Bijlage Kwartaalrapportage GTIL 2022-II.pdf

‘Goed Terecht In Leeuwarden’ - Rapportage Q2-2022 Overzicht van het tweede kwartaal van 2022

Versie 29 september 2022

1

1. Afvalscheiding 1.1 Inleiding Aan de gemeenteraad is toegezegd om elk kwartaal de voortgang van de verschillende activiteiten rondom de voorbereiding van Goed Terecht In Leeuwarden te rapporteren. In de rapportage over het eerste kwartaal is uitgebreid ingegaan op alle beleidsaanpassingen die in 2022 ter voorbereiding op de invoering van GTIL in 2023 zijn ingezet. Deze rapportage over Q2 van 2022 beperkt zich tot de ontwikkeling van de verschillende indicatoren rondom afvalscheiding en ontwijkgedrag (zwerfafval, dump en bijzet, slotjes) ten opzichte van het tweede kwartaal van het voorgaande jaar. Voor nadere informatie en een uitgebreide beschrijving van de beleidsaanpassingen die dit jaar zijn doorgevoerd verwijzen we u naar de kwartaalrapportage van Q1-2022.

1.2 Fijn restafval De hoeveelheid ingezameld (fijn) restafval1 is in het tweede kwartaal van 2022 met 13% gedaald ten opzichte van hetzelfde kwartaal van het vorige jaar. Waar in april, mei en juni van 2021 nog gemiddeld 54,6 kilo restafval per inwoner werd ingezameld, is dit in dezelfde maanden van dit jaar nog maar 47,6 kilo. Dit betreft overigens de ‘bruto’ hoeveelheid restafval, aangezien hierin de nog na te scheiden fracties zitten als plastic verpakkingen, drankenkartons en blik. Na de nascheiding blijft er ongeveer 59% van deze bruto hoeveelheid restafval over als ‘netto’ restafval dat moet worden verbrand.

Fijn restafval (vóór de nascheiding) 56,0

54,6

54,0 52,0 50,0

47.6

48,0 46,0 44,0

Q2-2021

Q2-2022

Figuur 1: hoeveelheid restafval in kg per inwoner, voorafgaand aan de nascheiding

1.3 GFT Waar we in Q1 van dit jaar nog een toename van gescheiden GFT zagen ten opzichte van 2021, laat het 2e kwartaal een afname zien van de gescheiden hoeveelheid gft van 15%. Hierbij moet worden opgemerkt het weer van grote invloed is op het aanbod van GFT, en dan met name tuinafval. Een droog voorjaar heeft dit jaar waarschijnlijk bijgedragen aan minder ingezameld tuinafval dan in het voorjaar van 2021. In onderstaand figuur is de afname van de hoeveelheid gescheiden GFT weergegeven. 1 Restafval dat wordt ingezameld via de ondergrondse containers voor restafval en via de minicontainers.

2

Gescheiden GFT (in kg per inw) 38,0

36,5

36,0 34,0 31,0

32,0 30,0 28,0

Q2-2021

Q2-2022

Figuur 2: hoeveelheid gescheiden ingezameld GFT-afval

1.4 Oud papier, glas en textiel De ingezamelde hoeveelheid papier, glas en textiel is in het tweede kwartaal van 2022 iets gedaald in vergelijking met het eerste halfjaar van 2021. Van papier is bekend dat de ingezamelde hoeveelheid ieder jaar afneemt als gevolg van de digitalisering. De hoeveelheid ingezameld glas is iets gestegen en de ingezamelde hoeveelheid textiel is gedaald ten opzichte van het eerste halfjaar in 2021 (zie figuur 6).

Papier, glas en textiel (kg per inwoner) 14,0 12,0

11,8

10,8

10,0 8,0

5,2

6,0

5,0

4,0

1,2

2,0 -

Papier

Glas Q2-2021

1,1

Textiel

Q2-2022

Figuur 3: Afvalscheiding papier, glas en textiel

1.5 Luiers Op 13 locaties in onze gemeente zijn speciale luiercontainers geplaatst. Hiermee bieden we inwoners met jonge kinderen sinds februari van dit jaar de mogelijkheid om kosten te besparen op de afvalstoffenheffing vanaf 2023. De verzamelcontainers voor luiers zijn geplaatst in Leeuwarden, Stiens, Grou en Goutum. In totaal is er in het tweede kwartaal van 2022 ca. bijna 13.000 kg aan luierafval ingezameld (ca. 47.000 stuks). Aangezien de inzameling hiervan in 2021 nog niet plaatsvond, kan dit cijfer niet worden vergeleken met het voorgaande jaar. Wel zien we dat de inzameling van luiers in de maanden april, mei en juni is gestegen ten opzichte van het eerste 2 maanden (februari en maart) van dit jaar. In onderstaande grafiek is de toenemende trend terug te zien. 3

Luierinzameling 2022 (totaal aantal kg) 5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 -

feb

mrt

apr

mei

jun

Figuur 4: Aantal kilogram gescheiden ingezamelde luiers

1.6 Grof afval De hoeveelheid grof afval (milieustraat en aan-huis inzameling) is, net als in Q1, in het tweede kwartaal van 2022 sterk gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2021: in april, mei en juni van dit jaar werd 26% minder grof afval naar de milieustraat gebracht of aan huis ingezameld. Mogelijke verklaring hiervoor is dat de hoeveelheid grof afval in 2021 nog werd beïnvloed door corona, en dit effect in 2022 (deels) is verdwenen. Ook het veranderde beleid, waarbij inwoners van Leeuwarden nog slechts 2 in plaats van 3 keer gratis ongescheiden grof afval mogen komen brengen, is waarschijnlijk van invloed op deze cijfers.

Grof afval (in tonnen) 1.400,0

1.194,0

1.200,0 1.000,0

876,5 751,9

800,0 600,0 400,0

442,0

522,0 354,5

200,0 -

Gebracht

Gehaald Q2-2021

Totaal

Q2-2022

Figuur 5: Hoeveelheid gebracht en gehaald grof afval

1.7 Doelstelling van 100 kilo restafval In onderstaande grafiek is weergegeven wat het resultaat is van de gemeente Leeuwarden ten opzichte van de doelstelling die door de raad is vastgesteld om maximaal 100 kg per inwoner per jaar restafval te produceren (VANG-doelstelling). De totale hoeveelheid restafval is een optelsom van fijn 4

restafval, grof restafval en bouw- en sloop-restafval. Op basis van het eerste halfjaar van 2022 verwachten we ten opzichte van 2021 een daling in de totale hoeveelheid restafval (per inwoner per jaar) van 173 kg naar 139 kg. Deze daling is te verklaren door het aanleveren van minder ‘fijn’ restafval (zie toelichting aan het begin van deze paragraaf) en door de daling van de hoeveelheid grof restafval (van 30 kg naar 20 kg).

Prognose VANG-doelstelling 200 180 160 140

5 30 4 20

120

100 kg

100 80 60

138

115

40 20 0

2021 Fijn restafval

2022 grof restafval

B&S residu

Figuur 2: hoeveelheid restafval in kg per inwoner per jaar: prognose obv resultaten Q2

5

2. Zwerfafval, dump en bijzet 2.1 Algemeen Ontwijkgedrag zoals zwerfafval, illegale dump van grof afval en bijzet van zakken naast containers is een grote bron van ergernis. In het kader van de invoering van GTIL is er dan ook extra aandacht voor het voorkomen en opruimen hiervan. In zijn algemeenheid zagen we afgelopen winter een stijging van ontwijkgedrag in Leeuwarden, en dan met name van bijzet.

2.2 Schone Buurtpassen In onze gemeente zijn gelukkig tal van enthousiaste vrijwilligers actief in het schoonhouden van hun directe en indirecte leefomgeving. Voor inwoners die zwerfafval opruimen zijn speciale ‘schone buurtpassen’ ontwikkeld. Hiermee kunnen zij hun opgeruimde zwerfafval in de ondergrondse restafvalcontainers kwijt, zonder dat zij hiervoor moeten betalen. Tot en met het tweede kwartaal waren zijn er inmiddels 59 Schone Buurtpassen aangevraagd en afgegeven. In de huis aan huis van september wordt nogmaals extra aandacht besteed aan de schone buurtpas.

2.3 Dump en bijzet De hoeveelheid dumpingen van grof huishoudelijk afval en het aantal bijplaatsingen rondom afvalcontainers blijft een aandachtspunt. Grofvuil en bijzet wordt in verschillende gebieden meer waargenomen dan andere. Vanuit de afvalcoaches wordt stevig ingezet om de dump en bijzet te verminderen door het gesprek aan te gaan met inwoners juist in deze gebieden over bijvoorbeeld de spelregels rondom de afvalinzameling. Ook de inzet van handhaving is geïntensiveerd. Het blijkt in de praktijk lastig om daderinfo te achterhalen, zeker bij grofvuil dumpingen waar niet herleidbaar is waar de spullen vandaan komen. Illegale dump In onderstaande grafieken is een meerjarenoverzicht opgenomen van de dumpingen (m3 afval) De hoeveelheid gedumpt afval fluctueert sterk per maand. Dumpingen 2019-2022 (in m3) 1400 1200 1000 800 600 400 200 0

2019

2020

2021

2022

jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul Figuur 7: ontwikkeling dump 2019-2022

Bijzet De hoeveelheid bijzet (afvalzakken die naast een verzamelcontainer zijn geplaatst) neemt sinds 2020 toe, met een piek tijdens de afgelopen winter. We zien vanaf april echter ook weer een daling van de hoeveelheid bijzet naar het niveau van de zomer van 2020 (zie onderstaand figuur). Een verklaring, 6

behalve wellicht corona, voor deze winter-piek is er (nog) niet. De structurele toename van bijzet is overigens een landelijke trend waar bijna alle gemeenten mee worstelen. Met buurtinterviews en afvalcoaches proberen we de komende maanden scherper te krijgen wat de oorzaak is en op basis daarvan nemen we gerichte maatwerk maatregelen. Bijzet 2019-2022 (in aantal zakken) 6.000 5.000

2019

2020

2021

2022

4.000 3.000 2.000 1.000 0

jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul Figuur 8: ontwikkeling bijzet 2019-2022

2.4 Containerslotjes Het is een zorg van sommige inwoners dat anderen afval in hun restafvalcontainer doen. In andere gemeenten blijkt in de praktijk dat dergelijke situaties sporadisch voorkomen en veel minder dan van te voren werd gedacht. Om inwoners toch tegemoet te komen op deze zorg, worden containerslotjes aangeboden waarbij de gemeente een deel van de kosten voor haar rekening neemt. Vanaf het najaar van 2021 konden deze slotjes worden aangevraagd. In Q4 van 2021 is dit 212 keer gebeurd. In Q1 van 2022 zijn 103 slotjes aangevraagd, en in Q2 hebben 85 huishoudens hierom gevraagd. Dit betekent dat in 9 maanden 400 huishoudens een slotje hebben aangevraagd.

7