evaluatie 2019.docx

MEMO Aan:

Overleg sociaal fysiek

Van:

Hilde van der IEST

Datum:

5 november 2019

Onderwerp:

evaluatie pilot overdracht onderhoud bewonersorganisaties

Registratienummer: Kopie:

Eelke de Jong, Fokko de Vegt

Aanleiding Leeuwarden kent meer dan 5.500 mensen met een uitkering. Het is een illusie om te denken dat al deze mensen naar een reguliere baan begeleid kunnen worden. Maar iedereen kan iets en wil gewaardeerd worden. Daarnaast is het duidelijk dat het te onderhouden gebied is gegroeit door de samenvoeging met andere gemeenten (Boarnsterhim, Leeuwarderadeel, deel Littenseradiel). Dit samen vormde de aanleiding om in 2015 te starten met de pilot “overdracht eenvoudige onderhoudswerkzaamheden aan bewonersorganisaties”. In eerste instantie waren daar 5 organisaties bij betrokken. Inmiddels is het aantal gegroeid naar 17. Alle overeenkomsten op 2 na lopen af dit jaar. Het is tijd om vooruit te kijken. In het collegeprogramma 2018: “De kracht van Samen” Bouwen aan een sociaal, vernieuwend en duurzaam Leeuwarden staat het volgende op blz 4. “Wij willen doorgaan op wat is bereikt. En ontwikkelingen verder brengen. Door mogelijkheden en initiatieven in de Leeuwarder samenleving te stimuleren. Door mensen en organisaties met elkaar in contact te brengen en ook zelf actief de samenwerking te zoeken”. En

Blad 2

meer specifiek blz 32 “We handhaven het huidige niveau van beheer en onderhoud. Daarbij bieden we ruimte aan initiatieven van bewoners en waar mogelijk ook aan projecten waarbij mensen werkervaring kunnen opdoen”.

Blad 3

18 samenwerkingsovereenkomsten voor 2019 De sector Wijkzaken heeft dankzij haar mensen in het veld (de Buitendienst) en dankzij de organisatie van de jaarlijkse “Grote Schoonmaakacties” directe lijntjes met vele (bewoners) organisaties in het veld. Een aantal van hen heeft aangegeven graag praktische klussen in de openbare ruimte te willen doen: een zinvolle dagbesteding in de openbare ruimte waar de hele buurt van meeprofiteert. In de periode van 21 tot 31 oktober 2019 hebben we de organisaties ter plekke bezocht en hen een aantal vragen voorgelegd. In de onderstaande tabel ziet u een samenvatting van de resultaten. Evaluatie resultaten 2019/2020 1

Wijk overeenkomst

Contactpersoon wijk

Aantal personen/ drijvende krachten

Bilgaard + Havankpark

Wijkvereniging Bilgaard Dick Bootsma

2

Valeriuskwartier

Project Dielnimme

3

Heechterp / Schieringen

Bewonersbedrijf Heechterp/Schieringen

37 w.v. 17 kinderen + 1 drijvende kracht (betaald) onderdeel van 140 vrijwilligers 2 + 1 drijvende kracht (betaald) onderdeel van project Dielnimme 20 vrijwilligers 60 w.v. 10 kinderen + 5 drijvende krachten (onbetaald)

4

Snakkerburen

Doarpstun Snakkerburen

4 + 1 drijvende kracht (onbetaald). Speciaal is de aanstelling van 2 coördinatoren (betaald) voor 70 vrijwilligers

Vergoeding per jaar 2019 € 33.075

wat

Vergoeding per jaar 2020

Groen en zwerfafval

€ 39.550

€ 3.450

zwerfafval

€ 3.450

€ 48.825

Groen en zwerfafval

€ 2.300 + € 5.000 + € 25.000 sociaal domein pilot coördinatore

Groen en zwerfafval

€ 51.300 + € 5.000+ extra bijdrage begeleiding sociaal domein € 25.000? € 2.300 + € 5.000 + € 40.000 pilot coördinatoren?

Blad 4

5

Groen Apotheker

6

Oldegalileën /Bloemenbuurt De Vlietzone

7

Vrijheidswijk

Wijkpanel Vrijheidswijk

8

Stiens sportpark het Gryn Welgelegen, binnenstad en Froskepolle

Talant Wim Bontius

Wil (onderdeel Alliade) Jeroen Wijnand

11

Stiens Doniastate /Mierepad/Stienser Bos / Aldlan) Wytgaard

12

Wielenpolle

13

Graffiti gedoogplekken in Leeuwarden De Zuidlanden ijsbaan en

9

10

14

Stichting Werkplaats Oudoost

Skrep Auke Post/ Titia Wiersma

Dorpsbelang Wytgaard Menno Rolf Turkstra Stichting de Wielenpolle Agnes Pel Edward Kooistra Graffiti Platform Leeuwarden Douwe Beimin Wijkpanel de Zuidlanden Sint Smeding

Ca. 10 vrijwilligers w.v. 5 kinderen + 2 drijvende krachten (onbetaald ) Gestart met 15. Enkel uitstroom naar werk 3 drijvende krachten wv 1 betaald en 2 uitkering. Onderdeel van Netwerkcentrum ca 60 personen. 13 jongeren Cleanteam + 3 drijvende krachten (onbetaald) 60 personen met begeleiding + 1 drijvende kracht (betaald) 12 personen + 3 drijvende krachten (betaald) Onderdeel van activiteiten dagbesteding Skrep/Werkerij Ca 30 personen + 2 drijvende krachten (betaald). Onderdeel van Doniastate 18 personen + 1 drijvende kracht (onbetaald) 2-3 personen + 2 drijvende krachten (onbetaald)

n € 4.750

Groen en zwerfafval Groen en zwerfafval

€ 4.750

€ 4.600

zwerfafval

€ 4.900

€ 500

zwerfafval

€ 500

€ 5.000

Groen en zwerfafval

€ 5.000

€ 500

Groen en zwerfafval

€ 500

€ 1.225

Groen en zwerfafval Groen en zwerfafval

€ 1.225

€ 500 Contract loopt tot 2021 € 1.640

€ 16.225

€ 8.300

2 personen + 1 drijvende kracht (betaald)

€ 500

Zwerfafval

2 drijvende krachten (onbetaald) en een schaapskudde

€ 1.640

Zwerfafval en groen

Stopt met overeenkomst overdracht onderhoud

€ 8.300

Blad 5

15 16 17

18

omgeving Stiens, Groene Ster Prinsentuin, Potmarge Heechterp/Schierin gen Sportcomplex Kalverdijkje ten noorden van de Egelantierstraat Hempens/Teerns

Sport Trash Movement Tjisse Oosterhof Niemand aan de zijlijn Lifemaster Erwin Rengers Stichting Asgaard

Dorpsbelang Hempens/Teerns

Totaal

2 drijvende krachten (deels betaald) + diverse acties met in totaal 150 vrijwilligers 3 personen + 2 drijvende krachten (betaald) 5 personen + 2 drijvende krachten (onbetaald)

€ 28.000

Zwerfafval

€ 10.000

€ 500

Verdeelkasten en zwerfafval Zwerfafval

€ 500

5 personen + 1 drijvende kracht

€ 3.968,50

Groen + vanaf 2020 met zwerfafval

€ 6.700

279 + 33 = 312

€ 193.858,50

€ 500

€ 500

€ 217.780

In totaal is er in 2019 een bedrag van bijna € 200.000 euro besteed als vergoeding voor het overgedragen onderhoud en activiteiten zwerfafval. Hiermee is voor 279 personen elke week een zinvolle activiteit gerealiseerd. In totaal waren 33 personen (deels betaald, deels onbetaald) bezig met de coördinatie van de werkzaamheden. Speciaal voor 2019 is vanuit het Participatiebudget € 25.000,- extra toegevoegd voor het garanderen van het voortbestaan van de Doarpstun Snakkeburen met daarin 80 vrijwilligers. Hierdoor is een extra mogelijkheid gecreëerd voor een zinvolle activiteit voor bewoners van Leeuwarden De bedragen worden gedekt uit de posten: -groenonderhoud (budget groen en zwerfafval); -extra activiteiten zwerfafval (budget Verpakkingsconvenant); -participatie en werkgelegenheid. De uren die de medewerkers van Wijkzaken aan dit project besteden worden betaald uit de reguliere begroting en niet toegerekend aan deze specifieke pilot.

Blad 6

Uit de gesprekken blijkt dat de betrokkenheid en bevlogenheid van de “drijvende krachten” (betaald en onbetaald) groot is. “Iedereen heeft mogelijkheden als je vertrouwen en ruimte geeft”. “We doen het samen met de buren”, “leuke dingen voor het dorp”, “een beheerder met een hele ruime taakopvatting”, “uiterst plezierig”, “ons Cleanteam”, “Het moet wel “in je genen zitten om je hier voor in te zetten”. “We werken aan een “zelfvertrouwensfabriek”. Uitgangspunt is “Wat wil je gaan doen en Kan niet bestaat niet”. “”Iedereen is welkom om de handen uit de mouwen te steken. “De vrijwilligers komen graag voor het “gevoel van erbij te horen”, “vastigheid”. “Ik kijk altijd naar wat zij aangegeven”. “De mensen kunnen hier hun eigenwaarde terugvinden”. Maar ook er is “een evenwicht nodig is tussen gewone vrijwilligers en therapeutische voorzieningen”. “Er komen ook regelmatig jonge mensen die in het leven vastlopen en dan hier weer iets gaan doen om uit de depressie te komen”. Evenwicht, humor en het hoofd leeg maken is belangrijk. “Wij zijn geen maatschappelijk werkers”. De conclusie kan worden getrokken dat de pilot naast het fysieke ook met name in sociaal opzicht meerwaarde heeft. Dat het een bijzonder project is blijkt ook uit het recente onderzoek van de Rekenkamer naar de Andere Overheid.

Tijdens de raadsvergadering van 20 oktober sprak de voorzitter van de Rekenkamer lovend over de co-creatie van deze samenwerkingsovereenkomsten. “Een voorbeeld dat het waard is voort te zetten”. Het leveren van maatwerk Elke organisatie bepaalt zelf wat het beste past bij zijn/haar vrijwilligers/deelnemers. De werkzaamheden variëren dan ook per wijk/dorp/organisatie: schoffelen c.q. het verwijderen van onkruid in het groen, parkeervakken schoonmaken (onkruid en modder verwijderen rond en achter geparkeerde auto’s, zwerfafval verwijderen, zakgeldproject, het verwijderen van sneeuw, schoffelen, maaien gazon, haag knippen, boomspiegels onderhouden, het legen van enkele afvalbakken, het vrijhouden van paden en grasvelden van blad, verdeelkastjes schoonmaken/verven, het doen van meldingen afval bij Omrin, het afhandelen van doorgestuurde meldingen die het “eigen” gebied betreffen etc. Ook de deelnemers zijn zeer gevarieerd: Leeftijd is van 76 tot 12 jaar: bijstand, UVW, Wajong, asielzoekers, reclassering, GGZ, GGD, NHL/Stenden, re-integratie, WMO, de WOZ (langdurige cliënten), tot soms is 1 op 1 begeleiding nodig is voor zijn behoorlijk complexe cliënten. Het is een categorie waarvoor doorstroming richting werk geen optie leek te zijn. Mensen vallen bij andere instanties soms buiten de boot.

De conclusie kan zijn dat naar inschatting 95 % een grote afstand tot de reguliere arbeidsmarkt heeft. Toch zien we dit jaar voor het eerst een behoorlijke doorstroom naar een reguliere baan. Uit de gesprekken is gebleken dat ca 30 personen zijn doorgestroomd naar een betaalde (tijdelijke) baan. Dit is bijna 10 %.

Blad 7

De werkwijze Men is tevreden over de gekozen werkwijze: er is een duidelijke samenwerkingsovereenkomst, er zijn kwartaaloverleggen (met de voorman en een beleidsadviseur Wijkzaken), men kan altijd voor advies terecht bij de Buitendienst. In een eerste gesprek met de vertegenwoordiger van Wijkzaken wordt besproken wat men nodig heeft om het werk te kunnen doen. De vergoeding die wordt gegeven hangt hiermee samen. De basis hiervoor vormt een berekening van de m2 te onderhouden groen, plus een bijdrage voor het zwerfafval met daarboven op een opslag van 40 % voor coördinatie/begeleidingskosten en opleidingskosten. De afspraak is dat minimaal op basis-niveau wordt onderhouden. De uitbetaling is achteraf per kwartaal na goedkeuring door de voorman/voorvrouw van de Buitendienst. Het staat de organisatie vrij het bedrag dat ze krijgen uit te geven zoals zij denken dat het nodig is om de pilot te realiseren. De enige voorwaarde is dat ze een aansprakelijkheidsverzekering afsluiten. In het algemeen schaft men materiaal aan, werkkleding en betaalt men een enkele opleiding. Een aantal geeft haar vrijwilligers een betaalde vergoeding. Een even groot aantal zoekt het in beloning in natura. De voormannen van de Buitendienst van de betrokken wijken houden het toezicht op de kwaliteit van het onderhoud.

Een aantal (bewoners)organisaties hebben regelmatig moeite gehad om de afgesproken kwaliteit te halen. Met extra begeleiding van de voorman, een cursus van de Buitendienst over het uit te voeren werk, een werkschema of soms de gehele overname totdat er weer een groep vrijwilligers is, wordt dit opgevangen. Aandachtspunt is even de berekening voor het korten van de uitbetaling bij het niet verrichte werk. Aan de andere kant komt het ook voor dat de desbetreffende voorman aangeeft dat “meldingen worden snel afgedaan en het stuk onder hun hoede ligt er beter bij dan het stuk van de gemeente”. Men maakt veel mee. Problemen worden met veel humor opgelost. De voormannen hebben unaniem uitgesproken door te willen gaan met deze pilots. De contacten in de buurt en het wederzijdse begrip dat ontstaat door de samenwerking wordt door alle voormannen en voorvrouw als zeer waardevol ervaren. De samenwerking met het Sociaal Domein is van essentieel belang. We moeten twee werelden bij elkaar brengen. Het pleidooi voor een lange en structurele zekerheid voor dit project is groot. Het is de nieuwe manier van werken die een stevige basis zou moeten krijgen. Er is een totale andere manier van Werken nodig is. Het zijn initiatieven van onderaf en we moeten steeds meer inspelen op wat de mensen buiten willen. Dit is het echte gebiedsgericht werken. De weg terug is er niet meer.

Blad 8

Gesignaleerde problemen Te weinig instroom? De ene organisatie Werkplaats Oud-oost heeft aangegeven te willen stoppen met de samenwerkingsovereenkomst voor het onderhoud van de Vlietzone. Zij heeft problemen met het vinden van geschikte personen om het werk te kunnen doen. Er is te weinig instroom. Dit is een probleem wat ook andere organisaties signaleren. Doarpstun Snakkeburen heeft aangegeven per direct wel 15 personen te kunnen plaatsen. Hetzelfde geldt voor een aantal andere organisaties. Inmiddels zijn er filmpjes gemaakt met oproep aan uitkeringsgerechtigden om toch vooral bij hen vrijwilligerswerk te komen doen Uitzondering hierop is Bilgaard. Bilgaard heeft geen enkel probleem om vrijwilligers te krijgen. De beheerder heeft eerst een intake en zorgt er dan voor dat ze op de juiste plek aan het werk gaan. In Bilgaard is er een breed aanbod. Ook een probleem is dat sommige van de drijvende krachten zijn opgeroepen om aan het werk te gaan bij Vizier op Werk. De organisatie waar ze coördinatie werk voor doen komt dan in de problemen. Als de maatschappelijke waarde uitgerekend zou kunnen worden zou je deze personen altijd (als ze dat ook zelf willen) bij de eigen wijkorganisaties moeten laten blijven. Er zijn een aantal opties: vrijstelling van sollicitatie?, bijdrage voor coördinatie taken? werkstage bij de Buitendienst? “Je moet ze in hun kracht laten functioneren”.

Uit de organisatie halen en later weer terugplaatsen als het niet goed lukt in de “buitenwereld” is schadelijk voor deze mensen. Voorbeelden hiervan zijn Bewonersbedrijf Heechterp/Schieringen en de Groene Apotheek. Soms is vrijstelling van sollicitatie een oplossing, soms is er meer nodig: een vergoeding voor het mooie werk dat ze doen. Dit kan het beste samen met hen worden vormgegeven. Opleidingen? Al eerder is door de organisaties aangegeven graag te willen aansluiten bij opleidingen van de Buitendienst. In 2019 is daar voor het eerst vorm aan gegeven. Bij de Buitendienst zijn trainers intern opgeleid en cursussen kunnen nu (intern) worden gegeven. Het diploma of certificaat kan bij een externe organisatie worden gehaald. Ook voor de toekomst is er belangstelling om aan te sluiten. Een enkeling geeft aan geen belangstelling te hebben of het liever zelf te willen regelen gezien haar deelnemers/vrijwilligers. Contacten met andere organisaties? De contacten met andere organisaties en andere gemeentelijke afdelingen zijn zeer divers te noemen. In de desbetreffende verslagen staat aangegeven wat de ervaringen hiermee zijn. Deze zijn niet altijd positief. Daarbij moet worden aangetekend dat de “drijvende krachten”

Blad 9

van de organisaties soms kleurrijke en in ieder geval autonome persoonlijkheden zijn. Duidelijk is ook dat een aantal van de organisaties behoorlijk kwetsbaar is. Professionele ondersteuning op maat, nadrukkelijk in te huren door de organisaties zelf, kan daar een antwoord op zijn. In 2019 is dit principe van ondersteuning op maat nadrukkelijk in te huren door de organisatie zelf voor het eerst toegepast in Snakkerburen. Daar zijn 2 coördinatoren aangesteld door de Doarpstun zelf. Daarmee is voorkomen dat voor 80 man vrijwilligerswerk zou verdwijnen. Nog een organisatie die geheel zonder betaalde krachten haar werk doet is bewonersbedrijf Heechterp/Schieringen. Zij houden ook 60 vrijwilligers in de lucht. Een extra bijdrage wordt gewenst. Vertrouwen, maatwerk, faciliteren, afspraak = afspraak, fysiek resultaat, kunnen schakelen en meedenken in oplossingen zijn kernbegrippen voor het succes van deze pilot. Doorgaan? De betrokken bewonersorganisaties hebben met uitzondering van 1 uitgesproken door te willen gaan met de samenwerkingsovereenkomsten. De gewenste duur van de overeenkomst is “liefst zo lang mogelijk”. Men denkt in het algemeen aan ca. 4-5 jaar.

Hierna volgt nog het memo over: De toekomst van…..