Bijlage 1 Verhaallijn autoluw

Bijlage 1: overzicht proces tot nu toe Verhaallijn – waarom binnenstad autoluw? De Leeuwarder binnenstad verandert steeds meer van een ‘place to buy’ naar een ‘place to be’. Met de ambitie om de binnenstad aantrekkelijker en leefbaarder te maken speelt Leeuwarden in op deze verandering. Bij een aantrekkelijke en leefbare stad horen minder vervoersbewegingen, zo vindt ook 80% van de ondernemers en bewoners in de binnenstad die in 2019 meededen aan de enquête. Met name in de omgeving Gouverneursplein is het aantal onnodige vervoersbeweging hoog. Uit een telling blijkt dat circa 60% van het verkeer dit plein op rijdt en er direct weer af rijdt. De onderzoeken hebben ons dus laten zien dat er veel draagvlak en urgentie is om de voertuigbewegingen rondom het Gouverneursplein te verminderen. We kiezen niet voor een integraal, tijdrovend onderzoek naar de hele binnenstad, maar gaan op korte termijn concreet aan de slag in de omgeving Gouverneursplein. Wel zien we de opgave in het perspectief van de hele binnenstad die verandert. Juist het boeken van concrete resultaten op korte termijn in een gebied waar veel urgentie en draagvlak is, draagt bij aan (draagvlak voor) een het aantrekkelijker maken van de hele binnenstad op de lange termijn.

Ambitie: aantrekkelijke, leefbare binnenstad

Bij aantrekkelijke, leefbare binnenstad horen minder vervoersbewegingen

Veel onnodige vervoersbewegingen (grootste probleem rond Gouverneursplein)

Vooronderzoek Om tot een aantal scenario’s te komen, is informatie verzameld over de huidige situatie. Om deze informatie te verzamelen is afgelopen half jaar gedegen vooronderzoek uitgevoerd. Dit vooronderzoek heeft de input gevormd voor het opstellen van de scenario’s en bestond uit de volgende werkzaamheden: - in kaart brengen huidige situatie binnenstad (o.a. verkeerscirculatie, toegangsbeleid); - enquête onder ondernemers en bewoners binnenstad (>100 respondenten); - 1-op-1 gesprekken i.s.m. binnenstadsmanagement Leeuwarden met: binnenstadsondernemers, horeca, werkgroep toegankelijkheid en betrokkenen voor wie impact groot kan zijn (o.a. Hotel ’t Anker, Hotel Fletcher, Repelsteeltje, eigenaar parkeergarage Gouverneursplein); - verdiepende 1-op-1 gesprekken; - bijeenkomst stakeholders (met name gericht op logistiek); - kwantitatief onderzoek (wie rijdt er, wanneer, soort voertuig).

Scenario’s Om tot de scenario’s te komen, hebben we voor de binnenstad Noord-West (geel gearceerd) de vraag gesteld: Stel dat we dit gebied autoluw willen maken, welke keuzes hebben we dan? Bij het opstellen van de scenario’s zijn we uitgegaan van de 4 knoppen waaraan je kunt draaien (i) gebied; (ii) toegangsbeleid; (iii) venstertijden; (iv) type handhaving. Gebied Ten aanzien van het gebied zijn 3 scenario’s in kaart gebracht. 1. Alleen Gouv.plein afsluiten t.h.v. Walrus

2. Afsluiten vanaf Wortelhaven/Eewal

3. Hele gebied binnenstad-NW afsluiten

-Geen keermogelijkheid t.h.v. -Afname verkeer Eewal/

-Volledige gebied binnenstad

Walrus;

Wortelhaven;

NW autoluw;

-Parkeerplaatsen Eewal/

-Parkeerplaatsen Eewal/

-Parkeerplaatsen Eewal/

Wortelhaven blijven voor

Wortelhaven alleen voor

Wortelhaven +Nieuwe - buren

iedereen bereikbaar;

vergunninghouders - dit kan

alleen voor vergunninghouders;

-Lost probleem verkeer Eewal consequenties hebben voor niet op;

parkeerinkomsten; -Niet gehele gebied aangepakt;

Tabel 1: Drie gebiedsscenario’s Toegangsbeleid Voor alle keuzes betreffende het gebied, geldt dat aanpassen van het huidige toegangsbeleid nodig is om echt impact te maken. Het huidige toegangsbeleid kent twee type autoluwe gebieden (zie kaart huidige situatie):  Venstertijdengebied (geel)  Autoluw gebied (blauw)

Voor beide gebieden geldt dat ze toegankelijk zijn voor al het bestemmingsverkeer (voor venstertijdengebieden alleen binnen venstertijden). Bestemmingsverkeer is bijna al het verkeer en lastig handhaafbaar. Bij uitbreiding van het gebied en aanpassing van het toegangsbeleid ontstaat voor een aantal stakeholders een nieuwe situatie. Over deze nieuwe situatie zijn in het voorjaar van 2020 gesprekken gevoerd. Handhaving De voertuigbewegingen zullen alleen significant verminderd kunnen worden als bovenstaande maatregelen gecombineerd worden met het verscherpen van de handhaving. Wij leggen drie opties voor: i) Camerahandhaving (cordon of hybride) ii) Pollers iii) Handhaving op straat Camera’s

Alternatieven

-

Gaan veel steden naartoe

-

Hoeft niet overal (cordon), kan ook hybride, bv ca 3-5

-

Veel onderhoudskosten

camera’s op belangrijkste plekken

-

Onwenselijk voor nood- en

-

Ontheffingenbeleid moet ook digitaal (kan gekoppeld worden met digitaal programma parkeren)

-

Pollers:

hulpdiensten -

Gaan er bijna overal uit

Camera’s worden meestal uitgedaan tijdens venstertijden

Handhaving op straat:

-

Handhaven op straat blijft nodig, maar stuk minder

-

Flinke procesuren voorbereidingstijd

vaak 150k per jaar (vgl.

-

Koppelkansen met digitalisering (monitoring, pilot,

andere steden)

budgetten) -

-

Kosten duo handhaving

Snelle en makkelijke

Nader onderzoek is nodig om de exacte kosten in kaart

manier om direct aan de

te brengen. Onderstaand een voorbeeld van verdeling

slag te gaan

kosten in andere stad: -

-

Eenmalige investeringskosten o

Aanschaf camera (10k per camera)

o

Aanschaf ICT (hardware, software) (75k)

o

Projectleider invoering ANPR/intelligent

-

Ook met camera’s blijft inzet deels nodig

ontheffingensysteem (uren) o

Communicatie invoering camera’s (uren+middelen)

-

-

Operationeel (per jaar) o

Beheer camera (5k per camera)

o

Projectleider ontheffingen (uren)

o

Handhaving Boa’s

Ontheffingen: personele kosten (fte) en software (voor digitale portal)

Variant: eerst handhaven op straat, daarna camera’s Tabel 2: Handhavingsvormen Voorkeursscenario Bovenstaande leidt tot onderstaand voorkeursscenario:  Gebied: afsluiten vanaf Eewal/Wortelhaven (zie onderstaande kaart: blauw gebied is uitbreiding t.o.v. huidige gebied (rood);  Toegangsbeleid: altijd toegang voor vergunninghouders en aanpassen onderborden van uitzondering bestemmingsverkeer naar uitzondering laden-lossen;  Handhaving: inzetten op camera’s in hybride vorm.

Dit scenario betekent niet alleen dat de vervoersbewegingen op het Gouverneursplein, Eewal en Wortelhaven significant verminderen, maar heeft ook impact op het toegangsbeleid in omliggende (aanloop)straten, waaronder Grote Hoogstraat en Minnemastraat. Verder zal door aanpassing bebording en inzet camera’s ook het gebied Grote Kerkstraat, Kleine Kerkstraat en achterland autoluwer worden gemaakt. Naast camera’s moet in ieder geval bij de Wortelhaven fysiek een ingreep worden gedaan om de herkenbaarheid van het autoluwe karakter van dit gebied te benadrukken. Koppelkansen en risico’s Tegelijkertijd met uitbreiding van het autoluwe gebied is het goed om richting te geven aan de koppelkansen die ontstaan. Koppelkansen die ontstaan en die kunnen bijdragen aan het aantrekkelijker en leefbaarder maken van de binnenstad (maar waarvoor nu nog geen geld voor is gereserveerd), zijn:  Verminderen parkeerplaatsen Eewal. Immers alleen nog beschikbaar voor vergunninghouders. Hierdoor zijn minder parkeerplaatsen nodig, wat kansen biedt voor een andere inrichting van het gebied. Tegelijkertijd zal het consequenties hebben voor de parkeerinkomsten. Een daling wordt verwacht, maar de inkomsten in totaliteit niet naar nul gaan. Verwacht wordt dat een significant deel van de bezoekers elders

in de binnenstad zal parkeren, bijvoorbeeld in de parkeergarages. Dit past in de lijn van denken van de gemeente om parkeren op straat richting parkeergarages te verplaatsen. 

Herinrichten en vergroenen gebied. Door vermindering van de voertuigbewegingen en parkeerplaatsen, ontstaan kansen voor vergroening en herinrichting van het autoluwe gebied. Op korte termijn zullen de entrees van het gebied in ieder geval aangepast dienen te worden. Hiervoor is niet per se een grote investering nodig. Indien een groter gebied heringericht en vergroend kan worden, zullen daar middelen voor vrijgemaakt moeten worden. Om zo efficiënt mogelijk met middelen om te gaan kunnen koppelkansen benut worden met andere projecten, denk aan: o Inrichting Sint Jacobsstraat (brede wens ondernemers om deze gelijkvloers te maken en te vergroenen o Groot onderhoud Bollemanssteeg (hierdoor wellicht mogelijk om Kleine Kerkstraat uit de verkeerscirculatie te halen door de Bollemanssteeg twee richtingsverkeer mogelijk te maken) o Vergroenen binnenstad i.h.k.v. klimaatadaptatie / hittestresstesten



Verplaatsing voertuigbewegingen en parkeren. Door het verminderen van de voertuigbewegingen en parkeerplaatsen in het (nieuwe) autoluwe gebied, kan er een waterbedeffect optreden. Het is nu lastig inschatten wat dat risico precies behelst.



Gesprekken stakeholders en maatwerkoplossingen

In het voorjaar is het voorkeurscenario voorgelegd aan de stakeholders. Met circa 15 stakeholders zijn 1-op-1 gevoerd. Zij hebben hun reactie op het voorstel gegeven en specifieke eigen wensen kenbaar gemaakt. Als we deze wensen willen inwilligen zijn een aantal maatwerkoplossingen nodig. Deze gaan we nader met de belanghebbenden verkennen. De reacties van de stakeholders zijn over het algemeen positief. Er is veel draagvlak het voorkeursscenario. Een overzicht van alle gesprekken is als bijlage (2) toegevoegd.