ETFAL onderbouwing Fortuna
Tekst van het document
A Kerkewijk 156 3904 JJ Veenendaal Dreef 4C 7202 AG Zutphen T 0318 – 505 637 E info@kubiek.nu WWW.KUBIEK .NU Onderbouwing BOPA Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) Gemeente Leeuwarden
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 2 Onderbouwing BOPA Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) Gemeente Leeuwarden PLANGEGEVENS Projectnummer: K25174 Datum: 19-08-2026 Titel: Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) Projectleider: Auteur: Status: ruimte voor ontwikkeling 3 Inhoudsopgave 1. Inleiding .......................................................................................................................................... 6 1.1. Aanleiding ................................................................................................................................ 6 1.2. Ligging en begrenzing planlocatie ........................................................................................... 6 1.3. Geldend Omgevingsplan ......................................................................................................... 7 2. Beschrijving van de bestaande en toekomstige situatie ................................................................. 9 2.1. Bestaande situatie ................................................................................................................... 9 2.2. Gewenste situatie .................................................................................................................. 10 3.
Beleidskader ................................................................................................................................. 14 3.1. Rijksbeleid .............................................................................................................................. 14 3.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) .................................................................................. 14 3.1.2. Besluit kwaliteit leefomgeving ....................................................................................... 14 3.2. Provinciaal en regionaal beleid ............................................................................................. 15 3.2.1. Provinciale omgevingsvisie ............................................................................................ 15 3.2.2. Provinciale omgevingsverordening ................................................................................ 16 3.2.2.1. Regionale woondeal 2022-2030 Regio Leeuwarden ....................................................... 17 3.3. Gemeentelijk beleid .............................................................................................................. 19 3.3.1. Omgevingsvisie .............................................................................................................. 19 3.3.2.
Woonvisie ...................................................................................................................... 21 4. Effecten op en van de fysieke leefomgeving ................................................................................. 24 4.1. Omgevingsveiligheid .............................................................................................................. 24 4.2. Water ..................................................................................................................................... 30 4.3. Gezondheid en milieu ............................................................................................................ 32 4.4. Luchtkwaliteit ........................................................................................................................ 33 4.5. Geluid .................................................................................................................................... 34 4.6. Trilling .................................................................................................................................... 36 4.7. Slagschaduw bij windturbines ............................................................................................... 37 4.8.
Bodem ................................................................................................................................... 38 4.9. Geur ....................................................................................................................................... 42 4.10. Landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed ......................... 43 4.11. Ladder voor duurzame verstedelijking .............................................................................. 44 4.12. | Cultuurhistorie en archeologie .......................................................................................... 45 4.13. | Ruimte voor toekomstige functies, infrastructuur en openbare buitenruimte................. 46 4.14. | Flora en fauna .................................................................................................................... 47 4.15. | Milieuhinderlijke activiteiten ............................................................................................. 50 4.16. | Duurzaamheid ................................................................................................................... 50 4.17. | Parkeren en verkeer ........................................................................................................... 51 4.18.
| Kabels en leidingen ............................................................................................................ 56 4.19. | Milieueffectrapportage ...................................................................................................... 56 5. | Economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................... 60 5.1. | Economische uitvoerbaarheid ............................................................................................... 60 5.2. | Maatschappelijke uitvoerbaarheid ........................................................................................ 60 5.2.1. | Participatie ..................................................................................................................... 60 5.2.2. | Procedure ...................................................................................................................... 61 Eindconclusie ........................................................................................................................................ 62 Bijlagen I. | Onderzoek omgevingsveiligheid II. | Geluidsonderzoek III. | Bodemonderzoek IV. | Cultuurhistorisch onderzoek V. | Quickscan Va. | Activiteitenplan Vb. | Omgevingsvergunning flora – en fauna VI. | Stikstofonderzoek VIa. | Aeriusberekening aanlegfase VIb.
| Aeriusberekening gebruiksfase VII. | Parkeer- en verkeeronderzoek VIIa. | Parkeeronderzoek voor speciale fietsen VIIb. | Alternatief deelmobiliteit VIII. | Tekeningen Fortuna IX. | Situatie Fortuna X. | Concept Terreinplan 4 | Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) ruimte voor ontwikkeling 5 XI. Bodemonderzoek aanvullend fase 1 XII. Bodemonderzoek aanvullend fase 2 XIII. Watertoets XIIIa. Bijlage bij watertoets Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 6 1. Inleiding 1.1. Aanleiding Het voorliggende plan maakt deel uit van de herontwikkeling van het voormalige ING-kantoor aan de Harlingertrekweg in Leeuwarden, genaamd Park West. Een onderdeel van dit plan is de herontwikkeling van het bestaande parkeerterrein ten behoeve van de bouw van 157 appartementen en 6 grondgebonden woningen. Het project krijgt de naam ‘Fortuna’. Het omvat specifiek de ontwikkeling van ‘Fortuna I’, waarin 116 sociale huurappartementen worden gerealiseerd en 6 grondgebonden woningen (ook wel ‘Fortuna III’ genoemd). Daarnaast omvat het ‘Fortuna II’, waarin nog eens 41 appartementen worden gebouwd. Het initiatief kan niet worden gerealiseerd op grond van het ter plaatse geldende omgevingsplan. Met een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) kan worden afgeweken van het omgevingsplan om het voornemen alsnog planologisch te regelen.
Aangetoond dient te worden dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (artikel 8.0a, lid 2 Bkl). Met deze onderbouwing wordt dit gemotiveerd. 1.2. Ligging en begrenzing planlocatie Het plangebied is gelegen aan de Harlingertrekweg te Leeuwarden. De Harlingertrekweg ligt in het westen van de kern Leeuwarden. De planlocatie is gelegen op het perceel dat kadastraal bekend staat als gemeente Leeuwarden, sectie D, perceel 8465. De projectlocatie heeft een totale oppervlakte van 3712 m². In de onderstaande figuren is de ligging van het plangebied aangegeven. Ook perceel 10512, met een oppervlakte van 2399 m², wordt voor een deel betrokken bij het plangebied. Luchtfoto met globale begrenzing plangebied (bron: perceelloep.nl)
ruimte voor ontwikkeling 7 Uitsnede kadastrale kaart met ligging plangebied (bron: perceelloep.nl). 1.3. Geldend Omgevingsplan Het plangebied ligt in het omgevingsplan van de gemeente Leeuwarden. Dit omgevingsplan bestaat op aan de Harlingertrekweg uit de omgevingsplanregels die van rijkswege naar gemeentes zijn gegaan, ook wel bruidsschatregels genoemd, en uit het tijdelijk deel van het omgevingsplan: het bestemmingsplan ‘Leeuwarden – Vosseparkwijk’. Dit bestemmingsplan is vastgesteld door de gemeenteraad van Leeuwarden op 19 december 2011. In het (tijdelijke deel van) het omgevingsplan kent het plangebied de bestemming ‘Kantoor’. Binnen deze bestemming zijn de gronden bestemd voor: a. kantoren; b. gebouwen ten behoeve van maatschappelijke voorzieningen, ter plaatse van de aanduiding 'maatschappelijk'; en mede bestemd voor: c. het tegengaan van een te hoge geluidbelasting op geluidsgevoelige objecten, ter plaatse van de gebiedsaanduiding 'geluidzone - industrie'; d. het tegengaan van te hoge bebouwing vanwege een straalpad ter plaatse van de gebiedsaanduiding 'vrijwaringszone - straalpad'; met de daarbijbehorende: e. gebouwen ten behoeve van een (ondergrondse) parkeergarage; f. tuinen, erven en terreinen; g. wegen, straten en paden; h. parkeervoorzieningen; i. groenvoorzieningen; j. nutsvoorzieningen;
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 8 k. bouwwerken, geen gebouwen zijnde, waaronder parkeerdekken. Daarnaast kent de bestemming de volgende maatvoeringen c.q. aanduidingen: - binnen het bouwvlak; - maximum bouwhoogte 30 m; - maximum bebouwingspercentage 80%. De plannen zijn strijdig met het omgevingsplan, omdat wonen en de maatschappelijke en commerciële (mix)functies in het plint op de begane grond, niet zijn toegestaan. Uitsnede Omgevingsplan met ligging plangebied (bron: regels op de kaart).
ruimte voor ontwikkeling 9 2. Beschrijving van de bestaande en toekomstige situatie 2.1. Bestaande situatie Aan de Wester Stadsgracht in Leeuwarden, net buiten de historische binnenstad, bevindt zich een ensemble bestaande uit drie kantoorpanden (het Verlaat, Nijderbij en de Zwei) en een parkeerplaats. De drie kantoorgebouwen staan op de kop en zijn functioneel aan elkaar gemaakt om een soort van campus te creëren. Het Verlaat werd in 1973 gerealiseerd naar een ontwerp van architect Abe Bonnema. Enkele jaren later werd het Nijderbij gebouw in 1980 toegevoegd naar ontwerp van architect Frans van Gool. Beide gebouwen werden met elkaar verbonden middels een bedrijfsrestaurant. In 1990 werd het derde en laatste gebouw de Zwei gerealiseerd. Momenteel wordt het Verlaat getransformeerd tot woontoren. Sinds 2023 is Reales de nieuwe eigenaar van het complex. Reales heeft zich ten doel gesteld om het geheel te gaan herontwikkelen. De Zwei blijft voorlopig in gebruik als kantoor voor ING. Nijderbij wordt herontwikkeld naar nieuwbouwwoningen in combinatie met commerciële functies binnen het plangebied. Schuinaanzicht van de kantoorpanden en parkeerterrein (bron: EVA architecten)
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 10 Parkeerterrein waar de ontwikkelingen ‘Fortuna I’ en ‘Fortuna II’ plaats moeten gaan vinden (bron: Google Streetview) 2.2. Gewenste situatie Het project maakt deel uit van de ontwikkeling Park West. Park West krijgt een sterk gemixt woningaanbod: 30–40–30. In totaal komen er 316 woningen, verdeeld over de projecten Het Verlaat, Nijderbij (97), Fortuna I / III (116 + 6) en Fortuna II (41). De bestaande gebouwen rondom het plangebied worden gesloopt. Op de plek van het parkeerterrein verrijzen twee appartementencomplexen. In Fortuna I komen 116 sociale huurappartementen en 6 grondgebonden woningen (die ook wel ‘Fortuna III’ worden genoemd), verdeeld over 12 woonlagen. De plint bestaat uit vijf lagen, waarbij de begane grond appartementen en een fietsenstalling, inclusief scootmobielplekken, omvat. Het programma beslaat vooral sociale huur en middenhuur . Fietsen kunnen intern worden geparkeerd. Fortuna I sluit met de laagbouw aan op de naastgelegen kadewoningen. De toren landt aan één van de groene tussenruimtes. Het woonprogramma zorgt voor de sociale invulling van deze ruimte. Laagbouw en toren zijn familie van elkaar in lichte ton-sur-ton materialen. De gevelopbouw houdt het midden tussen een rastergevel en een massa met gaten.
In Fortuna II worden nog eens 41 appartementen gerealiseerd, verdeeld over acht lagen: een begane grond en zeven verdiepingen. De appartementen bestaan uit verschillende groottes van 68, 75 en 81 m², en vier appartementen van 108–125 m². Fortuna II wordt vooral ingevuld met appartementen voor het middensegment. Er is een interne fietsenstalling op de begane grond. Het pand ligt tussen de twee stadspockets en heeft een alzijdig karakter, waardoor de leefbaarheid op het maaiveld rondom goed voelbaar is. De balkons zijn prominente architectonische elementen en volgend de horizontale banden in de gevel. De afgeronde hoeken verzachten de toegang tot de groene tussenruimtes en maken dat de openbare ruimte makkelijk óm het gebouw vloeit. Auto’s kunnen geparkeerd worden op het terrein van het Profound pand, Tesselschadestraat 5. Hier wordt de parkeervoorziening voor Nijderbij, Fortuna en Profound gerealiseerd, met een capaciteit van 275 parkeerplaatsen. Deze parkeergelegenheid is niet openbaar en uitsluitend toegankelijk voor de bewoners.
ruimte voor ontwikkeling 11 Compositie Fortuna I (links) en Fortuna II (rechts) (bron: EVA architecten) Indeling plangebied (bron: EVA architecten)
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 12 Ontwerp Fortuna I en Fortuna II, gelegen in het plangebied (bron: EVA Architecten) Wat betreft de inrichting van de openbare ruimte is er voldoende ruimte voor ontmoeting en verblijf, evenals voor spelen en waterinfiltratie. De opzet wordt gekenmerkt door natuurlijke lijnen, speelse paden en ruimte voor bomen waar men tussendoor beweegt. Er wordt gebruikgemaakt van vergelijkbare materialen in zowel de verhardingen als de beplantingen. Openbare ruimte ‘straks’ (Bron: Buro Beuk) Het voorliggende ontwerp voor de terreininrichting betreft een voorlopig ontwerp. Dit ontwerp zal in een volgende fase nog worden voorgelegd aan de welstandscommissie ter beoordeling van de ruimtelijke kwaliteit. Op basis van de uitkomsten daarvan wordt het ontwerp verder uitgewerkt tot een Invulling iom gemeente ruimte voor ontwikkeling 13 definitief plan. Het definitieve ontwerp van de terreininrichting zal als integraal geheel worden toegevoegd aan de aanvraag voor het UWV-pand. De zone aan de noordzijde wordt ingericht als een kwalitatieve verblijfsruimte met een multifunctioneel karakter. Hierbij ligt de nadruk op sociale interactie en natuurinclusieve inrichting, waarbij de ruimte uitnodigt tot informeel gebruik, ontmoeting en lichte recreatie door verschillende doelgroepen uit de buurt.
De exacte invulling van dit gedeelte, boven/naast Fortuna 3, wordt nader bepaalt in overleg met de gemeente. Rondom het Verlaat is aansluiting gezocht bij de ontwerpprincipes van Mien Ruys, waarbij de vormgeving en beplanting verwijzen naar haar karakteristieke stijl. Naarmate men zich verder in westelijke richting begeeft, neemt deze invloed geleidelijk af en sluit het ontwerp meer aan bij de informelere, landschappelijke structuur van de omgeving. Het geheel wordt samengebracht door een consistente toepassing van materiaalgebruik en beplanting, waardoor een samenhangend en herkenbaar planbeeld ontstaat dat de identiteit van het gebied versterkt. Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 14 3. Beleidskader 3.1. Rijksbeleid 3.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie voor een duurzame fysieke leefomgeving in Nederland. De NOVI vervangt onder andere de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Nederland staat voor een aantal urgente maatschappelijke opgaven, die zowel lokaal als regionaal, nationaal en internationaal spelen. Grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw zullen Nederland flink veranderen. Nederland heeft een lange traditie van zich aanpassen.
Deze opgaven worden benut om vooruit te komen en tegelijkertijd het mooie van Nederland te behouden voor de generaties na ons. De NOVI biedt een perspectief om deze grote opgaven aan te pakken, om samen Nederland mooier en sterker te maken en daarbij voort te bouwen op het bestaande landschap en de (historische) steden. Omgevingskwaliteit is het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit én milieukwaliteit. Met inachtneming van maatschappelijke waarden en inhoudelijke normen voor bijvoorbeeld gezondheid, veiligheid en milieu. In dat samenspel van normen, waarden en collectieve ambities, stuurt de NOVI op samenwerking tussen alle betrokken partijen. De NOVI heeft de maatschappelijke opgaven samengevat in 4 prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio's; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Onder deze prioriteiten hangen 21 nationale belangen die het lokale, regionale en provinciale niveau overstijgen. Deze belangen hebben onder andere betrekking op het realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit, zorg dragen voor een woningvoorraad die aansluit op woonbehoeften, het beperken van klimaatverandering, et cetera.
De verantwoordelijkheid van het omgevingsbeleid ligt voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen, waardoor inhoudelijke keuzes in veel gevallen ook het beste regionaal kunnen worden gemaakt. Met de NOVI wordt het proces in gang gezet waarmee de keuzes voor de leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Planspecifiek Onderhavig initiatief betreft een ontwikkeling van beperkte omvang zonder strijdigheid met rijksbelangen. De ontwikkeling is passend binnen de NOVI. 3.1.2. Besluit kwaliteit leefomgeving Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is een van de vier algemene maatregelen van bestuur (amvb’s) en bevat specifieke regels waar lagere overheden zich aan moeten houden. In hoofdstuk 5 zijn regels opgenomen voor het opstellen van een omgevingsplan en het beoordelen van een ruimte voor ontwikkeling 15 omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
Deze instructieregels hebben betrekking op de volgende onderwerpen (afdeling 5.1): Waarborgen van de veiligheid; Beschermen van de waterbelangen; Beschermen van de gezondheid en van het milieu; Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking); Behoud van ruimte voor toekomstige functies; Behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten; en Bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen. In bijzondere gevallen is het mogelijk dat minister ontheffing verleend van de instructieregels. Planspecifiek In hoofdstuk 4 van deze onderbouwing wordt ingegaan op de onderwerpen die van belang zijn voor deze ontwikkeling, en wordt onder meer getoetst aan de instructieregels uit het Bkl. Daaruit blijkt dat er geen strijdigheid is met de instructieregels van het Rijk. 3.2. Provinciaal en regionaal beleid 3.2.1. Provinciale omgevingsvisie De Provinciale Staten van Fryslân hebben op 23 september 2020 de Omgevingsvisie vastgesteld, genaamd ‘De romte diele’. In deze Omgevingsvisie staat wat de provincie doet om de basiskwaliteiten van de Friese leefomgeving op orde te houden. Ook staat erin waar de provincie met de leefomgeving van Fryslân naartoe wil: de ambitie en doelen voor de komende 25 jaar.
Dat geeft richting aan waar de provincie samen met partijen naartoe wil werken. Dit gebeurt in programma’s, concrete projecten en initiatieven, en zo nodig ook via regels. Met ‘De romte diele’ wil de provincie extra inzetten op vier urgente, integrale opgaven: 1) Fryslân vitaal, leefbaar en bereikbaar houden; 2) Energietransitie met kracht voortzetten; 3) Fryslân klimaat adaptief inrichten; 4) Versterken van de biodiversiteit. Onderhavig initiatief draagt met name bij aan de integrale opgave ‘Fryslân vitaal, leefbaar en bereikbaar houden’. Vitaal betekent dat de provincie streeft naar brede welvaart door slimme economische groei: dat is groei die een positieve bijdrage levert aan de ambities. Een sterke, groene economie genereert de middelen om te investeren in omgevingskwaliteiten. Het zorgt ervoor dat de steden, de dorpen en het platteland leefbaar zijn en blijven. Dat er voldoende woningen, voorzieningen en bedrijvigheid zijn. Dat de bereikbaarheid goed is. En dat leegstand en verpaupering van bebouwing zijn teruggedrongen. Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 16 Friesland kampt namelijk met vergrijzing, terwijl voorzieningen en vitaliteit onder druk staan. Er zijn knelpunten op het gebied van gezondheid en onderlinge verbondenheid. Ook is de bebouwing in de provincie veelal verouderd en sluit deze niet meer aan bij de hedendaagse vraag.
De opgave om dit aan te pakken bestaat onder meer uit: Grootschalig opknappen van bestaande bebouwing; Aanbod woningen en voorzieningen afstemmen op bevolking; Stimuleren van nieuwe economische impulsen, gekoppeld aan aantrekkelijke huisvesting voor (nieuwe) doelgroepen; Stimuleren van (ervaren) gezondheid van mensen, o.a. door het stimuleren van gezond leven, bewegen en ontmoeting. Planspecifiek De realisatie van 116 appartementen en 6 grondgebonden woningen in Fortuna I / III, en 41 appartementen in Fortuna II, voorziet in een brede behoefte aan woningen voor verschillende lagen van de samenleving. Het voorliggende initiatief draagt bij aan het omgaan met de vergrijzing in de provincie. Ouderen (en anderen) met een zorgbehoefte kunnen zelfstandig wonen en tegelijkertijd gebruikmaken van zorgvoorzieningen. In sommige gevallen kunnen ouderen kleiner gaan wonen. Zodoende wordt de doorstroming op de woningmarkt bevorderd. Het voorliggende plan draagt bovendien bij aan het krachtig voortzetten van de energietransitie, de tweede integrale hoofdopgave van de provincie. De provincie wil namelijk dat de te realiseren woningen voldoende kwaliteit hebben, ook op het gebied van duurzaamheid. Dit project draagt bij aan het realiseren van kwalitatief hoogstaande woningen voor de diverse lagen in de samenleving. Het plan voldoet aan de provinciale Omgevingsvisie.
Ter inzage ligt een notitie over de reikwijdte en het detailniveau van de milieueffectrapportage van Povi, in het kader van een nieuwe Omgevingsvisie. Voorliggend plan is niet in strijd met deze documenten: ook daarin staat het bouwen van woningen centraal in de visie van de provincie. 3.2.2. Provinciale omgevingsverordening Op grond van artikel 8.0b, eerste lid, sub b Bkl juncto artikel 2.22 Ow , moet in het kader van een BOPA getoetst worden aan (eventuele) instructieregels uit de omgevingsverordening. Van toepassing is de ‘Omgevingsverordening Fryslân 2022’. Artikel 2.7 van deze verordening bepaalt dat een omgevingsplan nieuwe woningen kan bevatten, wanneer deze passen binnen de regionale woningbouwafspraken, of voor zover het gaat om de Waddeneilanden binnen de bilaterale woningbouwafspraken met de afzonderlijke Waddeneilandgemeenten. In dit geval geldt, zoals reeds is aangegeven, dat deze instructieregel breder ziet dan alleen op een omgevingsplan, maar ook kan zien op een BOPA. In 2023 hebben de Friese gemeenten, samen met de provincie en de verantwoordelijke minister, diverse regionale woondeals gesloten1. 1 Bron: Provinsje Fryslân ruimte voor ontwikkeling 17 3.2.2.1. Regionale woondeal 2022-2030 Regio Leeuwarden Voor onderhavig initiatief is de ‘Regionale woondeal 2022-2030 Regio Leeuwarden’ (in het vervolg woondeal genoemd) van belang.
Leeuwarden is het economische, culturele en kennishart van Fryslân, waar veel centrumvoorzieningen gevestigd zijn en dat een (hoog)stedelijk woonmilieu heeft. Ook na 2030 wordt nog een groei van de gemeente Leeuwarden voorzien. De gemeente heeft drie hoofdopgaven: 1) voorzien in de sterke huishoudensgroei door realisatie van (hoog)stedelijke woonmilieus met een bovenregionale impact; 2) het voorzien in betaalbare en gezonde woningen in een gezond woonmilieu voor het grote aantal huishoudens met een laag sociaal economische status; 3) transformatie van de naoorlogse woningvoorraad. Om bij te dragen aan de nationale woningbouwopgave, worden in Friesland 17.500 woningen gerealiseerd, waarvan circa 5.675 woningen in de gemeente Leeuwarden (zie onderstaande tabel). Regionale aandeel in de provinciale opgave (bron: Regionale woondeal 2022-2030 Regio Leeuwarden) Betaalbare woningen Kijkend naar het type te bouwen woningen, richten alle bij de Woondeal betrokken partijen zich op het realiseren van betaalbare woningen. In de provincie Friesland wordt gestreefd naar de realisatie van 11.200 betaalbare huur- en koopwoningen tot en met 2030. De gemeente Leeuwarden zet zich tot en met 2030 in voor de realisatie van circa 3.820 betaalbare huur- en koopwoningen. Hiermee wordt tweederde van de opgave in de gemeente Leeuwarden gerealiseerd in het betaalbare segment.
In de gemaakte afspraken werden de volgende definities gehanteerd voor wat onder "betaalbaar" wordt verstaan: sociale huurwoningen met een huurprijs tot de liberalisatiegrens, huurwoningen vanaf de liberalisatiegrens tot een huur behorende bij maximaal 187 WWS-punten (€1.000 prijspeil 2022) en koopwoningen tot €355.000 (NHG-grens 2022). Prijspeil 2026 geeft, sociale huur tot €895,34 (huurtoeslaggrens, middenhuur tot €1.175,- (max 186 WWS punten), betaalbare koop tot €465.000,- (NHG grens). Fortuna I bestaat uitsluitend uit sociale huur, waardoor het onderhavige initiatief bijdraagt aan het voorzien in betaalbare en gezonde woningen binnen een gezond woonmilieu voor een groot aantal
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 18 huishoudens, in dit geval gericht op ouderen met een lage sociaaleconomische status. Fortuna II voorziet voornamelijk in woningen voor het middensegment, wat de doorstroming vanuit meer betaalbare woningen bevordert. Woningen voor ouderen Een groot deel van het totaal aantal te bouwen woningen betreft woningen die moeten bijdragen aan de toenemende behoefte aan woningen voor ouderen als gevolg van de vergrijzing. Volgens het beleidsprogramma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ gaat het om een behoefte aan 250.000 woningen. Het betreft 170.000 nultredenwoningen en 80.000 geclusterde woonvormen die ook geschikt zijn voor ouderen. Volgens het Rijk is de opgave voor de provincie Friesland het realiseren van 2900 nultredenwoningen en 1400 geclusterde woningen. Van de woningen die geschikt zijn voor ouderen is er een landelijke opgave voor ca. 40.000 woningen met verpleegzorg op basis van scheiden wonen en zorg (VPT). Dit aantal is onderdeel van de landelijke 900.000 te bouwen woningen. Volgens opgave van het Rijk is de opgave in de provincie Friesland het realiseren van 1800 woningen met verpleegzorg. Met de realisatie van 116 appartementen en 6 grondgebonden woningen binnen Fortuna I / III en 41 appartementen binnen Fortuna II kan dus een aanzienlijke bijdrage worden geleverd aan deze behoefte.
Locatie woningen Met betrekking tot de locatie van de te bouwen woningen zijn twee sleutelprojecten aangemerkt. Dit zijn projecten die een bijdrage leveren aan de volkshuisvestelijke doelen (voldoende betaalbare woningen, corporatiewoningen en wonen en zorg voor ouderen) in relatie tot de autonome behoefte waarvan partijen vinden dat we daar gezamenlijke energie, tijd en financiële middelen op moeten inzetten. Hoewel het plangebied daar niet onder valt, grenst het aan sleutelgebied ‘Spoordok’. Het initiatief sluit aan bij de ontwikkelvisie Spoordok door de verweving van open ruimtes langs de Harlingervaart tussen beide plangebieden. Ook sluiten de stedelijke korrels aan beide zijden goed op elkaar aan. De locatie van onderhavig initiatief kan daarmee worden beschouwd als locatie om bij te dragen aan de ambities uit de Woondeal. ruimte voor ontwikkeling 19 Ligging ten opzichte van naastgelegen Spoordok (rechts) (bron: EVA architecten) Planspecifiek Onderhavig initiatief past binnen de ‘Provinciale Omgevingsverordening’ en de ‘Regionale Woondeal 2022–2030 Regio Leeuwarden’ op ten minste drie belangrijke manieren. Ten eerste voorziet Fortuna in betaalbare en gezonde woningen binnen een gezond woonmilieu voor een groot aantal huishoudens met een lage sociaaleconomische status, in dit geval specifiek voor ouderen.
Fortuna bevordert de doorstroming op de woningmarkt door betaalbare woningen vrij te maken. Ten tweede voorziet het plan in de behoefte aan woningen voor ouderen als gevolg van de vergrijzing. Ten derde kan worden gesteld dat de locatie, gezien de ligging direct naast een sleutelproject voor het behalen van de volkshuisvestelijke doelen, een geschikte alternatieve locatie is om bij te dragen aan de ambities van de Woondeal. 3.3. Gemeentelijk beleid 3.3.1. Omgevingsvisie De gemeenteraad van Leeuwarden heeft op 22 december 2021 de ‘Omgevingsvisie Leeuwarden’ vastgesteld. In Nederland staan we voor grote opgaven, zoals de bouw van honderdduizenden nieuwe woningen. Leeuwarden wil als een van de grote steden van Noord-Nederland een bijdrage geven aan de invulling van deze nationale opgaven met een gevarieerd aanbod aan woonmilieus en werkgelegenheid in een op de toekomstgericht woonklimaat en een goede bereikbaarheid. Daarmee geeft de gemeente ook een impuls aan de ontwikkeling van Leeuwarden en aan de stadse identiteit. Er is door de raad een addendum aangenomen op de omgevingsvisie inzake ‘wonen’ gekoppeld aan twee beleidsprogramma’s (‘wonen in de stad A’ en ‘wonen in de stad B’.
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 20 In Omgevingsvisie Gemeente Leeuwarden uit 2021 is op visieniveau een aantal strategische hoofdlijnen opgenomen voor het gemeentelijk woonbeleid. Daaronder viel destijds al het toevoegen van 10.000 woningen in de bestaande stad en het optimaal benutten van bestaand bebouwd gebied. In dit addendum is uitgewerkt hoe gemeente Leeuwarden het toevoegen van voldoende woningen tot 2040 gaat realiseren en voor welke doelgroep. De regionale woondeal, waarin met de provincie en het Rijk is afgesproken om 30% sociale huur, 40% betaalbaar en 30% vrije markt te realiseren in het totale nieuwbouwprogramma, is een nieuw kader voor het woonbeleid. In het addendum Wonen in de Stad wordt verbinding gelegd met de andere opgaven voor de stad. De strategie is om met de woningbouwplannen integraal aan de opgaven voor de stad te werken, zodat met het toevoegen van woningen een kwaliteitsimpuls teweeg wordt gebracht. De woonambitie wordt uitgewerkt in vier doelstellingen: De veelzijdige stad: Vergroten van de beschikbaarheid van woningen voor meer doelgroepen en meer variatie aan woningtypologieën per buurt. De betaalbare stad: Meer betaalbare woningen én een betere spreiding daarvan. Bijzonder (goed) wonen: Kwaliteitsverbetering van de woning en directe woonomgeving, met oog voor de context van het woonmilieu.
De compacte stad: Kwaliteitsverbetering van de leefomgeving van de stad als geheel, met oog op dat de omgeving klimaatadapatief is en voor mens en dier voldoende volhoudbaar is naar de toekomst toe. Van focus op uitbreiding naar focus op de compacte stad (bron: Beleidsprogramma Wonen in de stad Deel A)
ruimte voor ontwikkeling 21 Focusgebieden voor het bouwen van extra woningen. Het plangebied is gelegen in gebied ‘B’ (bron: addendum omgevingsvisie/wonen in de stad 2025) De verwevenheid met de woonvisie is zeer aanwezig. Daarom wordt de inhoudelijke toetsing gedaan in paragraaf 3.3.2. 3.3.2. Woonvisie De woningmarkt in Leeuwarden staat onder druk door een aanzienlijke vraag naar diverse woningtypen. Er is een sterke vraag naar betaalbare eengezinswoningen, vooral onder gezinnen en starters. De beschikbaarheid van dergelijke woningen is beperkt, wat leidt tot stijgende prijzen en langere wachttijden. De vraag naar koopappartementen is gematigd tot stijgend, met name onder senioren die willen downsizen en jonge professionals. Deze appartementen zijn vooral gewild in de binnenstad en nabij het centrum. Er is een groeiende behoefte aan sociale huurwoningen, vooral voor huishoudens met lagere inkomens. De gemeente werkt samen met woningcorporaties om dit segment uit te breiden en te verduurzamen. De gemeente heeft haar woonvisie verwoord in twee beleidsprogramma’s: Wonen in de stad, deel A en deel B. In beleidsprogramma ‘Wonen in de stad – deel A’ staan de vier doelen, zoals beschreven in hoofdstuk 3.3.1, verder uitgewerkt. Ook staat beschreven waarom, voor wie, hoeveel, waar, wanneer en op welke manier de gemeente Leeuwarden woningbouw in de stad Leeuwarden wil (laten) bouwen.
Meer concreet stelt de gemeente het volgende: De ambitie voor wonen in Leeuwarden is om een stad van waarde te zijn. Dit betekent een stad met aanbod voor verschillende doelgroepen én voldoende betaalbare woningen. Aan deze ambitie werken we door gebruik te maken van vier doelen. Deze zijn omschreven in het Beleidsprogramma Wonen in de stad deel A. Per wijk streeft de gemeente naar een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij woonbehoeftes van verschillende doelgroepen: Van alleenwonend tot gezin, en van jong en vitaal tot oud en kwetsbaar.
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 22 Voor wie de gemeente wil bouwen is onlosmakelijk verbonden met de ambities waarom de gemeente wil bouwen: (1) Meer betaalbare (huur- en koop-) woningen voor lage en lage middeninkomens, een flexibele schil voor spoedzoekers en meer geclusterde woningen voor ouderen, ook voor hen met een bescheiden beurs. (2) Breder palet aan doelgroepen aan de stad verbinden als vliegwiel voor de leefbaarheid in de buurt én stad als geheel. We bieden jonge werkenden en jonge gezinnen in hoogstedelijke milieus als Spoordok en de binnenstad een passende woonplek in de reuring. (3) Meer gemengde wijken realiseren. We gaan voor tenminste 30% sociale huur in de nieuw te bouwen wijken én meer middenhuur en koopwoningen in de wijken met meer dan 30% sociale huur. In samenwerking met Makelaardij Hoekstra is onderzocht welke doelgroepen kansrijk zijn. Daarbij is gekeken naar de woonmilieus waar behoefte aan is en naar de woningtypen waarin mensen graag willen wonen. Dit leverde een aantal kansrijke doelgroepen op die goed aansluiten bij het beleid van de gemeente en de wijk: 1. Volks en uitgesproken Volks en Uitgesproken woont en werkt relatief eenvoudig. Dat is prima; met gezellige buren en wat sociaal vertier op z’n tijd is het leven leuk.
De mensen van Volks en Uitgesproken zijn tussen de 18 en 60 jaar, met het zwaartepunt tussen de 45 en 60. Ze zijn zowel alleenstaand als samenwonend, overwegend zonder kinderen. Dit segment bestaat vooral uit huurders maar ook uit kopers. De buurt is belangrijk, voorzieningen en de buren. 2. Jong en Hoopvol/ Starter Deze groep is meestal alleenstaand zonder kinderen dan wel een eerste jongste aanwist en zitten nog in de studiebanken of werken al. Eén ding hebben ze gemeen: hun toekomst ligt nog open. Ze staan aan het begin van de maatschappelijke ladder. De één start een gezin, de ander maakt volop carrière en een derde combineert carrière en gezin. Ze geven zichzelf en anderen het liefst alle ruimte om zich te ontplooien en staan voor veel open. Ook voorandere leefstijlen en culturen. Ze treden vaak voor het eerst toe in de woningmarkt waar heden voor deze groep erg weinig ruimte is. 3. Zorgeloos actief/middelbare leeftijd Wat een fijn, onbezorgd leven leiden deze overwegendm50-plussers die nog midden in het leven staan. Ze zijn vaak al klaar met hun carrière, beschikken over voldoende middelen en de kinderen zijn het huis uit. Alle ingrediëntenzijn aanwezig om heerlijk te genieten. Daarom gaan de mensen van Zorgeloos en Actief ook regelmatig op vakantie en houden ze van een rijk cultureel leven. Ze staan openen eerlijk in het leven.
Deze mensen hebben oog voor hun naaste buren, maar ook voor wat er in de rest van de stad en het land gebeurt. 4. Tweeverdieners Lunchpakketjes maken, de kinderen naar school brengenen halen snel nog inkopen, sportkleding klaarleggen en ondertussen wat mails versturen. Bij de tweeverdieners is het altijd druk! Deze doelgroep woont graag dicht bij de stad, maar moet ook de ruimte hebben voor 2 auto’s en alle voorzieningen voor de kinderen bij de hand. Geld is niet het probleem, tijd, kwaliteit en de juiste voorzieningen zijn de uitdaging. ruimte voor ontwikkeling 23 5. Emptynesters/ ouderen De kinderen zijn het huis uit en de agenda is niet meer gevuld met werk. De Emptynesters hebben anders dan sociaal geen vaste verplichtingen meer. Ze passen soms op de kleinkinderen en gaan vooral lekker fietsen, de stad in voor koffie en op pad. De actieve 65-plussers wonen vaak samen en hebben nog een goedinkomen. Deze groep voelt zich sterk verbonden met de directe leefomgeving. Planspecifiek Onderhavig initiatief sluit aan bij de ambities van de gemeente Leeuwarden om te bouwen, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken voor wie de gemeente wil bouwen. Ten eerste wordt beoogd de beschikbaarheid van woningen te verbeteren voor doelgroepen die momenteel geen passende en betaalbare woning kunnen vinden.
In dat kader vormen ouderen een belangrijke categorie, waaraan dit initiatief een waardevolle bijdrage kan leveren. Ten tweede wil de gemeente een breder palet aan doelgroepen aantrekken en gemengde wijken realiseren met een diversiteit aan woningtypen. De ontwikkeling van Fortuna maakt deel uit van de bredere ontwikkeling Park West, waar in totaal een verdeling per type woning van 30–40–30% zal worden gerealiseerd. Dit sluit aan bij de door de gemeente gewenste verdeling van 30–40–30%. Waar Fortuna I voornamelijk bijdraagt aan de woonbehoefte in het sociale segment, draagt het toevoegen van verschillende typen woningen voor diverse doelgroepen bij aan het verbinden van een breder palet aan bewoners, wat kan fungeren als vliegwiel voor de leefbaarheid in de buurt en de stad als geheel. Met andere woorden, de afwisseling tussen sociale en middenhuurwoningen en appartementen in de midden- en vrije sector in het naastgelegen Nijderbij draagt bij aan de realisatie van gemengde wijken. Ofwel, onderhavig initiatief is passend binnen de gemeentelijke Omgevingsvisie en Woonvisie. Participatiebeleid en advies met instemming De raad kan gevallen aanwijzen op grond van artikel 16.55 Ow indien er wordt afgeweken van het omgevingsplan In sub a van deze lijst staat dat bij het realiseren van een woonfunctie voor meer dan 10 woningen participatie verplicht is.
In dit geval is participatie verplicht. Deze lijst geldt ook voor de bevoegdheid van de raad in het kader van bindend advies, ook dit instrument is, omdat er meer dan 10 woningen worden gerealiseerd, van toepassing. Hoe participatie heeft plaatsgevonden, wordt in hoofdstuk 5.2.1 besproken. Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 24 4. Effecten op en van de fysieke leefomgeving In dit hoofdstuk wordt getoetst of het plan een bijdrage levert aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Hierbij wordt ingegaan op verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving. Paragraaf 4.1 tot en met 4.13 zijn opgebouwd aan de hand van de instructieregels die het Bkl in hoofdstuk 5 geeft. Paragraaf 4.14 en verder bestaat uit overige relevante instructies, regels en beleid vanuit het rijk, de provincie of gemeente. 4.1. Omgevingsveiligheid Wettelijk kader In paragraaf 5.1.2 van het Bkl worden regels gegeven over de toelaatbaarheid van de verschillende categorieën gebouwen en locaties in verband met een veiligheidsrisico dat ontstaat door een activiteit die op grond van het omgevingsplan op die locatie is toegestaan. Kwetsbare gebouwen en locaties Het Bkl werkt, net als het voorgaande recht, met de begrippen beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en beperkt kwetsbare en kwetsbare locaties.
In bijlage VI bij het Bkl is aangegeven welke soorten gebouwen en locaties tot de verschillende categorieën behoren. Belangrijk om op te merken is dat ook gebouwen en locaties die nog niet bestaan, maar wel op grond van een omgevingsplan mogelijk gemaakt worden, tot deze categorieën worden gerekend. De lijst in bijlage VI betreft een limitatieve lijst. Indien een functie niet is genoemd in de bijlage, valt het hier dus niet onder . Het staat het bevoegd gezag vrij om functies onder een strengere categorie te scharen dan vereist. In H4 van het Bal worden de minimale afstanden van verschillende milieubelastende activiteiten tot kwetsbare locaties genoemd. Plaatsgebonden risico Artikel 5.7 Bkl bepaalt dat het plaatsgebonden risico voor kwetsbare gebouwen en locaties en zeer kwetsbare gebouwen niet groter mag zijn dan 1 op de 1.000.000. In artikel 5.8 Bkl, in combinatie met de verschillende onderdelen van bijlagen VII van het Bkl en H4 van het Bal, is aangegeven bij welke afstanden aan het vereiste van artikel 5.7 Bkl wordt voldaan. Artikel 5.9 Bkl bepaalt vervolgens tot waar de afstanden gemeten dienen te worden. Voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties geldt dat het bevoegd gezag het plaatsgebonden risico van maximaal 1 op de 1.000.000 niet in acht neemt maar er rekening mee houdt.
Dit houdt in dat het bevoegd gezag een eventuele afwijking van dit getal moet kunnen verantwoorden, maar dat die afwijking dus eventueel wel toegestaan is. Aandachtsgebieden Het plaatsgebonden risico, gekoppeld aan de afstanden die daar krachtens artikel 5.8 Bkl voor gelden, zorgen voor een contour rondom het risico-object waarbinnen geen kwetsbare gebouwen of locaties gerealiseerd mogen worden. De zogenaamde aandachtsgebieden voegen meer lagen aan deze contour toe. ruimte voor ontwikkeling 25 Het Bkl kent drie soorten aandachtsgebieden: een brandaandachtsgebied, explosieaandachtsgebied en een gifwolkaandachtsgebied. Net als bij het plaatsgebonden risico worden ook voor de aandachtsgebieden de begrenzingsregels gegeven in het Bkl. Het aanwijzen van een aandachtsgebied heeft twee belangrijke consequenties. Ten eerste kan in het geval van een brand- dan wel explosieaandachtsgebied het gebied worden aangewezen als brand- respectievelijk explosievoorschriftengebied. Dit heeft gevolgen voor de bouwvoorschriften waar in het gebied te realiseren gebouwen aan moeten voldoen. Ten tweede moet rekening gehouden worden met het groepsrisico. Het groepsrisico is de kans op het overlijden van minstens tien personen per jaar als gevolg van een ongewoon voorval veroorzaakt door de risico-gevende activiteit.
Het bevoegd gezag moet, net als bij het plaatsgebonden risico voor beperkt kwetsbare functies, rekening houden met dit groepsrisico. Het Bkl geeft zelf aan hoe het bevoegd gezag hier in ieder geval aan kan voldoen: er kan voor worden gekozen om geen (beperkt) kwetsbare gebouwen en locaties of zeer kwetsbare gebouwen te realiseren in dit aandachtsgebied. Indien deze categorieën wel worden gerealiseerd, kan het bevoegd gezag verplichten dat maatregelen worden getroffen voor de mensen in die locaties of door het aantal mensen in die locaties te beperken. Beoordeling Het project ‘Fortuna’ omvat het toevoegen van een woonfunctie en het realiseren van een multifunctionele begane grond waar mensen samenkomen. Een woonfunctie betreft een kwetsbaar gebouw, zodat getoetst dient te worden aan de wetgeving omtrent omgevingsveiligheid. Voor de beoordeling of in de omgeving van het plangebied risicovolle activiteiten en/of transportroutes gevaarlijke stoffen aanwezig zijn, is de risicokaart geraadpleegd. Onderstaande afbeelding toont een uitsnede van deze kaart. Uitsnede risicokaart (atlasleefomgeving.nl) Transport gevaarlijke stoffen Er ligt in de directe omgeving van het plangebied (binnen 200 meter) een spoorbaan waarover transport van gevaarlijke stoffen plaatsvindt.
Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 26 Conclusie In de regeling Basisnet spoor, die in 2024 is aangepast, is de spoorroute Meppel - Leeuwarden - Groningen aangewezen als route gevaarlijke stoffen. In bijlage VII, activiteit C, van het Besluit kwaliteit leefomgeving is opgenomen dat voor dit spoor geen afstand plaatsgebonden risico van toepassing is. Voor het spoor geldt wel een brand-, explosie- en gifwolkaandachtsgebied van respectievelijk 30, 200 en 300 meter . Het spoor Meppel - Leeuwarden - Groningen wordt incidenteel als omleidingsroute gebruikt indien zich op het spoor Meppel - Groningen een calamiteit heeft voorgedaan. Het opnemen van de route Meppel - Leeuwarden - Groningen als basisnetroute met de daarbij behorende aandachtsgebieden en beperkingen werd door VNG en IPO als een te zware maatregel gevonden. De decentrale overheden hebben dan ook richting het ministerie van I&W aangegeven bezwaar te hebben tegen het feit dat deze eisen ook gelden op plekken langs het spoor waarover slechts incidenteel vervoer van gevaarlijke stoffen plaatsvindt. Het ministerie wil daarom het basisnet spoor beperken tot deze belangrijkste routes en zullen omleidingsroutes, zoals het spoor Meppel - Leeuwarden - Groningen en andere niet-structurele routes, uit het basisnet spoor halen, zie kamerbrief van 19 december 2024, kenmerk IENW/BSK- 2024/334379.
Vooruitlopend op deze wijziging, hoeft om bovengenoemde reden het spoor Meppel - Leeuwarden - Groningen niet meer bij de beoordeling betrokken te worden en vormt geen belemmering meer voor het plan. Activiteiten In het kader van herontwikkeling is in februari 2024 onderzoek gedaan naar de aspecten van omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het om de risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, de veiligheid van inrichtingen en de veiligheid van nieuwe, zich snel ontwikkelende technologieën. Voor omgevingsveiligheid zijn regels opgenomen in paragraaf 5.1.2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl van het Bkl). De paragrafen 5.1.2.2 tot en met 5.1.2.6 van het Bkl gaan over het toelaten van beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en beperkt kwetsbare en kwetsbare locaties in verband met het externe veiligheidsrisico van een activiteit die op een locatie is toegelaten op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Omgevingsveiligheidsbeleid biedt de kaders waarmee een gebied zo ingericht kan worden dat mensen die er wonen of werken voldoende zijn beschermd bij ongevallen met gevaarlijke stoffen. Door vooraf na te denken over bescherming en doeltreffende maatregelen te nemen, kunnen mensen die in het gebied wonen of werken worden beschermd.
Dit kan bijvoorbeeld door afstand te houden of mensen in het gebied de mogelijkheid te bieden om te vluchten of schuilen. Het ‘plaatsgebonden risico’ en ‘aandachtsgebieden!' zijn instrumenten van het omgevingsveiligheidsbeleid waarmee invulling gegeven wordt aan het beschermen van de omgeving. Het wettelijk kader m.b.t. omgevingsveiligheid is vastgelegd in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). In het besluit staan instructieregels met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Bij de beoordeling van de omgevingsveiligheid zijn twee begrippen van belang: ruimte voor ontwikkeling 27 - Plaatsgebonden risico (PR): de kans op het overlijden van een onbeschermd en continu aanwezig persoon buiten de begrenzing van de locatie waar een activiteit wordt verricht als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval veroorzaakt door die activiteit. Grenswaarden en standaardwaarden voor het Plaatsgebonden Risico (PR) ten aanzien van (zeer) (beperkt) kwetsbare gebouwen en (beperkt) kwetsbare locaties zijn opgenomen in artikel 5.6 tot en met artikel 5.11a van het Bkl. Grenswaarden voor kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en kwetsbare locaties (art. 5.7 lid 1 Bkl) worden in een omgevingsplan in acht genomen. Met standaardwaarden voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties wordt in een omgevingsplan rekening gehouden (art. 5.11 Bkl).
Voor het plaatsgebonden risico gelden, afhankelijk van de activiteit, vastgestelde afstanden of te berekenen afstanden (bijlage VII BkI). - Aandachtsgebieden: aandachtsgebieden zijn gebieden die zichtbaar maken waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen, onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Dat betekent dat zich binnen dat gebied bij een ongeval met gevaarlijke stoffen levensbedreigende gevaren voor personen in gebouwen kunnen voordoen. Ook al is de kans daarop klein. Het aandachtsgebied vormt een instrument om het gesprek over veiligheid en bescherming door het treffen van maatregelen te starten. Risicovolle activiteiten hebben van rechtswege aandachtsgebieden (art. 5.12 Bkl). Het opnemen van aandachtsgebieden in een omgevingsplan is niet verplicht. Er is een onderscheid tussen drie soorten gevaren: warmtestraling (brand), overdruk (explosie) en concentratie giftige stoffen in de lucht (gifwolk). Daarmee zijn er ook drie typen aandachtsgebieden: - Brandaandachtsgebied - Explosieaandachtsgebied - Gifwolkaandachtsgebied Afhankelijk van het type activiteit met gevaarlijke stoffen, zijn er voor het aandachtsgebied in de regelgeving vaste afstanden vastgesteld of zijn deze afstanden rekenkundig te bepalen (bijlage VII BkI).
Aandachtsgebieden worden zichtbaar gemaakt in het Register externe veiligheidsrisico’s (REV). De gemeente moet in het omgevingsplan binnen deze aandachtsgebieden rekening houden met het groepsrisico. Hierbij gaat het om de kans per jaar dat tien of meer personen overlijden als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval binnen een aandachtsgebied. Dit staat in het eerste lid van artikel 5.15 van het Bkl. Dit artikel biedt de gemeenteraad een eigen afwegingsruimte bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen binnen een aandachtsgebied. Dat wil zeggen: zolang het gaat om een locatie buiten de afstand waar de grenswaarde voor het plaatsgebonden risico geldt. Het noemen van het aantal van tien personen betekent niet dat de kans berekend moet worden. De vraag of van een groepsrisico sprake is, kan de gemeente ook beantwoorden met demografische gegevens of onderbouwde schattingen. Relatie tot ontwikkeling In het kader van de herontwikkeling van het Verlaat is door Cauberg Huygen in februari 2024 een onderzoek uitgevoerd naar de aspecten van omgevingsveiligheid. Het rapport is als bijlage bij deze GoFlo opgenomen. De resultaten zijn hieronder weergegeven. Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 28 Risico’s De kaartviewer EV-signaleringskaart.nl geeft de risicobronnen in de omgeving weer.
In onderstaand figuur heeft Cauberg Huygen de risicobronnen inzichtelijk gemaakt: Uitsnede ev-signaleringskaart.nl (bron: Cauberg Huygen, februari 2024) De volgende bronnen zijn relevant voor de voorgenomen ontwikkeling: - op circa 630 meter ten zuidwesten van de planlocatie bevindt zich een BRZO-inrichting (Zandleven coating); - op circa 800 meter ten zuidwesten van de planlocatie bevindt zich een buisleiding met op circa 1 kilometer een gas reduceer station. Aan de zuidwest kant van het plangebied bevindt zich de BRZO-inrichting Zandleven Coating. Zandleven Coating is een verffabrikant van protective coatings sinds 1868. Zij vallen onder de BRZO in verband met de hoeveelheid aan oplosmiddelen welke zij binnen de inrichting hebben. De 10-8 contour bevindt zich net buiten de inrichting. Tevens is er een brandaandachtsgebied aan gegeven van circa 40 meter rondom de bron. Vanwege de ligging van de planlocatie ten opzichte van de risicobronnen, is de verwachting dat geen van de risicobronnen een invloedsgebied hebben welke over het projectgebied gaat. De afstanden ten opzichte van het plangebied zijn te ver om effect te hebben op de ontwikkeling en daarom kan volstaan worden met een beperkte verantwoording van het groepsrisico. Beperkte verantwoording van het groepsrisico Aan de bronzijde zijn geen maatregelen te treffen.
In het overdrachtsgebied zijn algemene maatregelen te treffen. Aan de ontvangende zijde zijn maatregelen te treffen, maar gezien de afstand en de risico’s zijn deze niet effectief, met uitzondering van alarmering. Bestrijdingsplannen
ruimte voor ontwikkeling 29 Onder de noemer bestrijdingsplannen verstaan we drie subonderdelen, die aansluitend worden toegelicht, te weten: 1. Opstellen aanvalsplan Op basis van een aanvalsplan kan de brandweer een juiste inschatting maken van mogelijke aanwezige gevaren en snel inzicht krijgen in de indeling van een gebouw en de plaats van een brand. Bij de verdere uitwerking van het ontwerp zal de brandweer betrokken moeten worden voor het popstellen van een uitvoerbaar aanvalsplan. 2. Opstellen bereikbaarheidskaart Hier staan de aanrijroutes en de plaatsen voor waterwinning vermeld. Een dergelijke kaart wordt opgesteld door de brandweer. 3. Inventarisatie beschikbare bestrijdingsmiddelen De hulpdiensten moeten een inventarisatie maken van de beschikbare bestrijdingsmiddelen. Beschikbaarheid hulpdiensten Onder de noemer bereikbaarheid hulpdiensten wordt verstaan: 1. Tweezijdige ontsluiting bouwwerken In het ontwerp wordt rekening gehouden met een meerzijdige ontsluiting van de bouwwerken. 2. Aanwezigheid uitwijkplaatsen hulpdiensten Er zijn in de nabije omgeving opstellocaties voor de hulpdienstvoertuigen nodig. De Veiligheidsregio zal hierover een advies moeten uitbrengen. 3. Verbetering bestrijdbaarheid langs bron De bron moet voldoende bereikbaar zijn om de calamiteit te kunnen bestrijden. Dit aspect ligt buiten de scope van dit projectgebied. 4.
Aanwezige blussystemen en beschikbaarheid van water De brandweer zal hierover een advies moeten uitbrengen, vooralsnog lijkt met de aanwezigheid van de Harlingervaart er voldoende bluswater aanwezig aangrenzend aan de projectlocatie. Zelfredzaamheid Onder de noemer zelfredzaamheid wordt verstaan: 1. Goede vluchtwegen in gebouwen In het gebouw wordt extra aandacht besteed aan goede vluchtwegen. Hieronder wordt verstaan dat de aard en de omvang voldoende is maar ook dat de vluchtwegen zoveel mogelijk afgekeerd zijn van de bron. Gezien de afstand en type risico’s is dit aspect niet relevant. 2. Bedrijfsnoodplan en bedrijfshulpverlening BHV zal lastig zijn, maar iedere ruimte/woning voorzien van instructies hoe te handelen bij een calamiteit is uitvoerbaar . De omgevingsvergunning is daarvoor echter niet het aangewezen instrument. 3. Faciliteren vluchtroutes openbare ruimte Gezien de afstand en type risico’s is dit aspect niet relevant. 4. Communicatie De locatie is gelegen in de bebouwde kom van de gemeente Leeuwarden. Binnen de bebouwde kom is voldoende dekking van de Waarschuwings- en alarmeringsinstallatie (WAS-installatie). Onderbouwing BOPA – Leeuwarden, Harlingertrekweg (Fortuna) 30 Daarnaast is NL Alert operationeel voor vele mobiele telefoons. Op deze wijze is de risicocommunicatie vooralsnog voldoende geborgd. 5.
Afsluitbare ventilatiesystemen Bij een toxische wolk kunnen mensen komen te overlijden als gevolg van blootstelling aan de toxische stof. Of mensen daadwerkelijk komen te overlijden, is afhankelijk van de dosis, die bestaat uit de blootstellingsduur en de concentratie waaraan de persoon is blootgesteld. Aangenomen wordt dat personen, die zich binnen in een van de buitenlucht afgesloten ruimte bevinden, een 10 keer zo lage kans hebben te overlijden als personen die zich bevinden in de buitenlucht (PGS3). Het beste advies bij het vrijkomen van een toxische wolk is schuilen, mits ramen, deuren en ventilatie kunnen worden gesloten. Om personen goed te kunnen beschermen tegen de effecten van een giftige gaswolk dienen de ramen en deuren dan ook goed gesloten te kunnen worden. Gezien de afstand en type risico's is dit aspect niet relevant en kan aangesloten worden bij de reguliere communicatie vanuit de overheid ten aanzien van ramen en deuren gesloten te houden bij een calamiteit. 6. Gebouwgebonden maatregelen op basis van gelijkwaardigheid Mocht het samenstellen van maatregelen en voorzieningen onvoldoende worden geacht, zal nader onderzocht kunnen worden of en, zo ja, welke gebouwgebonden maatregelen getroffen kunnen worden op basis van gelijkwaardigheid. Hierbij is het van belang dat er ook aantoonbaar gemaakt kan worden dat de gestelde maatregel ook het gewenste effect heeft.
Conclusie In de directe nabijheid van het plangebied bevinden zich geen risico’s die vallen onder het aspect externe veiligheid. Op grotere afstand bevinden zich een BRZO-inrichting en enkele tankstations. De overige risicobronnen liggen eveneens op grotere afstand. De afstanden tot het plangebied zijn dusdanig dat deze te ver zijn om effect te hebben op de ontwikkeling. Op basis hiervan kan worden gesteld dat externe veiligheid geen invloed heeft op het geplande project. 4.2. Water Wettelijk kader Paragraaf 5.1.3 van het Bkl bevat het wettelijk kader voor het beschermen van waterbelangen. Hierin worden regels gegeven ter bescherming van primaire waterkeringen, de kust, grote rivieren en het IJsselmeergebied. Als een omgevingsplan of omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit betrekking heeft op een locatie in een van deze gebieden, gelden er regels ter bescherming van waterbelangen. De gemeente heeft de verplichting het waterbelang mee te wegen bij het vaststellen van een omgevingsplan of het verlenen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (artikel 5.37 Bkl). Hierbij moet het waterschap betrokken worden. Dit kan door middel van een watertoets. Een watertoets geeft aan wat de gevolgen zijn van een ruimtelijk plan voor de waterhuishouding in het betreffende gebied.
Doel van de watertoets is de relatie tussen planvorming op het gebied van de ruimtelijke ordening en de waterhuishouding te versterken. ruimte voor ontwikkeling 31 Beoordeling De projectlocatie is gelegen in het beheergebied van het Wetterskip Fryslân. Het projectgebied maakt geen deel uit van een waterwingebied of een grondwaterbeschermingsgebied. In het projectgebied zelf bevinden zich geen watergangen, wel is op circa 16,5 meter afstand van het projectgebied bestaand water (de Harlingervaart) aanwezig. Binnen het projectgebied of in de nabije omgeving liggen geen oppervlaktewaterlichamen die zijn aangewezen vanuit de Kaderrichtlijn Water. Het projectgebied bevindt zich niet in de kernzone van een waterkering. In het kader van de watertoets is het plan getoetst via Het Wateradvies. Hieruit blijkt dat de korte procedure van toepassing is en dat het plangebied is gelegen in een gebied dat vrij voor de boezem ligt. Uit de beoordeling van het plan wordt aandacht gevraagd voor het volgende: Op 4 mei is een verduidelijking van de verhardingsoppervlakken toegestuurd. Hieruit blijkt dat er geen sprake is van een toename van verhard oppervlak. Dit betekend dat er geen compensatieverplichting voor de versnelde afvoer van hemelwater geldt. Toch adviseren wij om zoveel mogelijk water in het plangebied vast te houden.
Dit zou kunnen door waterbergende (groene) daken toe te passen en het terrein rondom de bebouwing zo groen mogelijk in te richten. Verder is het belangrijk dat het hemelwater afgevoerd wordt naar het open water van de boezem zodat de RWZI niet onnodig belast wordt. We adviseren verder om te voorkomen dat met dit plan wateroverlast op de naastgelegen percelen voorkomen wordt. Onderbouwing De voorgenomen ontwikkeling vindt plaats op een bestaande, volledig verharde locatie. Binnen het plan neemt het verhard oppervlak per saldo niet toe, aangezien de afname van terreinverharding wordt gecompenseerd door de toevoeging van bebouwing. Hierdoor is geen sprake van een toename van de afvoer van hemelwater en is watercompensatie niet noodzakelijk. Bij de watertoets is het vergelijk tussen de huidige situatie en nieuwe situatie gemaakt. In de oude situatie gaat het om 3850 m2 verharding (bestrating) en 2261 m2 gras/grond. In de nieuwe situatie gaat het om 3712 m2 verharding (daken en bestrating) en 2398m2 groen. Dit zorgt voor een afname van 137 m2 aan verharding. Integraal met Nijderbij gaat het zelfs om een afname van 698 m2. Hemelwaterafvoer en infiltratie Binnen het plan wordt deels ingezet op een duurzame verwerking van hemelwater. Op verzoek van Wetterskip Fryslan, wordt de HWA van het gebouw geloosd op de Harlingervaart (met een spuwer aan de kade).