ETFAL t.b.v. woningbouw aan de Bredyk in Goutum
Tekst van het document
1 Evenwichtige toedeling van functies aan locaties voor de realisatie van woningbouw aan de Brédyk in Goutum NG Woonconcepten b.v. uit Leeuwarden heeft op 21 januari 2026 een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor de bouw van 11 woningen aan de Brédyk in Goutum. Deze aanvraag is in strijd met het gemeentelijke omgevingsplan. De gemeente kan medewerking verlenen aan dit initiatief door middel van een buitenplanse omgevingsplan activiteit (Bopa), uitgebreide procedure. In verband met de Bopa- procedure wordt hierbij aangetoond dat het plan voldoet aan een Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties (Etfal). Beschrijving van het project De nieuwbouw is gedacht op de huidige locatie van de Kachelspecialist op de adressen Brédyk 47 en 49 in Goutum. Bouwlocatie Het plan voorziet in de sloop van de bestaande opstallen en de bouw van 11 grondgebonden woningen. Het gaat om drie woningen aan de Brédyk en acht woningen in een hofje op het achterterrein. De woningen bestaan uit twee bouwlagen met kap. Alle woningen beschikken over een eigen buitenruimte, terwijl het ontwerp ook voorziet in een gezamenlijke buitenruimte. Het parkeren wordt binnen het plangebied opgelost. Ook is hier een plek gevonden voor de bergingen en een ondergrondse afvalcontainer. Het gehele terrein blijft privaat eigendom; de rijbaan, de parkeerplaatsen en het groen worden ondergebracht in een VVE.
2 Beschrijving van de geldende planologisch-juridische situatie De aanvraag is in strijd met het omgevingsplan, plandeel Goutum, omdat binnen de ter plekke geldende bedrijvenbestemming geen woningbouw is toegestaan. Voorts wordt de maximaal toegestane bouwhoogte overschreden. Er kan medewerking worden verleend door middel van een buitenplanse omgevingsplan activiteit (bopa), uitgebreide procedure. In het kader van deze procedure is op grond van artikel 16.15a. lid b onder 1°van de Omgevingswet (Ow) een bindend advies van de gemeenteraad vereist. De gemeenteraad heeft een lijst van projecten vastgesteld waarvoor een bindend advies is vereist. De aanvraag valt binnen deze aangewezen gevallen aangezien er meer dan 10 woningen worden gerealiseerd. Op grond van artikel 16.15b Ow mag het college de omgevingsvergunning niet verlenen zonder een positief advies van de gemeenteraad. In het kader van deze procedure wordt de ontwerp-vergunning met bijlagen voor een periode van zes weken ter visie gelegd. Beleidskader Wonen in de dorpen Het plan is in overeenstemming met het ‘beleidskader wonen in dorpen’. Uitgangspunt daarbij is dat nieuwbouw in beginsel plaatsvindt binnen bestaand bebouwd gebied. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. Bovendien zijn de woningen groter dan de beleidsmatig voorgeschreven 65 m2 bvo.
Bij woningbouwplannen van 20 woningen of meer, geldt de vereiste dat minimaal 15% daarvan uit sociale woningbouw bestaat (tenzij het dorp al 30% of meer sociale huurwoningen in de totale woningvoorraad bevat). Aangezien het plan voorziet in de bouw van 11 woningen is deze spelregel voor dit plan niet van toepassing. Er is een grote druk op de woningmarkt en op dit moment is er ook sprake van krapte op de woningmarkt in de dorpen. Er moet dan ook een goede afweging worden gemaakt in de vraagbehoefte op korte termijn en de woningbehoefte op lange termijn. Nieuwbouw betreft bij voorkeur een woningtype waarvan in de bestaande voorraad geen aanbod is. Ook in dat opzicht is de aanvraag in overeenstemming met het beleid. Er is immers sprake van een bijzonder woonconcept ‘wonen in een hofje’, waarbij de bewoners beschikken over een gezamenlijke binnentuin/-terrein. Ook levert het een plan een positieve bijdrage leveren aan de landschappelijke en/of ruimtelijke kwaliteit van het dorp door grootschalige bedrijfsbebouwing om te zetten in kleinschaliger woonbebouwing, passend bij de aangrenzende woonomgeving. Conform het woonbeleid heeft er participatie met de omgeving plaatsgevonden. Voor het bouwplan bestaat veel draagvlak. Het initiatief is derhalve in overeenstemming met het gemeentelijke woonbeleid.
3 Gevelbeeld aan de Brédyk Functioneel De bouwlocatie bevindt zich in een overwegende woonomgeving. Met het oog hierop ligt een transformatie naar wonen voor de hand. Ook omdat de gemeente vanwege het grote woningtekort voor een aanzienlijke woningbouwopgave staat. De aanvraag is in overeenstemming met het gemeentelijke beleid. Op grond van het gemeentelijke, maar ook het provinciale beleid geniet inbreiding (dus in de stad en de dorpen) de voorkeur boven uitbreiding (in het buitengebied). In de stad (en dorpen) zijn immers de voorzieningen en de infrastructuur reeds aanwezig. Een groot deel van de gemeentelijke woningbouwopgave zal derhalve binnen het bestaande stedelijke gebied gerealiseerd moeten worden. Stedenbouwkundige inpassing De geschiedenis van de locatie van de Kachelspecialist voert terug naar 1900. Aan het begin van de 20e eeuw was er een kleine woning met een veestal gebouwd op deze locatie. In de jaren 60 van de vorige eeuw kwam daar verandering in toen de Machinefabriek Noord zich op dit adres vestigde. In 1979 heeft de gemeente vergunning verleend voor een extra vleugel in de vorm van een industrieloods. De gronden hadden ooit de bestemming tuinbouwcentrum Goutum. De aangrenzende gronden van Brédyk 47 zijn later bij deze kavel toegevoegd.
Uit de bouwdossiers blijkt dat hier in de achtertuin een werkplaats en een brandstoffenopslag is gebouwd in 1928 en een werkplaats met berging in 1972.
4 Situatie bestaand De hierboven rood gekleurde panden zijn in eigendom van de Kachelspecialist en zullen worden gesloopt. In de huidige situatie is er sprake van asymmetrie. In het nieuwe ontwerp wordt dit ondervangen door de toegang van het nieuwe hof in zuidelijke richting op te schuiven. Op de plek van Brédyk 49 komt een vrijstaande woning met direct daaraan grenzend de nieuwe toegangsweg; hierdoor komt het hofje centraal op de kavel te liggen en ontstaat er contact met de Brédyk. De zuid- en oostwand worden gevormd door twee blokken van vier woningen. De noordwand wordt gevormd door de bestaande loods van Goutumerdyk 75. De nieuwbouw is stedenbouwkundig zorgvuldig ingepast. De grootschalige bedrijfsbebouwing wordt vervangen door de veel kleinschaliger woningbouw. Het terrein is thans volledig bebouwd en verhard, terwijl in de nieuwe situatie het perceel aanzienlijk vergroend zal worden. Dit is gunstig in verband met de waterhuishouding en het voorkomen van hittestress. De parkeerplaatsen bevinden zich direct achter de nieuwe woningen aan de Brédyk. Het hofje is daardoor autovrij. In de zuidoostelijke oksel van het plan zijn de bergingen geplaatst.
5 Situatie nieuw Parkeren Zoals hiervoor vermeld wordt het parkeren op het eigen terrein opgelost. In het plan worden de bedrijfspanden en twee woningen aan de Bredyk gesloopt en hiervoor in de plaats worden 11 woningen gebouwd. Per saldo worden er dus 9 woningen toegevoegd.Voor deze woningen geldt een parkeernorm van 1,65 parkeerplaats (1,5 + 0,15 voor het bezoekersparkeren). Dit betekent dat voor de nieuwe woningen 15 parkeerplaatsen (9 x 1,65) vereist zijn. Binen het plan worden conform het gemeentelijke beleid 15 parkeerplaatsen aangelegd. Voorts worden de bedrijfsmatige activiteiten beëindigd en de daarmee gepaard gaande parkeerdruk komt te vervallen. Het plan voldoet derhalve aan de gemeentelijke parkeernorm en de parkeerdruk in het openbaar gebied zal als gevolg van het woningbouwplan afnemen. Welstand De welstandscommissie Hûs en Hiem heeft het bouwplan beoordeeld. Blijkens het advies van deze commissie van 17 maart 2026 voldoet het ontwerp aan de redelijke eisen van welstand. Wel maakt de commissie een voorbehoud ten aanzien van de bemonstering van de gevels en het dak. Deze bemonstering is als voorwaarde opgenomen in de omgevingsvergunning.
6 Milieuzonering Ten behoeve van de milieuzonering rond bedrijven, is door de VNG het systeem ‘Bedrijven en milieuzonering’ ontwikkeld, in de vorm van een bedrijvenlijst waarin de bedrijven zijn gecategoriseerd op hun milieueffecten. Naarmate de milieuhinder toeneemt, loopt de milieu-indeling op van 1 t/m 6. Naarmate de indeling hoger is, zal ook de afstand tot ‘kwetsbare’ functies zoals wonen groter moeten zijn. Aan de Goutumerdyk 77 bevindt zich een dierenartspraktijk. Voor deze praktijk geldt milieutechnisch een richtafstand van 10 meter tot woningen. In een gemend gebied kan deze aanpandig aan woningen gerealiseerd worden. Binnen de bedrijvenbestemming is op het adres Goutumerdyk 75 een transportbedrijf toegestaan. Een dergelijk bedrijf heeft een richtafstand van 50 meter tot woningen in verband met het aspect geluid. In een gemend gebied geldt een afstand van 30 meter. Hoewel ter plekke een transportbedrijf is toegestaan, is de bedrijfsvoering hier sinds 2006 al beëindigd. De huidige eigenaar heeft schriftelijk aangegeven dat hij ermee instemt dat de bestemming ‘transportbedrijf’ te zijner tijd in het omgevingsplan wordt verwijderd. Dit betekent dat deze bedrijvenbestemming geen beletsel vormt voor het woningbouwplan. Aan de Overijsselseweg 20 bevindt zich nog een tankstation.
Voor dit tankstation is de omgevingsvergunning milieu voor de opslag- en verkoop van LPG ingetrokken. Een tankstation zonder LPG valt in de milieucategorie 2 en hiervoor geldt een richtafstand van 30 meter tot woningen in verband met geluid. In een gemend gebied wordt dit teruggebracht naar 10 meter. Aan deze afstand wordt ruimschoots voldaan. In verband met de milieuzonering zijn er derhalve geen bezwaren tegen de geplande woningbouw. M.e.r. Er is geen m.e.r.-beoordeling nodig, omdat het plan niet wordt gezien als een stedelijk ontwikkelingsproject. Dit is gebaseerd op vaste jurisprudentie van de Raad van State. Of er sprake is van een (wijziging van een) stedelijk ontwikkelingsproject in de zin van het Omgevingsbesluit bijlage V, hangt af van de concrete omstandigheden van het geval, waarbij onder meer aspecten als de aard en omvang van de voorziene wijziging van een stedelijke ontwikkeling een rol spelen. Er is geen sprake van een toename van de bebouwingsmogelijkheden. Er is sprake van bestaand bebouwd gebied en het ruimtebeslag van de voorziene bebouwing neemt niet toe. Al met al vormt de voorziene ontwikkeling geen stedelijk ontwikkelingsproject en daarom hoeft er geen m.e.r.-beoordeling te worden uitgevoerd. Ecologie Bij de aanvraag is een ecologisch werkprotocol gevoegd, waarin is aangegeven dat het plan zal worden uitgevoerd onder de Handreiking Kleine Initiatieven.
De bevoegdheid ten aanzien van ecologie ligt derhalve bij de provincie. Hiermee is de ecologische beoordeling in voldoende geborgd. Stikstof Er is geen stikstofberekening nodig vanwege de beperkte omvang van het woningbouwplan in combinatie met de afstand zeer grote afstand tot de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Geluid Door middel van een gevelwerkingsonderzoek zal worden aangetoond dat het binnenniveau van de woningen voldoet aan 33dB. Ook zal het geluid van de warmtepompen en het effect hiervan in beeld worden gebracht. De kwaliteitsborger zal hierop toezien. Luchtkwaliteit De realisatie van het appartementengebouw is dusdanig kleinschalig, dat dit geen significante verslechtering van de luchtkwaliteit oplevert. De grens ligt bij bouwprojecten meer dan 1.500 woningen. Luchtkwaliteit is geen beperkende factor voor de realisatie van dit plan. 7 Externe veiligheid Externe veiligheid gaat om het beperken van de kans op en het effect van een ernstig ongeval voor de omgeving door: • het gebruik, de opslag en productie van gevaarlijke stoffen (inrichtingen); • het transport van gevaarlijke stoffen (buisleidingen, wegen, waterwegen en spoorwegen); • het gebruik van luchthavens. Het externe veiligheidsbeleid richt zich op het beperken van de risico’s voor de burger door voornoemde activiteiten.
De locatie ligt volgens de signaleringskaart EV binnen geen enkele veiligheidscontour. Dit aspect is geen beperking voor de realisatie van dit plan. Archeologie Op grond van het Omgevingsplan (onderdeel ‘Partiele herziening archeologie’) rusten op bouwlocaties de archeologie waarden 3 en 6. Gelet op de aard en omvang van het project is archeologisch onderzoek vereist. Archeologisch onderzoeks- en adviesbureau De Steekproef heeft dit onderzoek uitgevoerd. Blijkens het ‘archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek Goutum, Brédyk 49’ zijn er geen archeologische beletselen. Met dit veldonderzoek is namelijk vastgesteld dat de bodem tot een diepte tussen 70 en 110 centimeter onder maaiveld reeds verstoord is, tot in de kwelderafzettingen. Indien een historisch erf of terpbewoning in het plangebied heeft plaatsgevonden, zijn sporen hiervan reeds verdwenen. Gezien het dynamische karakter van de kwelderafzettingen en het ontbreken van kwelderwalafzettingen met archeologisch kansrijke lagen wordt de kans op het aantreffen van archeologische waarden onder de verstoorde laag klein geacht. Het pleistocene dekzand, waar archeologische waarden uit de steentijd aangetroffen kunnen worden, zit hier tevens te diep (tussen 4 en 5 meter -NAP) om door de geplande gebiedsontwikkeling verstoord te worden.
Daarom wordt geadviseerd het plangebied wat betreft archeologie vrij te geven voor de geplande werkzaamheden. De gemeente onderschrijft de conclusies van de rapport. Aanvullend hierop blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hier direct melding van dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Ladder voor duurzame verstedelijking In het Besluit Kwaliteit Leefomgeving) is de verplichting opgenomen om in het geval van een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de toelichting een onderbouwing op te nemen van nut en noodzaak van de nieuwe stedelijke ruimtevraag en de ruimtelijke inpassing. Hierbij wordt uitgegaan van de “ladder voor duurzame verstedelijking”. Er is echter pas sprake van een ‘stedelijke ontwikkeling’ vanaf de bouw van 12 woningen. Dit plan voorziet in de bouw van 11 woningen. Dit betekent dus dat er geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling en dat er ook geen toets aan de ladder voor duurzame verstedelijking nodig is. Water In de toelichting op ruimtelijke plannen dient een waterparagraaf te worden opgenomen van de wijze waarop rekening is gehouden met de gevolgen van het plan voor de waterhuishoudkundige situatie.
In de zogenaamde waterparagraaf dient uiteengezet te worden of en in welke mate het plan in kwestie gevolgen heeft voor de waterhuishouding, dat wil zeggen het grondwater en het oppervlaktewater. Het bouwplan is voorgelegd aan het Wetterskip Fryslan. Er bestaan waterhuishoudkundig geen bezwaren tegen het bouwplan. In verband met regionale wateroverlast is het wel van belang om rekening te houden met de droogleggingsnorm. In dat kader moet voldoende hoog worden gebouwd. Verder zal het regenwater van het verhard terrein (zoveel als mogelijk) afwateren op het oppervlaktewater. Deze watergang zal bereikbaar moeten blijven voor het beheer en onderhoud. Dit advies is meegegeven aan de initiatiefnemer. 8 Toename verharding Door ruimtelijke ontwikkelingen neemt de hoeveelheid verhard oppervlak toe met als gevolg een versnelde afvoer van hemelwater. Het is nodig om deze versnelde afvoer te compenseren om de waterberging in een gebied in stand te houden. Dit geldt ook voor toevoegen van oppervlakteverharding die wel past binnen het bestemmingsplan, maar waarvan de grond al meer dan vijf jaar braak ligt en waar in het verleden niet voor gecompenseerd is. Het is niet toegestaan zonder watervergunning neerslag versneld tot afvoer te laten komen indien daarbij meer dan 200 m2 onverharde grond in stedelijk gebied en 1500 m2 in landelijk gebied wordt bebouwd of verhard.
Er geldt een vrijstelling van de vergunningsplicht wanneer wordt voldaan aan de compensatieregels genoemd in dit wateradvies. De meest voorkomende manier van compenseren is het graven van extra oppervlaktewater. Bij het graven van extra oppervlaktewater hanteren het Wetterskip de volgende compensatienorm: • Boezem 5%, dit heeft alleen betrekking op de Friese boezem; • Polder 10%, • Vrij afstromend, alternatieve maatregelen. Uiteraard is het toepassen van alternatieve maatregelen in het plan ook mogelijk. Afhankelijk van de maatregel kunnen andere normen gelden dan hier vermeld. In de ‘Leidraad watertoets’ is informatie beschikbaar over compenserende maatregelen. Anders is het mogelijk om contact op te nemen met het Wetterskip Fryslan. Indien er niet wordt gecompenseerd door extra oppervlaktewater te graven waarbij bovenstaande percentages worden gehanteerd of indien er geen overeenstemming plaatsvindt in de watertoetsprocedure over alternatieve maatregelen dan dient een watervergunning bij het waterschap te worden gevraagd. Bekijk ook de ‘Leidraad Watertoets’ voor meer informatie over maatregelen die je kunt treffen om te compenseren. Als er niet wordt gecompenseerd, dan moet er een watervergunning worden aangevraagd voor het snel afvoeren van regenwater.
Bodem Uit het bodemonderzoek (Verkennend asbest- en bodemonderzoek Brédyk 47 en 49 te Goutum, SOL029005, 11 maart 2005, WSP Nederland B.V.) blijkt dat er ter plekke sprake is van een bodemverontreiniging en dus mogelijke belemmering voor het uitvoeren van graafwerkzaamheden op de locatie en mogelijk sprake van gezondheidsrisico’s bij gebruik van de locatie. Om verdere verspreiding en toekomstige gebruiksrisico’s te voorkomen moet de verontreiniging worden gesaneerd. Voor de grondsanering geldt een meldings- en informatieplicht onder de Omgevingswet. Hierbij dient een plan van aanpak opgesteld te worden waarin de wijze van saneren en de doelstelling van de sanering worden beschreven. Dit plan van aanpak kan worden bijgevoegd aan de melding en informatie via het Omgevingsloket (Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)). Dit zal als voorwaarde bij de omgevingsvergunning worden opgenomen. Gezondheid In artikel 1.3 van de Ow zijn de maatschappelijke doelen van de wet benoemd: Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur, en b.
doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Het aspect gezondheid neemt dus een belangrijke plek in binnen de Omgevingswet. Daarom is in artikel 5.32 Ow ook de mogelijkheid opgenomen dat een omgevingsvergunning geweigerd kan worden wanneer er naar het oordeel van het bevoegd gezag sprake is van bijzondere omstandigheden waardoor het verlenen van de vergunning zou leiden tot ernstige nadelige of mogelijk ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid. 9 De gemeente heeft (nog) geen specifiek beleid op het gebied van gezondheid. Wel is er gekeken of er sprake is van een goed woon- en leefklimaat voor de toekomstige bewoners van de nieuwe woningen. Hiervoor zijn verschillende milieuthema’s beoordeeld. Hieruit valt op te maken dat er geen sprake is van ernstige nadelige of mogelijk ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid. Er zijn voor wat betreft gezondheid dus geen belemmeringen die het verlenen van de omgevingsvergunning in de weg staan. Afstemming provincie De provincie Fryslân hanteert een lijst met gevallen waarin een omgevingstafel verplicht is op grond van en zoals opgenomen in (de toelichting op) de Omgevingsverordening Fryslân. Voor deze ontwikkeling van 11 woningen op een binnenstedelijke locatie geldt geen verplichte omgevingstafel.
Afstemming Brandweer Het bouwplan is ter beoordeling voorgelegd aan de Brandweer Fryslân. De Brandweer Fryslân ziet geen noodzaak om opmerkingen te plaatsen bij dit plan omtrent externe veiligheid. Dit omdat er geen milieubelastende activiteiten met externe veiligheidsrisico’s danwel Seveso inrichtingen op het plangebied van toepassing zijn op basis van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en het Besluit activiteit leefomgeving (Bal). Ook voldoet het plan aan de norm van 12 minuten voor de opkomsttijd. Verder wordt de ontsluitingsweg aangelegd (qua maatvoering en fundering) conform het advies van de brandweer. De brandweer zou verder graag zien dat er een tweede ontsluitingsweg wordt aangelegd zodat personen het gebied kunnen verlaten tijdens een calamiteit. Wij begrijpen deze wens, maar gelet op de planopzet (wonen in een hofje) en de eigendomssituatie van de aangrenzende percelen, is de aanleg van een twee ontsluitingsweg niet mogelijk. Gelet op het geringe aantal woningen achten wij dat ook niet noodzakelijk. De Brandweer heeft kennisgenomen van de gemeentelijke reactie en heeft hier verder geen kanttekeningen bij geplaatst. Participatie/maatschappelijke uitvoerbaarheid In het kader van de participatie zijn de omwonenden, dorpsbelang Goutum en de leden van de gemeenteraad op 27 juni 2024 door middel van een inloopbijeenkomst geïnformeerd over het woningbouwplan.
De omwonenden en dorpsbelang hebben de gelegenheid gekregen om schriftelijk op dit plan te reageren. Bij de gemeente zijn uiteindelijk vier buurtreacties ingediend. Aan nagenoeg alle bezwaren is tegemoetgekomen. Om te voorkomen dat de privacy van de omwonenden wordt aangetast, zullen de ramen in de zijgevel worden voorzien van gezandstraald glas. Ook zijn er afspraken gemaakt om de bestemming van het transportbedrijf aan de Goutumerdyk te laten vervallen. De ingediende reacties vormen geen aanleiding om het ontwerp verder aan te passen of om goedkeuring aan het plan te onthouden. De aanvraag omgevingsvergunning doorloopt de wettelijk voorgeschreven procedure. Dit betekent dat de ontwerpvergunning, met onderzoeksrapporten en onderbouwing/etfal gedurende zes weken ter inzage wordt gelegd. Tijdens de tervisietermijn zijn er WEL/GEEN zienswijzen ingediend. Economische uitvoerbaarheid Er is geen aanleiding om te twijfelen over de financiële haalbaarheid van het plan. De ambtelijke kosten worden vergoed aan de gemeente door middel van leges en een overeenkomst ambtelijke kosten. Het risico van nadeelcompensatie komt voor rekening van de initiatiefnemer. Conclusie Resumerend kan worden gesteld dat het initiatief voldoet aan de vereisten van een Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties. Belangen van derden worden niet onevenredig aangetast.
Er kan dan ook medewerking worden verleend aan dit initiatief door middel van een buitenplanse omgevingsplan activiteit.