Brief gemeenteraad zienswijze ontwerpbegroting FUMO 2027

Dagelijks Bestuur van de FUMO J.W. de Visserwei 10 9001 ZE GROU

Zienswijze ontwerpbegroting FUMO 2027 20260415AKN/001 2026-107059 VTH en RO Omgevingsrecht Bodem en Milieu 17 juni 2026 Geachte leden van het Dagelijks Bestuur, Op 15 april 2026 ontvingen we van u de ontwerpbegroting FUMO 2027. Ingevolge artikel 28 van de GR FUMO worden we in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen. Hiervan maken we graag gebruik. Allereerst willen we uitspreken dat we het belang van een robuuste en toekomstige FUMO belangrijk vinden; een organisatie die de basis op orde heeft, organisatorisch staat en waar medewerker met plezier werken. In de ontwerpbegroting 2027 worden diverse versterkingen aangekondigd op het gebied van bedrijfsvoering, uitvoering en informatievoorziening, echter zijn deze onvoldoende verbonden aan een concrete opgave of een gezamenlijk gedragen visie en plan. De onderbouwing van deze keuzes wordt als deels ontoereikend beoordeeld. Daarnaast is de eerder verzochte terughoudendheid bij uitzettingen, gezien de financieel lastige situatie, in de ontwerpbegroting 2027 onvoldoende zichtbaar. Kadernota In april 2025 is de kadernota 2026-2030 geamendeerd omdat niet gehoor werd gegeven aan de oproep van de deelnemers om scenario’s uit te werken met als doel de deelnemersbijdrage te verlagen. Hierin is het dagelijks bestuur met klem verzocht om voor de kadernota 2027 e.v.

een gezamenlijk gedragen en uitgewerkte visie/plan neer te leggen op een robuuste FUMO. Hierin werd gevraagd om een aanpak en tijdpad om robuust te worden, met de financiële en organisatorische consequenties daarvan voor de FUMO en de deelnemers in de gemeenschappelijke regeling. Toekomstbeeld en Robuustheid Tijdens de bestuurdersconferentie, gehouden 20 januari ’26, is afgesproken te werken aan een gezamenlijk toekomstbeeld voor de FUMO. Tegelijkertijd moet de FUMO aan de robuustheidcriteria voldoen. Aan een plan van aanpak hiervoor wordt nu gewerkt, in samenwerking met een werkgroep van Friese gemeentesecretarissen die hierin ondersteunend zijn.

Blad 2

Het eindbeeld is echter nog niet gereed en het plan is nog niet bestuurlijk vastgesteld, terwijl de begroting 2027 al investeringen bevat die hierop vooruitlopen. Dit veroorzaakt spanning tussen de behoefte aan richting en de timing van financiële besluitvorming. Traject ontwerpbegroting De ontwerpbegroting 2027 is al eerder binnen de governance Fumo verspreid. Omdat de ontwerpbegroting een uitzetting kent van € 3,2 miljoen, heeft een werkgroep, bestaande uit een aantal deelnemers aan de GR FUMO, een objectieve beoordeling opgesteld om de afwegingsgronden inzichtelijk te maken en heeft daarop een aantal adviezen geformuleerd. Het merendeel van de deelnemers kon zich hierin vinden en heeft de FUMO verzocht om een nadere onderbouwing van de uitzettingen. Zonder een gezamenlijk vastgesteld toekomstbeeld ontbreekt de basis om de huidige begrotingsvoorstellen stevig te onderbouwen. In de aanbiedingsbrief van de ontwerpbegroting van 15 april 2026 en de uiteenzetting hoe tot een robuuste en toekomstbestendige FUMO te komen, is geprobeerd om hier meer onderbouwing aan te geven. De onderbouwing van deze posten is naar onze mening nog steeds onvoldoende uitgewerkt, waardoor inzicht in noodzaak, omvang en fasering ontbreekt. Zienswijze Hieronder wordt onze zienwijze nader uiteengezet: Omgevingsadviseurs In de ontwerpbegroting is 4 fte omgevingsadviseurs opgenomen.

Deze nieuwe rol is opgenomen in de nieuwe set Kwaliteitscriteria 3.1. Vanuit onze optiek is de rol ‘Omgevingsadviseur’ geen basistaak, maar een plustaak. Er is verschil tussen de deelnemers voor wat betreft het onderbrengen van taken bij de FUMO. Enkele deelnemers hebben alle taken bij de FUMO ondergebracht, het merendeel alleen de wettelijke basistaken en soms enkele plustaken. Op grond van de GR FUMO zijn de individuele deelnemers de rechtspersoon die kunnen besluiten om aanvullende taken bij de FUMO onder te brengen. Leeuwarden kiest er bewust voor om zoveel als mogelijk alleen de wettelijke basistaken onder te brengen bij de FUMO en de plustaken zoveel als mogelijk zelf uit te voeren omdat binnen onze organisatie bewust en zorgvuldig wordt gebouwd aan expertise van deskundigheidsgebieden binnen de fysieke leefomgeving en het voldoen aan de kwaliteitscriteria. Deze keuze draagt substantieel bij aan de professionele advisering aan onze klanten en ons bestuur. De behoefte om naast de wettelijke basistaken ook plustaken bij de FUMO onder te brengen is Fryslân breed niet overal hetzelfde. Wij ondersteunen daarom dat u in de ontwerpbegroting voorstelt om in het kader van de robuustheid en toekomstbestendigheid van de organisatie, omgevingsadviseurs op te nemen voor die deelnemers die er behoefte aan hebben om deze taak af te nemen bij de FUMO als plustaak.

Met het nu opnemen van deze rol in de ontwerpbegroting gaat u vanuit onze visie een stap te snel. De gemeente Leeuwarden heeft geen besluit genomen om de plustaak ‘Omgevingsadviseur’ onder te brengen bij de FUMO.

Blad 3

In eigen organisatie zijn we aan het uitzoeken hoe/of we deze nieuwe rol gaan invullen. Fryslân breed is er ook nog geen mogelijkheid geweest om de positionering van deze rol samen met de overige bevoegde gezagen te verkennen. Gezien bovenstaande, vragen wij u om deze taak voor onze gemeente niet te betrekken bij deze begrotingsprocedure. ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) en een hoger ambitieniveau Wij staan positief tegenover de doorontwikkeling naar een toekomstbestendige FUMO. Deze doorontwikkeling ziet de gemeente echter nadrukkelijk niet als een verhoging van het ambitieniveau in de uitvoering. Voor de doorontwikkeling is in de ontwerpbegroting een bedrag van € 230.000 gereserveerd. De deelnemers hebben in 2026 gezamenlijk besloten om circa 3000 uren inzet te besteden aan de reductie van de uitstoot van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS), aangezien dit thema als een belangrijke ambitie is opgenomen in de gezamenlijke strategie. Binnen de beschikbare inzet voor 2026 zijn daarbij bewuste keuzes gemaakt. Zo is gezamenlijk gekozen om tijdelijk minder milieucontroles bij bedrijven uit te voeren. De gemeente acht deze keuze in lijn met de uitgangspunten van de Fryslânbrede Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Fryslân 2025-2028, waarin risicogestuurd en thematisch wordt gewerkt aan een schone, gezonde en veilige fysieke leefomgeving.

Wij begrijpen dat niet alle opgaven gelijktijdig kunnen worden opgepakt en dat het noodzakelijk is om, binnen de beschikbare middelen, risico-gestuurde keuzes te maken om de inzet zo doelmatig mogelijk te benutten. In de ontwerpbegroting is een aanvullende uitzetting van € 230.000 voor extra milieucontroles opgenomen ter compensatie van de inzet op ZZS. Wij vinden uw motivering – dat door de gemaakte keuzes de zichtbaarheid afneemt en er minder zicht ontstaat op het werkveld – onvoldoende onderbouwd. Deze toelichting biedt onvoldoende inzicht in concrete risico’s om een verhoging van het ambitieniveau te rechtvaardigen. Het verhogen van het ambitieniveau pas bespreekbaar indien sprake is van aantoonbare en substantiële risico’s die het behalen van de gezamenlijke ambities voor een schone, gezonde en veilige fysieke leefomgeving daadwerkelijk in gevaar brengen. De keuze om de inzet op ZZS te verplaatsen naar de zogenoemde ‘collectieve taken’ kunnen wij niet volgen. De inzet op ZZS betreft immers de uitvoering van ambities binnen het wettelijke basistakenpakket. In de definitie van de GR FUMO is expliciet vastgelegd dat binnen de collectieve taken geen inzet op wettelijke basistaken plaatsvindt. Door de inzet op ZZS onder te brengen in de post ‘collectieve uren’ ontstaat daarmee een inhoudelijke inconsistentie met de geldende definitie van collectieve taken.

Daarnaast wordt deze inzet onttrokken aan de basistaken, terwijl deelnemers deze basistaken juist risicogestuurd kunnen inzetten om gezamenlijk uitvoering te geven aan de afgesproken ambities. Dit beperkt de

Blad 4

sturingsmogelijkheden van de deelnemers en doet geen recht aan het karakter van de ZZS-opgave. Voor nu vragen wij u de € 230.000 voor extra milieucontroles ter compensatie van de inzet op ZZS uit de begroting te halen en de inzet op ZZS aan te merken als een basistaak. Bedrijfsvoering In de ontwerpbegroting is een uitbreiding van 7 fte nodig voor versterking bedrijfsvoering omdat de medewerkers waar deze werkzaamheden op dit moment zijn belegd hier niet voor zijn toegerust. Dit leidt tot overbelasting, ziekte en vertrek. Wij zien dat een doorontwikkeling van de FUMO nodig is, echter is niet voldoende onderbouwd dat met deze investeringen een betere en robuuste bedrijfsvoering van de FUMO wordt behaald. Dit is ook onderwerp van gesprek in verschillende gremia, waaronder die van de gemeentesecretaressen. Omdat zonder deze onderbouwing, de noodzaak en toegevoegde waarde van de genoemde functies op het gebied van bedrijfsvoering ontbreekt, is het niet mogelijk om een goede afweging te maken of deze functies nodig zijn en zichzelf eventueel terugverdienen. Wij vragen u deze structurele uitzetting van € 720.000 niet in de begroting op te nemen. Tot slot We verzoeken uw bestuur nadrukkelijk onze zienswijze mee te wegen bij de besluitvorming over de ontwerpbegroting FUMO 2027 en bij de te ontwikkelen visie en planvorming. Hoogachtend, Namens de gemeenteraad,

Voorzitter,

Griffer.