Begroting 2024 SO Fryslan
Tekst van het document
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân oktober 2023
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Inhoud 2 Meerjarenbegroting .................................................................................................................. 6 3 Toelichting ................................................................................................................................ 7 3.1
Toe- en afname baten en lasten.......................................................................................... 7
3.2
Baten- en lastenverloop ...................................................................................................... 8
4 Investeringsbegroting ................................................................................................................ 9 5 Prognosebalansen ................................................................................................................... 10 6 Leerlingenaantallen ................................................................................................................. 11 6.1
Ontwikkeling leerlingenaantallen...................................................................................... 11
6.2
Ontwikkeling per categorie ............................................................................................... 12
7 Risicoparagraaf ........................................................................................................................ 13 Bijlage A
Voorlopige formatiebudgetten 2024-2025 ................................................................ 15
Bijlage B Verbijzondering exploitatietekort 2024 ......................................................................... 16 Bijlage C Bronnen ....................................................................................................................... 17
31-10-2023 01-11-2023 28-11-2023 04-12-2023 11-12-2023 20-12-2023 22-12-2023
Status begrotingsbeleid Principebesluit CvB CvB vraagt advies aan GMR (6 weken termijn) Bespreken begroting met de Financiële Commissie CvB neemt een voorgenomen besluit Reactie GMR (adviesbegroting, instemming formatiebudgetten) Begroting wordt ter goedkeuring aangeboden aan de RvT CvB stelt de begroting vast
2
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
1 Managementsamenvatting SO Fryslân is een overkoepelende stichting van zeven scholen in het speciaal onderwijs. In schooljaar 2022-2023 heeft de stichting 1280 leerlingen en een begroting van 40 mln. euro. De missie en visie van SO Fryslân leiden tot de ambitie om op een aantal punten nog sterker te worden. Deze zijn als volgt verwoord: • Wij willen kwalitatief goed onderwijs geven; • Wij zijn op de hoogte van de toekomstdromen van onze leerlingen en kunnen hier doelgericht op sturen; • Onze leeromgeving is gericht op zelfredzaamheid en is afgestemd op het toekomstperspectief van onze leerlingen; • Wij staan voor professionaliteit welke wij dagelijks doorontwikkelen; • Dit doen we door samen te werken, zowel intern als extern. De functie van de begroting is het tijdig in kaart brengen van de invloed van externe en interne ontwikkelingen op de financiële situatie. De begroting heeft daarmee een belangrijke rol in de Planning & Control-cyclus, als onderdeel van het financieel instrumentarium. In deze cyclus wordt op systematische wijze inhoud gegeven aan het proces van richting geven (het besturen/plannen) en het op koers houden (beheersen/control) van de organisatie. Bij het opstellen van de begroting 2024 is onder andere de Kaderbrief als uitgangspunt gehanteerd.
Deze Kaderbrief, die door het College van Bestuur op 16 oktober 2023 is vastgesteld, is mede gebaseerd op het Strategisch Beleidsplan 2023-2027. In deze Kaderbrief zijn de richtlijnen en randvoorwaarden voor de begroting weergegeven en de gevolgen benoemd van de externe en interne ontwikkelingen rond SO Fryslân. In de Kaderbrief is rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen die deel gaan uitmaken van het nieuwe Strategisch Beleidsplan. De Begroting 2024 maakt deel uit van de rollende meerjarenbegroting1. Deze geeft een financiële doorkijk naar het kalenderjaar 2027. Uitgaande van gelijkblijvende leerlingenaantallen vanaf de laatste teldatum laat de meerjarenprognose geen grote bewegingen zien. Over de opgestelde begroting is een adviesaanvraag bij de GMR ingediend. Nadat de begroting 2024 goedgekeurd is door de Raad van Toezicht en de GMR haar advies heeft gegeven, zal het College van Bestuur het document definitief vaststellen. 1.1
Bijzondere ontwikkelingen
In 2023 hebben zich enkele bijzondere ontwikkelingen voorgedaan, waarvan de gevolgen in financiële zin ook in komende jaren in enigermate merkbaar zullen zijn. CAO PO Op 12 september 2023 is er een Onderhandelaarsakkoord 2023-2024 afgesloten, deze loopt van 1 mei 2023 tot en met 30 september 2024. De leden hebben ingestemd met dit akkoord. Het belangrijkste punt met financiële gevolgen is de salarisverhoging van 10%.
1
‘Rollend’ houdt in dat ieder kalenderjaar de meerjarenbegroting wordt bijgesteld op grond van exploitatieresultaten en nieuwe inzichten in de ontwikkeling van baten en lasten.
3
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Prijsbijstelling bekostiging: Het bedrag per leerling van de bekostiging bestaat uit een component ‘loongevoelige’ bekostiging (89,15%) en een component ‘prijsgevoelige’ bekostiging (10,85%). In deze begroting is voor het loongevoelige deel uitgegaan van een prijsbijstelling voor 2023 en 2024 van 9,03% t.o.v. 2022, dit als gevolg van de eerdergenoemde aanpassing CAO PO. De definitieve regelig voor 2024 zal in het najaar van het betreffende kalenderjaar plaatsvinden. Voor het prijsgevoelige deel is er een negatieve prijsbijstelling van -0.14% over 2024. Aantal leerlingen: Per 1 februari 2023 heeft SO Fryslân 1280 leerlingen. Hiermee is het aantal leerlingen met 73 toegenomen ten opzichte van 1 februari 2022. Op alle scholen is er sprake van ‘groei’ met uitzondering van de Duisterhoutschool, deze blijft min of meer stabiel. De verwachting is dat het aantal leerlingen op termijn weer gaat afnemen, vanwege de krimp van de bevolkingsaanwas maar ook door de komst van inclusief onderwijs. 1.2
Overige ontwikkelingen
Huisvesting Gefaseerde herhuisvesting (V)SO Duisterhoutschool Eind 2022 is de Duisterhoutschool verhuisd naar de Buitenbaan 3 te Heerenveen. In 2023 zijn het binnenklimaat en de installatietechniek verbeterd. Over de plaatsing van zonnepanelen wordt in 2024 een besluit genomen. Vernieuwbouw (V)SO School Lyndensteyn Voor School Lyndensteyn staat gefaseerde vernieuwbouw gepland (2022-2027). Fase 1 betreft optimalisatie van het binnenklimaat. In de zomervakantie 2023 is het binnenklimaat in de lokalen met de hoogste urgentie verbeterd. Fase 2 betreft de vernieuwbouw (voorbereiding en ontwerp 2024-2025, realisatie gefaseerd 2025-2027). In 2023 is gewerkt aan het masterplan voor de vernieuwbouw (programma van eisen) en wordt een projectmanager geselecteerd. Nieuwbouw SO It Twalûk Alliade en SO Fryslân werken aan de plannen voor nieuwe huisvesting onder één dak voor KDC De Vlieger en de SO-afdeling van It Twalûk. De nieuwbouw zal begin 2026 gereed zijn. Vraagstukken omtrent financiële haalbaarheid, bouworganisatievorm en besluitvormingsprocessen in dit samenwerkingsproject hebben tot vertraging geleid. Recent is het voorlopig ontwerp voor de nieuwbouw vastgesteld. Eind 2023 moet het definitief ontwerp gereed zijn, zodat in 2024 uitvoerende partijen geselecteerd kunnen worden. Nieuwbouw SO Kleurryk (Samen Kansrijk) In juli 2023 is de bouw van het project Samen Kansrijk gestart.
Een project waarmee nieuwbouw wordt gerealiseerd in 2025. Herhuisvesting VSO De Wingerd Sinds 2020 is De Wingerd op 2 locaties gehuisvest. Aanvullend op locatie De Klimmer (SO) gebruikt
4
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
het VSO in de periode 2020-2025 de Nijewei-locatie (voormalige mavo). Met de gemeente is afgesproken om in die periode de lange termijn huisvestingsplannen verder te verkennen. SO Fryslân heeft de gemeente in april 2023 verzocht om het gebruik van Nijewei 1 met vijf jaar te verlengen en de voorkeur uitgesproken voor behoud van 2 locaties en herontwikkeling van de Nijewei-locatie. Dit mede gezien het stijgende aantal leerlingen. Hierover wordt voor eind 2023 een positief collegebesluit verwacht. Energie: Na een periode van daling van de energieprijzen is in mei 2023 een nieuw energiecontract afgesloten. Vanaf 1 januari 2024 staan de prijzen vast voor 3 jaar. Verduurzaming energiebesparingsplicht SO Fryslan heeft energiebesparing hoog in het vaandel staan. In 2023 is het gebouw van VSO It Twalûk verduurzaamd. Het binnenklimaat is geoptimaliseerd en het gebouw is voorzien van zonnepanelen. In 2024 zal VSO Talryk volgen. Jaarlijks moet er aan het Ministerie van Economische zaken en Klimaat gerapporteerd worden over de voortgang van de energiebesparingsplicht. Investeringen 2024 Naast de reguliere investeringen voor vervanging zijn er dit jaar ook weer incidentele investeringen opgenomen. De incidentele investeringen hebben betrekking op het energie-neutraal maken van VSO Talryk en het opfrissen van de locatie Haydn van It Twalûk.
Samen Kansrijk De financiële gevolgen van dit project zijn cijfermatig verwerkt in de meerjarenbegroting. Zoals al eerder benoemd is de nieuwbouw in volle gang, in januari 2025 zullen de leerlingen in het nieuwe schoolgebouw gehuisvest worden. De verwachting is dat Samen Kansrijk met ingang van 1 januari 2027 onder een eigen identiteit gaat vallen. Vanaf bovengenoemd kalenderjaar is de exploitatie van SO Kleurryk niet meer verwerkt in de exploitatie en de balansgegevens van stichting SO Fryslân. Herschikking middelen per 31 december 2023 In het Strategisch Beleidsplan (SBP) 2023-2027 zijn de ‘grote doelen’ voor de komende periode opnieuw bepaald. Verder is er in de vergadering van de Raad van Toezicht van 21 juni 2023 de wens uitgesproken de komende periode extra te investeren in het Onderwijs om versnelt het surplus van het vermogen te verminderen. Dit was de aanleiding om het Eigen Vermogen te herschikken en de bestemmingsreserves opnieuw vast te stellen. In de exploitatie van 2024 is ruim 2 ton extra formatie meegenomen om versnelt het surplus aan eigen vermogen te verminderen.
College van Bestuur Stichting SO Fryslân
Mirjam Pruiksma Drachten, oktober 2023
5
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
2 Meerjarenbegroting Exploitatie (x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
3 3.1 3.2 3.5
Baten Rijksbijdragen Overige overheidsbijdragen Overige baten Totaal baten
33.009 194 1.676 34.879
33.870 144 1.368 35.381
37.918 140 1.546 39.603
37.752 140 1.436 39.327
37.515 140 1.436 39.090
33.103 118 1.428 34.648
4 4.1 4.2 4.3 4.4
Lasten Personele lasten Afschrijvingen* Huisvestingslasten Instellingslasten Totaal lasten Financiële baten en lasten
30.371 505 1.741 2.676 35.294 31
30.944 622 2.239 2.092 35.896 0
36.000 497 1.773 2.213 40.483 150
34.965 497 1.773 2.204 39.439 150
34.728 497 1.773 2.204 39.202 150
30.687 489 1.552 2.006 34.733 120
-384
-515
-730
39
39
35
5
Netto resultaat
*Toelichting op de afschrijvingen: De verwachting is dat de omvang van de afschrijvingen en de vervangende investeringen per jaar nagenoeg gelijk zijn. Om deze praktische redenen is deze post in de meerjarenprognose gelijk gehouden.
Resultaat afgelopen jaren In de afgelopen jaren is er een impuls gegeven aan de onderwerpen Onderwijsontwikkeling, Integraal Personeelsbeleid, Communicatie, Cultuur en Energie-neutrale scholen. Over 2022 was er sprake van een negatief resultaat; dit is vooral tot stand gekomen door de eenmalige afboeking vanuit het Ministerie (stelselwijziging). Negatief resultaat 2024 In 2023 wordt er onder andere opnieuw geïnvesteerd in doelen uit het Strategisch Beleidsplan 20232027 (zie 2.3 ‘Extra impulsen 2023’ van de Kaderbrief). Bovendien is er extra vacatureruimte meegenomen om het surplus van het vermogen versneld te laten verminderen. Verder is er sprake van voorfinanciering, door de groei van het aantal leerlingen hebben enkele scholen een extra klas moeten starten. De Rijksbijdrage voor deze extra inzet volgt later. De aanpassing van de CAO PO, de inflatie en de groei van het aantal leerlingen zorgen voor een relatief grote toename van de begroting; de baten en lasten stijgen hierdoor met 12% ten opzichte van de begroting 2023. Resultaat 2025 tot en met 2027 Over de kalenderjaren 2025, 2026 en 2027 is er een positief exploitatiesaldo begroot, waaruit blijkt dat de stichting ‘in control’ is. Eventuele impuls-investeringen over deze jaren staan niet in het meerjarenoverzicht, omdat daar nog niets over bekend is.
Aan de hand van de actuele beleidsspeerpunten in relatie tot de stand van het eigen vermogen wordt van jaar tot jaar een beslissing genomen over de wenselijkheid van extra investeringen. In 2027 zien we de baten en lasten fors afnemen, dit heeft te maken met het feit dat ervan uitgegaan wordt dat SO Kleurryk per 1 januari 2027 onder de identiteit van Samen Kansrijk gaat vallen.
6
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
3 Toelichting De begroting van 2024 sluit met een negatief resultaat. Dit is in overeenstemming met het vastgestelde Vermogensbeleid van SO Fryslân, dat ruimte biedt voor stabilisatie of afname van het eigen vermogen van de stichting ten gunste van het onderwijs. SO Fryslân heeft hierdoor de financiële ruimte om ook het komende kalenderjaar een impuls te geven aan meerdere beleidsspeerpunten. Een nadere specificatie van het exploitatietekort wordt gegeven in bijlage B. 3.1 Toe- en afname baten en lasten In onderstaand overzicht wordt samengevat welke begrotingsposten in de meerjarenbegroting toeen afnemen. Posten die gelijk blijven worden niet nader toegelicht. Factoren waardoor de baten toenemen 1. De Rijksbijdragen nemen in 2024 toe ten opzichte van 2023 door de indexatie van de vergoedingen (prijs) en de toename van het aantal leerlingen (hoeveelheid). 2. De Overige baten nemen in 2024 toe ten opzichte van 2023 door het vrijvallen van ESFmiddelen. 3. De Financiële baten nemen toe vanwege de rentebaten via Schatkistbankieren, in voorgaande jaren was er nog sprake van een negatieve rente. Factoren waardoor de lasten toenemen 1. De personele lasten in de periode 2024 nemen toe ten opzichte van 2023 door: a. de stijging van de loonkosten (prijs) b. een grotere structurele inzet van formatie (hoeveelheid) c. incidentele inzet (impulsen, hoeveelheid) 2.
De instellingslasten nemen vanaf 2024 toe door: a. de inflatie b. de groei van het aantal leerlingen (Onderwijsleerpakket en ICT) c. Culturele vorming (schoolreizen niet meer ten laste van privaat maar wordt gezien als cultuur) Factoren waardoor de baten afnemen 1. De Overige overheidsbijdragen nemen af door: - Minder subsidie vanuit de provincie en gemeenten. 2. De baten nemen in 2027 af omdat ervan uitgegaan wordt dat SO Kleurryk vanaf dat jaar onder een andere identiteit gaat vallen. Factoren waardoor de lasten afnemen 1. De personele lasten nemen in 2025, 2026 en 2027 af ten opzichte van 2024 in verband met het incidentele karakter van de impulsen in 2024. 2. De lasten nemen in 2027 af omdat ervan uitgegaan wordt dat SO Kleurryk vanaf dat jaar onder een andere identiteit gaat vallen.
7
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
3.2
Baten- en lastenverloop
In onderstaande grafiek worden de begrote baten (blauwe lijn) en lasten (groene lijn) over de jaren zichtbaar. Over de kalenderjaren 2025, 2026 en 2027 ‘duikt’ de groene lijn (lasten) weer onder de blauwe lijn (baten), waaruit blijkt dat de stichting ‘in control’ is. In onderstaande grafiek wordt tevens het vertrek van SO Kleurryk zichtbaar per 1 januari 2027; baten en lasten dalen hierdoor met plusminus 4.5 mln. (€ x 1.000)
€ 42.000 € 41.000
€ 40.473 € 39.753
€ 40.000
€ 39.477 39.437
€ 39.240 39.200
€ 39.000 € 38.000
Bedrag € 37.000 € 36.000 € 35.294
€ 35.896 € 35.381 € 34.768
€ 35.000
€ 34.910
€ 34.733
€ 34.000 € 33.000 2022
2023
2024
2025
2026
2027
Kalenderjaren
8
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
4 Investeringsbegroting Er wordt in 2024 een totale investering verwacht van € 1.031.772. Naast de reguliere vervangingsinvesteringen wordt er het komende jaar ook weer extra geïnvesteerd.
Investeringen 2024 Reguliere vervangingen ICT Inventaris Onderwijsleerpakket Bouwkundig (o.a. Meerjaren Onderhoudsplan) Subtotaal Extra investeringen (incidenteel) Opfrissen locatie Haydn Energie-neutrale school VSO Talryk Subtotaal Totale investering
€ € € €
289.500 156.100 83.500 302.672 €
€ €
831.772
100.000 100.000 € 200.000 € 1.031.772
Toelichting op de reguliere vervangingen: ICT: Voor dit onderdeel wordt er gestreefd naar een zogenaamde ‘dakpanconstructie’, zodat de investeringen min of meer stabiel blijven en scholen blijven beschikken over de meest actuele apparatuur. Inventaris en Onderwijsleerpakket: Deze investeringen betreffen reguliere vervangingen van de afgeschreven materialen. Toelichting op de extra investeringen: Voor It Twalûk is een bedrag meegenomen voor het opfrissen van locatie Haydn, de school is erg gedateerd, in de komende periode zullen plannen worden gemaakt en zal een start worden gemaakt met de uitvoering. De post ‘Energie-neutrale school’ betreft een investering op VSO Talryk. Een paar jaar geleden is er al geïnvesteerd in zonnepanelen, door een relatief kleine ingreep kan deze school de gaskraan dichtdraaien.
9
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
5 Prognosebalansen In 2024 wordt uitgegaan van een investering van € 1.031.772 versus € 1.277.500 in 2023. Verder wordt er rekening gehouden met afschrijvingslasten van € 621.749 en 497.297 over respectievelijk 2023 en 2024. Afschrijvingen zijn wel kosten, maar geen uitgaven. Tussen 2022 en 2023 neemt het eigen vermogen af met € 1.245.000. Dit is het gevolg van onttrekking aan het eigen vermogen van de begrote nettoresultaten van respectievelijk € 515.000 (negatief) en € 730.000 (negatief) over de jaren 2023 en 2024. (x € 1.000)
ACTIVA Materiële vaste activa Vorderingen Liquide middelen Totaal activa PASSIVA Eigen vermogen Voorzieningen Kortlopende schulden Totaal passiva
Werkelijk 31-12-22
Prognose 31-12-23
Prognose 31-12-24
3.459
4.115
4.650
1.475
1.475
1.475
7.462
6.291
5.027
12.396
11.881
11.151
7.257
6.742
6.012
325
325
325
4.814
4.814
4.814
12.396
11.881
11.151
In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen weergegeven die voortvloeien uit de begroting en de prognosebalans van 2024. SO Fryslân scoort hiermee binnen de bandbreedtes en boven de norm die wordt aangehouden voor het primair onderwijs. De ratio ‘huisvesting’ valt lager uit dan de norm in het primair onderwijs. De norm is gebaseerd op het reguliere basisonderwijs. Omdat het speciaal onderwijs meer (ondersteunende) personeelsleden per leerling heeft en een kleinere groepsgrootte kent, zijn de totale personele lasten relatief hoog en valt de huisvestingsratio lager uit. Uitgaande van deze kengetallen en het Risicoprofiel kunnen we concluderen, dat de stichting ook in 2024 in control zal zijn.
Financiële kengetallen 2024 Weerstandsvermogen Solvabiliteit Huisvestingsratio
SO Fryslan 16% 54% 5%
Norm 10-40% 40% 10%
10
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
6 Leerlingenaantallen 6.1 Ontwikkeling leerlingenaantallen Ten opzichte van 1 februari 2022 is er per 1 februari 2023 een toename van 73 leerlingen. Na een periode van stabiele aantallen zien we de laatste 2 jaar weer een groei van het aantal leerlingen. De groei zit vooral in het SO, een plus van 52 leerlingen, het VSO groeit met 21 leerlingen. Vooral Kleurryk en It Twalûk maken een sterke groei door. Na de meest recente teldatum is er op de scholen sprake van groei waardoor de verwachting is dat we per 1 februari 2024 boven de 1300 leerlingen uitkomen. De ontwikkeling van de leerlingaantallen is op stichtingsniveau weergegeven in onderstaande grafiek (tabel 1) over de periode 2017-2023.
Tabel 1 Ontwikkeling leerlingenaantallen 2017-2023 1.350 1.300 1.250 1.200 1.150 1.100
1.280
1.127
1.143
1.141
2017
2018
2019
1.184
1.187
2020
2021
1.207
2022
2023
Totaal SO Fryslân
De ontwikkeling van de leerlingenaantallen per school is weergegeven in onderstaande grafiek (tabel 2) over de periode 2017-2023.
Tabel 2 Ontwikkeling leerlingenaantallen per school 2017-2023 275
225
175
125
75 2017
2018
2019
2020
2021
Lyndensteyn
VSO Talryk
De Wingerd
Piet Bakker
Duisterhout
It Twalûk
2022
2023
SO Kleurryk
11
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
6.2 Ontwikkeling per categorie Tabel 3 geeft een grafisch beeld van de toe- en afname van het leerlingenaantal per categorie: • • •
1 2 3
lage bekostiging midden-bekostiging met een tijdelijk karakter hoge bekostiging
De verhouding tussen de verschillende categorieën binnen de leerlingenpopulatie verandert. De laatste jaren is er een sterke afname van categorie 3 leerlingen waar te nemen, dit betekent een afname van de financiering. Eén en ander heeft te maken met de inhoudelijke criteria die de samenwerkingsverbanden hanteren bij het afgeven van een toelaatbaarheidsverklaring.
Tabel 3 Ontwikkeling leerlingenaantallen per categorie 2017-2023 1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0
927 747
813
821
843
687
700
261 179
260 183
222 172
212 159
203 163
198 166
177 176
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Cat. 1 (laag)
Cat. 2 (midden)
Cat. 3 (hoog)
12
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
7 Risicoparagraaf Op 12 mei 2022 is door het externe bureau Controlgroep bv het financieel risicoprofiel voor SO Fryslân opnieuw bepaald. Een belangrijke gronddoelstelling is het borgen van de financiële continuïteit. De conclusie is, dat de financiële risico’s ten opzichte van 2019 zijn toegenomen. Daarom is het benodigde buffervermogen (onderdeel van de algemene reserve) hoger vastgesteld. Het minimale buffervermogen is nu vastgesteld op 2,6 mln. Bij toename van de financiële risico’s moet gedacht worden aan het anders definiëren van deze geïnventariseerde risico’s. De kans- en schadeklasses zijn op onderdelen verhoogd. De rapportage2 gaat in op de volgende onderwerpen: Inschatten van de risico’s wanneer het gaat om: • Onvoorzienbare en onbeheersbare leerlingendaling; • Financiële gevolgen van arbeidsconflicten; • Instabiliteit en/of onvolledige indexatie van bekostiging; • Onvolledige indexatie van bekostiging; • Ambulante begeleiding; • Hogere dan begrote lasten voor ziektevervanging; • Arbeidsmarktschaarste: hogere dan begrote lasten voor het vervullen van vacatureruimte; • Overdracht en invoeging van scholen; • Restrisico’s; • Uitvoeringsrisico in de bedrijfsvoering (vaste voet).
Inventariseren van de beheersmaatregelen om risico’s te dempen: • Kostenflexibiliteit in de personele en materiële lasten; • In de exploitatie wordt rekening gehouden met 1 fte boventalligheid wegens uitval. Hierbij wordt uitgegaan van de GPL (Gemiddelde Personeelslast). Ontwikkelingen 2023 • De leerlingenaantallen nemen toe t.o.v. 2022 (zie 6.1); • Het aantal categorie 1-leerlingen neemt verder toe in 2023 terwijl categorie 3 afneemt. Dit heeft substantiële gevolgen voor de bekostiging per leerling in 2024; • Afname flexibele schil door arbeidsschaarste en door nieuwe wet- en regelgeving: Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB); • Verduurzaming schoolgebouwen in samenwerking met de provincie en gemeenten; • Nieuwe CAO afgesloten met terugwerkende kracht tot 1 mei 2023 • De relatief hoge inflatie in 2023. Verwachte ontwikkelingen 2024 In het begrotingsjaar worden met betrekking tot de risicofactoren de volgende ontwikkelingen verwacht: • Er is een afname van de categorie 3-leerlingen. De verwachting is dat deze trend zich voortzet;
2
Financieel risicoprofiel SO Fryslân d.d. 12 mei 2022 opgesteld door de Controlgroep
13
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
• •
• • • •
De maatschappelijke ontwikkeling van een dreigend lerarentekort (arbeidsmarktschaarste), en daardoor ook ‘vervanging wegens ziekte’; Bovengenoemd risico als gevolg van arbeidsmarktschaarste wordt nog eens versterkt door de relatief onevenwichtige samenstelling van het personeelsbestand. Een substantieel deel van de medewerkers is ouder dan 55 jaar en zal dus binnen afzienbare termijn uit dienst treden. Bovendien veroorzaakt de eerdergenoemde onevenwichtige opbouw een onderwijsinhoudelijk risico, omdat er enerzijds een verhoudingsgewijs geringe inbreng van recent opgeleide personeelsleden is, terwijl anderzijds een groot deel van de opgebouwde ervaring en deskundigheid van het zittende personeel binnen een korte periode verloren dreigt te gaan. De komende 5 jaar stroomt 34.76 fte uit vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd (50 medewerkers); De ontwikkelingen met betrekking tot de inflatie; Samen Kansrijk wordt steeds meer vormgegeven, met de formatie 2024-2025 wordt hier rekening mee gehouden; Verdere toename van de rest- en uitvoeringsrisico’s in de bedrijfsvoering door onder andere: o het risico op extra lasten als er niet wordt voldaan aan de AVG; o de uitbreiding van het aantal locaties, wat zorgt voor extra materiële lasten;
Beheersmaatregelen 2024 Om de verwachte risico’s het hoofd te bieden past SO Fryslân de navolgende beheersmaatregelen toe: • Het bewaken van voldoende flexibiliteit van de personele kosten bij natuurlijk verloop, zodat er tijdig kan worden ingegrepen om te komen tot een sluitende begroting; • Het ontwikkelen van beleid (strategische personeelsplanning), waarbij aandacht is voor de vergrijzing van het personeelsbestand; • De inzet van budget voor ‘Boeien en Binden’ voor medewerkers, waaruit onder meer de opleidingen tot leraar, leraarondersteuner en directie worden bekostigd; • Rekening houden met 1 fte boventalligheid wegens uitval in de exploitatie; • Het zo veel mogelijk vermijden van langlopende inkoopcontracten, om ook in de materiële sfeer zo flexibel mogelijk te blijven; • Het implementeren van de AVG-wetgeving binnen de scholen en het creëren van bewustwording van deze nieuwe wetgeving bij het personeel; • Het ‘in gesprek’ blijven met gemeenten, een permanent aandachtspunt; • Rekening houden met de restrisico’s bij het bepalen van het buffervermogen (opgenomen in de algemene reserve).
Resumé In 2022 is het financieel risicoprofiel van de stichting SO Fryslân geactualiseerd. Na de invoering van Passend Onderwijs kan er geconstateerd worden, dat er van onvoorziene en onbeheersbare leerlingendaling als gevolg van de invoering van dit nieuwe stelsel geen sprake is. Wel valt er een afname van vooral categorie 3-leerlingen te constateren. De hieruit voortvloeiende lagere bekostiging en lagere formatiebudgetten kunnen worden opgevangen binnen de personeelsexploitatie (natuurlijk verloop). Tijdens het samenstellen van de begroting 2024-2027 is rekening gehouden met de eerdergenoemde ontwikkelingen en beheersmaatregelen.
14
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Bijlage A Voorlopige formatiebudgetten 2024-2025 Het beleidsstuk ‘Budget personeelsformatie SO Fryslân’ is het uitgangspunt voor het vaststellen van de formatiebudgetten. Onderstaande tabel geeft een overzicht weer van de voorlopige formatiebudgetten voor schooljaar 2024-2025. Het formatiebudget zal in het voorjaar nog gecorrigeerd worden naar aanleiding van de leerlingenaantallen per 1 februari 2024. Alle scholen dienen zich te houden aan het toegekende formatiebudget. Vanwege de nieuwe ‘vereenvoudigde bekostiging’ die op 1 januari 2023 is ingegaan is er sprake van kalenderjaarbekostiging. Voor het nieuwe schooljaar 2024-2025 zijn de baten over de periode augustus-december 2024 bekend. De vergoeding voor de periode januari-juli 2025 is afhankelijk van de leerlingenaantallen per 1 februari 2024. In het voorjaar van 2024 zullen de definitieve formatiebudgetten berekend worden, dan zal ook instemming aan de GMR worden gevraagd. Onderstaande budgetten zijn berekend op basis van de leerlingenaantallen per 1 februari 2023. Een aanpassing van de budgetten zal plaatsvinden n.a.v. de 1 februari telling van 2024.
Overzicht formatiebudgetten 2024-2025 (formatie in fte’s, budget x € 1.000) Brin
School
00LD 00RS 02XF 03PB 08ST 19TX 26LD Scholen bovenschools bovenschools Totaal
School Lyndensteyn Talryk De Wingerd SO Keurryk Piet Bakker Duisterhoutschool It Twalûk Participatiebudgetten Vervangingspool Bestuursbureau
Leerlingenaantallen 207 193 268 187 105 115 205
1280
Formatie* Directie OP OOP Totaal 3,7000 30,3100 32,3200 66,3300 3,6000 27,8200 29,2600 60,6800 3,2000 35,2800 41,1700 79,6500 2,6000 21,0100 28,0700 51,6800 1,8000 10,7000 14,6600 27,1600 1,8000 13,1700 17,7300 32,7000 2,6000 21,0300 26,7600 50,3900 0,0000 0,0000 5,0000 5,0000 0,0000 5,0000 5,0000 10,0000 1,0000 0,4000 4,8000 6,2000 20,3000 164,7200 204,7700 389,7900
Budget 5.222 4.782 6.283 3.815 2.445 2.537 4.406 351 1.090 987 31.918
* Geschatte formatie 2024-2025, afhankelijk van de keuzes van de teams op de scholen (peildatum 01-01-2024)
15
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Bijlage B Verbijzondering exploitatietekort 2024 In de toelichting (hoofdstuk 3) is aangegeven dat er over 2024 opnieuw een negatief saldo begroot wordt, met als doel om extra te investeren in het onderwijs (impuls-investeringen). Over het kalenderjaar 2024 is het saldo € 730.000 negatief. Dit is in overeenstemming met de beleidslijn uit het vermogensbeleid, waarin een beroep op de betreffende bestemmingsreserves mogelijk is gemaakt. Hieronder wordt aangegeven, hoe de financiële ruimte die zo ontstaat wordt aangewend. (zie Kaderbrief). Onderwijsontwikkeling • • • •
Ondersteuning en scholing van experts om de onderwijsresultaten inzichtelijker te maken in ParnasSys; Onderwijs: digitale leermiddelen aanschaffen in verband met de vraag naar digitaal onderwijs en scholing om hiermee optimaal te werken; Digitaal portfolio voor leerlingen. Er is een keuze gemaakt, aanschaf en implementatie omdat de papieren versie overgezet moet worden; Communicatie intern: verder uitbouwen van intranet en in de Cloud werken.
Personeelsbeleid • • • • •
Professionalisering met behulp van de Noordelijke Onderwijs Groep (NOG); Visie op leiderschap: vervolgscholing ‘Waarderend Leiderschap’; Extra formatie voor het begeleiden van stagiaires (ondersteuning van medewerkers in opleiding); Afnemen van ontwikkelassessments voor nieuwe MT leden; Digitaal bekwaamheidsdossier implementeren met een campagne.
Financiën • • • •
Verder investeren in zonnepanelen om op termijn energieneutraal te zijn; Participeren in de investering voor een leerstoel (samenwerken, kennisdeling en innovatie); Inzet van tijdelijk extra middelen voor energie in verband met de inflatie; Voorfinanciering i.v.m. de groei van het aantal leerlingen.
Overige •
10 jarig bestaan van SO Fryslân; een feestelijke dag voor leerlingen, ouders en medewerkers.
16
Begroting 2024-2027 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân
Bijlage C Bronnen Voor het samenstellen van de begroting is gebruik gemaakt van de vastgestelde Planning & Controlcyclus en hebben schooldirecteuren, de onderwijskundige, P&O en de controller een belangrijke bijdrage geleverd. Daarnaast is er gebruik gemaakt van de volgende stukken: • • •
Kaderbrief 2024-2027 september 20233 Strategisch Beleidsplan 2023-20274 Financieel Risicoprofiel mei 20225
3
Goedgekeurd door de RvT d.d. 11-10-2023 Vastgesteld in voorjaar 2023 door verschillende gremia (DOST, CvB, RvT en GMR) 5 Behandeld binnen de Financiële Commissie d.d. 22-06-2022 4
17