Bijlagenboek Jeugd Agenda

Bijlagen boek Jeugd Agenda

1

Bijlage A. Overzicht huidig aanbod Wat

waarom

Kansrijke start

Het actieprogramma Kansrijke Start is opgesteld met als doel meer jeugdigen een kansrijke start geven.

Het jongerenwerk

Levert een bijdrage in het versterken van de eigen kracht, zelfredzaamheid en participatie van jeugdigen.

IKC ontwikkeling

In een IKC werken kinderopvang en onderwijs integraal met elkaar samen zodat er voor jeugdigen een doorgaande leer- en ontwikkellijn wordt geboden. Op die manier kan de ontwikkeling van jeugdigen beter worden ondersteund. IKC-ontwikkeling is een doorlopend proces waar continu aandacht voor nodig is en blijft. Van de 56 locaties voor basisonderwijs en speciaal onderwijs in de gemeente, zijn er zeker 40 bezig met de IKC-ontwikkeling. Voor de locaties in de dorpen is een procesbegeleider beschikbaar die onderwijs en opvang helpt het IKC-vormingsproces in gang te zetten. Gericht op het voorkomen van onderwijsachterstanden in het basisonderwijs door binnen de speelleergroepen te werken met een stimulerend aanbod. De gemeente zorgt voor een financieel toegankelijk aanbod waardoor alle jeugdigen, ongeacht of ze toeslag krijgen of niet, naar de speelleergroep kunnen. -Daarnaast subsidieert de gemeente ook de HBO-coach uren van 10 uur per doelgroepkind om de kwaliteit verder te verhogen. Ook worden er afspraken gemaakt over de toeleiding en indicering. Dit wordt gemonitord met de Peutermonitor en de VVE-monitor.

-Ook wordt er momenteel geëxperimenteerd met peuter-kleutergroepen om de overgang tussen kinderdagverblijf en groep 1 soepeler te laten verlopen Een methodiek die zich richt op het professionaliseren van pedagogisch medewerkers in het begeleiden van jeugdigen in de kinderopvang. Nog te vaak zijn pedagogisch medewerkers handelingsverlegen in bepaalde situaties. Pedagogisch medewerkers worden getraind door een medewerker van Jeugdhulp Fryslân in het signaleren van opvallend gedrag bij jeugdigen en hoe hiermee om te gaan. Door tijdig te maatregelen te nemen en zo nodig extra ondersteuning te bieden wordt voorkomen dat jeugdigen doorstromen naar de gespecialiseerde zorg. Er wordt door middelen van de inzet van de Bibliotheek ingezet op het bevorderen van lezen, leesvaardigheid en mediawijsheid op zowel IKC’s als Voortgezet Onderwijs.

Voor- en vroegschoolse educatie

Alert4You

Stimuleren van leesbevordering De Bibliotheek Op School Talentontwikkeling

Jaarlijks kunnen (alle) startende IKC’s een beroep doen op de regeling Kansen voor Kinderen. Een onderdeel daarvan kan talentontwikkeling zijn: op maat voor het betreffende IKC. De plus IKC’s, verbonden aan Leeuwarden Oost doen mee aan het programma school en omgeving waarin zij de

2

Huiswerkondersteuning op VO-scholen

School als werkplaats en School als Vindplaats binnen het MBO

Storm

komende tijd toewerken naar 6 uur extra aanbod per week. Op die manier proberen we de ongelijke kansen om talenten te ontdekken en te ontwikkelen gelijker te maken. Daarnaast is er het Centrum voor Talentontwikkeling waar jeugdigen met bijzondere talenten (individueel) kunnen worden begeleid. Er is contact met bv SPORT over het uitbreiden van het CVTO, voor ondersteuning van sporttalenten. Steeds meer jeugdigen krijgen in Nederland bijles. Bijles is prijzig. Voor ouders met een minimuminkomen of net daaronder, is bijles daarom niet betaalbaar. Hierdoor raken jeugdigen uit minder bedeelde gezinnen achterop. In een aantal Voortgezet Onderwijs scholen in Leeuwarden Oost loopt momenteel het project Boost. Vanuit dit project wordt sinds het schooljaar 2023-2024 op diverse plekken in de stad ondersteuning gegeven op het gebied van plannen, organiseren en het aanleren van studievaardigheden. Arbeidsmarktoriëntatie binnen het voortgezet onderwijs In 2020 heeft de Gemeente Leeuwarden een Gelijke Kansen Agenda (GKA) ondertekend met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en de Gelijke Kansen Alliantie. Deze agenda richt zich met name op het Voorgezet Onderwijs en MBO. Binnen deze agenda wordt er ingezet op het beter voorbereiden op de arbeidsmarkt.

Met de gedachten dat als jeugdigen een goed doordachte beroeps- en opleidingskeuze maken, de kans kleiner is dat ze later uitvallen op school. Binnen het MBO zetten we in de methodiek School als Vindplaats en School als Werkplaats. De doelen van de scholenteams zijn: -Voorkomen van (ziekte)verzuim en voortijdig schoolverlaten -Behalen van een startkwalificatie -Vroegtijdig signaleren van problematiek -Voorkomen en verminderen van specialistische ondersteuning De scholenteams kenmerken zich door voor signalering, advisering en een lichte vormen van begeleiding voor jeugdigen die met problematiek kampen waar zij binnen en buiten de school tegenaan lopen. De afgelopen jaren hebben ze laten zien dat ze bijdragen aan het verminderen van voortijdig schoolverlaten en afschaling van zorg. Scholenteams zijn in Leeuwarden actief op de volgende scholen: •Firda Noord: met werkwijze School als Werkplaats •Firda Zuid project School als Vindplaats •(MBO) Aeres Stap en Stipe Na de coronaperiode is er steeds meer aandacht voor mentale gezondheid onder met name jeugdigen. Elk jaar zijn 37.000 jeugdigen in Nederland depressief. Ze voelen zich somber, lusteloos en vinden hun leven nauwelijks de moeite waard. Onderzoek toont aan dat depressieve klachten en suïcidale

3

Schoolontbijt

Jeugdondersteuners

School als Vindplaats in het Voortgezet Onderwijs

gedachten sterk toenemen bij adolescenten (12-21 jaar) met een sterke stijging van klachten in de vroege adolescentie (13-15 jaar). Weinig jeugdigen praten hierover. De gemeente Leeuwarden gaat de komende 4 jaar werken aan de mentale gezondheid met de methodiek STORM. De STORM-aanpak is een wetenschappelijk onderbouwde, preventieve werkwijze met als doel depressie of suïcide bij jeugdigen vóór te zijn. Storm is een samenwerking tussen scholen, GGD, jeugdhulpverlening, GGZ en gemeenten. Dankzij deze samenwerking worden klachten bij jeugdigen eerder opgespoord en wordt passende hulp ingezet met deze preventieve aanpak op de scholen. Op het voortgezet onderwijs doen we dit in het eerste of tweede jaar en in het vierde jaar. Op het middelbaar beroepsonderwijs wordt de aanpak uitgevoerd in het eerste jaar. Het leven is in korte tijd veel duurder geworden, de boodschappenprijzen stijgen. Dit wordt op verschillende manieren zichtbaar, ook in de schoolklas. Er zijn jeugdigen die met een lege maag naar school komen. Dit heeft ongewenste gevolgen voor de ontwikkeling en de leerprestaties van de jeugdige. Er is door het ministerie een regeling opengesteld om het schoolontbijt op school te organiseren, of het uitdelen van een boodschappenpas voor ouders. Binnen het primair onderwijs is er inzet van jeugdondersteuners op een aantal IKC’s met het hoogste jeugdhulpgebruik.

Een van de doelen van de inzet van de jeugdondersteuners is om te komen tot meer en betere samenwerking van onderwijs, kinderopvang, zorg en welzijn dicht bij het kind. De evaluatie van de jeugdondersteuners laat zien dat door deze inzet domein overstijgend gewerkt wordt. Zorg, onderwijs en kinderopvang zijn meer geïntegreerd. Dit heeft een verbetering opgeleverd in het pedagogisch klimaat op de plus-IKC’s, verdere professionalisering, vroegsignalering en preventief handelen. Ook laat de evaluatie van de jeugdondersteuners zien dat het leidt tot een besparing in zorgkosten. De methodiek ‘School als Vindplaats’ versterkt de steun in en rondom de school met als doel het verbeteren van het functioneren van (kwetsbare) jeugdigen op school. Daarmee streven we tegelijkertijd na dat meer jeugdigen succesvol en ononderbroken het voortgezet onderwijs afronden, niet voortijdig de school verlaten en minder inzet van tweedelijnszorg nodig is. SAV doet dit met dynamische actieteams (DAT-teams) bestaande uit een jongerenwerker, jeugdverpleegkundige en zorgcoördinator en de leerplichtambtenaar. Het DAT-team pakt signalen op, ondersteunt de jeugdige (en het gezin) en beoordeelt wanneer meer of externe hulp noodzakelijk is.

SAV wordt al jaren structureel ingezet op de volgende 5 locaties: •Vereniging voor Christelijk Voortgezet Onderwijs in Noord- en West-Fryslân: Comenius Zamenhof en Comenius Esdoornstraat •Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Fryslân-Noord: Piter Jelles Ynsicht en Piter Jelles de Dyk

4

•Aeres VMBO Leeuwarden Stay in School

Privacy convenant

Take the next Step

Back to school

Kunstkade

dbieb

Stay in school wordt uitgevoerd door de VO en MBO-scholen en is gericht op het opvangen van overbelaste jeugdigen en het wegnemen van belemmeringen om het reguliere programma op school te volgen. De inzet vanuit het samenwerkingsverband VO is gericht op een terugkeer naar regulier onderwijs. Dan wel in combinatie met een zorgarrangement vanuit de gemeente. Het Fries privacy convenant biedt houvast en maakt ruimte voor het op de correcte manier delen van gegevens door onderwijs, gemeenten en jeugdhulpaanbieders. Dit is een hulpmiddel om met elkaar op provinciaal niveau afspraken te maken over borging van de privacy en gegevensbescherming, de verantwoordelijkheden en de wijze waarop men met elkaar gaat samenwerken. Het Fries privacy convenant draagt bij aan de uitwerking van de regiovisie en sluit aan bij de thema’s; regionaal preventief werken, complexe onderwijs- en ondersteuningsbehoeften vanuit gemeenten en onderwijs en Thuiszittende jeugdigen, schoolverzuim en voortijdig schoolverlaters. Deze maatregel is erop gericht om risicojeugdigen bij de overstap van school naar school, school naar werk, vanuit uitkering naar school en school naar zorg/dagbesteding te ondersteunen en de overstap zo soepel mogelijk te maken. Deze maatregel wordt ingezet voor de reguliere taak van RMC. Er is vooral sprake van een preventieve aanpak samen met de scholen (bv.

zitting in scholenteams) en aansluiting bij wijkteams en hulpverlening. Ook is er een programma Vizier op School samen met de MBO-scholen vanuit het Jongerenteam (RMC en Pwet). Dit is erop gericht om een structurele basis te organiseren voor een maatwerkaanpak (warme overdracht) om jeugdigen duurzaam terug te leiden naar school. Via Kunstkade leren alle jeugdigen in Leeuwarden de veelzijdigheid van kunst, cultuur en erfgoed, en kunnen ze hun eigen talenten ontdekken en ontwikkelen. Ze begrijpen de wereld om zich heen en zichzelf beter waardoor zij worden gesterkt om samen te leven in een veranderende wereld en daar vorm aan te geven. Alle leerlingen in Leeuwarden krijgen hoogwaardig cultuuronderwijs dat de brede ontwikkeling ondersteunt. VO-leerlingen hebben daarbij eigenaarschap over de uitvoering van cultuurbeleid bij hen op school. ‘Wij inspireren iedereen om zich een leven lang te ontwikkelen’. Dbieb draagt hieraan bij door jeugdigen te helpen met het verbeteren van basisvaardigheden. Dat geeft jeugdigen de kans mee te doen in de samenleving. Een goede taalontwikkeling bij jeugdigen helpt laaggeletterdheid voorkomen. Een abonnement op Dbieb is gratis voor iedereen tot 18 jaar.

5

Opvoedpunt Leeuwarden Integrale Vroeghulp

Kies

Homestart:

Homestart + BOR

Wel Thuis

Dbieb richt zich daarnaast op de ontwikkeling van de zogenaamde 21e-eeuwse vaardigheden, of 21st century skills. Dit zijn competenties die een jeugdige nodig heeft om succesvol deel te nemen in de maatschappij van de toekomst. Dbieb ondersteunt jeugdigen met het benutten van hun talenten, omdat het plezier en een positieve ervaring oplevert. Om iets te ontdekken waardoor de eigen horizon wordt verbreed. Opvoedpunt Leeuwarden biedt pedagogische opvoedadvies en opvoedondersteuning aan ouders met jeugdigen tot 18 jaar. Het doel van Integrale Vroeghulp is het vroegtijdig onderkennen van ontwikkelings- en/of gedragsproblemen en daar waar nodig in een zo vroeg mogelijk stadium hulp verlenen aan de jeugdige en hun ouders of verzorgers. Professionals van verschillende instellingen werken samen in de Integrale Vroeghulpteams. Zij zorgen ervoor dat de hulpverleningsvormen zo goed mogelijk op elkaar én op de wensen van de ouders worden afgestemd. Praatgroep voor jeugdigen van gescheiden ouders in de leeftijd 4-18. Het programma bestaat uit acht bijeenkomsten waarin aan de hand van diverse werkvormen (bijvoorbeeld rollenspel, gesprekken en opdrachten) gewerkt wordt aan herkenning vinden, weer grip krijgen op je eigen leven, hulp in de omgeving activeren en het verwerken van de scheiding. Voor ouders is er een informatiebijeenkomst en een evaluatiebijeenkomst.

Het schoolteam kan deskundigheidsbevordering krijgen door middel van een studiebijeenkomst over jeugdigen in echtscheiding. Humanitas ondersteunt ouders met jeugdigen tot 7 jaar bij de opvoeding van hun kinderen. Ervaren en getrainde vrijwilligers bieden ondersteuning, praktische hulp en vriendschap aan ouders met ten minste één kind tot zeven jaar. De gezinnen geven zélf aan op welke gebieden zij steun wensen: hun vragen staan centraal. Home-Start wil met het programma het zelfvertrouwen van ouders vergroten en hun sociale relaties versterken. Humanitas ondersteunt ouders met kinderen van 7 – 14 jaar en richt zich op gezinnen die de opvoeding van hun kinderen niet op eigen kracht aankunnen en weinig steun uit hun omgeving krijgen. BOR is een omgangsregeling waarbij een vrijwilliger van Humanitas als begeleider aanwezig is bij de bezoeken van jeugdigen aan de ouder die niet de dagelijkse zorg voor hen heeft. De begeleiding die wordt geboden is veelal praktisch van aard. Zo wordt ondersteuning geboden bij het maken van afspraken tussen de ouders, wordt de overgang van de ene ouder naar de andere versoepeld. Humanitas helpt gezinnen die begeleid worden door hulpverleners uit Jeugdhulp. De vrijwilliger helpt het gezin om meer grip te krijgen op de situatie zodat de gezinsleden uiteindelijk zelf verder kunnen.

De vrijwilliger komt regelmatig bij het gezin thuis voor hulp bij opvoeding.. Er is persoonlijke aandacht en het is een steuntje in de rug.

6

Preventie met gezag

De Taskforce Jeugdoverlast

Ondermijning in kwetsbare wijken

Vergroten bewustwording cyberrisico's

Aanpak straatintimidatie Cybercrime

De gemeente heeft een integraal plan opgesteld samen met onze partners, de ‘coalitie Leeuwarden Oost’. Daarin wordt fors ingezet op het vergroten van het toekomstperspectief van jeugdigen. Door in te zetten op bewustwording en weerbaarheid én het bieden van andere perspectieven en kansen, willen we voorkomen dat jeugdigen zwichten voor een carrière in de criminaliteit. Bij criminaliteit in een gezin wordt gezinsondersteuning geboden om te voorkomen dat de volgende generatie (de kinderen) met dezelfde problematiek te maken krijgt. Jeugdigen kunnen zowel slachtoffer als dader van onveiligheid zijn. Het is normaal om als jeugdige wel eens kattenkwaad uit te halen en de grenzen op te zoeken. Maar jeugdigen die overlast veroorzaken of zelfs criminele daden plegen, hebben een negatieve invloed op het woonplezier en de veiligheidsbeleving van onze inwoners. Aan de andere kant zijn er ook risico’s voor jeugdigen, zoals alcohol, drugs, groeiende agressie en geweld. De gemeente werkt onder andere samen met jongerenwerkers, politie, zorginstellingen en scholen om overlast en criminaliteit te voorkomen. We richten ons de komende periode op het verbeteren van de veiligheidsbeleving van jeugdigen, het vergroten van kansen voor risicojongeren en een afname van jeugdcriminaliteit. We willen onze jeugd alle kansen bieden om zich te kunnen ontwikkelen.

Ook willen we jeugdigen ondersteunen om voldoende weerbaar te zijn tegen invloeden van criminaliteit. De Taskforce Jeugdoverlast zet specifiek in op het aanpakken van de concrete problematiek. Hierbij worden waar mogelijk ook de ouders en de school betrokken. Naast handhavend optreden worden er ook zorgmeldingen opgemaakt, zodat het dieperliggende probleem (school, werk, psychische gesteldheid of gezinssituatie) kan worden aangepakt. Deze aanpak zal worden geëvalueerd en herijkt. Preventief beleid gericht op bewustwording en weerbaarheid gaan we binnen RIEC-verband verder ontwikkelen, met inzet van jongerenwerkers en de samenwerking met onderwijs. Daarnaast gaan we door met de integrale aanpak van problematiek binnen het ZVHF. De gemeentelijke samenwerking tussen het Sociaal Domein en het Veiligheidsdomein willen we versterken. De jeugd moet meer weten over de verschillende vormen van cybercriminaliteit. Preventie en voorlichting is een belangrijk onderdeel bij het vergroten van bewustwording over de cyberrisico’s. Het begint bij de bewustwording over wat strafbaar is en wat de gevolgen kunnen zijn. We onderzoeken welke cyberprojecten voor de jeugd kunnen worden ingezet. Zo is het programma HackShield gericht op het spelenderwijs bewustmaken van basisschoolleerlingen in Leeuwarden Oost over de digitale wereld.

De gemeente stelt samen met relevante partners een brede aanpak op om straatintimidatie in de gemeente Leeuwarden tegen te gaan. Dit doen we in 2023. Samen met het RIEC, het Cyberteam van Politie Nederland, de ROC’s Friese Poort, Friesland College en de ROC’s in Groningen is een project gestart om schoolgaande jeugd tussen de 12 en 18 jaar weerbaar te

7

Wereldmeiden/wereldgozers

maken tegen de risico’s van cybercriminaliteit en ondermijning. Voor de aanpak van cybercrime bij de jeugd is een game ontwikkeld, waarin jongeren bewust worden gemaakt van de gevaren die zij mogelijk lopen op dit gebied, zowel als slachtoffer en als dader. Project dat door de buurtsportcoach wordt uitgevoerd. Leerlingen van het ISK krijgen een maatje, waarmee ze het sport en beweegaanbod in de gemeente Leeuwarden gaan ontdekken. Door middel van clinics en dergelijke is het de bedoeling dat de leerlingen van het ISK doorstromen naar het reguliere sportaanbod.

8

Bijlage B. Samenvatting literatuuroverzicht Wij hebben ervoor gekozen om bij het opstellen van de Jeugd Agenda (wetenschappelijke) literatuur te gebruiken. We willen aansluiten bij wat werkt en achterwege laten wat niet goed of niet meer werkt. We hebben tevens de uitgangspunten van het Manifest ‘Sterke gezinnen’ en het rapport ‘Betrek mij gewoon’ een plaats gegeven in de uitwerking. Daarnaast sluiten we aan bij het gedachtegoed van landelijke ontwikkelingen, zoals het Toekomstscenario Kinden Gezinsbescherming Aandachtspunten uit onderzoeken/literatuur

Pijler 1 Jeugd & Inclusiever onderwijs

Pijler 2 Jeugd & het versterken van het gewone leven

Pijler 3 Jeugd & Toegang

‘Betrek mij gewoon’

- Maak deelname aan onderwijs prioriteit in de zorg en werk hiertoe samen met onderwijspartners.

- Help ouders er voor hun kinderen te zijn.

- Maak een goede verklarende analyse (samen met ouders, jeugdigen) en sluit de keuzes in de hulp daarop aan. Neem ook school en de bredere omgeving mee in de analyse. - Monitor of hulp tot resultaat leidt: weeg af of de voortzetting van hulp opweegt tegen mogelijk risico op schade. - Luister nog beter en zonder oordeel naar jeugdigen en hun ouders. Werk vanuit gelijkwaardigheid samen. - Maak werk van scholing en supervisie in het onderbouwd gebruik van richtlijnen.

De Fryske Regiovisie ‘Meiinoar foar ùs bern’ (NJI uitgangspunten)

- Een sterke basis. - Sterke preventie.

- Duurzaam effectieve hulp. - Integraal werken dichtbij de jeugdige en het gezin.

De Fryske Regiovisie ‘Meiinoar foar ùs bern’ (incl. 5 leidende principes)

- Iedere jeugdige heeft recht op leerontwikkeling. - Meer inclusief onderwijs. - Gebruik maken van ervaringsdeskundigen.

- Positief opgroeien. - Een sterke basis. - Sterke preventie. - Integraal werken dichtbij de jeugdige en het gezin. - Jeugdige en gezin centraal (het gewone leven). - De basis op orde: veiligheid, voeding, onderwijs, inkomen. - Matched care staat centraal. - Normaliseren: gezamenlijk versterken van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, scholen en kinderopvang. - Gebruik maken ervaringsdeskundigen.

- Goed samenspel (van netwerk om gezin en hulpverleners + 1 aanspreekpunt) - Hulp is passend en flexibel. - Matched care staat centraal. - Gebruik maken ervaringsdeskundigen. - De basis op orde: veiligheid, voeding, onderwijs, inkomen.

9

De Fryske Regiovisie ‘Mei-inoar foar ùs bern’ (Aandachtspunten meegegeven door ASD)

- Inzetten op normaliseren. - Wat inclusief onderwijs vraagt van de betrokken actoren in de gemeente Leeuwarden met aandacht voor het pedagogisch klimaat en het gedachtegoed ‘it takes a village to raise a child’.

- Inzetten op normaliseren. - De verbinding met het lokale accent in de gemeente Leeuwarden gezien de IKC vorming.

- Inzetten op normaliseren.

‘Op de Groei’ (beweging van nul)

- Verbreed de taakopdracht van het onderwijs tot de psychologische, emotionele én sociale ontwikkeling van het kind en maak levensvaardigheden expliciet onderdeel van de kern- en tussendoelen van het onderwijs. - Investeer in een brede schoolaanpak.

- Vorm het huidige versnipperde preventie- en ondersteuningsaanbod om tot een ontwikkelingssensitief, duurzaam en samenhangend landelijk beleid - met regionale kleuring voor de mentale versterking van jeugd en gezin. - Maak het goed en veilig opvoeden en het bevorderen van de mentale kracht van jeugd, gezin en samenleving het hoofddoel van het preventie- en promotiebeleid op de lange termijn. - Sluit de jeugdhulp aan op het ecosysteem voor mentale gezondheid en mentale kracht dat in ontwikkeling is. Dit ecosysteem biedt de noodzakelijke sociale en digitale infrastructuur die kinderen, gezinnen en professionals nodig hebben om elkaar te steunen en van elkaar te kunnen leren

- Maak bij elk belangrijk besluit over de ondersteuning van de jeugd een zorgvuldige, systematische en complete belangenafweging tussen de belangen van het kind en andere belangen en benut het Kinderrechtenverdrag en het ‘stappenplan het beste besluit’ hierbij als kompas. - Laat inhoudelijke professionals én kinderen en gezinnen mee beslissen daar waar dat kan.

De Jeugdsprong

- Zet een preventieve infrastructuur op door de programma’s Kansrijke Start en De Gezonde School duurzaam te verankeren. Vul beide programma’s met interventies (bewezen).

- Verminder de druk op jeugdzorg door preventieve voorzieningen buiten de jeugdzorg. - Vergroot de bestaanszekerheid van gezinnen (inkomen en huisvesting). - Zet een preventieve infrastructuur

- Zet jeugdigen en professionals aan het roer. - Bied hulp op maat door professionals die samen met het gezin veel mandaat hebben. - Organiseer en investeer in ervaringsdeskundigheid. - Faciliteer het werken volgens de beroepscode en richtlijnen. - Gebruik bewezen interventies, laat andere vormen los.

10

- Faciliteer scholen om mee te doen aan De Gezonde School. - Breng de aanbevelingen van de Onderwijsraad ‘Steeds inclusiever’ snel in praktijk. - Passend onderwijs is er ook voor kinderen in gesloten instellingen.

e De Hervormingsagenda

- 2.2 Jeugdhulp steviger verbinden aan aangrenzende domeinen zoals het onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid.

Het Coalitieakkoord

- We vergroten de kansengelijkheid door onderwijsachterstanden bij kinderen jonger dan 12 jaar tegen te gaan. We bouwen de IKContwikkeling verder uit. Door onderwijs, preventie en zorg met elkaar te verbinden ontstaat er een stevige steunstructuur voor kinderen in het primair onderwijs.

op door de programma’s Kansrijke Start en De Gezonde School duurzaam te verankeren. Vul beide programma’s met interventies (bewezen). - Maak van professionals die deel uitmaken van eerstelijnsteams de vooruitgeschoven post voor de scholen, kinderopvang en huisartsen. - Ontwikkel zorgstructuren en opvoedondersteuning door kraamzorg, verloskundigen, kinderopvang, leerplicht en de schoolarts. - Rol de POH’ers uit over alle praktijken, ter versterking van de eerstelijn. - Investeer in en experimenteer met nieuwe technieken, zoals artificiële intelligentie (AI) en

- Stimuleer dat professionals wetenschappelijk verantwoord werken (onderzoek waarom dat wel/niet gebeurt). - Elke gemeente dient hoogwaardige professionele eerstelijns Jeugd- en Gezinsteams in te richten: voor vragen en zorgen over opgroeien en opvoeden, het geven van adviezen en lichte kortdurende hulp en een indicatie voor (H)SJH. - Het Jeugd- en gezinsteam is zichtbaar in de wijk. - Er is een vast contactpersoon. - Er is sprake van multidisciplinaire triage; het team werkt samen met professionals van verschillende disciplines (GGZ, LVB, Jeugd en opvoedhulp etc.). - Het team is niet in dienst bij de gemeente (instructierecht gemeente staat haaks op beroepsgeheim). - Het team werkt goed samen met de POH’ers. - Het team is de spin in het web tussen alle lokale instellingen. - Het team blijft casemanager, ook na doorverwijzing naar tweedelijns zorg (behalve bij gedwongen kader). - Het team heeft kennis van veiligheidszaken. - De optie ‘drang’ verdwijnt als onwettige tussenvorm. - Gecorrigeerde rapporten moeten ervoor zorgen dat oudere versies worden verwijderd.

- 2.1 Reikwijdte: jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen. - 2.2 Jeugdhulp steviger verbinden aan aangrenzende domeinen zoals het onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid. - Nieuwe visie op gezondheid. We willen daarom meer dan nu inzetten op het zo vroeg mogelijk, al voor de geboorte, verkleinen van gezondheidsverschillen en gezondheidsachterstanden, het verbeteren van de mentale gezondheid, een gezonde fysieke leefomgeving en vitaal ouder

- 2.1 Reikwijdte: jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen. - 2.3 Stevige lokale teams en toegang.

- Werken met ervaringsdeskundigen - Preventie moet een volwaardig onderdeel zijn van het veiligheidsbeleid. Met projecten en programma’s, bijvoorbeeld op het gebied van jeugdcriminaliteit, willen we problemen aanpassen en erger voorkomen. Bijv. ‘Preventie met gezag’.

11

Voor kinderen in het voortgezet onderwijs en het mbo leggen we het accent op het halen van in elk geval een startkwalificatie, het voorkomen van schulden als volwassene en het verbeteren van hun gezondheid. ‘wat werkt goed?’ uit het rapport ‘Eigenwijs Transformeren’

-

‘Een sterke basis door krachtige samenwerking’

- Anders samenwerken: vanuit school en kinderopvang een inclusieve preventieaanpak voor álle kinderen ontwikkelen (geen jeugdigen met jeugdhulp apart zetten) - Anders organiseren: collectief gefinancierde integrale basisvoorzieningen zodat ieder kind

worden. - Kansrijke Start - Versterken van de Sociale Basis.

- In alle gemeenten is een sterke basis in de eerstelijn gevormd, gebaseerd op wederkerigheid en langdurige samenwerking. - De eerstelijns jeugdhulp is dichtbij vindplaatsen als onderwijs en huisartsen georganiseerd en er is nauwe samenwerking met zowel het bredere sociale domein als de specialistische jeugdhulp. Veelal op basis van een netwerkmodel. - Gemeenten investeren in preventie en vroegsignalering en zien kosten voor 2e lijn afnemen. - De eerstelijns jeugdhulpprofessionals worden in hun werk ondersteund door specialistische jeugdzorgprofessionals die in de nabijheid van de basisteams zijn georganiseerd. Professionals hebben aandacht voor de mogelijkheden van normalisering. - Anders organiseren: collectief gefinancierde integrale basisvoorzieningen waar ieder kind kan meedoen aan sport, cultuur en andere activiteiten.

- Alle gemeenten kennen een hoogwaardige toegang tot jeugdhulp en bieden ambulante hulp. - Er wordt veel aandacht besteed aan de professionele ontwikkeling en kwaliteit van de lokale jeugdhulpprofessional. - Jeugdprofessionals hebben een groot mandaat; er is vertrouwen.

12

kan meedoen aan sport, cultuur en andere activiteiten. - Anders opleiden: meer breed opgeleide en omgevingsgerichte professionals zodat ook in het onderwijs de juiste professionals op de juiste plek zijn. -

-

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)/SPUK middelen

-

-

- Preventie, (vroeg)signalering en informele steun. - Vragen/zorgen ontvangen en geven van informatie en advies. - Het doen van een eerste en uitgebreid onderzoek. - Vindbare professionele hulp organiseren en verstrekken (vrijwillig en gedwongen). - Lokaal team: gezinnen kunnen er terecht voor laagdrempelig advies, hulp en steun. - Een professional uit het lokale team, is en blijft het vaste gezicht voor het gezin. - Het lokale team hanteert een brede blik (jeugd, volwassenen, inkomen, onderwijs, huisvesting, vrouwenopvang). - Het lokale team doet een eerste onderzoek en inventariseert wat het gezin nodig heeft. Bj signalen van onveiligheid; kijken welke vervolgstappen gepast zijn. - Het lokale team betrekt specialistische expertise. - Het lokale team draagt niet over, maar zet hulp in. Er is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. -

Het belang van zorgvuldig afwegen – Verwey-Jonker

-

-

-

-

-

Het Toekomstscenario

De brug van gisteren naar De sectorraden de volgende morgen: inclusiever prioriteiten: onderwijs in een - Een doorlopende ontwikkelingslijn inclusievere samenleving Voor kinderen en jongeren is van groot belang. Zo kunnen zij zich

13

ontwikkelen zonder onderbrekingen. Om een doorlopende ontwikkelingslijn te garanderen is het belangrijk dat het onderwijs samenwerkt met de voorschoolse educatie en de naschoolse kinderopvang en met het middelbaar en hoger beroepsonderwijs. - Ontwikkeling naar de school als inclusieve leefwereld Een sterke pedagogisch-didactische basis op school, met passend onderwijs voor ieder kind, is het fundament voor een kansrijke ontwikkeling. Door realistische verwachtingen te combineren met lage drempels en kinderen en jongeren ruimte en mogelijkheden te bieden om in eigen tempo te leren en te ontwikkelen. - Het verlenen van ontheffing van de leerplicht alleen in gezamenlijkheid en na integrale afweging door onderwijs en gemeente (jeugdgezondheidszorg, leerplicht, jeugdhulp). Het verminderen van vrijstellingen door een betere verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp. Als het lukt om meer kinderen en jongeren aan het onderwijs te laten deelnemen, dan zal ook een herijking van onderwijsen zorgmiddelen nodig zijn. - Preventieve inzet van jeugdhulp op school met als doel de school als leefwereld te versterken en kinderen en jongeren passend

14

onderwijs en passende ondersteuning te bieden. - Onderwijszorgarrangementen voor kinderen en jongeren die zonder zorg niet aan het onderwijs kunnen deelnemen. Het is de wens om dit dan zo collectief, effectief en eenvoudig mogelijk te organiseren voor alle kinderen en jongeren die op die school zorg nodig hebben. Er moet voldoende ruimte blijven voor onderwijs en gemeenten om per schoolsoort accenten te kunnen leggen in het type ondersteuning dat wordt geboden. Manifest sterke Gezinnen (motie).

-

- Coördineer en verbind binnen de gemeente alle initiatieven rondom gezinsondersteuning. - Kijk hierbij uitdrukkelijk naar het aanbod van informele instanties, zoals sport en kerken. - Zorg voor een ruim, breed en laagdrempelig aanbod van opvoedondersteuning. Er is een ruim aanbod aan ouderschapschapscursussen en opvoedcursussen. Bied deze als gemeente actief aan via de GGD en tijdens andere contactmomenten met ouders. Denk hierbij aan pinkcloud.nu, tripple p etc. Neem eventuele financiële drempels om hieraan deel te nemen weg. - Doorbreek taboes rondom de zware kant van het ouderschap. - Maak taboes over de zware kanten van het ouderschap bespreekbaar

- Kijk bij een hulpvraag van een gezinslid integraal naar het gezin als geheel.

15

op het consultatiebureau en tijdens andere contactmomenten met ouders. Daar waar nodig, wordt actief ondersteuning geboden. - Stimuleer en promoot maatregelen die de balans tussen arbeid en gezin bevorderen (bijv. kinderopvang). - Zorg voor een ruim laagdrempelig en breed aanbod van relatie en partnerondersteuning. - Bied bij signalen rondom relatieproblemen actief relatietherapie of mediation aan, gericht op het voorkomen van scheiding. - Bied actief laagdrempelige hulp aan bij scheiding en ter voorkoming van een vechtscheiding. - Wanneer alle ondersteuning ten spijt een relatiebreuk onvermijdelijk is, zorg dan voor een laagdrempelig aanbod van begeleiding en hulp ter voorkoming van een vechtscheiding. - Voorkom zoveel als mogelijk nadelige gevolgen voor kinderen en samenleving. (Actie-agenda van het Platform Scheiden zonder schade en de actielijn Kind in Beeld bij echtscheidingen Foar Fryske Bern.) - Ondersteun gezinnen rond de armoedegrens. - Stimuleer burgerinitiatieven voor ondersteuning en ontmoeting van gezinnen. - Houd buurthuizen open en faciliteer ruimhartig burgerinitiatieven die gericht zijn op ontmoeting en

16

De gemeente als regisseur -Lokale daadkracht mobiliseren door Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

-

ondersteuning van gezinnen. Bijv. buurtgezinnen. - Werk aan acceptatie en herwaardering van de waarde van het gezin in alles amenstellingen. -

-

17

Bijlage C. opbrengsten vanuit de gesprekken met de Raadsleden

18

19

20

Bijlage D. Opbrengsten vanuit het gesprek met de LEJA- partners

21

22

23

Bijlage E. Opbrengsten vanuit de bijeenkomst Jongerenparticipatie -

Aanwezige jongeren 12 Diverse leeftijden, minimaal 15 – 25 jaar. Gemiddeld 20+ Veelal schoolgaand: VO, MBO, HBO Ervaringen met zorg en hulpverlening: ja en nee. Veelal bekend met jongerenwerk.

1. Hoe is het om in deze tijd jong te zijn? ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Jongeren ervaren veel prikkels en verleidingen Er is een grote prestatiedruk en verwachtingen zijn hoog Stressvol Veel jongeren stoppen en switchen van studie en missen de begeleiding. Veel keuzes moeten maken, niet altijd weten wat je wil qua opleiding/werk. Het mens zijn in combinatie met digitale wereld is ingewikkeld. Meer behoefte aan echt contact in plaats van digitaal Het gevoel er vaak alleen voor te staan Snel in een neerwaartse spiraal komen en er moeilijk uitkomen Lange wachttijden voor de zorg zijn moeilijk Tegenstrijdig en tegendraads, ongehoord/ongezien Verschillend/schommelend Stom Gezellig

Kern: Opgroeien is ingewikkeld en stressvol en kun je niet alleen. Echt contact met anderen is noodzakelijk. 2. Wat maakt jou gelukkig? ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Het minder druk hebben en meer tijd voor mezelf Sociaal contact: vrienden en familie. Echt contact met mensen (ipv digitaal) School Sport Muziek luisteren en muziek maken Iets omhanden hebben Dagje uit Blowen Jimmy’s/ een veilige plek

Kern: Sociaal contact en interactie met anderen om je heen en meer tijd voor jezelf en activiteiten en een veilige plek waar je jezelf mag zijn. 3. Wat vind je belangrijk (in het leven)? ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Sociale contacten Geluk Liefde Respect Mentale gezondheid Gelijke kansen Overleven (financieel) Opstaan Een droom hebben en meedoen Eten en drinken Werken Huisdieren

Kern: Vanuit gelijke kansen actief participeren in het leven en relaties met anderen

4. Hoe voel jij je goed en wat helpt jou hierbij? ➢ Tijd voor mezelf, even niks moeten, rust hebben, slapen ➢ Structuur, dagplanning en doelen ➢ Weten wat ik wil en leuk vind ➢ Een plek als Jimmy’s ➢ Onderling contact ➢ Gamen ➢ Sporten ➢ Muziek ➢ Natuur/groen Kern: Balans in het leven tussen enerzijds weten wat je wil en een doel in het leven en anderzijds voldoende ontspanning 5. Waar maak je je zorgen over? Of wat zijn uitdagingen? ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Klimaat en de aarde Hoe mensen met elkaar omgaan, maatschappij en verharding Toekomstperspectief Financiën en studieschuld Familie Onderwijs Mentale gezondheid Huisvesting, overbevolking, ooit een huis kunnen kopen Zorg: zorg over de zorg, wachtrijen, meer een klik van mens tot mens en mens tot hulpverlener Technologie: sociale media en AI Werkdruk: hoge prestaties en verwachtingen, balans vrije tijd, je hele leven moeten werken

Kern: Toekomst met daarin structurele vraagstukken waar jongeren mee te maken krijgen. 6. Als je hulp nodig hebt, naar wie zou je dan gaan? Of waar/bij wie zouden jongeren hulp moeten kunnen vinden? ➢ ➢

Familie, sociaal netwerk Gemeente laagdrempelig bellen voor mentale gezondheid. Tijdelijke, laagdrempelig, kleinschalige, lokale hulp.

Kern: Van informele hulp tot formele hulp (met een zo ‘informeel mogelijke’ benadering) 7. Wat moet anders en wat is volgens jou de oplossing? ➢ Contributie omlaag zodat meer jongeren kunnen sporten. Open dag inloop op de sportschool. Begeleiding bij sporten door bv. stagiaires. ➢ Meer vrije tijd, minder druk vanuit school ➢ Meer respect voor ziekmeldingen/afwezigheid tijdens werk ➢ Jeugdhonk in de buurt, laagdrempelig voor 12-18 jarigen ➢ Muziekstudio, computerlab ➢ Betere regelingen om als jongere uit te gaan ➢ Meer mogelijkheden en kansen voor jongeren zonder diploma Kern:

Balans werk/school - vrije tijd/ontspanning/ontmoeting/beweging/talentontwikkeling 8. ➢ ➢ ➢ ➢

Hoe betrokken worden bij het vervolg? Voorkeur voor fysiek in gesprek met elkaar in plaats van digitaal De bijeenkomst is positief ervaren Samen eten is belangrijk

Jongeren willen verder meedenken en hebben contactgegevens gedeeld. Vervolgstap is input verwerken in de jeugdagenda, terugkoppeling doen naar jongeren en in een vervolgbijeenkomst uitwerking geven aan vervolg. Er wordt een appgroep aangemaakt.

Kern: Fysieke bijeenkomsten om participatie verder vorm te geven

Bijlage F. Top tien beschermende factoren NJI

Bijlage G. Relatie programma Leeuwarden Oost en de Jeugdagenda Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) heeft 20 focusgebieden in Nederland waar de leefbaarheid en veiligheid achteruit gaat door een stapeling van problemen. Leeuwarden Oost is één van deze focusgebieden en bestaat uit de wijken Bilgaard, Vrijheidswijk, Oud-Oost, Heechterp Schieringen en Camminghaburen. Leeuwarden Oost kent een gebiedsgerichte aanpak met ruim 50 partners die in een periode van 20 jaar samen de armoede willen doorbreken voor de nieuwe generatie. In een programmatische aanpak werken we samen over domeinen en politieke cycli heen. Dat vraagt een goede focus, continue leren met elkaar en werken vanuit uitgangspunten met een gezamenlijke visie. In het programma Leeuwarden Oost leggen we de focus op jongeren en de gezinnen waarin zij opgroeien. Onze ambitie is erop gericht dat er over 20 jaar geen verschillen meer zijn tussen de bewoners van Leeuwarden Oost en de bewoners elders in de gemeente Leeuwarden en vooral dat de nieuwe generatie perspectief ervaart. Daarvoor wordt extra ingezet op op 5 verschillende pijlers. Dit zijn de pijlers werken, wonen, leren, gezondheid. Deze pijlers staan met elkaarin verbinding . Veiligheid loopt hier als rode draad doorheen.

Omdat het verschil tussen het gebied Leeuwarden Oost en de gemeente Leeuwarden als geheel nog zo groot is, legitimeert dit een extra investering. Het programma Leeuwarden Oost is een plus bovenop de reguliere aanpak in Leeuwarden en biedt bovendien kansen om te experimenteren en systemen te doorbreken. Deze kansen komen ook ten goede aan het reguliere jeugdbeleid van de gemeente Leeuwarden. Die wisselwerking wordt ook nadrukkelijk gezocht. In Leeuwarden Oost worden in het afgebakende gebied interventies uitgevoerd met als doel om bewoners perspectief te bieden, te ontwikkelen en te onderzoeken. De ervaringen en de kennis die we opdoen komen ten goede aan de hele gemeente. Concreet voorbeeld is de pilot Buurtgezinnen, waar ouders elkaar ondersteunen. Dit is geen geïndiceerde jeugdhulp en kan aanvullend zijn op de gebruikelijke ondersteuning of de druk wegnemen op de reguliere jeugdhulp of de combinatie van jeugdhulp en andere ondersteuning die wordt ingezet in het gezin. De inzichten die we met elkaar opdoen, kan een opmaat zijn voor gemeente brede opschaling of een andere benaderingswijze dan we tot nu toe hebben gekozen. We zien in Leeuwarden Oost de meerwaarde van dicht bij de bewoners blijven en bouwen aan vertrouwen. Dat vraagt strategische keuzes en continuïteit, ook in relatie tot de jeugdagenda.

De interventies in Leeuwarden Oost die de komende jaren direct de jeugdagenda raken zijn: -

-

Extra jeugdverpleegkundige in de wijk om de jongste kinderen en hun ouders te ondersteunen. Extra leer- en ontwikkeltijd op 11 plus IKC’s, gefaseerde uitbreiding 2-4-6-10 uren per week voor 2000 kinderen. Financiële educatie, in de klas leren kinderen met geld omgaan. Ondersteuningsprogramma’s voor bewustwording online risico’s. Scoren voor gezondheid, topsporters zetten zich als rolmodel in voor kinderen op school. Aanpak van een gezonde en veilige IKC-omgeving, in overleg met kinderen, ouders en IKCprofessionals in de vorm van veilige fietsroutes naar school of geconcentreerde speelplekken in de wijk. Vrij toegankelijke huiswerkondersteuning voor leerlingen in de overgang van primair naar voortgezet onderwijs op 3 locaties in Leeuwarden Oost. Lifecoaches voor jongeren in de leeftijd van 16-27 jaar (domeinoverstijgend) en ondersteuning zo lang als nodig is.

-

Stabiliteit aan bestaanszekerheid voor jongeren, ter voorkoming van schulden. Buurtbazen, die contact hebben met groepen jongeren die voorheen niet in beeld waren. Gezinslab, met nadrukkelijke samenwerking tussen het informele en formele circuit en de inzet van Op Maat als dat nodig is om tot een doorbraak voor gezinnen te komen. De pilot Buurtgezinnen is onderdeel van de visie op het Gezinslab. - De inzet vanuit de aanpak Preventie met gezag met extra inzet van o.a. jongerenwerk en straatcoaches. In het multiteam dat is opgezet, worden jongeren vroegtijdig vanuit diversie disciplines ondersteund om escalatie te voorkomen. Zie voor het volledige programma www.leeuwardenoost.nl In Leeuwarden Oost worden de resultaten van de interventies structureel gemonitord en in relatie gebracht met de 2- jarige doelen. De monitoring wordt door de instellingen (of gespecialiseerde instellingen), de gemeente Leeuwarden en de ministeries die verbonden zijn aan het NPLV gezamenlijk opgepakt. Er wordt zowel onderzocht wat de aanpak voor de bewoners in het gebied op de korte termijn? betekent en wat de impact is op de lange termijn. Deze gegevens komen ten goede aan de beleidsontwikkeling in de gemeente Leeuwarden, waaronder ook het jeugddomein.

Bijlage H: Historische visievorming op jongerenwerk Door diverse beleidskaders en visievorming van de afgelopen twintig jaar is het jongerenwerk stevig doorontwikkeld binnen de gemeente. Sinds 20091 is het jongerenwerk gericht op preventie als basisvoorziening ingezet om jongeren (gemiddeld 10 t/m 23 jaar) te ondersteunen in hun participatie in de lokale samenleving, de maatschappij als geheel en hun groei naar volwassenheid. Het jongerenwerk bestaat kort samengevat uit vier basisfuncties. 1. Ontmoeting Hierbij gaat het om creëren van mogelijkheden voor ontmoeting, contact leggen met individuele/groepen jongeren, signaleren van vragen en behoeften, aanbieden van gestructureerde en ongestructureerde activiteiten en inlopen. 2. Participatie Wordt gestimuleerd door jongeren actief te betrekken bij keuze, organisatie en uitvoering van activiteiten. Ook wordt participatie richting de gemeente gestimuleerd. 3. Dienstverlening Jongerenwerk is gericht op vroeg signalering, een luisterend oor, geven van informatie en advies. Er is sprake van toeleiding naar hulp en actieve verwijzing bij vragen en problemen. 4. Educatie Activiteiten gericht op overdragen van kennis en vaardigheden (ontplooiing), zoals workshops en voorlichting. Om aan te sluiten bij de leefwereld van jongeren werken jongerenwerkers vindplaatsgericht (2009).

Vindplaatsgericht werken maakt vroeg signaleren en ondersteuning van jongeren mogelijk. Jongerenwerkers zijn daar waar de jongeren zijn en onderzoeken wat nodig is om ze te activeren2. Jongerenwerk is present, signaleert en activeert jongeren: - Ambulant op straat. Gelet op ontmoeting en overlast vanuit samenwerking Taskforce Jeugdoverlast - Op school - Gebiedsgericht in wijk of dorp - Met Jimmy’s (12-27 jr) gericht op ontmoeting, talentontwikkeling en participatie en Opvoedpunt Jonge Ouders ook stedelijk sinds 20143. Met de recente Evaluatie van het jongerenwerk van 2023 wordt een verschuiving van de fysieke naar online wereld geconstateerd. Dit zorgt voor een andere benadering en uitwerking van het jongerenwerk, maar blijft onderdeel van het principe ‘vindplaatsgericht werken’. Sinds 2014 is het jongerenwerk vraaggericht en flexibel. Jongerenwerk beweegt mee met daar waar de vraag is en zet extra in of minimaliseert de inzet daar waar nodig.

1 Beleidsnotitie ‘Jongerenwerk voor iedere jongere 2009’ 2 Wat-is-jongerenwerk-infographic.pdf (nji.nl)

3 Uitvoeringsnotitie ‘Gewoon opvoeden en opgroeien 2014’naar aanleiding van ‘Koersdocument hervorming

sociaal domein, transformaties rond jeugd, zorg en participatie 2014’

Bijlage I: Begrippenlijst … @ease: een interventie die laagdrempelige ondersteuning biedt aan jongeren met psychosociale klachten. A Actietafel Thuiszitters: aan de Actietafel Thuiszitters worden door leerplicht, onderwijs of zorg aangereikte thuiszitters besproken waarbij het traject is vastgelopen. Adviesraad Sociaal Domein (ASD): heeft als taak om het College van Burgemeester en Wethouders gevraagd en ongevraagd te adviseren over het beleid en ontwikkelingen op het gebied van het sociale domein. Algemene Maatregel van Bestuur: een besluit van de regering, waarin wettelijke regels nader worden uitgewerkt.` Algemene Voorziening: het aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoefte, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruiker, toegankelijk is. In de Jeugdwet wordt dit een overige voorziening genoemd. Amaryllis: gebiedsteam van de gemeente Leeuwarden (zie ook: gebiedsteam). B Beschermende factoren: verkleinen de kans op probleemgedrag, omdat zij een kind beschermen tegen de invloed van risicofactoren. Brugfunctionaris/pedagogische brugfunctie: slaat een brug tussen school, kind en gezin, en zorgt ervoor dat kinderen mee kunnen blijven doen en hun talenten kunnen ontwikkelen.

Een brugfunctionaris heeft kennis van het ondersteuningsaanbod in de wijk en legt indien gewenst contact met deze instanties, mensen en mogelijkheden binnen de directe omgeving van het gezin. Buurtgezinnen: gezinnen die het zwaar hebben (vraaggezinnen) worden gekoppeld aan een warm en stabiel gezin in de buurt (steungezinnen). Zo krijgen kinderen extra liefde en aandacht en worden ouders ontlast. C Coalitieakkoord: Coalitieakkoord gemeente Leeuwarden 2022-2026 ‘Nu investeren in de toekomst’. Collectieve preventie: de uitvoering van een preventieve maatregel is niet op de gezondheid van één individu maar op die van een groep gericht. Cliëntenorganisatie: een patiëntenorganisatie, cliëntenorganisatie of belangenorganisatie komt op voor de rechten van een specifieke groep. Mensen kunnen er terecht voor informatie en advies over ziekten en beperkingen, en om in contact komen met mensen die hetzelfde meemaken (lotgenoten). D Decentralisatie van de Jeugdhulp gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor jeugdhulp, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Een deel van deze taken hebben de gemeenten overgenomen van de Rijksoverheid.

Dienstverleningsovereenkomsten voor maatwerk (DVO’s): een DVO (dienstverleningsovereenkomst) is de benaming van een SLA (Service Level Agreement) in veel overheidsorganisaties. Een SLA is een schriftelijke overeenkomst tussen een aanbieder en een afnemer van bepaalde diensten en/of producten. E Ervaringsdeskundige: een ervaringsdeskundige kan door eigen persoonlijke ervaringen anderen steunen en hulp aanbieden bij herstel en ontwikkeling. European Youth Capital: de Europese Jeugdhoofdstad is de titel die door het Europees Jeugdforum wordt toegekend aan een Europese stad, ontworpen om jongeren mondiger te maken, de participatie van jongeren te stimuleren en de Europese identiteit te versterken door middel van projecten gericht op het jeugdgerelateerde culturele, sociale, politieke en economische leven en ontwikkeling. F Familiegroepsplan: een plan dat ouders/gezinnen samen met familie, vrienden en anderen uit hun omgeving kunnen maken om een vraag of probleem aan te pakken. Formele netwerken: de jeugdgezondheidszorg samen met de kinderopvang en het onderwijs, met ook mogelijk een rol voor een huisarts, wijkteam of jeugdzorgprofessional. Friese Preventieaanpak: binnen de Friese Preventieaanpak willen we een goede gezondheid en een gelukkig leven met gelijke kansen voor iedereen in Fryslân.

De Friese Preventieaanpak is dé grootste samenwerking op preventie in Fryslân en dé plek waar alles over preventie in Fryslân samenkomt.

G GALA: het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) maakt een integraal preventief beleid mogelijk op gemeentelijk niveau en heeft onder andere als doel het terugdringen van gezondheidsachterstanden en het versterken van mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. Gebiedsteam: een lokaal team (vanuit een gemeente) met professionals, die de jeugdige en/of ouder(s) kunnen ondersteunen bij hun vragen op het gebied van werk, financiën, opvoeding, wonen, vrije tijd en sport, wet- en regelgeving, vrienden en relaties, zorg, ondersteuning en hulpmiddelen. Dit wordt ook wel (sociaal) wijkteam, dorpenteam of scholenteam genoemd. Gebiedswerker: gebiedswerkers bij de gemeente Leeuwarden bewaken en verbeteren de leefbaarheid in de wijken en dorpen in de gemeente. Gecertificeerde instelling (GI): houdt zich bezig met jeugdbescherming en jeugdreclassering. Een gecertificeerde instelling voldoet aan kwaliteitseisen van de overheid. Gezamenlijke Verklarende Analyse: een gezamenlijke ‘werktheorie’ bij complexe zorgvragen. Een verklarende analyse biedt een verklaring voor zowel de moeilijkheden die zich voordoen en voordeden, als voor wat er goed gaat in de ontwikkeling van een kind en de gezinsleden. Verschillende stappen binnen het hulpverleningsproces leiden tot een goede verklarende analyse: de vraagverheldering, het in kaart brengen van de problemen en krachten en de verklarende analyse.

Gezinslab: project in Leeuwarden Oost dat de gezondheid van bewoners wil verbeteren door achterliggende oorzaken, zoals stress, schulden, werkloosheid of een ongezond levenspatroon weg te helpen nemen. Dat gebeurt op een laagdrempelige manier: met vrijwilligers, buurtbedrijven, ervaringsdeskundigen en professionele hulpverleners.

H Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028: landelijke agenda met als doel de knelpunten in de jeugdhulp structureel aan te pakken en de jeugdhulp financieel houdbaar te maken voor de toekomst. Dit plan bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Humanitas: landelijke vrijwilligersorganisatie, waarvan de vrijwilligers mensen helpen om op eigen kracht iets aan hun situatie te veranderen. I IKC: Integraal Kind Centrum, een organisatie voor kinderen van nul tot dertien jaar, waar onderwijs, opvang en welzijnsactiviteiten zijn samengevoegd. IGJ: de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van de zorg. Inclusie: de insluiting in de samenleving van achtergestelde groepen op basis van gelijkwaardige rechten en plichten. Inclusie staat tegenover uitsluiting en discriminatie. Inclusief onderwijs: alle leerlingen leren samen in dezelfde schoolomgeving. Zowel leerlingen met of zonder handicap, maar ook anderstalige nieuwkomers of leerlingen uit gezinnen die het wat moeilijker hebben. Informele netwerken: contacten en relaties met familie, vrienden, buren, leraren, coaches, en ook ontmoetingsplekken als speeltuinen, sport- en muziekclubs en bibliotheken. Intergenerationele armoede: wanneer een familie van generatie op generatie in armoede leeft.

Interventie: een planmatige en doelgerichte aanpak, activiteit of programma, gericht op gedragsverandering bij mensen en beïnvloeding van hun omstandigheden. Het doel is gezondheid bevorderen en/of problematiek voorkomen. IZA: het Integraal Zorgakkoord (IZA) gaat naast het verleggen van de focus van zorg naar gezondheid, vooral over de zorgtransformatie op lokaal, regionaal en landelijk niveau. J Jeugd-ecosysteem : de term ‘ecosysteem’ staat van origine voor een natuurlijk systeem waarin alle organismen, van planten tot dieren, samen een levensgemeenschap vormen. Het jeugd-ecosysteem is het netwerk aan mensen, relaties en plekken rondom jongeren. Jeugdbescherming: kan worden ingezet als kinderen thuis niet veilig kunnen opgroeien. Jeugdconsulent: komt in actie bij (ernstige) gezinsproblemen. Denk aan (v)echtscheidingen, misbruik en mishandeling. Of andere vormen die de rust en veiligheid van het kind aantasten. Jeugdexpertteam: gemeentelijk team dat verantwoordelijk is voor de toegang tot en procesregie op ondersteuning geboden vanuit de Jeugdwet (jeugdhulp), specifieke veiligheidstaken uitvoert. Jeugdgezondheidszorg (JGZ): helpt ouders/opvoeders bij het gezond opvoeden en laten opgroeien van hun kinderen.

Jeugdhulp: jeugdhulp omvat alle vormen van hulp en ondersteuning (lvb, opvoedvragen, opvoedhulp, jeugd-lvb en jeugd-ggz) variërend van licht ambulant (vaak vanuit een wijkteam, waaronder mogelijk ook gewone opvoedvragen) tot en met intensieve, zeer gespecialiseerde zorg in een al dan niet gesloten setting (jeugdzorgplus).

Jeugdhulpketen: de samenwerking tussen alle verschillende partijen betrokken bij de jeugdhulp. Jeugdige: iedereen in de leeftijd van -9 maanden tot en met 27 jaar. Jeugdondersteuner: een functie binnen een IKC, ontwikkeld in de gemeente Leeuwarden, die de verbindende schakel vormt tussen jeugdige, gezin, IKC, (jeugd)hulp en sociaal wijkteam. Jeugdprofiel: geeft inzicht in de ontwikkeling als persoon, op weg naar volwassenheid. >> profielen voor inkoop (hoog-)specialistische jeugdhulp. Jeugdreclassering: begeleiding voor jongeren die een proces verbaal hebben gehad. De bedoeling is om ze op het rechte pad te brengen en te houden. Jeugdreclassering is er voor jongeren tussen de 12 en 23 jaar. JeugdzorgPlus: een vorm van gesloten jeugdhulp die wordt geboden aan kinderen en jongeren die niet bereikbaar zijn voor lichtere vormen van hulpverlening. Jongerenparticipatie: jongeren doen actief mee, praten mee en beslissen mee bij zaken die voor hen belangrijk zijn en op plekken waar zij zelf deel van uitmaken. Jongerenteam: gemeentelijk team dat jongeren ondersteunt die het niet lukt om op eigen kracht een startkwalificatie te behalen of werk te vinden. Jongerenwerk: het jongerenwerk is er voor iedere jongere van 10-18 jaar. Jongerenwerkers zijn daar waar de jongeren zijn: op straat, op school, in de dorpen, in de jeugdsozen en -keten en bij sportverenigingen.

Ze willen bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van een jongere op een manier die bij de betreffende jongeren past.

K Kansrijke Start: de ketenaanpak binnen ons gezondheidsbeleid die zich richt op de eerste 1000 dagen.

Ketenpartner: organisaties die deel uitmaken van de jeugdhulpketen. KIES (Kinderen in Een Scheiding): een interventie in de vorm van een praatgroep bestaande uit 8 bijeenkomsten van 1 uur voor alle jeugd van gescheiden ouders, ongeacht of er problemen zijn. Kinderombudsman: de Kinderombudsman moet ervoor zorgen dat overheidsorganisaties rekening houden met de rechten van jongeren tot 18 jaar. Kindmonitor: regionaal onderzoek van de GGD over gezondheid, welzijn, opvoeding en leefwijze van kinderen van 6 maanden tot 12 jaar. Klikgesprek: een kennismakingsgesprek waarbij de focus ligt op de vraag of de jeugdige een klik voelt met de toegewezen professional. Indien dit niet het geval is, wordt gekeken of een andere consulent deze klik wel biedt. Kwaliteitscyclus: een steeds herhalende methode van verbeteren. Hierbij wordt periodiek stilgestaan bij de uitkomsten (Do) van de plannen (Plan) die zijn gemaakt, of deze naar aanleiding van evaluaties (Check) en ervaringen (Check) verbeterd (Act) en bijgesteld (Act) moeten worden. Ook wel de PDCAcyclus, waarbij de afkorting staat voor Plan, Do, Check, Act.

L Laaggeletterheid: je bent als volwassene laaggeletterd, als je moeite hebt met lezen, schrijven en/of rekenen. Leerontwikkeling: het ontwikkelen op het gebied van leren en school. Leeuwarden Oost (Programma Leeuwarden Oost): Leeuwarden Oost is één van de twintig gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, een breed gedragen aanvalsplan om in twintig jaar de achterstanden te bestrijden en het leven in Leeuwarden Oost te verbeteren. Leidende principes: vuistregels die richting geven aan het handelen van mensen, zodat je weet dat je de goede dingen doet, op de juiste manier. LEJA-overleg: het Lokaal Educatief Jeugdagenda-overleg, een regelmatig terugkerende bestuurlijke overleg met partners in onderwijs, kinderopvang, zorg en welzijn. Lifecoach: project in Leeuwarden Oost dat iedereen tussen de 16 en 27 jaar oud extra ondersteuning biedt.

M Matched care: in plaats van eerst lichtere vormen van hulp inzetten wordt direct de juiste zwaarte en hoeveelheid hulp ingezet. Multidisciplinaire team op integraal kindcentrum: een team dat bestaat uit de pedagogisch medewerkers van de kinderopvang, leerkrachten en cultuur-, sport - en mediacoaches. N NCJI: het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) is het innovatie- en kenniscentrum voor de jeugdgezondheidszorg in Nederland. NJI: het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) s een nationaal kenniscentrum dat actuele kennis over opvoeden en opgroeien verzamelt, verrijkt, duidt en deelt. O OKO-aanpak: het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is een bewezen effectieve, preventieve aanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving voor jeugdigen van 10 tot 18 jaar oud ter voorkoming van het gebruik van alcohol, drugs en tabak. De aanpak richt zich op het versterken van beschermende factoren. Ondersteuningsplan: het plan dat naar aanleiding van het onderzoek naar de melding van behoefte aan ondersteuning van de jeugdige en/of ouder(s) gemaakt wordt. Dit wordt ook wel een plan van aanpak of hulpverleningsplan genoemd. Opvoedpunt: een vorm van preventieve jeugdhulp waar ouders al hun opvoedvragen kunnen stellen. Opvoedvraag: een vraag rond opvoeding.

Denk hierbij aan bijvoorbeeld; drift en koppigheid, slapen, eten, druk gedrag, bijten, angsten, huilen, rouwen, scheiding en zindelijkheid. Ook ouders van pubers kunnen steun en begeleiding goed gebruiken. Ouders: gezaghebbende ouder(s), adoptiefouder(s), stiefouder(s) of een ander die een jeugdige als behorend tot zijn gezin verzorgt en opvoedt.

P PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act): de kwaliteitscirkel van Deming beschrijft vier activiteiten die op alle verbeteringen in organisaties van toepassing zijn. De vier activiteiten zorgen voor een betere kwaliteit. Het cyclische karakter garandeert dat de kwaliteitsverbetering continu onder de aandacht is. Pedagogisch klimaat: een goed pedagogisch klimaat kenmerkt zich door vaste regels en structuur en geeft daardoor voorspelbaarheid en rust. Vaste afspraken, regels en routines, duidelijke verwachtingen, heldere structuren en kaders zorgen voor voorspelbaar leerkrachtgedrag. Planning en Control cyclus: de P&C-cyclus moet inzicht geven in hoeverre de gemeente haar doelstellingen bereikt en welke (financiële) middelen daarbij nodig zijn. Plus IKC: krijgt op basis van de behoefte van het IKC en een analyse extra expertise zoals een jeugdondersteuner en een medewerker van de GGD. Plusgroep: een plusgroep of plusklas is een voorziening om zeer makkelijk lerenden of meer- en hoogbegaafde leerlingen onderwijs op maat te bieden. Dit kan een plusklas binnen de eigen school zijn, maar er bestaan ook bovenschoolse plusklassen. Plusklassen kunnen per jaargroep georganiseerd zijn, maar ook klassen doorbrekend.

POH Jeugd: hulp en ondersteuning binnen de huisartsenpraktijk aan jeugdigen tot 18 jaar met psychische en/of psychosociale problemen die zelf, of via hun ouders/begeleiders een beroep doen op hun huisarts. De POH Jeugd biedt deze ondersteuning snel, zonder wachtlijst en in een vertrouwde omgeving. De POH Jeugd brengt in 5 gesprekken de problemen in kaart en komt tot een goed advies of ondersteuningsplan. De POH Jeugd is de verbindende schakel tussen de huisarts en het Jeugdexpertteam. Preventie: voorkomen dat er problemen ontstaan door van tevoren in te grijpen. Het gaat om het geheel van doelbewuste initiatieven die anticiperen op risicofactoren, en handelen wanneer eerste signalen zich ontwikkelen en de problematiek ontstaat. Preventie met Gezag: een actieplan om te voorkomen dat jongeren in aanraking komen met criminaliteit of daarin doorgroeien. PreventiePlus: een verzamelnaam voor jeugdhulp die laagdrempelig en zonder indicatie wordt ingezet. Voorbeelden van deze vormen van hulp zijn rouwverwerking, beeldende therapie, coaching en psychomotorische therapieën. Psychosociale problematiek: problemen die te maken hebben met hoe we ons voelen en hoe we met andere mensen omgaan. Het gaat om dingen zoals het hebben van zorgen, verdrietig zijn, eenzaam voelen, gepest worden of dingen hebben meegemaakt die ons bang maken. Q