Coalitieakkoord gemeente Leeuwarden 2022 - 2026.pdf

Zo verbeteren we de communicatie met onze inwoners. Waarde(n)volle digitale toekomst Er is een ingrijpende digitale transitie gaande op bijna alle terreinen in de samenleving. Die leidt niet vanzelf tot maatschappelijke vooruitgang en brede welvaart. Wij moeten met de samenleving onze digitale toekomst actief vorm geven. We willen de digitale ontwikkelingen zelf in de hand hebben, weten wat er gebeurt met onze data en voorkomen dat digitalisering mensen buiten sluit. We willen open en transparant zijn over de afwegingen die we maken en grenzen stellen aan wat we toelaatbaar vinden. Onze digitale agenda voor de komende vier jaar moet in de eerste plaats waardevol zijn voor onze inwoners. We zien kansen in het met data en technologie helpen realiseren van eerder genoemde duurzaamheidsthema’s, inclusie en circulaire economie. Binnen de planvorming van grote projecten wegen we de mogelijke bijdrage van data en technologie standaard af (kansenanalyse). Echte kansen maken we betaalbaar door 5% van het projectbudget hiervoor te reserveren. De inzet van data en digitale systemen werkt vóór mensen en niet tegen mensen. Wij kijken kritisch naar de inzet van algoritmen. Met verantwoord databeleid, een eigen waardenkader en een ethische commissie gaan we de impact van technologie op mensen en samenleving consequent onderzoeken.

Tegelijk werken we aan het op orde brengen van de fundamenten van onze informatiehuishouding. Het kan eenvoudiger, flexibeler en zorgvuldiger. Hierin is Leeuwarden een slimme volger. Met andere gemeenten en met steun van Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) realiseren en delen we onderling slimme oplossingen op het gebied van informatie- en communicatietechnologie. Hiervoor benutten we cofinanciering. Ook informatiebeveiliging is daarbij een belangrijk speerpunt. Voor woningbouw, gebiedsontwikkeling, grote vervangingsinvesteringen, het ondersteunen van bewonersinitiatieven maar ook voor het heffen van lokale belastingen zijn correcte gegevens nodig. Deze zogenaamde geo-informatie over adressen en gebouwen wordt in een systeem opgeslagen. We brengen en houden de gegevenshouding op orde. We stellen budget beschikbaar voor extra mensen.

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 23

Een duurzame gemeentelijke organisatie We zijn ambitieus op het gebied van duurzaamheid en willen het goede voorbeeld geven. We gaan voor een duurzame gemeentelijke organisatie die circulair inkoopt, materiaalgebruik en CO2uitstoot reduceert en gebruik maakt van duurzame energie. We maken een start met een leerprogramma voor de medewerkers van de gemeente op het gebied van klimaat, klimaataanpassing, energie, circulaire economie en biodiversiteit. De medewerkers kunnen deze kennis toepassen in hun dagelijkse werk. Ook gaan we 20 eigen gebouwen die voor maatschappelijke doeleinden worden gebruikt verduurzamen. De ambitie is om in 2025 van deze gebouwen Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) te hebben gemaakt. Zo transformeren we naar een duurzame gemeentelijke organisatie. Aantrekkelijk werkgeverschap De gemeente voert belangrijke taken uit voor de samenleving en is daarmee een interessante werkgever. Door allerlei demografische ontwikkelingen, in het bijzonder de vergrijzing, merken we dat er momenteel meer mensen uitstromen. Met hen verdwijnt veel kennis, kunde en vaardigheden. De huidige krapte op de arbeidsmarkt maakt het lastig om nieuwe, jonge medewerkers aan te trekken. Het kost steeds meer moeite om allerlei functies binnen de gemeente in te vullen. Met een aantrekkelijk pakket aan arbeidsvoorwaarden verwachten wij zittende medewerkers te kunnen behouden.

Ook zijn we zo concurrerend met andere werkgevers in de werving van nieuwe medewerkers. Voor een dergelijk pakket maken we extra geld vrij. Om de bedrijfsvoering niet in gevaar te brengen, is externe inhuur dan het laatste alternatief. Inclusie en diversiteit vinden we van groot belang, dus ook in ons personeelsbeleid. Samenstelling college Zoals alle steden in Nederland staat ook Leeuwarden voor grote uitdagingen die zowel kansrijk als risicovol zijn. Mede door de decentralisaties in het sociaal domein is de rol van wethouder veranderd. Programma’s als Volhoudbaar, Leeuwarden Oost, Spoorzone, Economie – onderwijs – arbeidsmarkt en Binnenstad vragen om coördinerend wethouderschap. Daarnaast brengen de invoering van de Omgevingswet en de vormgeving van een weerbare participatiedemocratie veel werk met zich mee. Het gaat om complexe opgaven en grote verantwoordelijkheden. Vaak werken we samen met de regio in de rol van centrumgemeente. Bovendien is Leeuwarden een grote gemeente. Naast de stad zijn er 35 dorpen. Dat brengt veel werk met zich mee dat een wethouder op een verantwoorde manier moet kunnen doen. Met voldoende ruimte om werk en privé in balans te houden. Daarnaast is uiteraard ook de politieke representatie bepalend voor de samenstelling van het college. Al deze factoren samen maken dat het college de komende collegeperiode zes wethouders telt.

Raad en College We willen de komende periode het samenspel tussen raad en college verbeteren. Door de raad meer aan de voorkant van beleidsprocessen te betrekken, kunnen zij hun kaderstellende rol beter invullen. Ook worden onderlinge verwachtingen tussen raad en college beter op elkaar afgestemd. Ons coalitieakkoord is een akkoord op hoofdlijnen. De uitwerking ervan doen we graag in samenspraak met de raad. De financiële basis op orde We willen een financieel sterke gemeente zijn. Zo blijven we in staat om te investeren in onze toekomst. We gaan zorgvuldig om met gemeenschapsgeld en houden de woonlasten laag. Met minimale middelen willen we maximaal resultaat bereiken. Het financiële beleid voor de komende bestuursperiode is gericht op een structureel sluitende meerjarenraming, voldoende weerstandsvermogen om alle geïnventariseerde risico’s op te vangen en een houdbare schuldpositie.

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 24

Bij de start van deze bestuursperiode komen wij met een geactualiseerde kadernota Risicomanagement. Daarin staat ook een voorstel om de minimumgrens van de algemene reserve te verhogen van € 10 naar € 15 miljoen. Meer hierover in de financiële bijlage. Gemeenten zijn voor een groot deel afhankelijk van inkomsten uit het Gemeentefonds. De regering komt voor de periode na 2025 met een nieuwe financieringssystematiek. Doel is een stabielere financiering van medeoverheden en het vergroten van hun autonomie. Gemeenten krijgen mogelijk een groter eigen belastinggebied. Ook alternatieven voor de onroerende zaakbelasting (ozb) liggen op tafel. Zodra hier meer duidelijk over is, kijken we naar mogelijk gevolgen voor ons financiële beleid. Voorlopig geldt bij de financiering grotendeels de huidige accres-systematiek. Daarbij houden uitkering aan gemeenten gelijke pas met de rijksuitgaven (‘samen de trap op, samen de trap af’). We zijn niet van plan om de OZB met meer dan de inflatie te laten stijgen. Blijven investeren in de toekomst Wij streven naar meer financiële continuïteit en stabiliteit. Beleidsambities die over meer jaren lopen, kunnen we zo goed uitvoeren. Daarom willen wij, in navolging van het Strategisch, Investerings- en Ontwikkelingsfonds (SIOF) uit het verleden, een vergelijkbare vorm van financiering invoeren.

Ons voornemen is om € 40 miljoen in drie fondsen te stoppen: (1) klimaat, energie en biodiversiteit (€ 10 miljoen), (2) maatschappelijke vernieuwing, preventie, sport en cultuur (€ 15 miljoen) en (3) strategische ontwikkeling en innovatie, inclusief stedelijke vernieuwing en mobiliteit (€ 15 miljoen). De gelden uit deze fondsen kunnen we inzetten voor de grote transities, economische structuurversterking of investeringen voor de toekomst. Denk aan verduurzaming, volkshuisvesting, Leeuwarden Oost, de Spoorzone, binnenstad, Arcadia 2025 of digitalisering. Ook kunnen wij zo andere geldstromen uit fondsen van het Rijk en Europa benutten, die vragen om gemeentelijke cofinanciering. Samen met de raad willen we heldere kaders vaststellen voor een transparante en resultaatgerichte inzet van de fondsen. Die kaders leggen we vast in de jaarlijkse planning & control-cyclus. Wij zullen hier voorstellen voor doen. Met de maatregelen uit dit hoofdstuk dragen we bij aan de volgende global goals: ✓ 10: verminderen van ongelijkheid binnen en tussen landen ✓ 17: versterken van mondiaal partnerschap en coherent beleid voor duurzame ontwikkeling

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 25

Financiële bijlage Totaal uitzettingen Een groene, gezonde en klimaatbestendige leefomgeving

2023

Waarvan structureel

2024

2025

2026

Herstel van de biodiversiteit

250

250

250

250

250

Energie en klimaat

500

500

500

500

500

Energiecoaches

300

300

300

300

-

Vergroenen door bomen

750

750

750

750

750

1.800

1.800

1.800

1.800

1.500

Leeuwarder variant basisbanen

500

500

500

500

500

Bijverdienen in bijstand

700

700

700

700

-

Vereenvoudiging schuldenaanpak

228

35

35

35

35

Vervolg armoedebeleid

450

450

450

450

-

Kansrijke start voor inburgeraars

-

350

350

-

-

Knelpunten sportaccommodaties

-

-

125

250

250

Sportbeleid

100

150

-

-

-

BV Sport

700

450

450

450

450

Kansrijke start voor kinderen

100

100

100

100

100

-

200

200

200

200

Versterken sociale basis

300

300

300

300

300

Maatschappelijk vastgoed - OZB

240

240

240

240

-

ISI budget

50

50

50

50

50

3.368

3.525

3.500

3.275

Een sterke samenleving met kansen voor iedereen

Integrale Kind Centra, ontwikkelingen steunstructuur

-

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 26

1.885

Totaal uitzettingen Betaalbaar wonen in een gezonde en veilig leefomgeving

Waarvan structureel

2023

2024

2025

2026

Stadsbouwmeester

150

150

150

150

150

Bouwen voor de toekomst

300

300

300

300

-

Kapitaalgoederen op orde

3.100

3.100

3.100

3.100

3.100

Bestrijding Invasieve soorten

-

248

248

248

-

Terugdringen zwerfafval

-

140

140

140

-

Maaibeleid en onkruidbestrijding

100

100

100

100

100

Uitbreiding capaciteit Veiligheidsdomein

250

250

250

250

250

Uitbreiding capaciteit Handhaving

422

422

422

422

-

4.322

4.710

4.710

4.710

3.600

1.038

1.038

1.038

1.038

1.038

Festivals en evenementen

100

100

100

100

100

We the North

100

100

100

100

-

1.238

1.238

1.238

1.238

1.138

300

300

300

300

300

-

500

500

500

-

200

200

200

150

-

Autoluwe binnenstad

-

50

50

50

50

Fiets op 1 / fietsnetwerk

-

300

300

300

300

500

1.350

1.350

1.300

650

Toonaangevend in cultuur en evenementen Cultuur

Een circulaire en concurrerende economie Innovatie door samenwerking Wetsus Uitvoeringsprogramma binnenstad

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 27

Totaal uitzettingen Samenwerking en organisatie

Waarvan structureel

2023

2024

2025

2026

Voortzetting samenwerkingsverbanden

507

507

507

507

-

Participatie en lokale democratie

50

50

50

50

50

Passende en persoonlijke dienstverlening

100

100

100

100

100

Waarde(n)volle digitale toekomst

100

100

100

100

100

Op peil houden GEO informatie

304

304

304

304

304

Maatschappelijk vastgoed verduurzaming

30

60

90

90

90

Aantrekkelijk werkgeverschap

300

300

300

-

-

Samenstelling college

250

250

250

250

-

1.641

1.671

1.701

1.401

644

12.869

14.294

14.299

13.724

9.417

Totaal uitzettingen Toelichting op de tabel:

Structureel De maatregelen uit het coalitieakkoord kosten € 9,417 miljoen. De financiële ruimte hiervoor baseren we op enkele inschattingen en maatregelen. Daarmee lopen we wel vooruit op de Meicirculaire Gemeentefonds 2022. De inschattingen zijn gebaseerd op de financiële effecten van het regeerakkoord van kabinet Rutte IV. Meer in het bijzonder gaat het om de Startnota van het kabinet. Daarin zijn de begrotingsafspraken voor de komende kabinetsperiode vastgelegd. Deze voorzichtige inschattingen maken we: ▪ Groei Gemeentefonds € 4,753 miljoen - Het kabinet gaat uit van een structurele groei van het Gemeentefonds. Het aandeel daarin voor de gemeente Leeuwarden is op de gebruikelijke wijze ingeschat. ▪ Herijking verdeelmodel Gemeentefonds € 2,814 miljoen - Het kabinet voert het nieuwe, herijkte model voor de verdeling van het Gemeentefonds per 1 januari 2023 stapsgewijs in. Uit eerdere informatie over de herverdeeleffecten blijkt dat deze naar verwachting positief zijn voor de gemeente Leeuwarden. Bij de raming van dat positieve herverdeeleffect is rekening gehouden met de maximering door het Rijk. De maatregelen om de structurele financiële ruimte te vergroten zijn: ▪ Vervallen jaarlijkse storting Algemene Reserve € 1,7 miljoen – Elke jaar storten we € 1,7 miljoen in de Algemene Reserve. We gaan de minimumstand van de Algemene Reserve verhogen naar € 15 miljoen.

Omdat de stand naar verwachting hier flink boven ligt (zie hierna), is het verantwoord om deze jaarlijkse storting achterwege te laten.

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 28

▪

Verwacht resultaat investering bedrijfsvoering € 0,5 miljoen - Door een investering van € 5 miljoen in de bedrijfsvoering verwachten we een € 0,5 miljoen aan kosten te kunnen besparen.

In totaal komen we zo op € 9,767 miljoen. Daarvan zullen we in de komende jaren € 9,417 miljoen besteden. Van het verschil, € 350.000 is € 197.000 nodig voor de negatieve beginstand. Daarmee blijft in 2026 een structureel saldo over van € 153.000. In dit saldo zijn overigens enkele budgetverhogingen verwerkt uit de eerder dit jaar uitgevoerde inventarisatie van de onontkoombare mee- en tegenvallers. Daaronder een budgetverhoging van € 1 miljoen voor het minimabeleid. Incidenteel De lasten van de incidentele maatregelen over de gehele collegeperiode van vier jaren zijn € 62 miljoen. Dit bedrag is inclusief de vorming van de drie fondsen waar we in totaal € 40 miljoen in storten. Voor deze lasten doen we een beroep op de Algemene Reserve. De stand van de Algemene Reserve is net als bij de structurele financiële positie gunstig beïnvloed door het regeerakkoord van het nieuwe kabinet. Daarnaast is er nog een aantal andere gunstige ontwikkelingen: ▪ het rekeningresultaat dat over 2021 is gerealiseerd; ▪ de vrijval van de stelpost Corona en ▪ de ruimte als gevolg van het structureel dekken van lasten die eerder ten laste van de Algemene Reserve zijn gebracht. Verder geldt dat we een deel van de incidentele lasten over meerdere jaren verdelen.

De stand van de Algemene Reserve is naar verwachting aan het einde van 2023, na verwerking van onder andere de hiervoor genoemde wijzigingen, € 37 miljoen. Het betreft een voorlopige stand. Dat is ruim boven de beoogde minimumstand van € 15 miljoen. Dat is ook in de jaren daarna het geval. In de begroting 2023-2026 geven we een meer gedetailleerd overzicht van de ontwikkeling van de structurele en incidentele financiële positie.

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 29

Portefeuilleverdeling college 2022-2026 PvdA * * * * * * *

Hein de Haan (1e loco-burgemeester) Wonen en bouwen Ruimte en leefomgeving Gebiedsontwikkeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving Grondbedrijf Programma Spoorzone (coördinerend) Agenda Binnenstad (coördinerend)

GroenLinks * * * * * * * *

Evert Stellingwerf

Klimaat, energie, duurzaamheid Natuur, landelijk gebied, water, landbouw Circulaire economie Vastgoed Infrastructuur en mobiliteit Monumenten en erfgoed Dierenwelzijn Programma Volhoudbaar (coördinerend)

Gemeentebelangen * * * * * * * *

Democratische vernieuwing Wijken en dorpen Beheer openbare ruimte Dienstverlening Digitale Agenda Bedrijfsvoering Sport Sociale Basis (coördinerend)

Burgemeester * * * * * * * *

Gijs Jacobse (3e loco-burgemeester)

PvdA * * * * *

Hein Kuiken WMO en maatschappelijke opvang Armoede en schuldhulp Financiën Cultuur Evenementen en marketing

GroenLinks * * * * * *

CDA * * * * * *

Nathalie Kramers (2e loco-burgemeester)

Jeugd Onderwijs: primair, voortgezet, MBO Publieke gezondheidszorg Vluchtelingen en integratie Inclusie en diversiteit Programma Leeuwarden Oost (coördinerend)

Abel Reitsma (4e loco-burgemeester) Werk, Participatie en Inkomen Economie Recreatie en Toerisme Kennis en innovatie Hoger Onderwijs Programma Economie, Onderwijs & Arbeidsmarkt (coördinerend)

Sybrand van Haersma Buma

Openbare orde Brandweer en Politie Integraal veiligheidsbeleid en Handhaving Horecabeleid Communicatie Grote Stedenbeleid Europa en internationale zaken Bestuurlijke organisatie en Kabinetszaken

COALITIEAKKOORD GEMEENTE LEEUWARDEN 2022 – 2026 | 30