bijlage 2.1_Stedenbouwkundig denkraam

ONTWIKKELING SPOORDOK EEN STEDENBOUWKUNDIG DENKRAAM

SOCIAAL KAPTIAAL

EEN DUURZAME TOEKOMST

1

2

6

SPOORDOK LEEUWARDEN 3

NIEUWE FUNCTIES VOOR OUDE GEBOUWEN

5

4

NIEUWE VORMEN VAN MOBILITEIT

FUNCTIEMENGING & MEERVOUDIG RUIMTEGEBRUIK

NIEUWE GEBOUWVORMEN & GEBOUWTYPEN

SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS

NATUUR, CULTUUR & RECREATIE

VERTICAAL BOS

1

2

5 FLORA EN FAUNA ALS INTEGRAAL ONDERDEEL

EEN DUURZAME TOEKOMST 4 3

GEMENGD PROGRAMMA IN EEN GROENE VALLEI

HET OPGETILDE MAAIVELD

WATER & GROEN

1900

1960 Natuurlijke verbindingen zoals De Zwette, Potmarge en Ee grenzen direct aan de binnenstad en zijn verbonden door het omliggende landschap

2020 Met de ontwikkeling van de stad zijn natuurlijke verbindingen van elkaar los geraakt.

Legend

Luchtfoto Red:

Green

Blue:

Polderlandschap

Luchtfoto uit 1945

Luchtfoto uit 2019

Spoordok Leeuwarden

KANSEN De stad met hubs die verbonden worden door middel van corridoren. Wat kan spoordok hierin betekenen?

Welke ecologische waarde heeft het groen in de stad en kunnen we die verbinden met Spoordok?

HUB HUB CORRIDOR?

HUB

CORRIDOR?

HUB

De spoordokhaven was overbodig, maar nu is water nodig voor natuur en een goed stadsklimaat, waar kunnen we weer water toevoegen?

HUB

HUB

natuurlijke Kan Spoordok een nieuwe schakel vormen om structuren weer te verbinden?

WEIDEVOGELKANSGEBIED / KENING FAN E GREIDE

Vogels zien gebouwen als rotsen, met eenvoudige ingrepen maken we een leefbare stad voor vogels!

DUURZAAM MAAIBEHEEER

PROMENADE PLANTÉE

FIETSECODUCT MEEDENPAD

L’OASIS D’ABOUKIR

BROWN ROOF LABAN DANCE CENTER

ECOKATHEDRAAL

ESSENBURGPARK

CIRCULAIR BOUWEN Door circulair te bouwen kunnen vrijkomende materialen in de stad worden benut in Spoordok!

1. Realisatie fase STADSKANTOOR VENLO

Moment van traditionele oplevering

Circulair Bouwproces

CIRCL, AMSTERDAM

TRIODOS BANK

3. Demontage/ Hergebruik fase

2. Gebruiksfase

People’s Pavilion Eindhoven

C.F. Møller Landscape - Öerbro

TIMBER TOWN

Lodewijk Baljon landschapsarchitecten - Groningen

STADSTUIN KEMPKENSBERG

SVP - Olst

OLSTERGAARD

WATER, GROEN & INFRASTRUCTUUR ALS INTEGRAAL SYSTEEM

NIEUWE VORMEN VAN STADSDISTRIBUTIE

1

2

5

NIEUWE VORMEN VAN MOBILITEIT

AUTOPARKEN ALS ONDERDEEL VAN HET BOUWVOLUME

4

3

NIEUWE PRIORITEITEN FIETSPARKEREN

VOETGANGER- & FIETSVRIENDELIJKE OPENBARE RUIMTE

WEGENSTRUCTUUR De Westelijke invalsweg loopt onder het Stephensonviaduct door tot het station en vormt naast het spoor de bepalende infrastructuur.

Radiaal

lsweg

Inva elijke t s e W

g

rin

r kee Par

VOORBEELDEN

Één afgewaardeerde rijbaan door het spoordok gebied

Één afgewaardeerde rijbaan langs de kade

Geen autorijbanen

PARKEREN Voor het parkeren geldt hier ‘ieder voor zich’.

Larmar Fase

Railinfratrust

Larma Fa

Railinfratrust

Leyten Bijzondere bestaande geb

Lisette Vastgoed

Lisette Vastgoed Jumbo

Station

Jumbo

Nederlandse Station Spoorwegen

123

123

123

Leyten Bi Onoverdekt parkeren Bijzondere binnenplaats

123

Onove Bi

Parkeren Bestaande Gebouwen

123

Overdekt parkeren Parker Gebouwen buiten de proje Be

PARKEERMODELLEN

Auto’s en fietsen kunnen we natuurlijk ook delen! Parkeerplaatsen nemen veel ruimte in, als we parkeerplaatsen delen besparen we ruimte!

Parkeergarage met speelplaats JAJA Architect - Kopenhagen

FIETS- EN WANDELROUTES

Het station is nog geen 10 minuten lopen, misschien zijn er dan minder parkeerplaatsen nodig!

9 MIN 4 MIN

(TIJDELIJKE) LOOPBRUG (NIEUW) FIETSPAD

Met nieuwe routes voor de fiets en voetgangers maken we Spoordok bereikbaar en onderdeel van de stad

700 Meter

DYNAMISCHE RELATIE TUSSEN STRAATLEVEN EN WATER

VERSCHILLENDE FUNCTIES IN EEN LEVENDIGE PLINT

1

2

5

FUNCTIEMENGING & MEERVOUDIG RUIMTEGEBRUIK

GESTAPELDE LANDSCHAPPEN

4

3

VEELZIJDIG STEDELIJK MILIEU DIVERSITEIT IN DE OPENBARE RUIMTE

FLEXIBELE BEBOUWING VOOR VERSCHILLENDE FUNCTIES

Het Spoordokgebied ligt in het polderlandschap van de Middelsee.

FUNCTIEKAART Op de functiekaart is te zien dat werken en wonen rondom het spoordokgebied is gescheiden.

Legenda Wonen Kantoor Horeca Onderwijs Zorg Openbaar vervoer Winkel Sport / recreatie Begrenzing spoordok

WOONBELEID Stedelijke vernieuwing moet worden gemotiveerd door middel van de ladder voor duurzame ontwikkeling die in het afwegingskader woningbouw staat geformuleerd (pagina 6). In de verordening Romte geeft de provincie aan dat gemeeten een actueel woonplan moeten hebben. De provincie ziet graag in een woonplan de volgende onderdelen terug: • Een actueel overzicht van de omvang en de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad, waarbij aandacht wordt geschonken aan het aanbod en de vraag naar de verschillende woonmilieus; • Inzicht in de benodigde herstructurering van de bestaande woningvoorraad; • De ontwikkeling van de kwantitatieve en kwalitatieve woning behoefte op basis van de demografische ontwikkelingen, en ontwikkelingen op de wonignmarkt c.q. in de woonwensen van mensen; • De inpassing van de gemeentelijke woningbehoefte in de regionale woningbouwafspraken; • In relatie tot de voorgaande onderdelen, een overzicht van de lopende en voorgenomen herstructureringsplannen en woningbouwplannen, inclusief de fasering daarvan, met een duiding van de locaties als binnenstedelijk of buitenstedelijk. Een woningbouwprogrammering moet de motivatie en onderbouwing geven waarom er ruimte voor nieuwbouw in het bestemmingsplan nodig is.

Binnen de wonigmarkt zijn er drie verschillende doelgroepen die je van elkaar kunt onderscheiden, namelijk studenten, huishoudens met zorgvraag en reguliere huishoudens. Studenten vragen niet om kwantiteit maar om kwaliteit. Denk hierbij aan zelfstandige woningen in plaats van onzelfstandige.

Huishoudens met een zorgvraag zijn vooral ouderen die een zorgbestendig huis nodig hebben, bijvoorbeeld gelijkvloers, geen drempels en een trapslift.

Reguliere huishoudens zijn weer te onderscheiden in verschillende soorten wonen, namelijk stedelijk, suburbaan en dorps wonen.

Stedelijk wonen is binnen de ring, vooroorlogse gebieden. Doelgroep bestaat voornamelijk uit jongeren (<35 jaar).

Suburbaan wonen is in de uitleglocaties van de stad. De doelgroep hiervoor zijn voornamelijk gezinnen die een groot huis en veel buitenruimte willen.

Dorps wonen is op het platteland. De doelgroep is gemêleerd, maar het zijn vaak mensen die hier ook vandaan komen.

Bijzonder wonen wordt gestimuleerd, dit zijn alle drie woonvormen die niet onder de drie categorieën vallen. Denk hierbij aan kangoeroewoningen of mantelzorgwoningen. Toekomstige bewoners hebben hierin een grote invloed op het programma. In een periode van 10 jaar, tussen 2015 en 2025, wordt 3500 extra huishoudens verwacht. 90% groei in eenpersoonshuishoudens wordt verwacht. Wat betreft studenten is de verwachting dat de hoeveelheid studenten stabiel blijft maar dat er een verschuiving plaats van vraag van onzelfstandige woonruimte naar zelfstandige woonruimte. KENCES heeft onderzocht dat deze verschuiving 450 extra studentenwoningen (zelfstandig) vergt. In Leeuwarden is een vraag van ongeveer 11.000 extra zorgbestendige woningen, woningcoöperaties doen hiervan de helft. Echter hebben ouderen een lage verhuisgeneigdheid. Meer dan de helft van de huishoudens heeft een voorkeur aan stedelijk wonen. De grootste groep hiervan zijn starters, eenpersoonshuishoudens. De voorkeur gaat grotendeels uit naar grondgebonden woningen. In de grafiek hiernaast is de verdeling huishoudens in Leeuwarden weergegeven. Het grootste gedeelte van de huishoudens bestaat uit één persoon. Het aantal gezinnen neemt echter wel toe, deze kiezen bij voorkeur aan suburbaan wonen. Vooral onder starters is er vraag naar huurwoningen. Op het moment bestaat 50% van de woningen uit huur in Leeuwarden.

Er wordt geen groeiverwacht in de vraag naar huurwoningen. Over het algemeen is er meer vraag naar grondgebonden woningen dan naar appartementen. Wat betreft appartementen is er geen behoefte aan appartementen tot 65 m2. Maar in de categorie 65 m2 en groter is wel behoefte naar meer appartementen.

DETAILHANDELSTRUCTUURVISIE Beleidskaders Woningbouw • Bouwruimte creëren voor het bouwen van bruto ca. 4.500 woningen, waarmee we de huishoudensgroei van ca. 3.500 huishoudens faciliteren en de verwachte sloop van 1.000 woningen compenseren. • Voor het stedelijk gebied zien we een behoefte aan 2.750 woningen. Woningbouw concentreren we voor 70% in het gebied dat op kaart 1 van de bijlage weergegeven is. • We verlenen in beginsel geen medewerking aan nieuwe woonbestemmingen op onbebouwde grond buiten bestaand stedelijk gebied, binnen bestaand stedelijk gebied zijn we zeer terughoudend. (30% buiten de kaders van stedelijk gebied) • Er is overaanbod aan kleine, reguliere wooneenheden. We werken alleen mee aan woningbouwplannen voor woningen boven de 65 m². • Voor studentenhuisvesting zien we een maximale vraag naar 1.400 woningen. Studentenhuisves-ting is alleen mogelijk in de binnenstad, bij de Kenniscampus en in de zone bij de Watercampus/ Van Hall Instituut, conform kaart 3 van de bijlage. (Kwalitatieve vraag) • Beperkte toename wonen met zorg • We werken mee aan bijzondere woonvormen en bijzondere manieren van ontwikkeling.

In de detailhandelstructuurvisie van Leeuwarden staat omschreven dat Leeuwarden nummer 1 koopstad in Fryslân moet blijven. Hieronder zijn een aantal punten uit de detailhandelstructuurvisie die van belang kunnen zijn voor het spoordok gebied: • • •

•

•

•

Met het oog op de trends in de detailhandel (o.a. schaalvergroting, behoefte aan ruime keuzemogelijkheden) streven wij ernaar het aanbod in perifere detailhandel op de bedrijventerreinen zoveel mogelijk te concentreren langs de hoofdwegenstructuur; Detailhandel via afzonderlijke internet-afhaalpunten (pick-up-points) op bedrijventerreinen staan wij niet toe. Hiervoor dient aansluiting te worden gezocht bij bestaande winkelvoorzieningen; Uitgangspunt voor het detailhandelsbeleid voor supermarkten in de gemeente Leeuwarden is dat er in elke wijk minimaal een supermarkt aanwezig zou moeten zijn. Dit is van belang voor de leefbaarheid van de woonwijken en dorpen. Met het tot nu toe gevoerde detailhandelsbeleid en het daarop afgestemde planologische beleid (in bestemmingsplannen) hebben wij een goede spreiding over de stad van supermarktvoorzieningen c.q. buurt- en wijkwinkelcentra voor dagelijkse boodschappen in stand weten te houden. Wij zijn overigens van mening, dat er – los van verplaatsing – in principe ruimte is voor een reguliere buurtsupermarkt in wijken, buurten of dorpen waar geen buurtsupermarkt (meer) aanwezig is, maar die daar qua inwonertal distributieplanologisch wel voor in aanmerking zouden kunnen komen. Het gaat daarbij om wijken, buurten of dorpen met 3.000 inwoners of meer.

Door de toenemende verkoop van goederen via webwinkels ontstaat er behoefte aan afhaalpunten. Aangezien de klant de goederen zelf komt afhalen, stellen wij deze afhaalpunten gelijk met winkels. Om oneigenlijke sluikverkopen op deze punten en uitholling van bestaande winkelcentra te voorkomen achten wij het wenselijk om de afhaalpunten op een natuurlijke manier te laten koppelen aan reguliere winkelcentra en geen medewerking te verlenen aan solitaire afhaalvestigingen op bedrijventerreinen. Uit onderzoek blijkt dat de parkeervoorzieningen in het centrum goed worden gewaardeerd. Bereikbaarheid en parkeren zijn immers essentieel zijn voor het economisch functioneren van de binnenstad. Bijzondere aandacht gaat uit naar de aansluiting van het centrum op de westelijke invalsweg vanaf de “Haak om Leeuwarden”.

Tevens is er omschreven dat de binnenstad belangrijk is voor het koopkarakter van de stad. Een bezoek aan de binnenstad wordt al snel gezien als een dagje uit. STEC-Groep geeft hierover het volgende advies: “Versterk het toeristisch recreatief profiel van de binnenstad. Beleving en bezoekers van buiten worden steeds belangrijker voor het functioneren van binnensteden”.

ZONERINGEN In het gebied ligt rondom een aantal functies een hinderzone.

Geluidscontouren van het autoverkeer

EIGENDOM

RUILVERKAVELINGSPRINCIPE

HUIDIGE SITUATIE

Kan het ruilverkavelingsprincipe ervoor zorgen dat de structuur van het oude polderlandschap wordt hersteld?

SITUATIE GEBASEERD OP POLDERLANDSCHAP

Kan het ruilverkavelingsprincipe een hulpmiddel zijn om het spoordok gebied een natuurinclusievere indeling te geven?

DE PLINT

De begane grondvloer noemen we een plint, als we hier doorheen kunnen lopen dan blokkeren gebouwen niet het park! In de plint kunnen ook meerdere functies, we gaan de plint van het gebouw ook delen!

De plint kan functioneren als een doorgang voor de openbare ruimte.

De plint kan functioneren als een soort markt waarin verschillende functies een nieuwe beleving geven aan de plint en de openbare omgeving daaromheen.

Staan gebouwen op zichzelf of zijn ze onderdeel van de openbare ruimte?

De plint kan functioneren als de openbare omgeving, met ruimte voor een ingang van het gebouw of bedrijvigheid.

MVRDV - Rotterdam

DE SAX

CULD - Rotterdam

LITTLE COOLHAVEN

BGSV - Schiedam

TUNNELDAK A4

NIEUWE RELATIE TUSSEN WONING, STRAAT EN LANDSCHAP

TERRASVORMIGE BLOKKEN MET GROENE BUITENRUIMTES

1

5

NIEUWE GEBOUWVORMEN & 2 4 GEBOUWTYPEN 3

MODUELBOUW RONDOM GEVARIEERD HOF OF COLLECTIEVE TUIN

EXPOSITIERUIMTE EN PUBLIEKSTRIBUNE INEEN

NIEUWE GEBOUWTYPEN VOOR NIEUWE FUNCTIES

GEBOUWORIËNTATIE 1965

GEBOUWORIËNTATIE 2020

DOORSNEDES A B

Marshallweg A

B

Snekertrekweg

Harlingertrekweg

C

ING

C

Parkeerterrein Achmea

C

Snekertrekweg 0

Harlingertrekweg 5

10

15

20 Schaal

0

25

5

30 Meter 10

15

20 Schaal

25

30 Meter

BOUWBLOKKEN

Voor de ontwikkeling van nieuwe gebouwen en blokken is het nodig om te onderzoeken welk type passend is voor de functie en het gebied!

Gebouwen kennen 1 oriëntatie zoals aan de kade en hebben een achtertuin, oftewel strokenverkaveling.

In een gesloten bouwblok zorgt de binnentuin van het bouwblok voor een luwe omgeving!

Alzijdige gebouwen hebben geen voor en achterkant en staan in een openbare omgeving, dit kan ook een park zijn!

LOCATIE JUMBO SNEKERTREKWEG

Op welke manier kan de locatie van Dijkstra Draaisma al bijdragen aan een natuurinclusief spoordokgebied?

CRUX - Utrecht

WONDERWOODS

SeARCH - Amsterdam

HOTEL JAKARTA

BIG Architecten - Kopenhagen

MOUNTAIN DWELLINGS

VAN LOCOMOTIEFHAL TOT BIBLIOTHEEK

BIJZONDERE MIX VAN CULTURELE FUNCTIES, IN KARAKTERISTIEK OUD GEBOUW

1

2

5

NIEUWE FUNCTIES VOOR OUDE GEBOUWEN

4

3

HERONTWIKKELING VAN KERK TOT BIBLIOTHEEK

HERONTWIKKELING STRAFGEVANGENIS TOT CULTUREEL CENTRM

INDUSTRIEEL VERLEDEN ALS INSPIRATIE VOOR DE TOEKOMST

INTERESSANTE GEBOUWEN

Fase 1

Fase

Bijzondere bestaande gebouwen

Bijzondere binnenplaats

Bestaande Gebouwen

Gebouwen buiten de projectzones

Een aantal gebouwen in het gebied heeft momenteel geen functie, maar zijn met een aanpassing weer geschikt voor een nieuwe functie!

Hergebruik van bestaande gebouwen is ook duurzaam!

Spoordok ligt op korte afstand van het station, het gebied leent zich dus voor verschillende functies. Niet alleen om te wonen, maar ook om te werken en voor scholen. Met spoordok bouwen we aan de inclusieve stad!

Business Innovation Campus - Deventer

DE GASFABRIEK

Boekhandel - Maastricht

BOEKHANDEL DOMINICANEN

Bibliotheek - Tilburg

LOCHAL