Bestuurlijke reactie Rekenkamer transformatie in het sociaal domein door de ogen van de wijkteams

De Rekenkamer gemeente Leeuwarden De heer dr. J.M. Roebroek

Bestuurlijke reactie rapport Rekenkamer Z234802-2021 Sociaal Domein Beleid en Strategie J. Folkertsma, 058 233 8927 11 mei 2021

Geachte leden van de Rekenkamer, geachte heer Roebroek, Op 15 april 2021 zond u ons uw onderzoeksrapport “De transformatie in het sociaal domein door de ogen van de wijkteams”, en verzocht u ons om een reactie te geven op de in het rapport opgenomen conclusie en aanbevelingen. Hierbij ontvangt u die reactie. Algemene reactie Met uw rapport hebt u naar onze mening een goed beeld van de complexe werkelijkheid van de transformatie in het sociaal domein geschetst. Het biedt een interessante doorkijk vanuit de ogen van de wijkteams en het geeft inzicht in mogelijke punten voor verbetering en versterking van de transformatie. Op de overkoepelende vraag in uw onderzoek: “Waar staat gemeente Leeuwarden met zijn transformatie?” komt vanuit de wijkteams een realistisch en duidelijk antwoord: ‘Wij zijn echt wel een eind op weg, maar er liggen nog stevige uitdagingen voor ons.” Wij kunnen ons geheel vinden in dit antwoord. Reactie op de conclusies en aanbevelingen Uw rapport behandelt de beloften, stand van zaken, succesfactoren en belemmeringen van de transformatie in de dagelijkse praktijk. In uw samenvattende conclusie geeft u aan dat sociaal werkers nieuwe methoden, nieuwe vaktermen en nieuwe netwerken hebben opgebouwd waarmee op een gekantelde manier gewerkt wordt.

Vooral het stimuleren van zelfredzaamheid en het multidisciplinair werken hebben het dagelijkse werk voor de hulpverleners van karakter veranderd. Sociaal werkers willen niet terug naar de oude situatie en geloven dat de gekantelde manier van werken kan bijdragen aan betere zorg en ondersteuning van bewoners van Leeuwarden. Ondanks het feit dat sociaal werkers van mening zijn dat de wijkteams grotendeels getransformeerd werken, ervaren zij belemmeringen waardoor

Blad 2

onderdelen van de opdracht van de wijkteams in de transformatie van het sociaal domein nog niet voltooid zijn. Preventief werken, het benutten van de sociale basis en het leveren van maatwerk worden belemmerd door de werkdruk, de administratieve lasten en de wisselende gemeentelijke opdracht. En ook met het multidisciplinair werken kunnen nog verbeterslagen gemaakt worden. Ook hier geldt dat het vooral aan tijd ontbreekt om te investeren in netwerken. Het succesvol vormgeven van de transformatie ligt uiteraard niet volledig bij de wijkteams. Als we kijken naar de hele keten in het sociaal domein, hangt de mate van succes van de transformatie ook van andere partners af. We hebben te maken met zorgaanbieders, huisartsen, wijkverpleegkundigen, het CIZ. Dit zijn allemaal beroepsgroepen die ook over de vloer komen van de doelgroep van de wijkteams. Het blijft een voortdurende zoektocht naar een zo goed mogelijke samenwerking met deze partijen. Dit gaat vaak goed, maar schuurt soms ook wel. In de zaken die binnen onze invloedsfeer liggen, ondernemen wij al acties. Bijvoorbeeld door de keuzen die we hebben gemaakt voor een andere financieringsvorm van de WMO. Dat geeft een andere prikkel waardoor andere relaties tussen ketenpartners onderling ontstaan. Dat is niet de enige route, maar het is wel onderdeel van het geheel.

Enkele specifieke opmerkingen Op pagina 10 stelt u dat de ondersteuningsplannen altijd golden als de kwaliteitstoetssteen en dat met het beschikkingsvrij werken per 2021 de noodzaak tot ondersteuningsplannen wegvalt en dus de toets op kwaliteit daaraan ook. Wij hechten eraan om aan te geven dat dit niet zo is. De ondersteuningsplannen vervallen niet, ze worden zelfs nog nadrukkelijker gebruikt voor de toetsing van kwaliteit. Het opstellen van ondersteuningsplannen voor cliënten die vallen onder de basis- of aanvullende ondersteuning is vastgelegd in onze verordening, beleidsregels en ook in onze contractafspraken. Daarnaast veronderstelt u dat ‘de taak van indicatiestelling voor lokale Wmo, inclusief opstellen ondersteuningsplannen, grotendeels verdwijnt’ bij de nieuwe werkwijze 2021. De rol van indicatiestelling blijft hetzelfde, namelijk beoordelen wat de ondersteuningsbehoefte is, welke ondersteuning er nodig is en of er wel of niet sprake is van verwijzing naar aanvullende ondersteuning. De criteria daarvoor zijn anders, maar de taak is hetzelfde gebleven. Wij willen er ook nog op wijzen dat de samenhang met de andere partners in het sociaal domein, specifiek de 2e lijns aanbieders wel van grote invloed is op de kwaliteit en bijvoorbeeld de financiële resultaten.

Juist de ervaringen van de eerste vijf jaar hebben mede geleid tot aanpassing in opdracht, sturing, bekostiging etc. van tweedelijnsaanbieders in de lokale Wmo en jeugdhulp. Tot slot U geeft in uw rapportage nog enkele thema’s ter overpeinzing mee. Deze 5 thema’s hebben ook onze volle aandacht. Als voorbeeld het 3e thema, het versterken van de sociale basis. Zoals u aangeeft vraagt de collectieve basis

Blad 3

voor zorg en ondersteuning, de ‘sociale basis’ om een actieve aanpak in de wijken en dorpen. Met het project Versterking Sociale Basis streven wij naar een duurzaam proces waarin de gemeente met veel partijen in de samenleving een netwerk wil onderhouden om de sociale basis in de gemeente Leeuwarden sterk te houden. Wij houden daarbij terdege rekening met de signalen van bijvoorbeeld het SCP over knelpunten die er zijn bij het beroep doen op eigen kracht en sociale netwerken. Tenslotte zeggen wij u dank voor het uitbrengen van deze rapportage, wij zullen er waar mogelijk ons voordeel mee doen.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

Burgemeester,

Secretaris,