behouden en eventueel uitbreiden 

(2021 - 2023)

Realisatie van 600-800 extra gratis te gebruiken overdekte en bewaakte stallingen 

(2021 - 2027)

15 miljioen

29

2: Zilver (periode van de acties is aangegeven tussen haakjes achter de tekst) Beleidsspeerpunten 1 t/m 6 1. Ketenmobiliteit

ZILVER (Inclusief alle genoemde maatregelen uit Brons) Gemak ketenmobiliteit promoten als alternatief voor eigen auto 

(2021 - 2030)

2. Mobiliteit zonder bezit voertuig 3. Fietsnetwerk op orde

Ongelijkvloerse kruising spoor Huizum-West – Binnenstad door verdiepte ligging spoor en uitplaatsing emplacement (spoor-1) 

(2028 - na 2030)

Fietsnetwerk binnen bebouwde kom op hoofd- en secundaire fietsverbindingen zichtbaar maken door rode asfalt of betonverharding. Buiten bebouwde kom grijze asfalt- of betonverharding  (2021 - 2027) (Woon)straten die onderdeel zijn van een belangrijke fietsverbinding vormgeven als fietsstraten  4. Fietsgebruik

5. Schone, leefbare, gezonde gemeente

(2021 - 2030)

Uitwerken en uitvoeren overkoepelende communicatie- en marketingstrategie (zoals aansluiten bij keuze bepalende gebeurtenissen) 

(2021 - na 2030)

Organisatie fietsevenementen voor (inter)nationale profilering Leeuwarden 

(2021 - na 2030)

Communicatie en marketing laten aansluiten bij keuzebepalende gebeurtenissen 

(2021 - 2023)

Nederlanders met een migratie achtergrond makkelijker mee laten doen door mobiliteit te geven per de fiets via een fietscursus 

(2021 - 2030)

Onderzoek fietsregeling voor aanschaf fiets of E bike voor gezinnen met minder besteedbaar inkomen 

(2021 - 2027)

Onderzoek of we AFAC fietsen (na opknappen) beschikbaar stellen voor mensen met een lager besteedbaar inkomen  (2021 - 2027) Alle kinderen een fiets en fietsonderwijs (2021 - 2027) 6: Stallingsvoorziening

Experimenten met pop-up fietsenstallingen om piekbelastingen te kunnen opvangen (2021 - 2027)

40 miljoen (15 miljoen + 25 miljoen)

30

3. Goud: (periode van de acties is aangegeven tussen haakjes achter de tekst) Beleidsspeerpunten 1 t/m 6

GOUD (Inclusief alle genoemde maatregelen uit Zilver en Brons)

1. Ketenmobiliteit

2. Mobiliteit zonder bezit voertuig 3. Fietsnetwerk op orde

Alle fietsroutes met asfalt of betonverharding 

(2021 - na 2030)

Onderhoudsniveau op (hoofd)fietsroutes op hoogste onderhoudsniveau 

(2021 - na 2030)

Realisatie rechtstreekse fietsverbindingen om omrijdfactor naar 1,4 te brengen (inclusief fietsaquaduct naast spooraquaduct Van Harinxmakanaal) 

(2021 - na 2030)

Breedtes van fietspaden in hoofdnetwerk volgens CROW richtlijnen, tenzij er zwaarwegende bezwaren zijn + snelle fietsverbindingen omliggende dorpen en steden 

(2021 - na 2030)

Fietsinfrastructuur op- of langs 60 km wegen 

(2021 - 2030)

4. Fietsgebruik

Nauwkeurig per doelgroep nagaan wat belangen, behoeften en belemmeringen zijn en gedragsbeïnvloeding daar op afstemmen  (2021 - 2027)

5. Schone, leefbare, gezonde gemeente

Verblijfskwaliteit en actieve mobiliteit als uitgangspunt voor stadsontwikkeling 

(2021 - na 2030)

Met partners nagaan of de fiets succesvol kunnen inzetten in reactiveringsprogramma’s en programma’s voor begeleiding naar werk  6: Stallingsvoorziening

50 miljoen (40 miljoen + 10 miljoen)

31

(2021 - 2030)

Bijlagen

32

Bijlage 1: Overzicht fietsbeleid gemeente Leeuwarden Jaar

Document en inhoud fietsbeleid

Projecten

2003 2006

GVVP 2003 – 2010: De complete stad bereikbaar Richtingwijzer Fiets: Doel: Stimuleren fietsgebruik op korte afstanden (tot 7,5km) zodat de fiets een volwaardig, aantrekkelijk en verkeersveilig alternatief wordt voor de auto op die afstand. • Comfort hoofdfietsroutes verbeteren • Handhaven fietsgebruik op 10% van totaal aantal verplaatsingen • Directheid fietsverbindingen verbeteren • Bieden van voldoende en kwalitatief goede stallingsmogelijkheden • Afname van letselongevallen met fietsers -25% tussen 2003 en 2008.

Gerealiseerd 2003 – 2010: • Fietsers in voorrang op binnenring • Fietsroute Oost, Noord, Zwette • Fietsenstallingen binnenstad • Park @ Bike Goutum

2011

GVVP 2011 – 2025: De Complete stad bereikbaar. Doel: Uitbouwen belangrijke positie van de fiets in de mobiliteit van Leeuwarden. 42% van de verplaatsingen tot 7,5km geschiedt met de fiets. • Een samenhangend fietsnetwerk: kwalitatief hoogwaardig, sociaal- en verkeersveilig en comfortabel; - Rechtstreekse verbindingen - Veilige fietsoversteken op de stadsring - Goede fietsinfrastructuur langs de stadsring op parallelwegen - Ondersteunende maatregelen op hoofdfietsroutes zoals wachttijdvoorspellers • Voldoende aanbod van fietsenstallingen (vooral bij station) • Directheid fietsverbindingen verbeteren

2013

Richtingwijzer Fiets 2013 – 2025 (uitwerking fietsbeleid GVVP 2011) Doel: Aandeel fiets op korte afstand (<7,5km) verhogen van 42% naar 50%. Opnieuw twee pijlers: fietsinfrastructuur en stallingen. Maar nu ook aandacht voor gedragsbeïnvloeding. Infrastructuur: samenhangend en kwalitatief hoogwaardig netwerk; Samenhang, directheid, aantrekkelijkheid, veiligheid en comfort Stallingen: voldoende stallingsruimte met voldoende voorzieningen; Handhaving stallingsruimte in kernwinkelgebied, gratis, overdekte en bewaakte stallingen in de binnenstad, gebruik stallingen belonen (gedragsbeïnvloeding), bagagekluizen bij stallingen, verruiming openingstijden, stallingsruimte stationsgebied, inspelen op stallingsbehoefte bij transferia en bushaltes. • Binnen de stadsring fietsers op rotondes in de voorrang (m.u.v. voormalige oostelijke ringweg • In woonwijken fietser op rotondes in de voorrang • Fietsstraten Emmakade zuidzijde en Tynjedijk-Huizumerlaan

• Pilot wachttijdvoorspellers bij 4 kruisingen • Verkorten wachttijden bij verkeersregelinstallaties • Infrastructuur (gerealiseerd): - Fiets- en voetgangerstunnel Oostergoplein - Fiets- en voetgangerstunnels Drachtsterplein (4) - Fiets- voetgangerstunnel Van Loonstraat - Fiets- en voetgangersburg en route bij Aquaduct Langdeel • Infrastructuur (gepland): - Ongelijkvloerse kruisingen Van Harinxmakanaal langs Drachtsterweg en Westelijke invalsweg - 3x ongelijkvloerse oversteken (op hoofd-fietsroutes) voor fietsers- en voetgangers bij Europaplein - 3x ongelijkvloerse kruising met Drachtsterweg ten zuiden van VHXMKNL 10x ongelijkvloerse oversteken Haak om Leeuwarden - 2x ongelijkvloerse oversteken Overijsselse weg - Verkeersveilige en gelijkvloerse oversteken Valeriusstraat en Julianalaan. - Opwaarderen hoofdfietsroutes Tesselschadestraat en Harlingertrekweg

33

Jaar

Document en inhoud fietsbeleid

Projecten

20132014

Notitie Model aanpak veiliger fietsen Leeuwarden (aanvulling Richtingwijzer Fiets (2013 – 2025) Opgesteld op basis van afspraken tussen VNG en Ministerie IenW.

Specifieke inrichtingsmaatregelen voor een aantal verkeersonveilige situaties: • Westelijke (en oostelijke) aansluiting Kanaalstraat – A. Vondelingweg • Kruispunt Nieuwe Buren – Vijzelstraat • Extra accentueren rotondes met fietsers in de voorrang: Hoeksterend – Noorderweg/NoorderwegGroeneweg/Harlingerstraatweg-Spanjaardslaan • Accentueren fietsoversteek Planetenlaan – Saturnuslaan Overige maatregelen: • Betere benutting stallingscapaciteit station (2016- 2017) • Continuering handhavingsacties fout gestalde fietsen en weesfietsen (doorlopend) • Promotieacties fietsparkeren binnenstad (2015-2019) • Fietsvaardigheidstraining elektrische fietsen (2015 en continuering bij succes) • Continuering educatieprojecten

2018

Mobiliteit 2019 – 2050 Leeuwarden • DE FIETS OP 1! Leeuwarden wil fietsstad nummer 1 worden in Nederland binnen 4 jaar! • Fiets speelt een belangrijke rol in ketenmobiliteit. Leeuwarden wil dat ondersteunen met bijvoorbeeld goede stallingsvoorzieningen met oplaadmogelijkheden en ruimte geven voor aanbieders van (deel)fietsen • Meer nadruk op fietsen en e-bikes en rekening houden met toegenomen snelheid van fietsen (met name e-bikes) • Fiets komt in beeld voor fossielvrije stadsdistributie

2019

Notitie: Balans fiets-parkeren binnenstad Leeuwarden • Steven naar aandeel fiets van 50% voor stedelijke verplaatsingen • Ook inzetten op gebruik fiets voor langere afstanden (a.g.v. introductie (snelle) elektrische fietsen) 1. Realisatie van een extra gratis te gebruiken, overdekte en bewaakte stalling; 2. Onderzoek naar (in samenhang met 1) de mogelijkheid gratis en bewaakte Pop-up stalling t.b.v. het opvangen van de piekmomenten (met name zaterdagmiddag); 3. Het stimuleren van het gratis gebruik van de overdekte en bewaakte stallingen; 4. Handhaven van de bestaande stallingen op maaiveldniveau in het openbaar gebied, en waar mogelijk (beperkt) uitbreiden; 5. Handhaving: actualiseren wegsleepregeling; 6. Brede communicatie ten aanzien van fiets-parkeren in- en rond het binnenstad.

34

Bijlage 2: Richtinggevende uitspraken College van Rijksadviseurs Het college van rijks adviseurs heeft in april 20206 een studie uitgebracht die laat zien dat fietsen een middel kan zijn om een aantal majeure stedelijke problemen aan te pakken:

• minder ruimtegebruik; • meer verblijfskwaliteit • minder overlast van mobiliteit; • meer duurzaamheid.

Uit deze studie komen een aantal richtinggevende uitspraken. Deze zijn ook voor Leeuwarden relevant en bieden aanknopingspunten voor integratie van fietsbeleid met andere beleidsvelden.

In de binnenstad van Den Haag worden hier positieve ervaringen mee opgedaan. In Groningen reguleert men parkeren van fietsen met fietsstewards.

Een aantal belangrijke richtinggevende uitspraken zijn:

• Snelheid en verblijfskwaliteit gaan niet altijd goed samen. Maak dit zichtbaar door een hiërarchie van routes en parkeervoorzieningen;

• Stedelijke ontwikkeling waarbij actieve vormen van mobiliteit (wandelen, fietsen, steppen, skaten etc) centraal staan vraagt om een geconcentreerde bebouwing, menging van functies en hoge kwaliteit van de openbare ruimte. Kortom: bouw woningen, werk en voorzieningen zoveel mogelijk op fietsafstand van elkaar.

• En in aansluiting op het voorgaande: er is een diversiteit aan fietsers. De forens wil graag snel van A naar B terwijl de recreatieve fietser meer uit is op beleving. Speel daarop in door een differentiatie in routes;

In de Zuidlanden en Middelsee doen we hier al ervaringen mee op, maar ook bij transformaties rondom het stationsgebied, het Cambuurstadion een Heechterp; • Stel in drukke gebieden de verblijfskwaliteit centraal. Het stimuleren van fietsgebruik is hierbij een optie maar niet de enige omdat de fiets soms ook tegen zijn grenzen aanloopt. Haal waar mogelijk daarom het fiets-parkeren uit het straatbeeld en overweeg mogelijkheden van Park&Walk.

6 College van Rijksadviseurs: ‘Naar een schaalsprong op de Fiets’, april 2020.

35

• Door de komst van snelle E-bikes is de fiets een aantrekkelijk alternatief voor afstanden tot 15 of 20 kilometer. Investeren in hoogwaardige, aantrekkelijke en comfortabele routes is daarom raadzaam. Ontwerp op snelheid, beleving en uiteraard veiligheid; • Experimenteer met nieuwe concepten om overlast te beperken en de potenties van de fiets ten volle te benutten. Dat kan bijvoorbeeld op het gebied van stadsdistributie, deelfietssystemen of fietsenstallingen.

Bijlage 3: Routeplanning sprint voorwaarts Fiets op 1 Bijlage 3a: Acties intensiveren fietsbeleid Maatregel

Indicatie kosten tot 2030

2021 – 2023

2024-2027

2028 – 2030

Na 2030

N ET WE R K Breedtes van fietspaden in hoofdnetwerk volgens CROW richtlijnen, tenzij er zwaarwegende bezwaren zijn

€ 35.000.000

Fietsnetwerk BIBEKO op hoofd- en secundaire fietsverbindingen zichtbaar maken door rode asfalt of betonverharding. BUBEKO grijze asfalt- of betonverharding

€ 20.000.000

Realisatie rechtstreekse fietsverbindingen om omrijdfactor naar 1,4 te brengen (inclusief fietsaquaduct naast spooraquaduct Van Harinxmakanaal)

PM

Ongelijkvloerse kruising spoor Huizum-West – Binnenstad door verdiepte ligging spoor en uitplaatsing emplacement

PM

Veilige fietsinfrastructuur op 60km wegen Snelle fietsverbindingen met steden en kernen in omgeving i.s.m. provincie en buurgemeenten

zie 1e rij

(Woon)straten die onderdeel zijn van een belangrijke fietsverbinding vormgeven als fietsstraten

€ 10.000.000

CO M F O RT E N VE I LI G H E I D Onderzoek naar de mogelijkheid om op meer rotondes binnen de bebouwde kom de voorrangssituatie te wijzigen naar fietsers en voetgangers in de voorrang

PM

Aanpak verkeersonveilige situaties

€ 10.000.000

Stoepranden, hoogteverschillen, paaltjes en hekjes op fietsroutes – indien mogelijk - saneren

€ 1.000.000

Optimaliseren VRI’s op belangrijke fietsroutes en installeren wachttijdvoorspellers en regensensoren.

€ 500.000

Alle fietsroutes met asfalt of betonverharding

PM

Onderhoudsniveau op (hoofd)fietsroutes van hoog niveau houden

PM

Kosten zijn indicatief (+/- 40%) op basis van eenheidsprijzen. De arcering geeft aan wanneer het in uitvoering nemen van een maatregel realistisch wordt geacht en tot wanneer de uitvoering (minimaal) moet duren.

36

Maatregel

Indicatie kosten tot 2030

2021 – 2023

2024-2027

2028 – 2030

Na 2030

PA R K E R E N E N V O O R Z I E N I N G E N V O O R F I E T S E R S Realisatie van 600-800 extra gratis te gebruiken overdekte en bewaakte stallingen

€ 3.000.000

Experimenten met pop-up fietsenstallingen om piekbelastingen te kunnen opvangen

€ 20.000

Stimuleren van gebruik van bewaakte en overdekte stellingen door brede communicatie

€ 20.000

Bestaande stallingen op maaiveld behouden en eventueel beperkt uitbreiden

€ 20.000

Handhaving door actualiseren wegsleepregeling om overlast van fout gestalde en weesfietsen tegen te gaan

n.v.t.

C O M M U N I C AT I E , M A R K E T I N G E N G E D R A G S B E Ï N V L O E D I N G Uitwerken en uitvoering overkoepelende communicatie- en marketingstrategie

€ 150.000

E-bikes laten ervaren door forenzen en promotie (reeds lopende actie binnen WSRS)

Budget WSRS

Thematische routes in de gemeente Leeuwarden introduceren

€ 15.000

Fietshandelaren betrekken bij communicatie- en marketingcampagnes

€ 1.500

Met basisscholen in gesprek om halen en brengen van kinderen per fiets te stimuleren, i.c.m. veilige (autoloze?) schoolomgeving

€ 1.500

Met werkgevers zorgen voor behoud auto-km vergoeding bij gebruik fiets

n.v.t.

Continuering WSRS en andere gedragsbeïnvloedingscampagnes

Budget WSRS

Kosten zijn indicatief (+/- 40%) op basis van eenheidsprijzen. De arcering geeft aan wanneer het in uitvoering nemen van een maatregel realistisch wordt geacht en tot wanneer de uitvoering (minimaal) moet duren.

37

Bijlage 3b: Acties integreren fietsbeleid

Maatregel

Indicatie kosten tot 2030

PA R K E R E N E N V O O R Z I E N I N G E N V O O R F I E T S E R S R U I M T E L I J K E P L A N V O R M I N G Verblijfskwaliteit en actieve mobiliteit als uitgangspunt voor stadsontwikkeling

n.v.t.

Waar noodzakelijk opheffen van parkeerplaatsen ten behoeve van parkeerruimte voor de fiets en verhogen van verblijfskwaliteit

n.v.t.

K ETE N M O B I LITE IT Doorgaan met inzet op ketenmobiliteit, stallingsvoorzieningen i.c.m. deelconcepten, OV en eventueel collectief vervoer

Regulier sectoraal budget

Voortzetting WSRS en ontwikkeling deelconcepten met werkgevers

Budget WSRS

Gemak ketenmobiliteit promoten als alternatief voor eigen auto

Budget WSRS

SOCIAAL DOMEIN Nederlanders met een migratie achtergrond makkelijker mee laten doen door mobiliteit te geven per de fiets via een fietscursus

Taakstellend: € 25.000

Onderzoek fietsregeling voor aanschaf fiets of E bike voor gezinnen met minder besteedbaar inkomen

€ 10.000

Onderzoek of we AFAC fietsen (na opknappen) beschikbaar stellen voor mensen met een lager besteedbaar inkomen

€ 10.000

Alle kinderen een fiets en fietsonderwijs

P.M.

Met partners nagaan of de fiets succesvol kunnen inzetten in reactiveringsprogramma’s en programma’s voor begeleiding naar werk

€ 10.000

38

2021 – 2023

2024-2027

2028 – 2030

Na 2030

Maatregel

Indicatie kosten tot 2030

2021 – 2023

2024-2027

2028 – 2030

Na 2030

C O M M U N I C AT I E , M A R K E T I N G E N G E D R A G S B E Ï N V L O E D I N G Uitwerken en uitvoeren overkoepelende communicatie- en marketingstrategie

€ 50.000

Communicatie en marketing laten aansluiten bij keuzebepalende gebeurtenissen

€ 10.000

Nauwkeurig per doelgroep nagaan wat belangen, behoeften en belemmeringen zijn en gedragsbeïnvloeding daar op afstemmen

Onderdeel marketingstrategie

Organisatie fietsevenementen voor (inter)nationale profilering Leeuwarden

€ 100.000

Kosten zijn indicatief (+/- 40%) op basis van eenheidsprijzen. De arcering geeft aan wanneer het in uitvoering nemen van een maatregel realistisch wordt geacht en tot wanneer de uitvoering (minimaal) moet duren.

39

Colofon Project:

Fiets Op 1, Leeuwarden vitale fietsstad

Datum:

September 2021

Opdrachtgevers en redactie: Jaap Ridder en Peter Post Auteurs/samenstelling:

Machiel Huizenga, Goedwijs project­management BV met bijdragen van Herman Beerda