Document · PDF

Bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Besluitvorming (raad) 13 juli 2022, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan 'Mantgum - CPO 12 woningen'19.571 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen vastgesteld

bestemmingsplan

Mantgum - CPO 12 woningen vastgesteld

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Inhoudsopgave

Toelichting

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Plangebied 1.3 Juridisch planologisch kader 1.4 Leeswijzer

7 7 7 8 9

Hoofdstuk 2 Projectbeschrijving 2.1 Planbeschrijving 2.2 Relatie met omgeving 2.3 Stedenbouwkundige en landschappelijke toelichting 2.4 Welstandscriteria

11 11 12 13 25

Hoofdstuk 3 Beleidskaders 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Gemeentelijk beleid

27 27 33 34

Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten 4.1 Erfgoed 4.2 Ecologie en stikstofdepositie 4.3 Geluidhinder 4.4 Bodemkwaliteit 4.5 Externe veiligheid 4.6 Luchtkwaliteit 4.7 Waterparagraaf 4.8 Bedrijfshinder 4.9 Lichthinder 4.10 Parkeren en verkeer 4.11 M.e.r.-verantwoording

39 39 39 40 41 41 42 43 45 48 50 51

Hoofdstuk 5 Juridische vormgeving 5.1 Toelichting op het juridische systeem 5.2 Regels

53 53 53

Hoofdstuk 6 Uitvoerbaarheid 6.1 Economische uitvoerbaarheid 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid

57 57 57

Bijlagen bij de toelichting

Bijlage 1

Erfontwikkeling CPO Mantgum

Bijlage 2

Ruimtelijke onderbouwing en beeldwaliteitsplan

Bijlage 3

Groenplan

119

Bijlage 4 2018

Planaanbod gemeente Leeuwarden 2016-2025 en 2026-2035 peildatum sept

Bijlage 5

Archeologisch onderzoek

127

Bijlage 6

Natuurtoets

151

123

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Bijlage 7

Stikstofberekening

175

Bijlage 8

Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai

197

Bijlage 9

Bodemonderzoek

239

Bijlage 10

Externe Veiligheid

289

Bijlage 11

Watertoets

295

Bijlage 12

Watervergunning bijlage

301

Bijlage 13

Akoestisch onderzoek tennisbaan

317

Bijlage 14

Lichthinder huidige situatie

369

Bijlage 15

Lichthinder met oplossing

397

Bijlage 16

Steunverklaring Doarpsmienskip Mantgum

425

Bijlage 17

Reactie- en antwoordnota inspraak en overleg

429

Bijlage 18

Reactie- en antwoordnota zienswijzen

475

Regels

507

Hoofdstuk 1 Artikel 1 Artikel 2

Inleidende regels Begrippen Wijze van meten

509 509 513

Hoofdstuk 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7

Bestemmingsregels Groen Tuin Verkeer - Verblijfsgebied Water Wonen

515 515 517 519 521 523

Hoofdstuk 3 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12

Algemene regels Anti-dubbeltelregel Algemene bouwregels Algemene gebruiksregels Algemene afwijkingsregels Overige regels

527 527 529 531 533 535

Hoofdstuk 4 Artikel 13 Artikel 14

Overgangs- en slotregels Overgangsrecht Slotregel

537 537 539

Bijlagen bij de regels

541

Bijlage 1

542

Groenplan

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Toelichting

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Aanleiding

Dit bestemmingsplan biedt ruimte voor de nieuwbouw van 12 woningen in de vorm van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (hierna: CPO) in Mantgum. De particuliere initiatiefnemers zijn dorpsbewoners uit Mantgum en omliggende dorpen en zijn georganiseerd in de vereniging Mantgum CPO 2.0. Ze hebben een aantal wensen dat invulling geeft aan hetgeen staat omschreven in de dorpsvisie Mantgum 2015-2020. Uit eerdere inventarisaties blijkt dat er vanuit het dorp al langere tijd vraag is naar nieuwe woningen in het dorp: Woonenquête 2013-2014; Dorpsvisie Mantgum 2015 – 2020; Interessepeiling CPO Mantgum 2.0 Mandeguod 2019. Het probleem in Mantgum is dat er al gedurende lange tijd geen ruimte voor geschikte nieuwbouwwoningen in het dorp wordt geboden. De laatste woning is 15 jaar geleden gebouwd (2005) en in 2009 zijn de vijf laatste appartementen boven de winkels aan de Dobbe gerealiseerd. De afgelopen jaren staan in Mantgum slechts één à twee woningen te koop (bron: Funda, peilperiode 1 oktober 2018 tot 21 juli 2021). Er is dan ook nauwelijks sprake van 'doorstroom'. Het doel van het CPO-project is om de doorstroming op de lokale woningmarkt op gang te brengen, hetgeen ook een behoud is voor de voorzieningen in en rondom Mantgum. De gemeente Leeuwarden en de provincie Fryslân hebben het CPO de kans gegeven om de haalbaarheid van het nieuwbouwplan te onderzoeken.

De ligging en de karakteristiek van het dorp vragen om een bijzondere inpassing van het plan. Bij de planontwikkeling is daarom gekeken naar de historisch waardevolle kenmerken van het dorp, de landschappelijke kwaliteiten in de omgeving en de beeldkwaliteit van bestaande en de nieuwe woningen. Er is gezocht naar een passende ruimtelijke structuur voor de ontwikkeling van Mantgum.

1.2

Plangebied

Het terpdorp Mantgum ligt aan de spoorlijn Sneek-Leeuwarden en langs de Mantgumerfeart. De Mantgumerfeart loopt ten noord(oost)en van het dorp en komt uiteindelijk uit op De Zwette, de hoofdvaart van de voormalige Middelseepolder. In de nabijheid van de Mantgumerfeart - aan de oostzijde van Mantgum - ligt het plangebied voor het CPO-project. Het gebied grenst aan MFC De Wjukken, de tennisbaan en het sportveld. Het plangebied heeft op dit moment een agrarisch gebruik. De ligging en begrenzing van het plangebied blijken uit de verbeelding van dit bestemmingsplan en globaal uit navolgende figuur 1.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 1. Globaal plangebied (bron: CPO Mantgum Klimaatbestendig bouwen; Noordpeil d.d. 6 juli 2021)

1.3

Juridisch planologisch kader

Het plangebied is onderdeel van het bestemmingsplan "Bûtengebiet" dat door de gemeenteraad van de voormalige gemeente Littenseradiel op 29 september 2015 is vastgesteld. De locatie heeft in dit bestemmingsplan de bestemming “Agrarisch” met de dubbelbestemming "Waarde - Archeologie 2". De voor agrarisch gebruik aangewezen gronden zijn bestemd voor agrarische activiteiten. Het gebruik van de gronden en het bouwen ten behoeve van wonen is binnen deze bestemming niet toegestaan.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 2. Fragment verbeelding (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)

1.4

Leeswijzer

Na de inleiding in dit hoofdstuk is in hoofdstuk 2 nader op het plan ingegaan. Relevant overheidsbeleid is daaropvolgend in hoofdstuk 3 uiteengezet. Een omschrijving van de omgevingsaspecten betreffende de planologische en milieukundige randvoorwaarden is opgenomen in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 betreft de toelichting op de juridische vormgeving van het bestemmingsplan en de hiervoor te volgen procedure. Als laatste is in hoofdstuk 6 de (economische en maatschappelijke) uitvoerbaarheid uiteengezet. Bij dit bestemmingsplan zijn verder enkele bijlagen opgenomen waarnaar in deze toelichting wordt verwezen.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Hoofdstuk 2 2.1

Projectbeschrijving

Planbeschrijving

Vereniging Mantgum CPO 2.0 heeft al een heel traject achter de rug dat uiteindelijk heeft geresulteerd in een stedenbouwkundig plan CPO Mantgum Klimaatbestendig bouwen (Noordpeil d.d. 6 juli 2021 Bijlage 1) en een ruimtelijke onderbouwing en beeldkwaliteitsplan (Noordpeil d.d. 6 juli 2021 Bijlage 2). Het CPO is een vereniging bestaande uit leden en een bestuur (een voorzitter, secretaris, penningmeester en één algemeen bestuurslid). Alle leden zijn particuliere leden. Het CPO vertegenwoordigt op dit moment in totaal 12 huishoudens (inclusief de bestuursleden). De 12 huishoudens zijn betalend lid van de vereniging en hebben via een procedure bij de notaris een kavel geloot. Zij gaan zelf wonen in de te realiseren woningen. Het merendeel van de 12 huishoudens zijn afkomstig uit Mantgum. Naast de 12 (ingelote) leden staan er inmiddels aspirant-leden op de wachtlijst. Uitgangspunten van het plan zijn: Aantal / woningtype / oriëntatie Maximaal 12 woningen wonen in de boomgaard (voorerf): vier twee-onder-één-kap-woningen, kavelgrootte circa 400 - 450 m²; wonen aan het water (achtererf): acht vrijstaande woningen, kavelgrootte circa 750 – 800 m². Rooilijnen Woningen niet te dicht op de weg. Ontsluiting/erf op Om 'e Terp; aan het einde een open zichtlijn houden (ruimte voor eventuele volgende ontwikkeling).

Ontmoetingsplein centrale zone voor ontmoeting en beleving; ruimte voor spelen; combinatie met ruimte voor parkeren, containers (indien nodig), keren, bezorgen; kastanjeboom/kunstwerk. Parkeren uitgangspunt is parkeren op eigen erf; circa 4 tot 6 plaatsen voor bezoekers in openbare ruimte (zoekgebied bij ontmoetingsplein).

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 3. Schets nieuwe situatie (bron: CPO Mantgum Klimaatbestendig bouwen; Noordpeil d.d. 6 juli 2021Bijlage 1)

2.2

Relatie met omgeving

Als inrichtingsprincipe voor het plan is gekozen: het groene (boeren)erf, bestaand uit een voor- en achtererf (zie figuur 3). In relatie tot de omgeving en inpassing van het plan is rekening gehouden met de volgende aspecten: Omgevingsaspecten: geluidscontour tennisvereniging (30 m) (zie paragraaf 4.8); geluidscontour verkeer (10 m) (zie paragraaf 4.3). Landschappelijk beeld: het algehele landschappelijke beeld van het plangebied is passend bij een groen boerenerf, o.a. riet, knotwilgen, fruitbomen, solitaire bomen, zoals kastanje, beuk (geen solitaire bosschages in de vorm van 'schaamgroen' of los snippergroen); een aantrekkelijke groene ruimte op het voorerf (o.a. fruitbomen, boomgaard); kavels op het achtererf: brede strook van riet, knotwilgen, solitaire bomen; natuurlijke oevers daar waar mogelijk / wenselijk. Groene voorerf (boomgaard met openbare wandelroute): aantrekkelijke groene entree groene buffer tussen tennisbanen en woningen inclusief een wandelroute, met aansluiting op bestaand dorpsommetje middels een bruggetje en op

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

(het) ontmoetingsplein/boomgaard. Het bruggetje staat weliswaar middels een stippellijn ingetekend maar maakt formeel geen onderdeel uit van dit bestemmingsplan. Te zijner tijd zal hier een aparte vergunning voor moeten worden aangevraagd. De nieuw aan te leggen looproute om het sportveld ligt op dit moment nog niet vast. Project Boppeslach moet hier nog een keuze in maken. CPO Mantgum heeft, wanneer deze looproute definitief bekend wordt, als doel het bruggetje aan te laten sluiten op de boomgaard en het dorpsommetje. Zichtlijnen: aangrenzend perceel It Bosk 5; open landschap.

Figuur 4. Planvoornemen in relatie tot de omgeving (bron: CPO Mantgum Klimaatbestendig bouwen; Noordpeil d.d. 4 juni 2020 Bijlage 1)

2.3

Stedenbouwkundige en landschappelijke toelichting

De planuitgangspunten zoals beschreven in de paragrafen 2.1 en 2.2 hebben geresulteerd in een stedenbouwkundig plan met beeldkwaliteitseisen (Bijlage 2). Aan de hand van het 'Dorps-DNA' wordt bepaald welke randvoorwaarden sturing bieden aan een passende ontwikkeling als het gaat om de ruimtelijke kwaliteit. De identiteit van Mantgum wordt bepaald door de beeldbepalende groenstructuur, waterstructuur, infrastructuur en de typerende bebouwing van Mantgum. Deze identiteit worden meegenomen als inspiratie en uitgangspunten voor het nieuw te ontwikkelen plan. Het terpdorp Mantgum ligt aan de oostelijke oever van de voormalige Middelsee. De ruimtelijke ontwikkeling van Mantgum is bepaald door de ligging aan de voormalige Middelsee. Door de terp en de dijken werd het dorp tegen de Middelsee beschermd. Rond 1200 werd de Middelsee in stappen drooggelegd. De Mantgumerfeart loopt ten noord(oost)en van het dorp. Ze loopt aan de oostzijde van Mantgum door tot aan De Zwette, de hoofdvaart van de voormalige Middelseepolder.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Cultuurhistorische karakteristieken en landschappelijke context bieden bij toekomstige ontwikkelingen van dorpen een belangrijke inspiratiebron. De historische gegroeide dorpsstructuur en het beeld bepalen de dorps- identiteit. De groene, grijze, blauwe en rode dragers vormen de basis van het 'Dorps-DNA' genoemd. Nieuwe ontwikkelingen kunnen hierop voortborduren en de bestaande identiteit versterken. Ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke inpassing Het plan betreft een nieuw te ontwikkelen woonwijk als groen erf. Dit erf maakt onderdeel uit van de stedenbouwkundige (radiale) structuur van Mantgum. Het doel is nieuwe kwaliteit toe te voegen aan deze plek en te bouwen aan de nieuwe dorpsrand. Met de inpassing van dit plan ontstaat aan zuidoostzijde van het dorp een nieuwe groene dorpsrand. Deze landschappelijke inpassing zal zorgvuldig plaats vinden. Verrommeling aan de naar het buitengebied gekeerde randen moet voorkomen worden. De ruimtelijke kwaliteit en de landschappelijke inpassing van de CPO-locatie als onderdeel van het dorpssilhouet van Mantgum is bekeken vanuit het dorp naar het landschap en vanuit het landschap, de Hegedyk, Hoxwier en It Bosk naar het dorp. Vanaf de zuidzijde van het dorp blijft het zicht op de terp met de kerk gewaarborgd. Het open schootsveld, gevormd door de omringende weilanden blijft gehandhaafd.

In de analysekaart van het dorpssilhouet van Mantgum is onderscheid gemaakt tussen de contour van de bebouwing, het water, beplanting en de sportvelden met de toekomstige ontwikkeling van het dorpsbos. Daarbij is het schootsveld met zicht op de kerk aangegeven. Door de bouw van 12 woningen wijzigt het aanzicht van het dorp vanaf het zuidoosten gezien, op een passende, ingetogen wijze. Het plan biedt ruimte voor woningen in één bouwlaag met kap. Op grond van het beeldkwaliteitsplan worden de woningen gebouwd in gedekte en aarde kleuren, goed passend in het landschap. Bovendien is overal langs het water (randen van het plangebied) een 6,0 meter brede groene bebouwingsvrije zone ingesteld, beplant met riet en knot- en struikwilgen. De invloed van de CPO-locatie op het (groene) dorpssilhouet (vanaf (zuid)oosten gezien) vanaf de Hegedyk en It Bosk zijn onderstaand nader uitgewerkt en in beeld gebracht.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Dorpsranden van Mantgum weergegeven (rood/groen/blauw) van het te onderzoeken gebied voor de zichtlijnen en het dorpssilhouet (huidige situatie).

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Dorpsranden van Mantgum weergegeven (rood/groen/blauw) van het te onderzoeken gebied voor de zichtlijnen en het dorpssilhouet (toekomstige situatie met de locatie van CPO Mantgum). CPO Mantgum maakt deel uit van dit (groene) dorpssilhouet. Zichtlijn 1

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Zicht vanaf de Hegedyk (nabij Hoxwier) - Huidige situatie (links) en nieuwe situatie (rechts)

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk (nabij Hoxwier)

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk (nabij Hoxwier), met locatie CPO weergegeven. De woningen hebben geen invloed op de zichtlijn naar de kerktoren vanaf de Hegedyk nabij Hoxwier. De nieuwe (groene) rand met woningen van de CPO-locatie is vanaf hier beperkt zichtbaar en maakt onderdeel uit van het groene dorpssilhouet van Mantgum. Zichtlijn 2

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Zicht vanaf de Hegedyk - Huidige situatie (links) en nieuwe situatie (rechts)

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk, met locatie CPO weergegeven (lichtgroen). De woningen staan hier in de zichtlijn van de kerk maar hebben geen invloed op de zichtbaarheid van de kerktoren vanaf de Hegedyk. De nieuwe (groene) rand met woningen van de CPO-locatie is vanaf hier zichtbaar en maakt onderdeel uit van het groene dorpssilhouet van Mantgum. Zichtlijn 3

Zicht vanaf de Hegedyk (brug Mantgumervaart) - Huidige situatie (links) en nieuwe situatie (rechts)

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk (brug Mantgumervaart)

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk (brug Mantgumervaart), met locatie CPO weergegeven (lichtgroen). De woningen staan hier in de zichtlijn van de kerk maar hebben geen invloed op de zichtbaarheid van de kerktoren vanaf de Hegedyk. De nieuwe (groene) rand met woningen van de CPO-locatie is vanaf hier zichtbaar en maakt onderdeel uit van het groene dorpssilhouet van Mantgum. Zichtlijn 4

Zicht vanaf de Hegedyk - Huidige situatie (links) en nieuwe situatie (rechts)

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Zicht vanaf de Hegedyk - Huidige situatie (links) en nieuwe situatie (rechts)

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk

Dorpsilhouet gezien vanaf de Hegedyk, met locatie CPO weergegeven (lichtgroen). De woningen staan hier

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

niet in de zichtlijn van de kerk en hebben geen invloed op de zichtbaarheid van de kerktoren vanaf de Hegedyk. De nieuwe (groene) rand met woningen van de CPO-locatie is vanaf hier zichtbaar en maakt onderdeel uit van het groene dorpssilhouet van Mantgum. Zichtlijn 6

Zicht vanaf It Bosk - Huidige situatie (links) en nieuwe situatie (rechts) vanaf It Bosk

Dorpsilhouet gezien vanaf It Bosk

Dorpsilhouet gezien vanaf It Bosk, met locatie CPO weergegeven (lichtgroen). De woningen staan hier niet in de zichtlijn van de kerk en hebben geen invloed op de zichtbaarheid van de kerktoren vanaf de Hegedyk.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

De nieuwe (groene) rand met woningen van de CPO-locatie is vanaf hier zichtbaar en maakt onderdeel uit van het groene dorpssilhouet van Mantgum. Hoofduitgangspunten De conclusies ten aanzien van de identiteitsdragers zoals opgenomen in Bijlage 2 zijn vertaald naar onderstaande hoofduitgangspunten voor het plan en de daaruit voortvloeiende uitgangspunten voor de openbare ruimte van de twee woongebieden: Landschappelijke inpassing het plan vormt een nieuwe groene dorpsrand; de algehele landschappelijke inpassing van de wijk is passend bij een groen, boerenerf, o.a. riet, knotwilgen, fruitbomen, solaire bomen, zoals kastanje, beuk (geen solitaire bosschages in de vorm van 'schaamgroen' of los snippergroen) bestaand water bepaalt de hoofdstructuur van het plan; groen (boeren)erf, bestaand uit een voor- en achtererf: het 'voorerf', een groen openbaar erf (boomgaard) met wonen en het 'achtererf', met wonen aan het water; het groene woongebied kent een losse bebouwingsstructuur, met 2 onder één kap en vrijstaande woningen.

Hiermee wordt mede voldaan aan de vraag naar woningdifferentiatie en doorstroming op de woningmarkt; bebouwing passend bij een groen boerenerf (schuurtype); relatie met het landschap door zichtlijn en zichtlocaties; het openbaar groen en de groene oevers met riet dragen bij aan het groene karakter van Mantgum; groene voorerf (boomgaard met openbare wandelroute) als aantrekkelijke groene entree en groene buffer tussen tennisbanen en woningen; kavels op het achtererf: natuurlijke oevers met brede strook van riet, knotwilgen, solitaire bomen. Het plangebied De locatie wordt landschappelijk ingepast met groen, op de wijze waarop boerenerven in die regio zijn ingepast. Aan de randen wordt de locatie ingepast met riet en knotwilgen. In het binnengebied van de locatie zal een boomgaard met fruitbomen worden aangeplant. Om te beperken dat het zicht op de woonpercelen vanuit het buitengebied rommelig lijkt, is rondom de woonpercelen een strook van 6 meter als Tuin bestemd. Binnen deze bestemming mogen geen gebouwen worden gebouwd. Als bouwwerken zijn uitsluitend plankieren, vlonders en steigers toegestaan. In de notariële akte (leveringsakte) wordt de afspraak opgenomen dat in deze strook van 6 meter niet mag worden gebouwd (dus ook geen vergunningsvrije bouwwerken zoals schuurtjes of schuttingen). Deze afspraak wordt opgelegd aan de opvolgende eigenaar.

Voor de landschappelijke inpassing is een groenplan opgesteld (Bijlage 3). Dit groenplan gaat in op de inpassing van de randen van het plangebied, het middengebied en de tuinen. In de regels van het bestemmingsplan is een voorwaardelijke verplichting opgenomen over de aanplant en instandhouding van het groen. Hierbij moet worden voldaan aan het groenplan dat als bijlage deel uitmaakt van het bestemmingsplan.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 5. Groenplan (Bron: Groenplan; Nico Kloppenborg, juli 2021 Bijlage 3)

Stedenbouwkundig plan Voortbouwen aan het 'dorps-DNA', is de hoofdgedachte voor het uitbreidingsplan in Mantgum. De openbare ruimte van Mantgum heeft een hoge kwaliteit en een sterke samenhang door de dorpse afwisseling in architectuur, volume en koprichtingen. In het plangebied zijn twee woongebieden te onderscheiden. Deze twee woongebieden kunnen niet los van elkaar worden gezien. Het betreft een groen voorerf met boomgaard (4 woningen) en een achtererf met vrijstaande woningen (8 woningen). Dit plan maakt onderdeel uit van het dorpssilhouet van Mantgum en dient zorgvuldig landschappelijk ingepast te worden.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 6. Stedenbouwkundige schets (Bron: Ruimtelijke onderbouwing en beeldwaliteitsplan Bijlage 2)

2.4

Welstandscriteria

De geldende welstandsnota van de gemeente Leeuwarden biedt onvoldoende toetsingskader om toekomstige aanvragen voor een omgevingsvergunning te beoordelen. Daarom zijn als onderdeel van dit beeldkwaliteitsplan specifieke welstandscriteria voor het CPO-project opgenomen. Het beeldkwaliteitsplan en de bijbehorende welstandscriteria worden gelijktijdig met het bestemmingsplan in procedure gebracht en door de gemeenteraad van Leeuwarden vastgesteld. Na de uiteindelijke vaststelling van de plannen vormen deze de basis voor de aan te vragen (eventueel collectieve) omgevingsvergunning(en) voor het bouwen. Voor de onderbouwing van het planvoornemen is het beeldkwaliteitsplan ook als bijlage bij deze toelichting gevoegd in Bijlage 2.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Hoofdstuk 3

Beleidskaders

3.1

Rijksbeleid

3.1.1

Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

In het kader van de invoering van de Omgevingswet, die nu gepland staat voor 1 juli 2022, heeft het Rijk de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. Deze is vastgesteld op 9 september 2020. De NOVI is vastgesteld op grond van de huidige regelgeving (dus als structuurvisie) en zal bij inwerkingtreding van de Omgevingswet gelden als Nationale omgevingsvisie in de zin van de Omgevingswet. De NOVI vervangt de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), die met uitzondering van paragraaf 4.9 Caribisch Nederland en Caribische Exclusieve Economische Zone is komen te vervallen. Daarnaast vervangt de NOVI delen van het Nationaal Waterplan, de Natuurvisie en het Nationaal Milieubeleidsplan. Inhoudelijk gezien bevat de NOVI een langetermijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De intentie van het Rijk is om met de NOVI een perspectief te bieden om grote maatschappelijke opgaven aan te pakken. Bij die opgaven kan worden gedacht aan grote en complexe opgaven met betrekking tot klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. Een centraal aspect van de NOVI is de focus op een nieuwe aanpak van vraagstukken in de fysieke leefomgeving. Werken op basis van integraliteit met betrekking tot verschillende vraagstukken in plaats van sectorale aanpakken voor individuele vraagstukken vormt de kern van deze nieuwe aanpak.

Het streven naar integraliteit dat onderdeel is van de NOVI valt samen in vier verschillende prioriteiten waartussen een onderscheid wordt gemaakt in de NOVI, te weten: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; duurzaam economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio’s; toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Binnen de NOVI worden drie afwegingsprincipes gehanteerd om te komen tot weloverwogen beleidskeuzes. Die zouden moeten helpen bij het afwegen en prioriteren van verschillende belangen en opgaven: 1. 2. 3.

Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; afwentelen wordt voorkomen.

Onderhavige ontwikkeling treft geen nationaal belang. Geconcludeerd kan worden dat de NOVI geen belemmering vormt voor de voorgenomen ontwikkeling. 3.1.2

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)

Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) voorziet in de juridische borging van het nationaal ruimtelijk beleid zoals dat in de NOVI is vastgelegd. Het Barro is gericht op doorwerking van nationale belangen in gemeentelijke bestemmingsplannen en zorgt voor sturing en helderheid van deze belangen vooraf. Zoals reeds in paragraaf 3.1.1 is geconcludeerd treft onderhavige ontwikkeling geen nationale belangen.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

3.1.3

Ladder voor duurzame verstedelijking

Op 1 juli 2017 is het besluit tot wijziging van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening in werking getreden. Het betreft een wijziging van de Ladder voor duurzame verstedelijking (duurzaamheidsladder). De laddertoets moet worden uitgevoerd wanneer er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. De behoefte aan deze stedelijke ontwikkeling moet dan worden aangetoond. De behoefte is het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling (de komende tien jaar, looptijd bestemmingsplan) verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). De uitkomst van de beoordeling van de behoefte moet in de plantoelichting worden vermeld. Voor uitwerkings- en wijzigingsplannen kan in het bestemmingsplan worden bepaald dat de beschrijving van de behoefte aan een nieuwe stedelijke ontwikkeling en een motivering van deze behoefte wordt doorgeschoven naar de toelichting behorende bij het uitwerkings- of wijzigingsplan. Als stedelijke ontwikkeling wordt bedoeld: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' In het Bro is geen ondergrens voor een minimale omvang vastgelegd van wat een stedelijke ontwikkeling is.

Voor woningbouwlocaties geldt volgens de overzichtsuitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS 28 juni 2017; ECLI:NL:RVS:2017:1724) dat 'in beginsel' sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als er meer dan 11 woningen gerealiseerd worden. Voor overige stedelijke functies wordt gesteld dat 'in beginsel' geen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als het ruimtebeslag minder dan 500 m² bedraagt. Relevant is of het plan aan te merken is als woningbouwlocatie volgens het Bro. Voor wonen ligt de ondergrens op maximaal 11 woningen (zie bijvoorbeeld ABRvS 16 september 2012, ECLI:NL:RVS:2015:2921). CPO Mantgum maakt planologisch maximaal 12 woningen mogelijk en kwalificeert zich daarmee als woningbouwlocatie en is dus ladderplichtig. Ladderonderbouwing Volgens CBS en PBL-voorspellingen neemt het aantal huishoudens binnen de gemeente Leeuwarden tussen 2015 en 2025 naar verwachting met circa 3.500 toe. Verder wordt in het 'Afwegingskader woningbouw gemeente Leeuwarden 2016' (verder te noemen: Afwegingskader) op basis van inkomensprognoses verwacht dat de vraag naar gereguleerde huur niet verder groeit. De jaarlijkse sloop van huurwoningen ligt gemiddeld rond de 100 woningen per jaar, hoofdzakelijk huurwoningen van corporaties. In het Afwegingskader wordt ervan uitgegaan dat deze trend zich doorzet.

Daardoor zullen er tussen 2015 en 2025 naar verwachting ongeveer 1.000 woningen worden gesloopt en is de totale woningbehoefte in de gemeente Leeuwarden voor de periode 2015-2025 circa 4.500 woningen. Uit het Afwegingskader, inclusief de vanaf 2015 toegevoegde plannen (waaronder CPO Mantgum), blijkt dat in de gemeente Leeuwarden circa 2.280 woningen zijn vastgelegd in harde plannen. In de gemeente Leeuwarden is sprake van een kwantitatieve actuele behoefte van bruto circa 4.500 woningen voor de periode 2015-2025. Hiertoe komen we door de vraag volgens CBS/PBL te confronteren met het aanbod in harde plannen: additionele woningvraag voor gemeente Leeuwarden bedraagt bruto circa 4.500 woningen; aanbod in harde plannen goed voor circa 2.280 woningen; de resterende actuele regionale behoefte die hieruit volgt is circa 2.220 woningen; na realisatie van Middelsee fase 1 en Unia resteert een bruto behoefte van circa 1.270 woningen. Lokale behoefte In het Afwegingskader zijn de volgende keuzes relevant voor het onderhavige CPO-project: voor de gezamenlijke dorpen in de gemeente is de behoefte bepaald op 250 woningen in tien jaar; gemeente Leeuwarden werkt mee aan bijzondere woonvormen en bijzondere manieren van ontwikkeling.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

De vraag naar dorps wonen is moeilijker te prognosticeren dan stedelijk of suburbaan wonen omdat deze vraag soms ook gekoppeld is aan specifieke dorpen of streken. In het Afwegingskader is gerekend met een uitbreidingsvraag van circa 250 woningen voor de komende tien jaar. Het Afwegingskader biedt ruimte aan toevoeging van woningen voor de dorpen en werkt mee aan bijzondere woonvormen en bijzondere manieren van ontwikkeling. Hieronder vallen vormen waarin collectieven het initiatief nemen, of waarbij toekomstige gebruikers een grote invloed op het programma hebben, zoals het CPO Mantgum. Het CPO-project is opgenomen in het planaanbod (Bijlage 4) van de gemeente Leeuwarden en daarover is overeenstemming bereikt met de provincie Fryslân. Zoals ook al in paragraaf 1.1 staat omschreven, biedt het CPO Mantgum de kans om wensen en ontwikkelingen te combineren. Zoals in pararaaf 2.1 staat omschreven zijn er 12 huishoudens die via een loting een kavel toegewezen hebben gekregen. Deze 12 huishoudens gaan zelf wonen in de te realiseren woningen. Het merendeel van de 12 huishoudens zijn afkomstig uit Mantgum. Een deel van deze mensen laat door de verhuizing naar het nieuwe plan een bestaande woning achter, waarmee de doorstroom in het dorp op gang wordt gebracht. Daarmee is dit plan niet alleen voor de toekomstige bewoners van belang, maar ook voor het gehele dorp.

Op dit moment staan twee woningen in Mantgum te koop (bron: www.funda.nl, peildatum 21 juli 2021); dit aantal is de laatste tijd stabiel. Deze behoeftegegevens laten zien dat woningbouw met deze omvang in Mantgum gewenst en aanvaardbaar is. Het CPO heeft middels een interessepeiling aan het dorp gevraagd welk type woning in het plangebied gerealiseerd moesten worden. Op basis van deze inventarisatie en aanmeldingen van belangstellenden is het huidige plan ontwikkeld zodat er sprake is van vraaggestuurd bouwen. Het plan voorziet in 12 woningen onderverdeeld in acht vrijstaande woningen en twee twee-onder-een-kap woningen. De initiatiefnemers bestaan uit jonge stellen maar ook uit senioren. De indeling van de woningen zal toegespitst zijn op de behoefte van de toekomstige bewoner; er zullen dus niet alleen gezinswoningen worden gebouwd, maar ook woningen geschikt voor senioren. Met de differentiatie in type woningen (vrijstaand/tweekapper), wordt voldaan aan de behoefte die er is in Mantgum. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de vraag vanuit de belangstellenden. Het plan voorziet in woningen voor diverse leeftijdsgroepen. De woningen kunnen zo worden gebouwd dat alle voorzieningen zo nodig op de begane grond aanwezig kunnen zijn.

Dit ruime programma zal de doorstroming op de woningmarkt in het dorp stimuleren (behouden van jeugd) en is belangrijk voor het behoud van voorzieningen. Het plan heeft een maatschappelijke meerwaarde. Zo kan bijvoorbeeld de boomgaard in het plangebied worden gebruikt als wandelroute en wordt daarmee semi-openbaar groen. Door het plan zal doorstroming van de woningmarkt in Mantgum en omstreken worden gerealiseerd. Het merendeel van de leden van het CPO komt uit Mantgum en omstreken en laat een koopwoning achter. Uit eerdere inventarisaties blijkt dat er vanuit het dorp al langere tijd vraag is naar nieuwe woningen in het dorp: Woonenquête 2013-2014 Dorpsvisie Mantgum 2015 – 2020 Interessepeiling CPO Mantgum 2.0 Mandeguod 2019 In Mantgum is sprake van een groeiende bevolking met een groeiend aantal huishoudens.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 7. Bevolkingsgroei Mantgum

Mantgum is een actief dorp met veel jonge gezinnen. Door het complete voorzieningenniveau is het aantrekkelijk voor nieuwe inwoners om zich in Mantgum te vestigen. De uitbreiding met 8 vrijstaande en 4 2/1 kappers is in verhouding tot de bestaande woningvoorraad (464) een kleinschalige uitbreiding. Sinds 2010 heeft geen uitbreiding van de woningvoorraad meer plaatsgevonden. Het CPO sluit qua planning van uitbreiding van de nieuwbouw goed aan bij het realiseren van een volgend uitbreidingsplan voor Mantgum.

Figuur 8. Bevolking naar leeftijd

In verhouding tot andere dorpen is Mantgum een relatief jong dorp (zie figuur 8). De gemeente wil gezinnen de mogelijkheid bieden om door te groeien naar een grotere (nieuwbouw) gezinswoning. Hierdoor krijgen andere jonge gezinnen of starters de mogelijkheid om een woning in Mantgum te kopen. Bestaand stedelijk gebied Voor het plangebied geldt dat het momenteel onbebouwd is en buiten het stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ligt. Daarnaast laat het geldend bestemmingsplan geen stedelijke functie toe en wordt de locatie in de Verordening Romte niet aangemerkt als bestaand stedelijk gebied (BSG). De locatie ligt daarom buiten BSG, maar sluit daar wel direct op aan.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Figuur 9. Alternatieve locaties

Er zijn meerdere locaties beoordeeld om na te gaan of er binnen bestaand stedelijk gebied ruimte is voor de beoogde ontwikkeling (zie figuur 9). In de eerste plaats is daarvoor gekeken in het huidige bestemmingsplan voor Mantgum. Dit plan (dat is vastgesteld in 2013) geeft een doorkijk naar de toekomst van het dorp: 'een uitbreiding ten zuid-oosten van het multifunctioneel centrum (MFC) “Wjukken” en het daarachter gelegen sportveld wordt als de meest waarschijnlijk locatie voor uitbreiding gezien'. In dat bestemmingsplan is aangegeven dat daarvoor tegen die tijd een eigen bestemmingsplan in procedure zal worden gebracht. Op basis hiervan is de locatie van het onderhavige CPO-project een voor de hand liggende keuze. De gemeente Leeuwarden heeft deze locatie dan ook aangewezen als ontwikkelingslocatie voor het CPO-project. Bovendien zijn de alternatieve inbreidingslocaties in Mantgum onderzocht. De conclusies zijn: nergens in Mantgum is een andere locatie van de gewenste kavelomvang beschikbaar (1,5 hectare); bouwlocatie 'Om 'e Terp' is in particulier bezit. Hier kunnen op basis van het bestemmingsplan bij recht zes woningen worden gerealiseerd. Gezien de breedte van het bouwvlak (circa 35 m) en de bestemmingsregels is deze locatie geschikt voor maximaal zes rijwoningen.

Deze locatie is niet geschikt voor het CPO-project qua aantallen en woningtypen; voor de locatie gemeentehuis/Seerp van Galemawei is bij de gemeente een principeverzoek ingediend voor de realisatie van seniorenappartementen. De gemeente heeft hier positief op gereageerd. Het vooroverleg met de Welstand heeft inmiddels plaats gevonden. Het plan zal op de door hen aangegeven punten worden aangepast. Hierna zal de bestemmingsplan procedure worden opgestart en de bouwvergunning worden aangevraagd; enkele open plekken in Mantgum hebben reeds een ander gebruik en zijn niet voorzien of ongeschikt

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

voor woningbouw (baggerdepot, skatebaan); daarnaast zijn er nog enkele groene plekken in het dorp. Voor het dorpse karakter en voor de leefbaarheid / woongenot van de omwonenden en de klimaatopgave (voorkomen verstening) is het niet wenselijk dat groene plekken in het dorp worden bebouwd; de andere beoordeelde locaties zijn in het geldende bestemmingsplan niet als potentiële bouwlocatie benoemd en dus vanuit ruimtelijk en juridisch oogpunt minder voor de hand liggend; de CPO-groep is in de gelegenheid om de locatie waarvoor het onderhavige bestemmingsplan is opgesteld, te kopen. Dat geldt niet voor de overige locaties, die daarmee niet beschikbaar zijn. De conclusie is dan ook dat er binnen bestaand stedelijk gebied geen inbreidingslocaties voorhanden zijn waar het CPO-project plaats kan vinden. Maatschappelijke meerwaarde Het CPO-project vormt een aanwinst voor Mantgum. Het is een maatschappelijk initiatief dat op verschillende manieren bijdraagt aan diverse 'Global Goals' zoals in het gemeentelijk collegeprogramma 'De kracht van samen 2018-2022' zijn omschreven: veilige, veerkrachtige en duurzame dorpen en wijken. Het gemeentelijk beleid is erop gericht om de dorpen fysiek en sociaal vitaal te houden. De gemeente wil de kracht van de 'mienskip' blijven stimuleren en biedt daarom ruimte aan het eigen initiatief van bewoners.

Het dorp Mantgum is van oudsher een veerkrachtig dorp. Het CPO-project is een voorbeeld van eigen initiatief van bewoners en draagt op een duurzame manier bij aan deze doelstelling: de nieuwbouw van 12 woningen zorgt voor doorstroming op de lokale woningmarkt. Het project biedt kansen voor diverse doelgroepen uit het dorp en bovendien komen diverse bestaande woningtypen in Mantgum en omgeving vrij. Dit leidt ertoe dat Mantgumers langer in het dorp kunnen blijven wonen, hetgeen een belangrijke basis is voor de woningmarkt en de instandhouding van de voorzieningen. Bovendien heeft dit project een positieve uitstraling, passend bij een vitaal en toekomstbestendig dorp; dit particuliere initiatief versterkt de sociale cohesie tussen de toekomstige bewoners en de sociale betrokkenheid met het dorp; het plan bevat – in vergelijking met reguliere, projectmatige woningbouwplannen - meer oppervlakte openbaar groen. Het openbaar toegankelijk groen wordt door de initiatiefnemers zelf aangelegd en beheerd.

In de beheerfase liggen kansen voor bijvoorbeeld educatie (basisschool) en gezamenlijke doe-dagen (in samenwerking met Landschapsbeheer Friesland); het speelplein, de boomgaard en de mogelijke toekomstige doorgaande wandelroute met bruggetje (zie 2.2) zijn in het plan opgenomen om zo de ontmoetings-, speel- en bewegingsmogelijkheden (voor jong en oud) te vergroten, zowel voor de toekomstige bewoners als voor alle Mantgumers; de duurzaamheid van het project blijkt verder uit het het gebruik van duurzame materialen, het toepassen van zonnepanelen, de op zoveel mogelijk vasthouden gerichte waterberging (waartoe greppels binnen het plangebied bijdragen), de toepassing van natuurvriendelijke oevers, beplanting en maaibeheer boomgaard gericht op het bevorderen van de biodiversiteit. Conclusie Er wordt voldaan aan de uitgangspunten van de ladder voor duurzame verstedelijking.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

3.2

Provinciaal beleid

3.2.1

Omgevingsvisie Fryslân - De romte diele

De Omgevingsvisie geeft de komende jaren richting aan de activiteiten van de provincie. Hierin staat beschreven waar naar toe wordt gewerkt en hoe de toekomst er uit ziet. De provincie wil met de samenleving goede ideeën en mooie plannen voor Fryslân realiseren. Bij de ruimtelijke inpassing van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moet aandacht worden besteed aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Dit kan door efficiënt ruimtegebruik, bijvoorbeeld door de mogelijkheden van herstructurering te onderzoeken. Ook zijn een goede beeldkwaliteit en een zorgvuldige landschappelijke inpassing van groot belang. De provincie kiest voor een concentratie van wonen, werken en voorzieningen in stedelijke gebieden. Wat betreft de woningbouw zet de provincie in op concentratie in de stedelijke gebieden, waar Leeuwarden er één van is. Over Leeuwarden wordt het volgende gezegd: Leeuwarden is het centrum van diverse voorzieningen, bedrijvigheid, onderwijs- en kennisinstellingen. Het is ook onze provinciehoofdstad waar Friese historie en cultuur samenkomen. Intensivering van de samenwerking tussen de Watercampus, University Campus Fryslân, Dairy Campus, de Fryske Akademy en Energiecampus, kan kennis en onderwijs doen excelleren. Verdere ontwikkeling van het speerpunt watertechnologie is van groot belang.

De Spoorzone, tussen Werpsterhoeke en de oostelijke ringweg, is een grote ontwikkellocatie voor wonen, hoogwaardige stedelijke en regionale functies en bereikbaarheid over weg, water en met OV, in combinatie met versterking van ruimtelijke kwaliteit. Om de leefbaarheid en de vitaliteit van heel Fryslân te bevorderen, binnen het uitgangspunt van concentratie van woningbouw in de stedelijke gebieden, wordt uitgegaan van een evenwichtige verdeling van woningen en van woningbouw over de regio's van Fryslân. Aandachtspunten zijn het benutten van kansen voor gevarieerde woonmilieus en voortdurend de benodigde ruimte voor wonen en werken in een goede verhouding ten opzichte van elkaar afwegen. De Omgevingsvisie spreekt zich verder niet specifiek uit over het plangebied van dit bestemmingsplan en staat het plan dan ook niet in de weg. Ambities ter hoogte van het plangebied zijn opgenomen in lokale beleidsdocumenten. 3.2.2

Verordening Romte

Op 25 juni 2014 hebben de Provinciale Staten de Verordening Romte Fryslân/werkwijze RO 2014 vastgesteld. Door middel van deze verordening vindt de vertaalslag plaats van het beleid zoals dat is opgenomen in het Streekplan Fryslân 2007. In de Verordening Romte Fryslân wordt uitgegaan van bundeling van stedelijke functies. Om te voorkomen dat in het landelijk gebied verdere verstedelijking plaatsvindt, worden stedelijke functies geconcentreerd in het bestaand stedelijk gebied (artikel 1.1.1. lid 1). De voorkeur gaat bij voorkeur uit naar herstructurering, transformatie of intensivering voordat gekeken wordt naar uitbreidingen buiten het bestaand stedelijk gebied (artikel 1.1.1 lid 2). Het voorliggende plan betreft een uitbreiding buiten bestaand stedelijk gebied maar grenst hier wel direct aan. Omdat het plangebied buiten bestaand stedelijk gebied is gelegen zijn de artikelen 2.1.1 (Ruimtelijke kwaliteit), 2.3.1 (zorgvuldig ruimtegebruik) en 3.1.1 (woonplan) uit de verordening Romte van toepassing: Ruimtelijke kwaliteit en zorgvuldig ruimtegebruik In Hoofdstuk 2 en Bijlage 1 en Bijlage 2 is uitgebreid ingegaan op de ruimtelijke kwaliteit en zorgvuldig ruimtegebruik. Uit deze onderbouwing blijkt dat sprake is van een zorgvuldig ingepast plan waarmee wordt voldaan aan de artikelen 2.1.1 en 2.3.1 van de Verordening Romte Fryslân.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Woonplan Met de provincie Fryslân heeft afstemming plaatsgevonden over het woningbouwprogramma voor de periode 2016 t/m 2025 in de gemeente Leeuwarden. Er is overeenstemming over de planologische beweegruimte van 4500 woningen. Het aantal woningen voor het CPO in Mantgum is opgenomen in het woningbouwprogramma. Gedeputeerde Staten heeft bij brief van 18 december 2018 ingestemd met het woningbouwprogramma, waarmee wordt voldaan aan artikel 3.1.1 van de Verordening Romte Fryslân. Weidevogelscompensatie Door de provincie Fryslân is een berekening naar mogelijke weidevogelcompensatie uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat als gevolg van de woningbouw er geen sprake is van extra verstoring. Er is daarmee geen sprake van strijd met artikel 7.2.2 van de Provinciale Verordening Romte. Weidevogelcompensatie is daarmee niet aan de orde.

3.3

Gemeentelijk beleid

3.3.1

Omgevingsvisie Leeuwarden

Op 22 december 2021 is de Omgevingsvisie Leeuwarden vastgesteld. De omgevingsvisie heeft als subtitel 'Vergroenen, verbinden, verwaarden'. De omgevingsvisie is opgesteld in het kader van de wetgevingsoperatie rond de Omgevingswet en biedt een nieuwe integrale visie op de fysieke leefomgeving van de gemeente Leeuwarden. De gemeente gebruikt hierin drie hoofdambtities uit het positioneringsdocument 'Leeuwarden in 2028' als uitgangspunt: 1.

2. 3.

Het is goed leven in Leeuwarden in 2028; a. in 2028 voldoet de kwaliteit van de leefomgeving aan de principes van de brede welvaart waardoor Leeuwarden een fijne plek is om te wonen, te werken, te ondernemen en te verblijven. Leeuwarden is in 2028 het hart van een bijzondere groen-blauwe regio; a. in 2028 is Leeuwarden een gemeente waar water, natuur en open ruimte worden gekoesterd. Leeuwarden is in 2028 een sterke economische gemeente. a. In 2028 is Leeuwarden een sterke, centrale stad waarin veel functies en organisaties op het terrein van zorg, onderwijs, kennis en bedrijvigheid samenkomen.

De omgevingsvisie Leeuwarden is een algemene visie op hoofdlijnen met ambities en ideeën. Het planvoornemen is niet in strijd met de Dorpsvisie Mantgum (zie hieronder) en het plan is tot stand is gekomen na uitgebreid overleg met het dorp. De realisatie van het CPO Mantgum draagt bij aan een gevarieerd woonaanbod in het dorp Mantgum waar het fijn is om te wonen. Het plan draagt bij aan de leefbaarheid van het dorp en is opgesteld (zie paragraaf 2.3) rekening houdende met de aanwezige landschappelijke kwaliteiten. Tijdens een Algemene Ledenvergadering van de Doarpsmienskip op 29 september 2021 is door de overgrote meerderheid van de Mantgumers ingestemd met de ondersteuningsverklaring van het bestuur van de Doarpsmienskip voor het plan (Bijlage 16). Conform de omgevingsvisie wordt hiermee de verbondenheid aangetoond van de bewoners uit Mantgum met dit plan. Voorts is er sprake van een kleinschalig plan, landschappelijk goed ingepast, voorzien van veel groen en een groene omranding. Het planvoornemen past binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie Leeuwarden. Dorpsvisie Mantgum In de Dorpsvisie wordt gesproken over het belang van de zichtbaarheid van de dorpskern vanaf de Hegedyk en de goed herkenbare hoogte van de terp. Aangezien de woningbouw aan de oostzijde van de weg Om 'e Terp is gesitueerd, verhindert deze woningbouw het zicht op de dorpskern of terp niet.

Ook staat in de Dorpsvisie dat organische groei mogelijk moet zijn, waarbij waarden als rust, ruimte en groen van belang zijn. In dit plan is sprake van organische groei, namelijk een geleidelijke uitbreiding van het dorp met een

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

beperkt aantal woningen. Rust, ruimte en groen komen terug in de inrichting van het plan waar veel groen in beoogd is en dat toegankelijk is voor alle Mantgumers. Er kan gewandeld worden waarbij een aansluiting wordt gemaakt op de bestaande wandelroute. Verder wordt in de Dorpsvisie aangegeven dat het behoud van de voorzieningen van belang is. Hierbij wordt gedacht aan onder andere onderwijs, winkels, verenigingen en openbaar vervoer. Door de realisatie van dit plan zal het aantal inwoners van Mantgum toenemen, hetgeen over het algemeen zorgt voor een bredere basis voor het behoud van de voorzieningen. In de visie staat tenslotte ook nog vermeld dat de mogelijkheid tot nieuwbouw niet onherroepelijk leegstand tot gevolg heeft, maar kan ook leiden tot doorstroom en mogelijke renovatie van de iets oudere woningen. Met het oog hierop past het plan dus prima in de Dorpsvisie. 3.3.2

Afwegingskader woningbouw Gemeente Leeuwarden

Leeuwarden staat voor een grote bouwopgave. In 2015 heeft de gemeenteraad van Leeuwarden er voor een actualisatie van het woningbouwbeleid gekozen. In het afwegingskader woningbouw, zijn kader opgesteld voor nieuwe ontwikkelingen. De basis van het woonbeleid is de vraag naar woonruimte. De gemeente voorziet voor de komende decennia nog bevolkingsgroei. Deze groei is niet gelijk verdeeld over de hele gemeente en geldt niet voor alle type woningen. De groei is voornamelijk te verwachten in het stedelijke gebied en de uitleglocaties bij Leeuwarden. Voor de meeste dorpen is de verwachting van een afnemende of stabilisatie van de vraag. De groei geldt vrijwel alleen voor eenpersoonshuishoudens. De gemeente verwacht geen grote veranderingen (zowel in groei of krimp) van andere huishoudenstypen. Dorps wonen De huidige dorpen maken nu in Leeuwarden 15% van de bevolking en 14% van de woningvoorraad uit. De groei van de bevolking en woningvoorraad heeft zich de afgelopen jaren vooral in de stad Leeuwarden geconcentreerd. De gemeente heeft geen aanwijzingen dat dit in de komende jaren wezenlijk gaat veranderen. Desalniettemin wil de gemeente, wel de ruimte bieden, om een bij de schaal en aard passende uitbreiding van de woningvoorraad van de dorpen te bieden. De wens is om in de dorpen vooral te consolideren en de kwaliteit behouden.

Er wordt niet getornd aan de bestaande uitbreidingslocaties in de dorpen. Wanneer zich kansen in de dorpen voordoen, wil de gemeente deze benutten. Voor kleinere kernen van de gemeente zien we alleen ruimte voor (zeer) beperkte woningbouw. Met dit plan wordt aangesloten op de huidige behoefte. Dit bestemmingsplan past binnen de gestelde kaders voor woningbouw van de gemeente Leeuwarden. 3.3.3

Leeuwarder Energieagenda 2021 – 2024 'Daadkracht en dialoog'

Duurzaamheid is in de gemeente Leeuwarden gefocust op klimaatmitigatie (tegengaan van klimaatverandering), klimaatadaptatie (opvangen van reeds ingezette klimaatverandering) en circulaire economie (verantwoord omgaan met materialen en circulair gebruik van materialen). Klimaatmitigatie Voor klimaatmitigatie werkt Leeuwarden onder de Leeuwarder Energieagenda stap voor stap naar een gemeente die niet meer afhankelijk is van fossiele brandstoffen. In 2050 moeten we de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, met ca 100% verlaagd hebben. Dit proces van de energietransitie is complex en gaat niet vanzelf. Inwoners, bedrijven, hulp van de overheden, iedereen moet zijn steentje bijdragen. Ook externe factoren bepalen het succes. Een belangrijke statement van het kabinet is dat Nederland in 2050 geen aardgas meer zal gebruiken. Hiervoor zullen we ons dan ook in Leeuwarden goed op moeten voorbereiden en de nodige stappen moeten nemen. Wachten tot 2049 en dan in 1 jaar dit realiseren zal niet gaan lukken. Iedereen zal moeten investeren en met z'n allen tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten de hordes proberen te nemen. Dat geldt voor woningeigenaren, woningbouwcorporaties en bedrijven. De strategie vanuit Den Haag, gevat in het landelijke Klimaatakkoord (2019) speelt hierin een belangrijke rol.

We kunnen autonome ontwikkelingen volgen, inzetten op besparing maar ook zullen nieuwe ontwikkeling ons helpen op de route naar 2050. De koers van Leeuwarden gevat in de Leeuwarder Energieagenda (LEA) 2021 – 2024 is hiervoor een helder pakket dat ons leidt naar de doelen in 2050. Voor

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

de periode van 4 jaar, om daarna met de dan geldende inzichten een herijking te kunnen doen en een nieuw programma op te stellen. Dus geen vastgespijkerd programma voor enkele decennia, maar telkens kortere programma's. De LEA wordt gemonitord op de afgesproken doelen, inspanningen en effecten. Doelen Doelstelling voor 2024 is de lijn om 49% CO2 reductie in 2030 te kunnen halen. Hiervoor halen we bijvoorbeeld 6.000 woningen van het aardgas voor de ruimteverwarming, leggen we samen met partners een warmtenet aan en moeten we hectares aan zonnestroom realiseren. Op daken van gebouwen, maar ook boven parkeerplaatsen en op (nu nog) agrarisch grondgebied. We besparen in die periode ca 0,5 PJ (29%) aan energie en wekken dan 1.473 PJ (32%) aan elektriciteit op, dat in lijn naar 2030 (huidige inschatting) al meer dan 90% van het totale elektriciteitsgebruik van de gemeente Leeuwarden zal zijn. De energiebesparingsaanpak richt zich op alle gebouwen, namelijk particuliere voorraad, sociale huur maar ook bedrijfsgebouwen. Ook nieuwbouw moet aan steeds strengere en energiezuinige regels voldoen. Hierdoor hoeft er minder energie gebruikt te worden, waardoor de duurzaam opgewekte energie zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet. Voor de opwekking van energie heeft de gemeente met het Energie Transitie Model (ETM) de energiemix voor de gemeente in beeld gebracht.

Heel veel van de opwek kan op eigen grondgebied worden gerealiseerd zoals met zonnepanelen, maar ook biovergisting of aardwarmte/geothermie. Duurzaamheid in het planvoornemen Nu de energietransitie in de gebouwde omgeving in volle gang is, komen er steeds meer voorbeelden van energie- en klimaatneutrale woningen. Er zal in nieuwbouwwijken niet meer standaard een gasnet worden aangelegd. Het kabinet wil de aansluitplicht van gas vervangen door een warmterecht. Als gevolg daarvan worden de energieprestatie-eisen voor nieuwbouw aangescherpt. De ambities van het CPO sluiten hier op aan door gebruik te maken van onder andere een tweetal principes: Trias Energetica en Trias Ecologica. De Trias Energetica is vanouds de meest bekende, maar nog steeds actuele strategie voor duurzaam bouwen; een strategie die zich richt op het besparen van energie: Stap 1. Beperken van de behoefte aan energie, gebruik zo min mogelijk energie; Daar kan de ontwerper van een gebouw voor zorgen, bijvoorbeeld door het gebouw goed te isoleren. Architecten die betrokken zijn bij het CPO zullen hier rekening mee moeten houden in hun ontwerp; EPS platen en bijvoorbeeld glaswol dragen bij aan een duurzame manier van bouwen. Een goede isolatie houdt de warmte makkelijker binnen de woning, waarmee het energieverbruik laag blijft. Stap 2.

Gebruik voor de energiebehoefte die overblijft zoveel mogelijk energie uit duurzame bron, zoals bijvoorbeeld zonne-energie of windenergie; Stroom opwekken; met zonnepanelen wil het CPO een groot deel van de benodigde stroom zelf opwekken en wordt er minder 'grijze stroom' verbruikt; Warmte; het CPO gaat met een aantal concepten werken. Afhankelijk van bijvoorbeeld de bodemgesteldheid en technische mogelijkheden wordt er gewerkt met: een individuele warmtepomp met een bodemwarmtewisselaar als warmtebron; individuele warmtepomp met buitenlucht als warmtebron; aansluiting op centrale duurzame warmtebron (WKO). Stap 3. Gebruik de nodige energie (duurzaam opgewekt of uit fossiele brandstof) zo – efficiënt mogelijk. Beperk de behoefte Deze strategie is binnen het plan eenvoudig te vertalen naar duurzaamheid in algemene zin (Trias Ecologica).

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Dat is een stappenplan voor duurzaamheid, dat op meer van toepassing is dan alleen energie; beperk vraag naar- en het gebruik van bronnen (grondstoffen, materialen, water, energie, enzovoort) zoveel mogelijk. Het is een manier van ontwerpen, ontwikkelen en bouwen. CPO Mantgum richt zich bij de ontwikkeling van de woningen niet alleen op het gebouw en de installaties; ook het bouwproces en de organisatie daarvan spelen een rol. Dankzij de ontwikkeling binnen de toeleverende industrie hoeft een gebouw tegenwoordig niet meer (volledig) op de bouwplaats geproduceerd te worden en kan sneller worden gebouwd of met minder faalkosten. Met alle arbo-, kwaliteits-, kosten- en milieuvoordelen van dien. Door flexibel en demontabel bouwen maakt dat aanpassingen van de woningen binnen het plan relatief goedkoop en eenvoudig kunnen worden uitgevoerd. En biedt het een mogelijkheid een toekomstgericht gebouw te realiseren. Niet alleen bij de eerste oplevering, maar ook gedurende de levensduur van een gebouw kan de (volgende) gebruiker en/of de eigenaar het gebouw naar behoefte aanpassen. De gebruikte materialen in het plan moeten dan ook na hun leven in het ene product, nuttig kunnen worden ingezet in een ander product. Met andere woorden; restproducten moeten hergebruikt kunnen worden of milieuneutraal zijn. Met een gesloten kringloop wordt 'afval' dan 'voedsel'.

Binnen het plangebied wordt ruimte geboden voor energie en innovatie. Zo zijn de stedenbouwkundige opzet en welstandsrichtlijnen gericht op het bevorderen van mooi, energiebewust bouwen. Het CPO-project past hierdoor binnen de ambities van de Leeuwarder Energieagenda 2021-2024. 3.3.4

Parkeerbeleidsplan 2015

De gemeenteraad heeft op 16 november 2015 het 'Parkeerbeleidsplan' vastgesteld. In het parkeerbeleidsplan wordt de komende jaren voor Leeuwarden ingezet op het voortzetten van het parkeerbeleid op basis van de eerder vastgelegde beleidsregels. Voor de parkeernormen geldt dat wordt vastgelegd hoeveel parkeerplaatsen bij de bouw of vergunningplichtige verbouw moeten worden gerealiseerd. Uitgangspunt bij de parkeernormering is dat het parkeren op eigen terrein wordt opgelost. Wanneer dit ruimtelijk of financieel niet haalbaar is, kan rekening houdende met lokale omstandigheden en de omgeving maatwerk worden toegepast. In het plangebied vindt het parkeren van de bewoners plaats op eigen terrein. Voor het bezoekersparkeren worden 4 tot 6 plaatsen in de openbare ruimte voorzien. In het plan wordt voldaan aan de parkeernormen. In paragraaf 4.10 is hier nader op ingegaan. 3.3.5

Welstandsnota Leeuwarden 2019

Het bestemmingsplan regelt onder meer de functie en het ruimtebeslag van bouwwerken voor zover dat nodig is voor een goede ruimtelijke ordening. Datgene wat door het bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt, kan niet door welstandscriteria worden tegengehouden. De architectonische vormgeving van bouwwerken valt buiten de reikwijdte van het bestemmingsplan en wordt exclusief met het gemeentelijke welstandsbeleid geregeld. De geldende welstandsnota biedt onvoldoende toetsingskader om toekomstige aanvragen om omgevingsvergunning te beoordelen. Hierom is een beeldkwaliteitsplan opgesteld inclusief welstandscriteria (Bijlage 2). De bijbehorende welstandsrichtlijnen worden gelijktijdig met dit bestemmingsplan in procedure gebracht en door de gemeenteraad van Leeuwarden vastgesteld.

bestemmingsplan Mantgum - CPO 12 woningen

Hoofdstuk 4 4.1

Omgevingsaspecten

Erfgoed

De belangrijkste wettelijke basis voor het behoud van erfgoed is per 1 juli 2016 de Erfgoedwet. De kern van deze wet is dat, wanneer de bodem wordt verstoord, archeologische resten intact moeten blijven (in situ). Wanneer dit niet mogelijk is, worden archeologische resten opgegraven en elders bewaard (ex situ). Daarnaast dient ieder ruimtelijk plan vanwege de Modernisering Monumentenzorg (MoMo) een analyse van cultuurhistorische waarden van het plangebied te bevatten. Voor zover in een plangebied sprake is van erfgoed, dient vanwege voorgaande dan ook aangegeven te worden op welke wijze met cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten archeologie rekening wordt gehouden. 4.1.1

Archeologie

Volgens het bestemmingsplan Leeuwarden - Partiële herziening Archeologie (2020) heeft het plangebied een dubbelbestemming "Waarde archeologie 5". Dat wil zeggen dat bodemingrepen met een oppervlakte van meer dan 2.500 m2 en een diepte van meer dan 50 cm onder maaiveld voorwaarden worden gesteld aan de omgevingsvergunning op archeologische gronden. Door de Steekproef is een archeologisch bureauonderzoek en karterend veldonderzoek uitgevoerd (Bijlage 5). De resultaten van het onderzoek geven geen aanleiding om nader onderzoek te adviseren. Evenmin zijn archeologische resten aangetroffen waarmee bij de verdere planvorming rekening zou moeten worden gehouden. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk onverwachts toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Conclusie Archeologie vormt geen belemmering voor het planvoornemen. 4.1.2

Cultuurhistorie

Naast wetgeving op rijksniveau is ook in de Verordening Romte Fryslân 2014 vastgelegd dat gemeenten in een ruimtelijk plan moeten aangeven op welke wijze het plan rekening houdt met cultuurhistorische elementen en structuren. Informatie over cultuurhistorische waarden is beschikbaar middels de Cultuurhistorische Kaart Fryslân 2 (CHK2) van Provinsje Fryslân. Wat betreft cultuurhistorie blijkt uit deze kaart dat er geen cultuurhistorische waarden aanwezig zijn. Een regeling ten aanzien van de bescherming van cultuurhistorische waarden wordt daarom niet nodig geacht. Conclusie Cultuurhistorie vormt geen belemmering voor het planvoornemen.

4.2

Ecologie en stikstofdepositie

Bij elk ruimtelijk plan dient, met het oog op de natuurbescherming, rekening te worden gehouden met de gebiedsbescherming en soortenbescherming. Een ruimtelijk plan mag namelijk geen significante gevolgen hebben voor een te beschermen gebied en/of soort. Natuurtoets Door Faunax is is in het kader van geldende wet- en regelgeving onderzoek gedaan naar de actuele natuurwaarden in en rond het plangebied (Bijlage 6) gericht op zowel de soortenbescherming als de gebiedsbescherming. Het onderzoek heeft bestaan uit bureauonderzoek en een veldbezoek. De Wet natuurbescherming (Wnb), het Natuurnetwerk Nederland (NNN) voorheen Ecologische Hoofdstructuur

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leeuwarden&id=b3b88c71-b459-412b-8c51-bc361439f590