Gebiedsvisie Grensverleggend Spoordok

Grensverleggend duurzaam, circulair leven Vanuit de eigen woning, maar juist ook in de leefomgeving. Je woont in een nieuw stuk stad. Je voelt de duurzame materialen, de slimme energie- en watersystemen, de nieuwe mobiliteitsoplossingen en de lokale voedselproductie. Ook voel je de groenblauwe dooradering van het gebied. Het is een plek die niet te vangen is onder het klassieke label ‘eco-wijk’ maar een plek van ‘verweven leven’, waar de verschillende Friese kwaliteiten samen een nieuw type stedelijkheid maken. Grutsk wonen in een relatief kleine(re) woning Wat je inlevert in vierkante meters krijg je dubbel terug in de mogelijkheden die het gebied je biedt. Collectieve ruimten zoals binnentuinen en hoven worden door bewoners beschouwd als onderdeel van de eigen woon/leefomgeving. Postdok, Pier, Groene Kade en het Spoortpark vormen de brandpunten voor de grotere gemeenschap van het Spoordok. Mobiliteit en parkeren anders (en beter) regelen Je hebt hier de meeste vervoersvormen ter beschikking van Friesland. Zo aantrekkelijk dat de eigen auto niet langer de voorkeur heeft maar eerder gezien wordt als laatste alternatief. Een inclusieve, ongedeelde stadswijk Samenleven is het credo van de bewoners van Spoordok. Er is ruimte voor een diversiteit aan doelgroepen en in de woon- en leefmilieus wordt actief verbinding gezocht.

Om te garanderen dat het gebied een plek voor iedereen is, hanteert de gemeente het uitgangspunt om in Spoordok minimaal 15% sociale woningbouw te realiseren. Spoordok maakt adres Je woont niet op nummer 31, maar in Spoordok. Dit is een alom bekend begrip in Leeuwarden.

72

73 / 92

Whize: Jong & Hoopvol

‘Samen in de stad’ is het credo van de toekomstige inwoners, werknemers en bezoekers waar Spoordok zich hoofdzakelijk op richt. Men is gericht op interactie, heeft een moderne, stedelijke oriëntatie en is afkomstig uit alle lagen van de samenleving. Het behoud van vrijheden staat centraal. Er is ruimte om het eigen creatieve pad te kiezen maar ook de ondersteuning waardoor kwetsbare groepen zich kunnen ontplooien. Contact met andere mensen en expressie zijn erg belangrijk voor de bewoners. Ze houden van harmonie en van uitdagingen. Men gaat vitaal om met de mogelijkheden van de omgeving. Niet de beperkingen staan centraal, maar de (nieuwe) mogelijkheden.

73

Gebiedsvisie

Wietze, Babbette, Jelle en Luna Stedelijk Gezin

Sarah Jeugdige Optimist

Spoordok Leeuwarden

5.2

Spoordok Leeuwarden

Met deze thema’s en de beoogde doelgroepen in het achterhoofd wordt snel duidelijk dat je de ‘typische’ Leeuwarder woning straks niet zo gauw in Spoordok terug zult vinden. Om te duiden wat er wel kansrijk is denken we in zogenaamde product-markt-combinaties (PMC). Hierin komen typologie, woonvorm, eventueel ondersteunend programma en kansrijke doelgroepen samen. Welke PMC’s passen bij Spoordok? Hieronder geven we een eerste antwoord met vijf kort toegelichte combinaties. Een lijst die in de toekomst hopelijk verder groeit vanuit de ideeën en initiatieven uit de stad en de markt.

Samen in de stad Een kleine gemeenschap in de grote stad. Deze woonblokken met collectieve buitenruimte brengen het dorpsgevoel de stad in. De middelhoge dichtheid betekent hier geen anonimiteit maar vertrouwen en gezelligheid. Buren gaan bij elkaar op de koffie terwijl de kinderen een bal rondtrappen op het hof. In de plinten is ruimte voor bijvoorbeeld een bakker of kleinschalige horeca en in sommige van de binnenhoven verbouwen bewoners hun eigen groenten. Je komt hier vooral de doelgroepen Stedelijk Gezin, Sociale Stadsmens en Jong van Geest tegen. Bewoners die zich aangesproken voelen door het contrast tussen de dynamische stad en de hechte gemeenschap en geborgenheid van het hof.

Pionieren in de stad Spoordok helpt je groeien. Daarom kiezen veel jongeren voor deze leefgemeenschappen waar wordt gewoond op hoge dichtheid en je de handvatten krijgt om te wortel te schieten en ontwikkelen. Er wordt gewoond in compacte appartementen, privé of gedeeld met vrienden. Er zijn gemeenschappelijke ruimten om elkaar te ontmoeten, een biertje te drinken of potje tafeltennis te spelen. Er worden inspirerende lezingen en workshops gegeven en in de plinten van de gebouwen wordt gewerkt en gestudeerd. Door de vernieuwende bedrijven op loopafstand en bewoners met hun eigen startup, zetten bewoners hier de eerste stappen in hun carrière. Hier vind je de Jonge Optimisten van Spoordok die de ideale plek in Leeuwarden hebben gevonden om hun eerste stappen te maken.

Groenstedelijk leven Stadsleven in groene weelde. Dit is de droom aan de grondslag van dit woonmilieu. Groen en water zijn alom aanwezig, de voetganger staat centraal, en de auto is verbannen. Er wordt gebouwd op midden tot hoge dichtheid in duurzame materialen en elk appartement is voorzien van royale buitenruimte. In de plinten vind je lunchgelegenheden die gebruikmaken van streekproducten. In de buitenruimte zijn veel mogelijkheden voor sport en spel. Onder de bewoners heerst een groot gevoel van trots en eigenaarschap voor hun buurt. Dit is een plek waar je alle doelgroepen van Spoordok terugvindt. Het zijn juist degenen die bewust leven die zich hier het meeste thuisvoelen.

Wonen aan het water Weids wonen aan het water. Rondom de Harlingervaart ontstaat een omgeving met allure. De kade ontwikkelt zich tot levendige promenade met ruimte voor horeca en culturele publiekstrekkers. Aan de promenade wordt gewoond in stevige stedelijke bouwblokken met een extraverte uitstraling. Het water geeft de plek ruimte om te ademen en het gevoel van lucht, licht en ruimte overheerst. Je vindt hier Stedelijke Gezinnen waarvan de kinderen spelen in de dak- of binnentuinen. Ook de doelgroep Jong van Geest voelt zich hier thuis en geniet van de wandelingen langs het water richting de binnenstad.

voorkeur in manifestatie-enquete

74

75

75 / 92

Product-markt-combinaties

Gebiedsvisie

“Graag zorgen voor functiemengingen in het gebouw, door bijvoorbeeld seniorenwoningen met zorg te bieden”

Samen stad maken Je droomplek maak je zelf. De meest ondernemende inwoners van Spoordok kopen of huren geen woning maar bouwen hem zelf. Deze projecten in (collectief) particulier opdrachtgeverschap weerspiegelen de creativiteit van hun bouwers. Deze bouw kenmerkt zich door de verschillende bouwstijlen en uitstraling. Ze variëren in dichtheid van compacte eengezinswoning tot stadswoningen waarin ieder zijn eigen loft ontwerpt. Woningen zijn unieke oneoffs en veel bewoners kiezen ervoor om hun woning te combineren met een werkplek of eventuele showroom. Je vindt hier de meest ondernemende Stedelijke Gezinnen, niet bang voor een uitdaging, en Jonge Optimisten die toe zijn aan een volgende stap. Samen maken ze dit tot een plek waar om elke hoek een verrassing ligt.

WERKEN IN SPOORDOK

Spoordok Leeuwarden

5.3

Het is essentieel om stappen te maken op het gebied van werk, niet alleen voor het succes van het gebied maar ook om antwoord te geven op de grote opgaven in de stad en regio. Vanuit de kernwaarden eigen, verbindend en grensverleggend creëren we een aantrekkelijke propositie voor bedrijven en werknemers. Dit vormt een waardevolle aanvulling op het huidige aanbod in Leeuwarden. Spoordok is een hoogwaardig toekomstbestendig werkmilieu, waar ook op nieuwe wijze invulling gegeven wordt aan de Friese kennisagenda. Het bestaande Vitens Laboratorium en de ontwikkeling van het Stationskwartier, het voormalig postsorteercentrum, sluiten hier perfect op aan. Spoordok richt zich op bedrijven die baat hebben bij de ligging, zichtbaarheid, energie en interactie die dit stedelijke gebied met zich meebrengt. Met de hedendaagse trends qua werken in het vizier denken we hierbij aan de volgende productmarktcombinaties:

De Proeftuin

De Business Community Interactie, is het kernbegrip achter de Business Communities van Spoordok. Kleine en middelgrote bedrijven vinden huisvesting in bedrijfsverzamelpanden en gemengde werkwoongebouwen. Creatievelingen, makers en kantoortijgers bundelen hun krachten. Er vormen zich gemeenschappen waarin onder meer kantines of vergaderruimtes gedeeld worden. Zo kunnen ondernemers hun werknemers betere voorzieningen bieden en ontstaan spontane ontmoetingen tussen bedrijven.

77 / 92

De Proeftuinen van Spoordok brengen de proef letterlijk de stad in. In het oog springende plint- of buitenruimte fungeert als platform voor samenwerkende bedrijven en kennisinstellingen uit gebied, stad en regio. Op deze flexibel indeelbare plekken wordt voor korte of langere tijd lokale kennis en kunde toegepast in pilots, studies en experimenten, maximaal zichtbaar en beleefbaar voor de bezoekers en gebruikers van het gebied.

De Machinekamer Techniek en coöperatie liggen letterlijk en figuurlijk aan het hart van de Machinekamers. Startups en kleine bedrijven kunnen hier snel stappen maken door toegang tot labs of makerspaces (gemeenschappelijke werkruimten meestal in technologie, elektrisch of digitaal) die individueel al snel te kapitaalintensief zijn. Om deze kernfaciliteiten heen wordt flexibele bedrijfsruimte georganiseerd, waarbij ook letterlijk ruimte is voor groei. Op deze manier wordt innovatief, aanstormend talent maximaal gefaciliteerd in hun ontwikkeling.

Het Vliegwiel Spoordok is gebaat bij sterke inhoudelijke trekkers. Denk hierbij aan een bovenregionale bedrijven die aansluiten bij het stad en land-denken, (een dependance van) een onderwijsinstelling of een incubator. Gelegen op een centrale plek in het gebied kunnen dit soort functies als spil in het ecosysteem gaan functioneren. De exacte vorm is afhankelijk van het type activiteit, maar het belang is duidelijk.

De bijna-thuiswerkplek

Gebiedsvisie

Flexibel werken is in opkomst. Op veel plekken is vijf dagen in de week, negen tot vijf, op kantoor niet langer de standaard. Goede coworking-concepten, waar ook één of twee dagen in de week plek te huren is, spelen hier slim op in. ZZP’ers vinden hier hun (eerste) thuisbasis, maar ook werknemers in loondienst op zoek naar een nieuwe balans vinden hier hun plek. Voor hen is het een mooie manier om de ochtendspits te vermijden zonder aan de eigen, vaak oncomfortabele keukentafel te moeten zitten.

voorkeur in manifestatie-enquete

76

77

Spoordok Leeuwarden

Vanuit deze PMC’s ligt er een robuuste basis met potentieel grote waarde voor het Friese ecosysteem. Vanuit deze thema’s ontmoeten Friese specialismen als agrofood, watertechnologie en energie, waardoor ze elkaar optimaal kunnen versterken. Kennisontwikkeling, bedrijvigheid en experiment zijn zichtbaar in gebouwen en de openbare ruimte, in permanente vorm of als pilot. Bedrijven op de diverse campussen en de sterke Leeuwarder onderwijsinstellingen worden uitgenodigd om hier in gezamenlijkheid projecten of ondernemingen op te starten. Door het werkprofiel te versterken en specialismen te bundelen krijgt de stad een logische economische centraliteit en een visitekaartje waar je ziet en beleeft wat de regio te bieden heeft. Anno 2021 is de exacte toekomst van werken ongewis. De toenemende digitalisering, de heftige impact van Corona op (kantoor)werken en de voortdurende ‘war on talent’ binnen de Nederlandse en internationale beroepsbevolking hebben zeker invloed op de Leeuwarder kantoorsector en bedrijvigheid. Investeren in een onderscheidend en voor Friesland uniek werkmilieu is dan ook een langetermijninvestering. Essentieel voor de gewenste schaalsprong en nodig om deze op de lange termijn door te zetten.

1. Autonome vraag: ruimte bieden aan groei binnen

79 / 92

Economische voedingsbodem In de invulling van het werkprogramma verwachten we een aantal bronnen aan te boren:

Leeuwarden en Spoordok 2. Vervangingsvraag: transformatie/doorgroei binnen Leeuwarden 3. Aantrekken regionale toppers 4. Aantrekken bovenregionale koplopers.

Bedrijven in Spoordok moeten zich goed met wonen kunnen verhouden en dus slechts beperkt hinder (geur, geluid, verkeer) veroorzaken en een kleinere, goed mengbare korrelgrootte hebben. Hierbij kan gedacht worden aan vormen van light industry, consumentverzorgende dienstverlening (repairshops, e.d.) en innovatieve bedrijvigheid. Een voordeel van dit type (kleinschaligere) bedrijvigheid is dat de arbeidsintensiteit doorgaans hoger ligt. Dit betekent relatief veel banen op weinig oppervlak, passend bij de ambities om van Spoordok een levendige spil in het Friese ecosysteem te maken.

Gebiedsvisie

Naast dit nieuwe werkprogramma zijn er in Spoordok ook verschillende vitale (maak)bedrijven gevestigd, zoals Stadler, Arriva en Zandleven. Deze bedrijven kunnen op korte- en middellange termijn goed worden ingepast in de verdichting en verstedelijking van het gebied. De Gemeente verkent samen met deze bedrijven de mogelijkheden op de lange termijn.

78

79

PROGRAMMATISCH KADER

Spoordok Leeuwarden

5.4

In de voorgaande paragrafen is een beeld geschetst van de gewenste stedelijke mix. We zien veel kansen voor het maken een onderscheidend stedelijk milieu voor wonen, werken en verblijven. Hoe vertaalt dit zich in aantallen, in oppervlakten en hoeveelheden? Waar hebben we het dan over binnen de ongeveer 20 hectare van Spoordok?

Voor het bepalen van de bandbreedtes van het programma in Spoordok is een ruimtelijke verkenning voor het gebied verricht, rekening houdend met de fysieke structuur en het gewenste ruimtelijk raamwerk. In deze verkenning is rekening gehouden met verhoudingen tussen bouwhoogte en openbare ruimte die passen bij de beoogde sfeer van Spoordok.

81 / 92

Als we recht willen doen aan de kernwaarden eigen, verbindend en niet in de laatste plaats grensverleggend dan zijn absolute ‘harde’ getallen in oppervlakte of eenheden in deze fase van de gebiedsontwikkeling niet op zijn plaats. We willen nieuwe markten aanboren, een andere leefstijl laten ontstaan en Leeuwarden kennis laten maken met nieuwe vormen van stedelijke interactie. Daar passen in deze fase bandbreedtes bij en geen absolute ‘harde’ getallen. Plus een uitnodiging aan alle Leeuwarders om deze te verkennen en waar te maken.

Een essentieel aspect van de ruimtelijke verkenning van Spoordok is de vertaling naar het aandeel ‘uitgeefbare grond’. Hoeveel grond van Spoordok wordt bebouwd en daarmee ‘uitgegeven’ en hoeveel gebied blijft onbebouwd in de vorm van openbare ruimte (pleinen, parken, kade, stoepen etc). En hoeveel grond voor de gewenste wegenstructuur en hoe lossen we parkeren op?

Gebiedsvisie

In Spoordok zoeken we een voor Leeuwarden nieuwe balans tussen bebouwd en onbebouwd en tussen privé en (semi)openbaar. Simpel gezegd, we streven naar meer collectief gebruik van groene ruimte, van voorzieningen en van mobiliteit (en parkeerruimte). Voor deze stedelijke balans definiëren wij een minimum en optimum scenario. Dit zegt onder andere iets over het aantal nieuwe vierkante meters dat hier gerealiseerd wordt, van circa 220.000– 300.000 m2 bvo, maar ook over de vooruitstrevendheid vanmobiliteitsoplossingen en het woon- en werkprogramma.

80

81

Spoordok Leeuwarden

6. eind 2020

Q1 2021

Q2 2021

Q3 2021

Q4 2021

proces gebiedsvisie periodieke clubsessies brainstorm experts en smaakmakers

manifestatie ondertekening manifest

De gebiedsvisie Spoordok vormt het vertrekpunt voor

integrale

gebiedsontwikkeling.

De

gemeente Leeuwarden en BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling zijn vanaf eind 2020 gestart met het opstellen van een gebiedsvisie voor Spoordok. Stad maken doe je echter niet alleen, dat doe je samen, want alleen samen kunnen we écht verder komen. Vanuit die gedachte is het proces

besluitvorming

Proces tot nu toe In het gebiedsvisietraject hebben experts en lokale smaakmakers in de beginfase meegedacht over de kansen en opgaven voor deze plek. Inwoners van Leeuwarden en belanghebbenden hebben tijdens de Manifestatie in september en oktober geholpen om de conceptvisie te verrijken, onder meer tijdens wandelingen in het gebied, de online enquête en de online informatiebijeenkomst. Er is een CLUB Spoordok geformeerd, bestaande uit de eigenaren en ondernemers van het gebied, BPD en de gemeente. In verschillende clubsessies is meegedacht over de invulling van de gebiedsvisie, waar de opgaven, de ambities en de kaders voor de aanstaande ontwikkeling zijn geschetst. Als toekomstige trekkers van de gebiedsontwikkeling van Spoordok wordt een manifest ondertekend waarin de ambities voor het gebied worden onderschreven en vooruit wordt gekeken naar de verdere samenwerking.

Gebiedsvisie

ingericht en dit weerspiegelt ook de vervolgaanpak.

begin 2022

83 / 92

Ontwikkelstrategie

82

83

Spoordok Leeuwarden

6.1

SAMEN SPOORDOK MAKEN 1. VISIE: GEBIEDSREGISSEURS: GEMEENTE EN BPD SCHAALNIVEAU: GEBIED

- Raamwerk en principes - Kenmerken openbare ruimtenen deelgebieden

- Gobale fasering en ontwikkelvelden - Basisprincipes gebiedsontwikkeling

- Globaal programma (kwantitatief en kwalitatief)

2. ONTWIKKELKADER: GEMEENTE EN MARKTPARTIJ(EN) SCHAALNIVEAU: GEBIED

SCHAALNIVEAU: ONTWIKKELVELD

- Concretisering raamwerk en publieke investeringen - Nadere uitwerking deelgebieden - Beoordelingskader:

- Stedenbouwkundig programma van eisen

- Samenwerkingsvorm bepalen

- Programmatisch kader per ontwikkelveld

- Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit, etc.

- Rooilijnen - Bouwhoogten - Overige stedenbouwkundige kaders

- Organisatorisch - Financiën en bijdragen publieke investeringen - Fasering en afhankelijkheden

3. ONTWIKKELPLAN: COALITIE: GEMEENTE EN MARKTPARTIJ(EN) SCHAALNIVEAU: ONTWIKKELVELD - Planontwikkeling eigenaren - Ruimtelijke procedure: opstellen omgevingsplan (beoordeeld aan ontwikkelkader)

Basisprincipes In deze gebiedsvisie leggen we een aantal basisprincipes vast voor de gebiedsontwikkeling: - Een initiatief draagt altijd bij aan meerwaarde van het totale Spoordokgebied. - Spoordok wordt in ontwikkelvelden vanuit gezamenlijkheid ontwikkeld. Hiervoor worden per ontwikkelveld coalities gevormd. - Partijen die ontwikkelen dragen zowel financieel als inhoudelijk bij aan de noodzakelijke (publieke) investeringen die de basis vormen van Spoordok.

Raamwerk - deelgebied - ontwikkelveld De vier deelgebieden binnen het raamwerk bestaan elk weer uit één of meerdere ontwikkelvelden. Dit zijn de vrij in te vullen velden, nadat de ruimtelijkprogrammatische dragers van Spoordok zijn gedefinieerd. De invulling van een ontwikkelveld gebeurt volgens het deelgebied waarin het zich bevindt, aansluitend op de identiteit en met een passende programmering. Het laadvermogen per ontwikkelveld laat zich sturen door het beoogde milieu en borgt de kwaliteit van de woon- en werktypologieën en de openbare ruimte. De ontwikkelvelden kennen altijd voldoende maat publiek of collectief domein en groen, zowel aan de randen als in de binnengebieden. De groene binnengebieden geven we verder vorm met de toekomstige bewoners, gebruikers en belanghebbenden, zodat alle gebieden hun eigen karakter krijgen.

Gebiedsvisie

In de volgende fase, het ontwikkelkader, worden de kaders voor ontwikkeling nader uitgewerkt: - De kaders zijn uitnodigend voor belanghebbenden om bij te dragen aan de ontwikkeling van het gebied. - Initiatiefnemers, eigenaren, bewoners en andere belanghebbenden weten duidelijk wat er kan en mag in het gebied.

85 / 92

Om de beoogde stip op de horizon te behalen en daadwerkelijk invulling te geven aan de opgaven van de toekomst en de beoogde kwaliteiten te waarborgen, is er een goede samenwerking nodig tussen de verschillende partijen, zowel publiek als privaat. Het eigendom in het gebied is versnipperd. Een goede samenwerking tussen de verschillende eigenaren biedt kansen om tot de gewenste programmamix te komen, extra ruimtelijke kwaliteit toe te voegen en invulling te geven aan collectieve opgaven. Opgaven waar we in ieder geval gezamenlijk voor staan zijn de publieke investeringen, maar ook invulling geven aan klimaat, biodiversiteit, energie, mobiliteit, woningbouw, arbeid, placemaking en verstedelijking. Een gebiedsontwikkeling op plotniveau maakt een goede invulling van deze collectieve opgaven niet mogelijk. We ontwikkelen dus een plan ‘los van de perceelgrenzen’ om zo het beste eindresultaat te kunnen realiseren. Iedere ontwikkeling geeft meerwaarde aan de gebiedsontwikkeling.

- Kernwaarden en opgaven - Ruimtelijk raamwerk en basisprincipes:

PARTICIPATIE: SAMEN STAD MAKEN

De gemeente, grondeigenaren en een aantal betrokken ondernemers hebben met elkaar besloten om samen te werken onder de noemer: Samen Spoordok maken. Samen Spoordok maken staat voor een open proces waarbij zowel op korte termijn als op lange(re) termijn wordt meegedacht, meegedaan en mee-ontwikkeld. Met open vizier en samen met de stad, regio en markt geven we vorm aan deze stedelijke transitie tot een duurzame, toekomstbestendige leefomgeving. Iedereen neemt verantwoordelijkheid en draagt een steentje bij.

84

85

Spoordok Leeuwarden

6.2

VERVOLGSTAPPEN EN FASERING 2 Ontwikkelplannen Na het vaststellen van de gebiedsvisie worden de vervolgstappen gezet voor de herontwikkeling van Spoordok. Te beginnen met het uitwerken van een Ontwikkelkader en vervolgens ontwikkelplannen voor ontwikkelvelden, in coalities.

1 Ontwikkelkader Het ontwikkelkader vormt de basis voor de planuitwerking van de verschillende ontwikkelvelden. Het ontwikkelkader biedt een robuuste basis die flexibel kan worden ingevuld en waarbij (bij)sturing mogelijk is. Robuust omdat er steeds wordt gestreefd naar het realiseren van leefbare en werkbare fasen. Stuurbaar omdat het ontwikkelkader de programmatische kaders bevat maar tegelijkertijd ruimte biedt voor groei, aanvulling en aanpassing indien blijkt dat dit nodig is. Daarnaast is ook een juridisch en financieel kader nodig om de benodigde samenwerking tussen de verschillende grondeigenaren in goede banen te leiden.

-

Per ontwikkelveld wordt in coalities een ontwikkelplan opgesteld. Hiervoor sluiten zij een samenwerkingsovereenkomst. Partijen binnen een ontwikkelveld dienen gezamenlijk tot een ontwikkelplan te komen dat recht doet aan de basisprincipes zoals vastgesteld in de visie en het ontwikkelkader. Dit ontwikkelplan draagt onder meer bij aan de bovenwijkse voorzieningen, de noodzakelijke publieke investeringen om tot een goede gebiedsontwikkeling te komen.

Samenwerking De uitwerking van de plannen gebeurt in een coalitie van partijen per ontwikkelveld, waarmee invulling wordt gegeven aan de gebiedsvisie en het ontwikkelkader.

Ruimtelijk Onder meer stedenbouwkundige essentie passend bij de sferen van de ontwikkelvelden, bouwhoogtes, dichtheden, beeldkwaliteit, massastudies, rooilijnen, etc.

2021

2022

2023+

Financieel Uitgangspunt is dat eigenaren ieder een deel van de transformatieopgave kan ontwikkelen en realiseren, passend bij hun aandeel in de totale grondpositie binnen het plangebied. Daarnaast gaat het hier ook over de bijdrage aan de publieke investeringen, de bovenwijkse voorzieningen. Het plan moet financieel zo robuust zijn dat iedere eigenaar zijn eigen kosten kan verrekenen binnen de ontwikkeling zodat voor de samenwerkende grondeigenaren een haalbare businesscase kan worden gerealiseerd. Dat kan alleen als er wordt samengewerkt en partijen bereid zijn om onderling te verrekenen en mee te werken aan compensatie op basis van gedeelde uitgangspunten.

Samenwerking Het ontwikkelkader wordt net zoals de gebiedsvisie in een publiek-private samenwerking opgesteld. Naast leden van de club, bestaande uit eigenaren en ontwikkelende partijen, wordt ook de stad hierbij betrokken en mogelijke nieuwe inwoners.

Placemaking Naast de gezamenlijke planvorming binnen het ontwikkelkader is het van belang om het gebied al op de korte termijn te activeren. Parallel aan het ontwikkelkader verkennen we daarom de mogelijkheden rondom placemaking. Om dit vorm te geven denken we onder andere aan het formeren van een placemakingscommissie bestaande uit gemeente en leden van de club.

86

manifestatie

87 / 92

ondertekening manifest besluitvorming

placemaking uitwerking ontwikkelkader

lancering de Tocht formering coalities en planvorming start bouw

Fasering De herontwikkeling van Spoordok kost tijd en vindt niet van de één op de andere dag plaats. Het ene ontwikkelveld kan bij wijze van spreken morgen ontwikkeld worden en een ander pas over 10 jaar. Daarnaast zijn er prachtige tijdelijke ontwikkelingen, zoals De Tocht. In het ontwikkelkader verkennen we samen met de club de fasering. Flexibiliteit staat hierbij hoog in het vaandel. Om een goede verblijfs- en woonkwaliteit te creëren is het zaak om in voldoende grote brokken te ontwikkelen, ondersteund door investeringen in kwalitatieve openbare ruimte. De volgorde waarin bouwvelden ontwikkeld worden is nu nog niet bepaald, mede om de noodzakelijke flexibiliteit te behouden. Het uitgangspunt is dat iedere stap van het ontwikkelproces gezien kan worden als mogelijke eindfase. De fasering wordt nader uitgewerkt in het ontwikkelkader.

Gebiedsvisie

-

Organisatorish Samenwerking tussen de verschillende grondeigenaren is een randvoorwaarde om tot het beste plan te komen. De precieze samenwerkingsvorm staat nog niet vast. De samenwerkingsvorm zal uiteraard dienend moeten zijn aan het te bereiken doel: een kwalitatief goed plan passend bij de vastgestelde gebiedsvisie en het ontwikkelkader.

ONTWIKKELKADER

-

Programmatisch Per ontwikkelveld komt er onder meer een procentuele uitwerking van het programma wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte, gekoppeld aan de te realiseren vierkante meters. Hierbij is ruimte voor mengvormen. Daarnaast wordt nader invulling gegeven aan de maatschappelijke opgaven.

ONTWIKKELPLANNEN

-

GEBIEDSVISIE

proces gebiedsvisie

87

Spoordok Leeuwarden

6.3

SPOORDOK EN SPOORZONE Spoordok vormt een centraal onderdeel van de grotere Spoorzone van Leeuwarden. In de langetermijnambitie van de gemeente wordt een forse verdichting voorgesteld op en langs het spoortracé en worden de barrières tussen stadsdelen beslecht. In de Spoorzone wordt ingezet op een verdere verstedelijking, meer centraliteit en ruimte geven aan nieuwe, gezonde mobiliteit (te voet, te fiets, OV) en het potentieel ondergronds brengen van het spoor. De Spoorzone en het Noord-Nederlandse bid voor de Lelylijn staan met elkaar in verband. Niet alleen geeft de Spoorzone deze nieuwe verbinding extra relevantie, het biedt Leeuwarden ook een ideale positie om te profiteren van de realisatie hiervan.

-

-

-

Het programma en de dynamiek binnen Spoordok vergroot het belang en de kansen voor een betere en snellere spoorverbinding vanuit de Lelylijn. Vanuit bewoners, werkgevers, kennis/innovatie-agenda’s en bezoekersstromen kan de meerwaarde van deze grote infrastructurele opgave specifieker worden onderbouwd en aangetoond. De strategie van Spoordok vanuit de thema’s centraliteit, stedelijkheid, nieuwe mobiliteit en de nieuwe leefstijl binnen Leeuwarden is essentieel ‘leergeld’ voor het uitwerken van de andere plannen binnen de Spoorzone. Spoordok is de thermometer van de stedelijke marktpotentie voor wonen, werken en verblijven waar de Spoorzone de vruchten van kan plukken. Met het Spoorpark en de Hoven creëren we een belangrijke nieuwe verbinding tussen Noord en Zuid en versterken we de stad- en landverbinding. Dit kan met de Spoorzone op veel ruimere schaal worden doorgezet. Het Spoorpark is voor Spoordok een praktische en aantrekkelijke groene buffer waar parkeren wordt geconcentreerd en geluidsoverlast van het spoor wordt tegengegaan. Als het verdiepte spoor wordt aangelegd kan het Spoorpark hier makkelijker op anticiperen dan een regulier vastgoedprogramma.

Gebiedsvisie

-

89 / 92

De ontwikkeling van Spoordok is het visitekaartje van de grotere Spoorzone. Als het lukt om de gewenste stedelijke mix te realiseren, ontstaat er volop dynamiek is tussen bewoners, werkenden, studenten en bezoekers. Daarmee krijgt de Spoorzone de wind in de zeilen. Spoordok is de katalysator van de grootschalige verdichting die voortbouwt op de kernwaarden eigen, verbindend en grensverleggend. In het raamwerk, de fasering en het voorstel voor de ontwikkelvelden wordt geanticipeerd op het verdiepen van het Spoor. Spoordok is hier niet van afhankelijk, maar kan tegelijkertijd wel de katalysator zijn voor deze grotere agenda.

88

89

Gebiedsvisie Spoordok Leeuwarden november 2021 in opdracht van : Gemeente Leeuwarden BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling Uitgevoerd door: SITE ZUS [Zones Urbaines Sensibles] © 2021

In dit boekwerk zijn beelden gebruikt afkomstig van het Internet. Hierbij zijn auteursrechten niet specifiek benoemd. Mocht u bezwaar hebben tegen het gebruik van beelden waar u aanspraak op maakt, dan vragen we u contact op te nemen met de gemeente Leeuwarden.