Evaluatie Buurtsportcoaches Definitief.pdf

Evaluatie buurtsportcoaches Gemeente Leeuwarden

Colofon Evaluatie buurtsportcoaches Opdrachtgever Gemeente Leeuwarden Projectleiding Lotte Piekema, MSc. Onderzoekers Nathalie de Wit, Msc. Rixt Andriesse Eindredactie Maaike van Dijk Uitgave Partoer, consultants en onderzoekers Leeuwarden, 7 april 2020

Inhoud

Inleiding

5

2

Analyse interviews 2.1 Sportbeleid en rol buurtsportcoach 2.2 Functieprofiel 2.3 Doelgroepen 2.4 Netwerk buurtsportcoach 2.5 Zichtbaarheid buurtsportcoach 2.6 Sterke punten 2.7 Verbeterpunten 2.8 Organisatie

7 7 9 11 13 15 16 17 18

3

Conclusies & aanbevelingen 3.1 Conclusies 3.2 Aanbevelingen

21 21 22

Bijlage 1: Betrokken organisaties Bijlage 2: Interviewguide

25 26

Inleiding In de gemeente Leeuwarden worden diverse maatschappelijke projecten op het gebied van sport en beweging geïnitieerd. Vaak zijn deze initiatieven eenmalig en wanneer zij een duurzaam bestaan beogen, is daar vaak en tevens veel gemeenschapsgeld voor nodig. Om deze maatschappelijke initiatieven vanuit de gemeente te ondersteunen en te borgen in bestaande structuren, heeft de gemeente Leeuwarden in 2017 een nieuw sportbeleid opgezet. Daarnaast heeft de gemeente in 2018 de buurtsportcoaches een andere opdracht en rol gegeven: waar zij voorheen veelal in het onderwijs de gymlessen verzorgden, wil de gemeente Leeuwarden hen meer in de wijken een coördinerende, faciliterende en verbindende rol zien vervullen. In elke wijk, elke buurt en elk dorp in gemeente Leeuwarden is daarom sinds 2018 een buurtsportcoach actief. De buurtsportcoach vertaalt de behoefte vanuit de inwoners uit de buurt naar een uitvoeringsplan, waarin de samenwerking met verschillende partijen wordt gezocht. Hierbij houdt de buurtsportcoach rekening met de drie speerpunten gericht op het bevorderen van een gezonde levensstijl, sportstimulering en vitale sportverenigingen. Deze drie speerpunten overkoepelen verschillende onderdelen en doelgroepen die ervoor moeten zorgen dat de gemeente Leeuwarden een gezondere en sportievere gemeente wordt.

Het doel is een gezonde en sportieve buurt te realiseren, waar de verschillende partijen elkaar goed weten te vinden. Partijen in de buurt zijn bijvoorbeeld scholen, sportverenigingen, zorginstellingen, wijkteams en het bedrijfsleven. De gemeentelijke sport- en beweegstimulering heeft een enorme boost gekregen door de Impulsregeling combinatiefuncties. Deze structurele Rijksregeling stelt de gemeente in staat om combinatiefuncties te realiseren op het gebied van sport en cultuur. Een combinatiefunctionaris Sport (ofwel buurtsportcoach) organiseert sport- en beweegaanbod en maakt daarbij een verbinding tussen het sportdomein en een ander domein, zoals onderwijs of welzijn. Onderzoeksvraag De buurtsportcoaches hebben nu enige tijd kunnen spelen met de vernieuwde rol. De vraag is hoe het gaat met de buurtsportcoaches. Hierbij is niet alleen de bredere opdracht van belang, maar is het ook belangrijk om zicht te krijgen in de inzet van het netwerk in de wijk. Hoe worden maatschappelijke initiatieven geïnitieerd, bevorderd en duurzaam geborgd?

‘In hoeverre vervullen de buurtcoaches in de wijken van de gemeente Leeuwarden de beoogde vernieuwde rol als verbinder en hoe kunnen maatschappelijke initiatieven op het gebied van sportbeleid duurzaam (en beter) geborgd worden?’

Om antwoord te krijgen op deze vraag is gekeken naar de rol van de buurtsportcoach voor de verandering van opdracht en na de verandering van opdracht, naar de verschillende doelgroepen die buurtsportcoaches bedienen, de belangrijke samenwerkingspartners en naar de maatschappelijke initiatieven. Op deze manier ontstaat een compleet beeld van de buurtsportcoach en het takenpakket van een buurtsportcoach.

| 5

Onderzoeksmethode Er is een evaluatie uitgevoerd door middel van een-op-een-interviews met diverse betrokkenen. Deze methode is gekozen, omdat de geïnterviewde op een open en transparantie manier kan reageren op de vragen en niet wordt beïnvloed door anderen. De betrokkenen staan er allemaal op een andere manier in en hebben elk hun eigen ervaring. Deze ervaringen konden ze in de persoonlijke interviews op een veilige manier delen zonder beoordeeld te worden. Om een breed beeld te schetsen van de ervaringen, is een breed netwerk aangesproken. Zo is onder andere gesproken met de buurtsportcoaches, de gemeente, wijkteams, BV Sport en Sport Fryslân. Een volledige lijst van betrokken organisaties is te vinden in bijlage 1. Uiteindelijk is gesproken met 24 mensen in het veld. De interviews waren open van karakter. Dit betekent dat er vooraf wel een interviewguide is opgesteld, maar dat de interviews zelf kunnen afwijken; afhankelijk van het gesprek en wat de geïnterviewde zelf inbrengt. De interviewguide biedt houvast en zorgt ervoor dat er antwoord wordt gegeven op alle vragen, maar het interview verloopt op een natuurlijke manier. Het open karakter zorgt er ook voor dat de punten die de geïnterviewde het belangrijkste vindt, als eerste worden genoemd. Een algemene interviewguide is te vinden in bijlage 2.

| 6

2

Analyse interviews

Een buurtsportcoach werkt in meer of mindere mate samen met verschillende betrokkenen. Elke betrokken organisatie heeft op zijn/haar eigen manier ervaring met de werkzaamheden en het functioneren van de buurtsportcoach. Om een breed beeld te kunnen schetsen van de werkzaamheden en het functioneren is het van belang om met veel verschillende betrokken organisaties te spreken. Door vanuit verschillende invalshoeken naar de buurtsportcoach te kijken, kan de buurtsportcoach goed worden geëvalueerd. Daarom is niet alleen met buurtsportcoaches gesproken, maar ook met onder andere wijkteams, sportverenigingen, de gemeente en scholen.

2.1

Sportbeleid en rol buurtsportcoach

De Rijksoverheid wil eraan bijdragen dat iedereen een leven lang kan sporten, bewegen en deelnemen aan cultuur. Daarom is er vanuit de Brede Regeling Combinatiefunctie ingezet op buurtsportcoaches, combinatiefunctionarissen en cultuurcoaches. Zij kunnen lokaal maatwerk bieden en verbinding maken tussen verschillende organisaties en op die manier meer integraal werken. Hiermee kunnen sport en cultuur meer worden ingezet in de sociale vraagstukken. In haar Sportbeleid heeft de gemeente Leeuwarden aangegeven dat ze een gezondere en sportievere gemeente wil worden. Om dit te realiseren is een beperkt budget beschikbaar. Er moeten daarom keuzes worden gemaakt. Een deel van de middelen gaat naar de buurtsportcoaches en buurtgezondheidscoaches. Buurtsportcoaches zetten in op het bevorderen van een gezonde levensstijl, sportstimulering en vitale sportverenigingen. De buurtsportcoach moet verbinding zoeken tussen sport en bewegen aan de ene kant en sociale vraagstukken aan de andere kant, zodat er vitale wijken ontstaan.

Quote geïnterviewde: ‘Het gaat om het signaleren van interessante trends. Deze trends worden vertaald naar acties, maatregelen, projecten en/of activiteiten.’ Welke sociale vraagstukken een rol spelen, is afhankelijk van de wijk waarin een buurtsportcoach actief is. Vergrijzing, eenzaamheid, krimp en armoede zijn belangrijke sociale vraagstukken waar een buurtsportcoaches mee te maken kan krijgen. Uit de gesprekken komt naar voren dat de aanpak van de wijk afhankelijk is van wat er in een wijk speelt. Een buurtsportcoach kan te maken krijgen met zware materie zoals kinderen uit gezinnen met financiële problemen. Dit vergt een andere aanpak dan het in beweging krijgen van kinderen uit gezinnen met voldoende financiële middelen. Het is van groot belang dat een buurtsportcoach hiermee leert om te gaan en mogelijkheden krijgt om hierin ondersteund te worden.

| 7

Figuur 1. De belangrijkste maatschappelijke thema's waar de buurtsportcoach mee te maken krijgt.

De opdracht voor de buurtsportcoach De buurtsportcoach werd voorheen vooral ingezet als vakleerkracht in het onderwijs. Hiermee werd de buurtsportcoach te beperkt ingezet en werden kansen onbenut gelaten. Hoewel de buurtsportcoach op dit moment nog steeds een rol speelt in het onderwijs, is deze rol nu veel breder. De buurtsportcoach heeft hierdoor niet alleen meer mogelijkheden om naar de motorische ontwikkeling van kinderen te kijken, maar ook te kijken naar sociaal maatschappelijk ontwikkelingen als eenzaamheid, pesten en armoede. Het is aan de buurtsportcoach om signalen op te vangen en de problematiek in beeld te brengen. Daarna kan er naar een passend aanbod worden gekeken. De bredere rol lijkt in de praktijk niet altijd even goed te werken. De opdracht biedt ruimte voor het opvangen van signalen en het bieden van maatwerk, maar is breed. Hierdoor is de focus niet heel helder. Dit maakt het voor buurtsportcoaches lastig om zich ergens op te richten, waardoor er meer vraaggericht wordt gewerkt en minder aanbodgericht. Een duidelijke focus is belangrijk om de koers te bepalen, zichtbaar te worden voor de buitenwereld en financiële middelen aan te spreken.

Quote geïnterviewde: ‘Er is geen duidelijk focus met betrekking tot kwetsbare groepen of buitenspelen. Het sportakkoord is wel een eerste stap in de goede richting’ | 8

2.2

Functieprofiel

De nieuwe rol van de buurtsportcoach is meer gericht op coördineren, faciliteren en verbinden. Dit is een rol die naast de oude rol wordt uitgevoerd; in sommige gevallen wordt een buurtsportcoach ook ingezet als vakdocent en ondersteunt scholen bij sport en bewegen. Dit betekent dat een buurtsportcoach veel verschillende competentie moet hebben. Een buurtsportcoach moet bijvoorbeeld betrouwbaar zijn, overzicht kunnen houden, mensenkennis hebben, communicatief vaardig zijn en goed kunnen netwerken. Een buurtsportcoach moet creatief en innovatief zijn, moet een probleemoplossend vermogen hebben en mensen kunnen enthousiasmeren. Bovendien moet een buurtsportcoach kennis hebben van motoriek en de ontwikkeling van een kind: ‘Wanneer ouders bijvoorbeeld bij het sociale wijkteam komen vanwege een probleem en zij hebben een kind mee dat te dik is, dan kan de buurtsportcoach daarmee aan de slag. De ouders stonden eerst centraal, maar er moet ook aandacht naar de gezondheid van het kind.’

Figuur 2. Competenties van een buurtsportcoach in de brede rol.

De competenties die een buurtsportcoach moet hebben, zijn afhankelijk van de rol die een buurtsportcoach aanneemt. Een buurtsportcoach die meer met uitvoering bezig is, moet bijvoorbeeld betrouwbaar zijn en goed kunnen organiseren. Een buurtsportcoach die meer aan de ontwikkelingskant van het werk zit, moet proactief en innovatief zijn. De binding met betrokkenen is belangrijk, betrouwbaar zijn, vertrouwen kunnen creëren.

| 9

Meerdere functieprofielen Uit de gesprekken met verschillende organisaties blijkt dat het niet om een type buurtsportcoach gaat, maar dat er meerdere typen buurtsportcoaches te onderscheiden zijn. Het is niet reëel om te verwachten dat een buurtsportcoach alle competenties heeft en daarmee alle rollen kan vervullen; uitzonderingen daar gelaten. Aan de ene kant moet een buurtsportcoach tijdens de zomervakantie activiteiten kunnen organiseren en uitvoeren voor kinderen die niet op vakantie kunnen en aan de andere kant moet een buurtsportcoach samen met sportverenigingen innovatieve projecten opzetten om bijvoorbeeld inwoners met een lager inkomen in beweging te krijgen. Netwerk opbouwen Om de bredere rol goed op te kunnen pakken, is het noodzakelijk om regelmatig contact te hebben met organisaties en betrokkenen. Het opbouwen van een netwerk kost echter tijd. In het begin wisten inwoners en organisaties nog niet goed wie de buurtsportcoach was en wat hij/zij kon betekenen. De buurtsportcoaches merken nu dat nieuwe rol voorzichtig aan bekend wordt, maar dat nog niet iedere vereniging of betrokkene bekend is met de werkzaamheden. Dit heeft ook te maken met de zichtbaarheid. Veel werkzaamheden gebeuren achter de schermen en zijn niet direct zichtbaar voor de buitenwereld.

Op scholen waren de werkzaamheden zichtbaar, omdat ouders en leerkrachten de buurtsportcoach konden zien en concreet konden zien wat hij/zij deed. De zichtbaarheid van de buurtsportcoach kan versterkt worden door persoonlijk langs te gaan bij verenigingen, maar dit is een intensief proces dat veel tijd kost en ingewikkeld kan zijn. Alle buurtsportcoaches geven echter aan een gebrek aan tijd te hebben, waardoor er keuzes moeten worden gemaakt in waar ze op gaan investeren: ‘Eigenlijk heb ik te weinig uren om de nieuwe functie helemaal perfect uit te voeren. De uren zijn verdeeld over het team van buurtsportcoaches op basis van het aantal inwoners in het gebied, maar hierbij is geen rekening gehouden met het aantal sportverenigingen en scholen in het gebied.’ Daar komt bij dat niet alle verenigingen/betrokkenen even snel reageren, waardoor de aandacht sneller naar makkelijke ‘prooien’ gaat: ‘Ik heb contact gehad met iemand van dorpsbelang over een beweegtuin. Het plannen van afspraken ging heel moeizaam en er was weinig respons, waardoor het hele project al op voorhand is doodgebloed.’ Borging en continuering Als een initiatief eenmaal is opgezet, dan is het ook van belang dat het project wordt geborgd. Vaak zijn financiële middelen voor het opstarten van een project, maar is er structureel geen geld beschikbaar. De uitdaging hierbij is het vinden van de juiste mensen.

Zowel door organisaties als door de buurtsportcoaches wordt aangegeven dat maatschappelijke initiatieven voornamelijk leunen op vrijwilligers. Aan de ene kant zorgt het voor borging. Aan de andere kant kan het een project kwetsbaarder maken. Vaak worden vrijwilligers ingezet die het naast hun dagelijkse werkzaamheden uitvoeren: ‘Het lastige aan het borgen van maatschappelijke initiatieven is dat het uitvoeren van de activiteiten vaak vrijwilligerswerk is. Er is bijvoorbeeld een moeder die de opleiding/cursus tot sport- en spelleider heeft gevolgd. Zij heeft echter ook gewoon een baan, het is dan de vraag of je dan wel in staat bent om nog extra onbetaald werk erbij te doen.’

Quote geïnterviewde: ‘De nieuwe rol heeft een positief effect op de duurzaamheid van een project. Een buurtsportcoach deed voorheen allerlei dingen zelf, maar nu wordt dat gedaan door anderen.’ | 10

2.3

Doelgroepen

In principe zijn de buurtsportcoaches er voor alle inwoners van een wijk; ze bedienen de inwoners van nul tot honderd. Een deel van de inwoners heeft geen ondersteuning nodig en vindt zijn/haar weg naar sport en bewegen op eigen initiatief. Er zijn echter ook doelgroepen die meer aandacht vragen van de buurtsportcoach. Welke dit zijn, is afhankelijk van de wijk, de inwoners en het netwerk in de wijk. De belangrijkste doelgroepen die door de buurtsportcoaches zelf worden genoemd zijn jongeren, ouderen, inwoners met een verstandelijke of lichamelijke beperking, inwoners met een lagere sociaal economische status en statushouders.

Figuur 3. Belangrijke doelgroepen waar een buurtsportcoach mee te maken heeft.

Over het algemeen richt een buurtsportcoach zich op de doelgroep waar de vraag vandaan komt. De vragen kunnen bij inwoners zelf vandaan komen, maar ook bij organisaties in de wijk. Organisaties in de wijk hebben vaak een goed beeld van de behoeften in de wijk. De buurtsportcoach kan hier op een proactieve manier op inspelen. Het is een kwestie van vraag en aanbod, waarbij vraag vanuit de gemeenschap op dit moment de boventoon voert. Het samenbrengen van verschillende organisaties en betrokkenen kan veel tijd kosten. Buurtsportcoaches moeten daarom soms een keuze maken in waar ze hun tijd en aandacht meer op inzetten.

| 11

Kinderen en jongeren Vanuit de oude rol waren buurtsportcoaches vooral veel betrokken bij kinderen en jongeren. Een belangrijk deel van het werk bevindt zich nog steeds bij kinderen en jongeren in het onderwijs. Het werk is nu echter breder dan alleen onderwijs, waarbij samenwerking wordt gezocht met verschillende organisaties die een bijdrage kunnen leveren in het in beweging krijgen of houden van kinderen en jongeren. Er kunnen verschillende problemen voor kinderen en jongeren worden onderscheiden. Voor (jonge) kinderen geldt dat er motorische problemen kunnen ontstaan door een gebrek aan beweging. Een buurtsportcoach kan hierin een rol spelen door scholen hierover te adviseren, projecten op te zetten die kinderen in beweging krijgen en gelden aan te vragen om deze projecten op te zetten. Het probleem dat bij jongeren vaker wordt gezien, is dat ze na het basisonderwijs vaak uit beeld raken bij sportverenigingen. Zij sluiten in mindere mate bij de naschoolse activiteiten aan dan op jongere leeftijd. Ouderen Om gezond ouder te worden, is het van belang om te blijven bewegen. Ouderen kunnen hierdoor langer zelfstandig blijven wonen, kunnen langer sociaal en maatschappelijk participeren en hebben (over het algemeen) meer plezier in het leven. Er zijn verschillende organisaties betrokken bij initiatieven die het welzijn en de gezondheid van ouderen bevorderen.

Het is aan de buurtsportcoach om de organisaties aan elkaar te verbinden en ervoor te zorgen dat de initiatieven geborgd worden. Niet in elke wijk is de buurtsportcoach even nauw betrokken bij initiatieven voor ouderen. In de wijk Nijlân worden bijvoorbeeld meerdere initiatieven georganiseerd voor ouderen. Deze initiatieven voorzien in de behoefte van eenzame ouderen en zorgen ervoor dat ouderen in contact komen met elkaar. De buurtsportcoach wordt op de hoogte gesteld van de initiatieven en uitgenodigd voor een activiteit. Hier gaat de buurtsportcoach niet altijd op in, waardoor een gebrek aan interesse ontstaat bij de initiatiefnemers: ‘Walking football is een mooi initiatief in de wijk. Hier kan de buurtsportcoach op een simpele manier in contact komen met bewoners van de wijk en kijken wat er in de wijk speelt. Helaas blijft deze mooie kans nu vaak onbenut.’ Kwetsbare inwoners Dit is een kleinere doelgroep die om specifieke aandacht van de buurtsportcoach vraagt. Niet elke buurtsportcoach heeft er in even grote mate mee te maken, maar ze dienen in alle initiatieven wel rekening te houden met het indelen van de openbare orde. Een ruimte moet voor iedereen toegankelijk zijn. Lage sociaal economische status Inwoners met een lage sociaal economische status hebben vaak niet de middelen om te kunnen sporten.

Er zijn daarom verschillende middelen om een financiële ondersteuning te geven aan inwoners met een laag inkomen. Zo kan Jeugdfonds Sport bijvoorbeeld de contributie voor een kind betalen, waardoor het kan sporten. Op deze manier kunnen kinderen en jongeren toch sporten, mits de kinderen door de ouders naar de sportvereniging worden toegebracht. Het is aan de buurtsportcoach om ouders te wijzen om de mogelijkheden en te ondersteunen in de aanvraag, het is aan de ouders om het kind te ondersteunen en stimuleren om daadwerkelijk te gaan.

Quote geïnterviewde: ‘Een kleine bijdrage zorgt ervoor dat het minder vrijblijvend wordt voor deelnemers. Huur en inzet van mensen zijn hierdoor meer gedekt.’ | 12

Statushouders Statushouders vormen een aparte doelgroep waar niet iedere wijk mee te maken heeft. Het dorpenteam Noord heeft te maken met initiatieven voor statushouders. Zij hebben bijvoorbeeld fietslessen georganiseerd. Binnen dit initiatief zijn twee vrijwilligers opgeleid die de lessen (tegen een tarief van een euro) voor de komende periode gaan aanbieden. Er wordt contact gezocht met verschillende organisaties, zodat het initiatief breder kan worden ingezet. Er wordt bijvoorbeeld gekeken of er ook oudere statushouders zijn die willen leren fietsen of dat er statushouders zijn die mee willen doen met de avondvierdaagse.

2.4

Netwerk buurtsportcoach

Buurtsportcoaches hebben contact met veel verschillende organisaties, waarbij bepaalde organisaties in de ene wijk actiever zijn dan in de andere wijk. Over het algemeen kan er onderscheid gemaakt worden tussen sportverenigingen, zorgorganisaties, Amaryllis, gemeente Leeuwarden en het onderwijs. Daarnaast is er vaak contact met het Ouderenfonds, Jeugdfonds Sport, Kunstkade, Dorps- en Plaatselijk belang en organisaties als Cambuur Verbindt en de Johan Cruijf Foundation. Op een lager niveau geven buurtsportcoaches aan dat er contact is met bijvoorbeeld een fietsvereniging en daarbij een lokale winkel. De mate waarin het contact wordt onderhouden met de verschillende organisaties is afhankelijk van waar de prioriteit ligt voor de buurtsportcoach en waar initiatieven worden opgezet waar de buurtsportcoach zijn/haar werkzaamheden kan uitvoeren. De buurtsportcoach is de verbindende factor tussen veel partijen en zorgt ervoor dat partijen kunnen samenwerken. Een buurtsportcoach geeft aan dat er maandelijks overleggen worden georganiseerd waar hij/zij aanwezig is. Bij dit overleg zijn verschillende organisaties uit de wijk aanwezig zoals jongerenwerk, scholen, de brandweer, het Leger des Heils en Thuiszorg: ‘Tijdens dit maandelijkse overleg wordt er met verschillende organisaties gesproken over zaken die spelen in de wijk. Ik ben hier altijd bij.

Op het moment dat het over sport gaat, adviseer ik of neem ik taken op mij.’ Voor sommige onderwijsinstellingen geldt dat ze nog moeten wennen aan de nieuwe rol van de buurtsportcoach. Sommige scholen stellen zich volgens de buurtsportcoaches nog te afhankelijk op en missen de uitvoerende rol waar ze voorheen veel gebruik van maakten. De buurtsportcoach kan echter nog steeds veel betekenen voor onderwijsinstellingen. De buurtsportcoach kan ondersteunen in het opstellen van een beleidsplan en kan een faciliterende rol op zich nemen in bijvoorbeeld het aanvragen van voorzieningen en gelden. Bij de ene school gaat dit al wel goed, maar bij de andere school niet. Volgens een school kan dit te maken hebben met het brede takenpakket van de buurtsportcoach en het gebrek aan tijd.

Quote geïnterviewde: ‘De buurtsportcoach moet een combinatiefunctie zijn met betrekking tot beleid en praktijk. Praktijk en theorie koppelen is het belangrijkst voor een buurtsportcoach.’

| 13

Figuur 4. Algemeen netwerk van een buurtsportcoach; deze kan enigszins afwijken afhankelijk van de wijk waar de buurtsportcoach actief in is.

| 14

2.5

Zichtbaarheid buurtsportcoach

Niet alleen de buurtsportcoach zelf moet opzoek naar zijn/haar nieuwe rol als buurtsportcoach, maar ook de omgeving moet wennen aan de nieuwe rol. Wat houden de werkzaamheden in deze vernieuwende rol precies in? Waar kan een buurtsportcoach voor worden ingezet? Waar kan hij/zij niet voor worden ingezet? Het creëren van de nieuwe rol heeft zowel voor de buurtsportcoaches zelf als voor de omgeving tijd nodig. Op dit moment is er veel ruimte voor verbetering om de zichtbaarheid van de buurtsportcoach te vergroten. Per organisatie en per gebied verschillen de meningen over de zichtbaarheid van de buurtsportcoach. Sommige betrokkenen geven aan dat de buurtsportcoach voor hun organisatie zichtbaar en toegankelijk is. Aan de andere kant zijn er ook organisaties die het werk van de buurtsportcoach helemaal niet zien. Daarnaast zijn er betrokkenen die aangeven een vast contactmoment met de buurtsportcoach of een regelmatig bezoek te missen. Het gebrek aan zichtbaarheid heeft voor een deel te maken met een gebrek aan tijd. De buurtsportcoaches hebben meer uren nodig om optimaal invulling te kunnen geven aan hun nieuwe functie. Op dit moment verdeeld een buurtsportcoach zijn aandacht en tijd over de partijen en initiatieven in de wijk die hij/zij op dat moment het belangrijkst acht. Dit resulteert erin dat contact met andere organisaties ontbreekt of zeer beperkt is.

Bovendien is het voor de buurtsportcoaches moeilijk om naast hun dagelijkse werkzaamheden tijd te vinden voor ‘zelfpromotie’.

Quote geïnterviewde: ‘Buurtsportcoaches opereren nu veel meer op de achtergrond, terwijl dit voorheen meer op de voorgrond was. Men weet niet meer wie je bent.’ Een andere verklaring voor het gebrek aan zichtbaarheid is de aard van de veranderde werkzaamheden van de buurtsportcoach. In het verleden stond de buurtsportcoach met zijn trainingspak aan in de gymzaal, dat is nu anders. De buurtsportcoach heeft een rol als organisator en ondersteuner gekregen in plaats van een rol als uitvoerder. Er zijn organisaties die verwachten dat de buurtsportcoaches dezelfde taken uitvoert als voorheen. Het is de bedoeling dat de buurtsportcoach minder wordt ingezet om concrete problemen op te lossen, maar meer om organisaties te helpen bij het proces naar een geschikte oplossing. Het grootste deel van de taakuitvoering van de buurtsportcoach vindt nu achter de schermen plaats. Sommige organisaties moeten daar nog aan wennen: ‘Door projecten als ‘de gezonde vereniging’ krijgen buurtsportcoaches beter contact met de lessen zelf, maar neemt een faciliterende en organiserende rol aan door contacten te leggen en te verbinden.

Dit is volgens de buurtsportcoach tevens een stukje zichtbaarheid: door bijvoorbeeld sportverenigingen te betrekken bij een project zien ze de rol van de buurtsportcoach en komen zij uiteindelijk zelf ook met hulpvragen.’ Doordat de taakomschrijving van de buurtsportcoach vrij breed is, is het soms moeilijk voor de buitenwereld om te beoordelen waar de buurtsportcoach voor kan worden ingezet. Organisaties denken daardoor niet altijd aan het betrekken van de buurtsportcoach wanneer ze een initiatief opzetten. De buurtsportcoaches merken wel dat zodra er eenmaal sprake is van contact met een sportvereniging of wijkteam, de organisaties vaker de buurtsportcoach benaderen.

| 15

2.6

Sterke punten

Uit de gesprekken komt naar voren dat de buurtsportcoaches, in de korte tijd hebben dat ze werkzaam zijn binnen de nieuwe functie, veel inzet hebben vertoond. Uiteraard hebben de meeste buurtsportcoaches als eerste veel tijd gestoken in het in kaart brengen van hun gebied. Vervolgens hebben ze in het afgelopen jaar veel stappen genomen om partijen in verbinding te brengen en maatschappelijke initiatieven te ondersteunen. De buurtsportcoaches zijn bij veel initiatieven betrokken, allemaal gericht op het stimuleren van sport- en beweging. Ze lijken een goed beeld te hebben van de brede maatschappelijke ontwikkelingen in de gemeente. Bovendien zien ze de manieren waarop sport- en beweging een belangrijke rol kan spelen binnen deze ontwikkelingen. De buurtsportcoaches zetten dan ook in op brede thema’s zoals eenzaamheid onder ouderen, de motorische ontwikkeling van kinderen, inclusiviteit en mobiliteit en veiligheid: ‘Door bij een fietstocht van de basisscholen wielrensportorganisaties te betrekken, kan op meerdere vlakken winst worden behaald. De fietstocht is namelijk niet alleen een manier om de verkeersregels onder de knie te krijgen, het is ook een manier om routes naar de middelbare scholen alvast te verkennen. Op deze manier komt er meer inzicht in de veiligheid van deze routes en de wielrensport krijgt een stimulans (kinderen willen aansluiten bij de vereniging).

Bovendien wordt duurzaam vervoer gestimuleerd.’ De buurtsportcoaches richten zich doelbewust op het organiseren van initiatieven voor belangrijke doelgroepen zoals ouderen, statushouders en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast houden de buurtsportcoaches rekening met trends zoals de toenemende populariteit voor individuele sporten en moderne sporten zoals freerunning. Zo kijken ze hoe ze de openbare ruimte zo in kunnen richten dat mensen en kinderen worden gestimuleerd om te gaan spelen, sporten en bewegen. De buurtsportcoaches zijn effectief in het samenbrengen van verschillende organisaties. Buurtsportcoaches geven aan een groot netwerk aan organisaties te benaderen voor de realisatie van maatschappelijke initiatieven. Zo wordt door de buurtsportcoaches samenwerking gezocht met huisartsen, wijkteams, fysiotherapeuten, diëtisten, fietsverenigingen en zelfs de brandweer: ‘De brandweer merkte op dat ze steeds vaker kinderen uit het water moesten vissen. De buurtsportcoach kon vervolgens constateren dat in deze wijken (bijvoorbeeld Vrijheidswijk) veel kinderen uit groep 7 en 8 niet kunnen zwemmen. Vervolgens heeft de brandweer aan 10 kinderen een aantal zwemlessen gegeven in het Kalverdijkje. BvSPORT heeft dit samen met de brandweer mogelijk gemaakt.’ Over het werk van de buurtsportcoaches op de basisscholen zijn eigenlijk alle betrokken partijen erg positief.

Ze zijn vooral onder de indruk van de motorische scans die op sommige scholen worden uitgevoerd. De scholen geven aan dat de buurtsportcoaches toegankelijk, laagdrempelig en betrokken zijn. De vakleerkracht wordt gemist, maar het beweegaanbod dat nu door buurtsportcoaches wordt georganiseerd op scholen wordt als erg waardevol gezien. Helaas heeft niet elke school voldoende budget om dit aan te kunnen bieden: ‘Het werk van de buursportcoach is voor mij als directeur ontzorgend. De school hoeft alleen te betalen en de buurtsportcoaches regelen de organisatie van het beweegaanbod. Ze hebben hiertoe de vaardigheden en contacten. Voorheen was de school vooral opdrachtgever. Nu is de directeur vooral beleidsmaker, de buurtsportcoaches helpen hierbij en zijn betrokken bij de uitvoering.’

| 16

Ondanks dat buurtsportcoaches niet in elke wijk even actief samenwerken met de sportverenigingen in hun gebied, zijn er veel enthousiaste geluiden over het project waarbij verenigingen worden ondersteunt bij het realiseren van een gezonde vereniging. Ten slotte zijn er positieve reacties over de bijdrage van de buurtsportcoaches in het lokaal sportakkoord. De buurtsportcoaches zijn meedenkend en welwillend. De samenwerking wordt als prettig ervaren en leidt tot hoop voor meer samenwerking tussen de sportorganisaties in Leeuwarden.

Quote geïnterviewde: ‘Het lokaal sportakkoord biedt mogelijkheden om dingen te veranderen in het huidige sportbeleid. Samenwerking met buurtsportcoaches is een mooie aanvulling.’

2.7

Verbeterpunten

De buurtsportcoaches functioneren nog niet optimaal in hun nieuwe functie. Op een aantal punten is ruimte voor ontwikkeling. Communicatie Een belangrijk punt dat naar voren komt, is de communicatie tussen buurtsportcoaches en organisaties. De communicatie verloopt niet altijd even soepel. Verschillende organisaties ervaren het contact met de buurtsportcoach als moeizaam en onregelmatig. Organisaties willen graag dat de buurtsportcoach meer initiatief toont en regelmatig contact zoekt door bijvoorbeeld langs te komen bij activiteiten. Deze activiteiten bieden juist een mogelijkheid om in contact te komen met inwoners. Bovendien leidt de gebrekkige communicatie er op dit moment toe dat sommige partijen zelfstandig initiatieven opstarten zonder de buurtsportcoach hier bij te betrekken. Samenwerking en gebruik maken van elkaars expertise kan echter veel opleveren. Onvoldoende communicatie draagt ook bij aan het gebrek aan zichtbaarheid: ‘Het is de taak van de buurtsportcoach om de vernieuwende rol op te pakken en verbinding te maken met de dorpenteams. Dit is echter na een jaar nog steeds niet gebeurd. Wellicht doen ze iets met de verenigingen in de dorpen, maar door gebrek aan contact en inzicht in de werkzaamheden heb ik hier geen beeld bij.’ Verwachtingsmanagement De verwachtingen van buurtsportcoaches en organisaties komen niet overeen.

Aan de ene kant zijn er organisaties die aangeven dat ze een proactieve houding van de buurtsportcoach verwachten. En aan de andere kant zijn er buurtsportcoaches die aangeven dat ze het jammer vinden dat organisaties geen gebruik maken van de buurtsportcoach, bijvoorbeeld bij het opzetten van maatschappelijke initiatieven. De mismatch in verwachtingen kan komen doordat de verwachtingen over en weer niet zijn uitgesproken. Ook dit heeft te maken met communicatie. Het aantal contactmomenten tussen organisaties en de buurtsportcoach heeft hier invloed op. Verenigingen zijn bijvoorbeeld veelal in de avond open en in de schoolvakanties is er veel behoefte aan activiteiten op gebied van sport in beweging. Deze momenten komen niet altijd overeen met de werktijden van een buurtsportcoach.

| 17

Takenpakket Het takenpakket van de buurtsportcoach is erg breed. Een buurtsportcoach heeft soms onvoldoende tijd om aan alle taken uit te voeren. Een buurtsportcoach die werkzaam is in een gebied met veel verschillende organisaties is genoodzaakt prioriteiten te stellen en zijn/haar aandacht over de organisaties te verdelen. Ten slotte is het mogelijk dat buurtsportcoaches nog moeten wennen aan de nieuwe rol. De nieuwe, brede maatschappelijke functie van de buurtsportcoach vereist vaardigheden en competenties die niet iedereen in zijn of haar vooropleiding heeft meegekregen. Het is voorstelbaar dat er personen zijn die zich meer thuis voelden in de oude, uitvoerende rol van de buurtsportcoach.

2.8

Organisatie

De gemeente Leeuwarden heeft ervoor gekozen om de buurtsportcoaches bij BvSPORT onder te brengen. In de andere gemeenten in Friesland vallen de buurtsportcoaches onder Sport Fryslân. BvSPORT Er zijn gemengde gevoelens over de keuze van de gemeente om de buurtsportcoaches bij BvSPORT te plaatsen. Dit heeft voor een groot deel te maken met beeldvorming. BvSPORT staat in Leeuwarden bekend als de organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de sportaccommodaties. De organisatie heeft zich voorheen voornamelijk beziggehouden met het verhuren en onderhouden van zalen en velden en het draaiende houden van de horecagelegenheden binnen de accommodaties. Dit zijn andere zaken dan de brede maatschappelijke thema’s waar de buurtsportcoach zich mee bezig houdt. De nieuwe functie van de buurtsportcoach is vooral gericht op sportstimulering en het inzetten van sport als middel voor het bereiken van bredere maatschappelijke doelen. Dit is een compleet andere tak van sport, die zich niet alleen tot het domein ‘sport’ beperkt, maar ook deel uitmaakt van het sociaal domein. De organisatie die zich met deze functie van sport bezighoudt en leiding geeft aan de buurtsportcoaches moet daarom beschikken over de bijpassende expertise en bureaucratische vaardigheden.

Sommige organisaties zijn terughoudend in de samenwerking met de buurtsportcoaches, doordat de organisaties vanouds een relatie met BvSPORT hebben die niet past bij de nieuwe, maatschappelijke functie van de buurtsportcoach. De beeldvorming heeft een negatieve invloed op het samenwerken met buurtsportcoaches. Volgens een aantal organisaties is het beter als BvSPORT zich richt op haar kerntaak, namelijk het beheer van accommodaties. Er zijn echter ook een aantal organisaties die het voordeel inzien van onderbrengen van buurtsportcoaches bij BvSPORT. Omdat de organisatie meer lokaal geregeld is, zijn de lijnen tussen de buurtsportcoaches en het werkveld kort. Hierdoor is het voor de buurtsportcoach makkelijker om een groot netwerk op te bouwen en is het voor organisaties en initiatieven makkelijker om in contact te komen met de buurtsportcoach. De buurtsportcoaches weten beter wat er speelt in wijken en buurten, omdat ze zich meer in het veld bevinden.

Quote geïnterviewde: ‘De lokale uitvoering kan goed uitpakken wanneer er sprake is van goede samenwerking tussen gemeente en buurtsportcoaches.’ | 18

Sport Fryslân Sport Fryslân staat bekend als een organisatie met veel kennis en expertise op het gebied van sport en bewegen. De organisatie schoolt buurtsportcoaches en vakleerkrachten en geeft cursussen die zijn afgestemd op de specifieke expertises die nodig zijn binnen de verschillende gemeenten, buurten, dorpen en wijken in Friesland. Ook de buurtsportcoaches die onder BvSPORT vallen, kunnen gebruik maken van cursussen die worden georganiseerd bij Sport Fryslân. Sport Fryslân stuurt de buurtsportcoaches voor veel verschillende gemeenten aan en zit daardoor verder weg van de lokale initiatieven. De werkwijze van de organisatie is dat ze zich richten op specifieke vraagstukken of doelgroepen in een bepaald gebied. Afhankelijk van het vraagstuk of de doelgroep zetten ze iemand in met de bijpassende kennis en kunde.

Quote geïnterviewde: ‘Buurtsportcoaches is een beroepsgroep geworden. Er moet daarom goed worden nagedacht over opleiding, bijscholing, nascholing, functieomschrijving en waardering voor buurtsportcoaches.’

Op dit moment is het bij BvSPORT zo geregeld dat over het algemeen elke buurtsportcoach verantwoordelijk is voor alle doelgroepen en maatschappelijke vraagstukken die zich in zijn of haar gebied bevinden. Onderling delen de buurtsportcoaches hun ervaring en kennis, waardoor thema’s gebied overstijgend worden opgepakt. Bij Sport Fryslân wordt meer doelgroep- of vraagstukgericht gewerkt. Een risico in de aanpak van BvSPORT kan zijn dat buurtsportcoaches met veel verschillende vraagstukken en doelgroepen te maken krijgen, terwijl ze niet over alle kennis en expertise beschikken. Aparte organisatie Een ander idee dat in de gesprekken vaker naar voren komt is het onderbrengen van de buurtsportcoaches in een aparte, onafhankelijke organisatie of stichting. Binnen een aparte organisatie kan het eenvoudiger zijn voor organisaties en verenigingen om ervaringen uit te wisselen en samen te werken. Bovendien kan het plaatsen van alle gelden op één plek het makkelijker maken voor organisaties om gezamenlijk gelden aan te vragen voor maatschappelijke initiatieven. Het meest opvallend is dat bijna iedereen het eens is over dat de functie van buurtsportcoach te breed is voor één persoon. De buurtsportcoach in de huidige functieomschrijving is organisator, facilitator, coördinator, verbinder én uitvoerder.

Veel van de gesproken partijen denken dat dit te veel rollen zijn om één persoon te organiseren. Vandaar dat vaak wordt geopperd om de uitvoerende taken los te organiseren van de meer maatschappelijk actieve buurtsportcoach. Onder welke organisatie de functies vallen maakt de betrokkenen dan niet eens zoveel uit, zolang de buurtsportcoaches maar de juiste scholing krijgen om zijn of haar rol te kunnen uitvoeren.

| 19

| 20

3

Conclusies & aanbevelingen

Vanuit de analyse van de gesprekken kunnen conclusies worden getrokken over de werkzaamheden en de organisatie van de buurtsportcoaches. Vanuit die conclusies kunnen concrete aanbevelingen worden gedaan waar de gemeente Leeuwarden verder mee kan.

3.1

Conclusies

In 2018 hebben buurtsportcoaches een nieuwe rol gekregen en is de opdracht breder dan voorheen. Om deze opdracht uit te kunnen voeren, moeten buurtsportcoaches kennis hebben van sociale vraagstukken en maatschappelijke ontwikkelingen. De ene problematiek vergt nu eenmaal een andere aanpak dan de andere problematiek. Hiervoor is het niet altijd nodig om zelf de kennis in huis te hebben, maar kunnen organisaties met de juiste kennis ook verbonden worden aan een initiatief. Hiervoor is het noodzakelijk om een groot netwerk op te bouwen. Het opzetten van een breed netwerk kost tijd. Bij de start van de nieuwe opdracht hebben buurtsportcoaches hier veel aandacht aan besteed en over het algemeen lijkt dit nu zijn vruchten af te werpen. Dit heeft echter tot gevolg dat buurtsportcoaches voor andere taken minder tijd hadden. Het beperkte aantal uur zorgt ervoor dat een buurtsportcoach prioriteiten moet stellen, waardoor het lijkt alsof de buurtsportcoach geen interesse heeft in bepaalde initiatieven. Hierbij speelt een gebrek aan communicatie tevens een rol. Organisaties willen graag dat de buurtsportcoach meer initiatief toont en regelmatig contact zoekt, maar door de beperkte tijd lukt dit niet altijd. Door gebrek aan communicatie komen de verwachtingen onderling niet overeen. Een ander nadeel van de nieuwe opdracht, is dat de opdracht vrij breed is.

Hierdoor is de focus niet altijd even duidelijk en is het voor de buurtsportcoach lastig om zich ergens op te richten. Het gevolg is dat er meer vraaggericht wordt gewerkt en minder aanbodgericht. In eerste instantie wordt hierdoor minder aandacht of geen aandacht geschonken aan (op het oog) minder kansrijke initiatieven. Initiatieven die de gebaande paden weten te vinden, zoeken contact maar voor initiatieven die hier minder kennis van hebben kan dit lastig zijn. Door het gebrek aan zichtbaarheid van de buurtsportcoaches weten zij niet bij wie ze aan moeten kloppen. Wanneer er eenmaal contact is, benaderen organisaties vaker de buurtsportcoach. Veel werkzaamheden van de buurtsportcoaches gebeuren achter de schermen. Zij hebben een coördinerende, faciliterende en verbindende rol. Dit is een brede rol waarbij veel verschillende competenties nodig zijn; er is een spin in het web nodig die kan uitvoeren, ontwikkelen, kennis heeft van beleid en financiën. Er kan niet van iedereen worden verwacht dat ze alle competenties bezitten. Het werk van buurtsportcoaches is niet altijd even goed zichtbaar en daarom soms lastig te meten. In korte tijd hebben zij echter veel inzet getoond. Zij hebben belangrijke stappen gezet in het verbinden en ondersteunen van maatschappelijk initiatieven.

Er wordt ingespeeld op belangrijke maatschappelijke trends, ze zijn doelbewust bezig met het organiseren van initiatieven voor belangrijke doelgroepen en zoeken bij bijvoorbeeld de toenemende populariteit van individueel sporten naar mogelijkheden. Daarnaast zijn organisaties positief over de betrokkenheid bij het lokaal sportakkoord. Hierin zien de organisaties ook de eerste stappen voor een prettige samenwerking. | 21

De mening over de organisatie van de buurtsportcoach is verdeeld. Aan de ene kant vindt men dat BvSPORT zich meer moet richten op haar kerntaak. De kennis en kunde die nodig zijn om maatschappelijke initiatieven te ondersteunen, zijn onvoldoende belegd bij BvSPORT volgens een aantal betrokkenen. Hierdoor kan het voor buurtsportcoaches lastiger zijn om brede maatschappelijke vraagstukken op te pakken. Aan de andere kant is lokaal organiseren volgens betrokkenen een belangrijk voordeel. Er zijn korte lijnen tussen het buurtsportcoaches en het werkveld en de buurtsportcoaches weten beter wat er in wijken en buurten speelt.

3.2

Aanbevelingen

Focus zorgt voor doelgerichtheid en continuering De opdracht die de buurtsportcoaches hebben gekregen, is vrij breed. Aan de ene kant is dit prettig, omdat buurtsportcoaches hierdoor veel bewegingsvrijheid hebben maar aan de andere kant ontstaat er een gebrek aan focus. Het risico hierbij is dat het overkoepelde doel niet wordt behaald, namelijk het creëren van een vitale, veerkrachtige en economisch goed presterende economie waarin alle inwoners kunnen meedoen. Breng een heldere focus aan De gemeente moet zorgen voor meer focus, waardoor het voor de buurtsportcoach duidelijk wordt welke richting de gemeente op wil en welke werkzaamheden daarbij passen. Zorg voor een helder doel, zodat alle neuzen dezelfde kant op staan en er samen wordt gewerkt aan het bereiken van het overkoepelende doel. Een duidelijkere focus kan ook helpen bij de borging en continuering van initiatieven. De waarde van initiatieven neemt toe wanneer er een duidelijk doel is. Organisaties en inwoners zullen zich sterker gaan inzetten wanneer de waarde hoog is en duidelijk is waarvoor ze het doen. Intensivering van trainingen voor vrijwilligers Vanuit BvSPORT worden vrijwilligers door buurtsportcoaches middels een cursus opgeleid om de uitvoerende taken in de buurten en wijken van de gemeente Leeuwarden op zich te kunnen nemen.

De buurtsportcoaches kunnen zich hierdoor meer richten op het coördineren en begeleiden van de initiatieven en projecten. Vrijwilligers kunnen de uitvoerende rol meer op zich nemen, zoals het geven van bewegingslessen in verzorgingshuizen, het organiseren van naschoolse bewegingsactiviteiten voor kinderen en het organiseren van wandelgroepen. Er zijn nu twee buurtsportcoaches die deze cursus aan vrijwilligers geven. Momenteel zijn er te weinig vrijwilligers die de uitvoerende taken voor de buurtsportcoaches op zich kunnen nemen. Wanneer een vrijwilliger door bijvoorbeeld ziekte uitvalt, worden de door de buurtsportcoaches de opgezette initiatieven en projecten niet geborgd. Er is hierdoor te weinig sprake van continuering van opgezette maatschappelijke initiatieven en projecten. Het investeren in het opleiden van vrijwilligers kan de primaire focus op de taken en werkzaamheden van de buurtsportcoaches verbeteren.

| 22

Zichtbaarheid verbeteren Veel werkzaamheden van de buurtsportcoach gebeuren achter de schermen, waardoor de invloed van de buurtsportcoach niet altijd even zichtbaar is. Een deel van de betrokkenen weet niet precies wie de buurtsportcoach is en wat hij/zij doet. Inwoners en organisaties met een maatschappelijk initiatief weten daardoor niet bij wie ze moeten zijn voor ondersteuning. Er moet meer bekendheid komen voor de buurtsportcoaches. Meer organisaties, inclusief gemeente en BvSPORT, moeten een bijdrage leveren aan het vergroten van de zichtbaarheid van de buurtsportcoaches en het werk dat ze doen. Dit kan op meerdere manieren worden gedaan. Verbeteren de profielen op de website Dit kan worden gedaan door een sterker profiel op te stellen op de website van BvSPORT. Op dit moment staat er per buurtsportcoach wel in welke wijk ze actief zijn, maar niet welke werkzaamheden ze uitvoeren. Hierdoor is het voor buitenstaanders nog steeds onduidelijk waarvoor ze een buurtsportcoach kunnen inzetten. Voeg per buurtsportcoach een persoonlijk profiel toe waarin de expertise van de buurtsportcoach naar voren komt en sprekende voorbeelden worden genoemd. De buurtsportcoaches moeten meer op een podium worden gezet en het werk dat ze doen moet meer zichtbaar worden gemaakt.

Maak meer gebruik van social media Het gebruik van sociale media kan ook een rol spelen in het zichtbaar maken van de buurtsportcoaches en de werkzaamheden die ze doen. Via social media kunnen filmpjes en foto’s worden gedeeld van activiteiten die buurtsportcoaches uitvoeren. Hiermee worden de werkzaamheden sprekender en wordt het voor de buitenwereld duidelijker wat ze doen. Zorg voor meer fysieke zichtbaarheid Fysieke zichtbaarheid kan ook helpen om het werk van de buurtsportcoaches meer zichtbaar te krijgen. Er kan bijvoorbeeld worden gewerkt met een kledinglijn. Dit is een hele simpele, maar duidelijke manier van zichtbaarheid. Organisaties en inwoners zullen sneller een buurtsportcoach inzetten, omdat ze vaker iemand met bijvoorbeeld een jasje van buurtsportcoaches zien. Zend meer informatie naar buiten Dat de zichtbaarheid van buurtsportcoaches onvoldoende is, komt ook doordat er te weinig informatie naar buiten wordt verzonden over de werkzaamheden van de buurtsportcoaches. Het is belangrijke om organisaties in het veld regelmatig op de hoogte te houden van de ontwikkelingen. Dit kan door regelmatig een mailing te verzenden, maar ook door het geven van presentaties. Zo moet de gemeente bijvoorbeeld meer op de hoogte worden gehouden van de werkzaamheden en ontwikkelingen. De buurtsportcoaches doen belangrijk en goed werk, dat mag meer worden getoond.

De gemeente Leeuwarden heeft hier zelf ook een taak in. Verwachtingsmanagement De rol die de buurtsportcoach op dit moment heeft, is nog vrij nieuw. Het gebrek aan zichtbaarheid en communicatie zorgt ervoor dat het niet altijd duidelijk is wie waar verantwoordelijk voor is. Buurtsportcoaches moeten zich thuis maken in hun nieuwe rol en organisaties moeten zicht krijgen op de werkzaamheden waar ze een buurtsportcoach voor in kunnen zetten. De verwachtingen moeten over en weer worden uitgesproken. Hiervoor moeten buurtsportcoaches meer in contact gaan met organisaties. | 23

Gun buurtsportcoaches meer tijd Als laatste is het belangrijk om buurtsportcoaches meer tijd te gunnen om de nieuwe opdracht op te pakken. Het is intensief om een volledig netwerk op te bouwen. Hoewel buurtsportcoaches met een heel aantal organisaties goed contact heeft, geldt dit niet voor alle organisaties. Bovendien vereist het andere vaardigheden dan de opdracht die ze hiervoor hadden. Training en ondersteuning bieden De competenties die voor de nieuwe opdracht noodzakelijk zijn, waren niet allemaal noodzakelijk voor de opdracht die ze hiervoor hadden. Het kan zijn dat de nieuwe opdracht niet voor iedere buurtsportcoach even geschikt is. Deze personen hebben wellicht meer tijd en training nodig om optimaal te kunnen functioneren binnen de nieuwe functie. Functieprofielen ontwikkelen De buurtsportcoach moet veel verschillende taken uitvoeren. Het is wellicht niet reëel om te verwachten dat een buurtsportcoach alle taken kan uitvoeren. De ene persoon is nu eenmaal beter in de uitvoering, de ander beter in het ontwikkelen van beleid en weer een andere in het verbinden van organisaties. Er moeten functieprofielen worden geschetst, zodat duidelijk is wat er wordt verwacht en mensen gericht in kunnen worden gezet op waar ze goed in zijn. Meer uren vrijmaken Omdat de buurtsportcoaches in deeltijd werken, kost het meer tijd om de brede rol volledig op te kunnen nemen.

Buurtsportcoaches moeten op dit moment keuzes maken in hun werkzaamheden, waardoor de aandacht vooral naar makkelijke prooien gaat. Over tijd kan dit veranderen, omdat werkzaamheden soepeler verlopen en initiatieven zelfstandig verder kunnen. Daarnaast kan er worden gekeken of buurtsportcoaches iets meer uren kunnen krijgen om alle werkzaamheden uit te voeren. Op deze manier ontstaat er meer ruimte om aanbodgericht te gaan werken in plaats van voornamelijk vraaggericht. Initiatieven die minder goed de gebaande paden kennen, kunnen dan ook worden ondersteund. Buurtsportcoaches moeten soms eerst meer eigen initiatief tonen en stappen zetten voordat iets opgezet kan worden. Verenigingen en initiatieven hebben daarnaast vaak te maken met vrijwilligers die de werkzaamheden naast hun baan uitvoeren. Organisatie Er is geen eenduidig antwoord te geven op de vraag hoe de buurtsportcoaches georganiseerd moeten worden. Alle manieren van organisatie hebben voordelen en nadelen. Om een duidelijk beeld te krijgen, is het essentieel om meer inzicht te hebben in de organisaties zelf. Intern moet meer onderzoek worden gedaan om dit boven water te krijgen.

| 24

Bijlage 1: Betrokken organisaties • • • • • • • • • • •

Buurtsportcoaches Sportraad Sport BV Sport Fryslân Amarylis Leovardia Sportwijk Nijlân OBS Plataanschool IKC De Wielen Gemeenteraad Gemeente Leeuwarden

| 25

Bijlage 2: Interviewguide Bij elke vraag: aandacht voor sterke punten en verbeterpunten, eventueel doorvragen naar het verloop van het proces, uitvoering van het beleid en de tevredenheid hierover, met name gericht op de rol van de buurtsportcoaches als verbinder en het waarborgen van maatschappelijke initiatieven vanuit de wijken in de gemeente Leeuwarden. Vragen worden gesteld gericht op de functie, werkzaamheden en inzichten van de respondenten.

Functie en werkzaamheden 1. Hoe zou u uw functie zelf omschrijven? a) Hoe lang bekleedt u deze functie nu? b) Wat is uw achtergrond? 2. Wat zijn uw dagelijkse werkzaamheden tijdens het uitvoeren van uw functie? 3. Wat zijn uw kerntaken tijdens het uitvoeren van uw functie? 4. Welke rol speelt het beleid omtrent de rol en werkzaamheden van buurtsportcoaches in uw functie en dagelijkse werkzaamheden? 5. Heeft u goed zicht op de huidige rol en werkzaamheden van de buurtsportcoaches in de gemeente Leeuwarden?

Buurtsportcoaches 1. Heeft u vanuit uw functie zicht op de rol die de buurtsportcoaches in de huidige situatie in de wijken van de gemeente Leeuwarden bekleden? 2. Heeft u vanuit uw functie zicht op de werkzaamheden die de buurtsportcoaches tijdens het bekleden van deze rol uitvoeren? 3. Voldoen deze rol en werkzaamheden volgens u aan de vernieuwde opdracht vanuit de gemeente Leeuwarden? a) Indien met nee beantwoord: wat dient er volgens u te veranderen om deze rol en werkzaamheden aan de vernieuwde opdracht vanuit de gemeente te voldoen? 4. Werkt u zelf vanuit uw functie samen met de buurtsportcoach? à Zo ja: welke rol vervult de buurtsportcoach en welke werkzaamheden voert de buurtsportcoach uit? a) Kunt u dit toelichten aan de hand van voorbeelden? b) Voldoen deze rol en werkzaamheden volgens u, of zou u hier verandering in willen zien? à Indien met nee beantwoord: wat zou er volgens u in de rol en werkzaamheden van de buurtsportcoach verandert moeten worden? a) Wat zijn volgens u sterke punten in de rol en werkzaamheden die de buurtsportcoach vervult? b) Wat zijn volgens u eventuele verbeterpunten in de rol en werkzaamheden die de buurtsportcoach vervult? c) Kunt u dit aan de hand van voorbeelden toelichten? 5. Over welke vaardigheden moet een goede buurtcoach volgens u beschikken?

| 26

Doelgroepen 1. Op welke doelgroep(en) richten de buurtsportcoaches zich volgens u tijdens het uitvoeren van hun werkzaamheden? a) Op welke doelgroep(en) dienen buurtsportcoaches zich volgens u te richten tijdens het uitvoeren van hun werkzaamheden? 2. Op welke manier(en) spelen buurtsportcoaches volgens u in op de behoefte van de doelgroep(en)? a) Op welke manier(en) dienen buurtsportcoaches volgens u in te spelen op de behoefte van de doelgroep(en)?

Samenwerking en het actorennetwerk 1. Met welke partners werkt u samen (het actorennetwerk), en welke rol speelt de buurtsportcoach een rol in dit netwerk? 2. Met welke partners zouden buurtsportcoaches volgens u (nog meer) samen dienen te werken? a) Hoe zou het actorennetwerk er volgens u uit moeten zien? 3. Hoe maakt een buurtsportcoach verbinding met het actorennetwerk? a) Hoe zou de buurtsportcoach volgens u verbinding met het actorennetwerk moeten maken? 4. Hoe zorgt een buurtsportcoach in de huidige situatie voor borging en continuering van samenwerkingsverbanden? a) Hoe zou een buurtsportcoach volgens u voor borging en continuering binnen deze samenwerkingsverbanden dienen te zorgen? 5. Zijn er bekende bestaande problemen in de borging en continuering binnen deze samenwerkingsverbanden? à Zo ja: hoe zouden problemen in de borging en continuering binnen deze samenwerkingsverbanden volgens u voorkomen kunnen worden?

Maatschappelijke initiatieven 1. Op welke manier worden maatschappelijke initiatieven in de huidige situatie ontdekt? 2. Kunt u enkele van deze maatschappelijke initiatieven toelichten? a) Welke rol speelt de buurtsportcoach een rol in het ontdekken van maatschappelijke initiatieven? b) Op welke manier dienen buurtsportcoaches volgens u kennis van een maatschappelijk initiatief te nemen?

c) Wat is volgens u de rol van de buurtsportcoach hierin? d) Kunt u dit aan de hand van voorbeelden toelichten?

| 27

3. Dienen buurtsportcoaches een bepaalde procedure te volgen om een maatschappelijk initiatief in de praktijk uit te kunnen werken? a) Zo ja: verloopt deze procedure volgens u zoals het hoort, of zou u hier veranderingen in willen zien? b) Kunt u dit aan de hand van voorbeelden toelichten?

4. Op welke manier waarborgen buurtsportcoaches in de huidige situatie maatschappelijke initiatieven?

a) Hoe dienen volgens u maatschappelijke initiatieven gewaarborgd te worden? b) Wat is volgens u de rol van de buurtsportcoach hierin? Afsluiting 1. Heeft u nog aanbevelingen aangaande dit onderzoek? 2. Welke buurtsportcoaches van welke wijken in de gemeente Leeuwarden zouden wij volgens u het beste voor dit onderzoek kunnen interviewen? 3. Zijn er volgens u nog (andere) partijen of mensen die wij volgens u in dit onderzoek mee moeten nemen? 4. Heeft u nog aanvullingen, op- en/of aanmerkingen aangaande dit interview? Hartelijk dank voor uw medewerking!

| 28