Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2022 versie 2

PvdA 70. Blz 34 Programma beheer leefomgeving 5.1; ‘betrekken dorpen en wijken bij vergroenen, onderhoud en andere activiteiten.’ a. Zijn hier sprekende voorbeelden van en hoe gaat de samenwerking? b. Wat zijn voorbeelden van andere activiteiten? Antwoord: a) Zie Programma Beheer en leefomgeving pag. 54 b) Het schoonhouden van de grachten in Leeuwarden van drijfvuil, bestrijding onkruid op verharding, ondersteuning bij evenementen en diverse timmerwerkzaamheden (denk aan vervangen van steigerdelen, opknappen houtenbankje). 71. Blz 42 ‘In 2022 zijn de voorbereidingen getroffen om de eerste nieuwe gemeentelijke monumenten te kunnen gaan aanwijzen in het project tot uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst op het vroegere grondgebied Boarnsterhim-Noord, Leeuwarderadeel en Littenseradiel’ a. Welke concrete voorbereidingen zijn dit en is er een tijdspad gemaakt? 19

b. Met welke organisaties werken we hier samen? Antwoord: a) Voor de drie gebiedsdelen zijn in 2021 groslijsten (ruwe inventarisaties) gereedgekomen. In 2022 zijn op het zuidelijke grondgebied van Leeuwarden (voorheen Boarnsterhim) voorlichtingsbijeenkomsten (3) met de dorpen georganiseerd en zijn organisaties gevraagd suggesties te doen wat volgens hen beschermenswaardig erfgoed is. Ook is een oproep in Huis -aanHuis (Grote Klok) geplaatst. Daarna is de definitieve onderzoeklijst vastgesteld en zijn opdrachten gegeven tot deelonderzoeken naar bijzondere categorieën: sporen van historische elektriciteitsvoorziening en sporen van de zuivelindustrie (en in 2023 recreatiewoningen). Eind 2022 zijn de eerste onderzoeksresultaten gepresenteerd en beoordeeld, en is de eerste opdracht uitgezet voor GM-Aanwijsdocumenten (elektriciteit). b) De inventarisaties voor de ruwe groslijsten per gebiedsdeel (3) zijn ambtelijk gedaan. Dorpsbelangen, dorpshistorici en monumentenstichtingen worden betrokken bij het samenstellen van de definitieve onderzoeklijst voor een gebiedsdeel. Het vaststellen van die definitieve onderzoeklijst gebeurt door een eigen Begeleidingscommissie. Dezelfde commissie beoordeelt ook elk afzonderlijk onderzoek naar de 250-275 onroerende zaken en besluit of een onroerende zaak wel of niet wordt voorgedragen voor bescherming.

Tijdens de formeel-juridische procedure tot aanwijzing van een potentieel gemeentelijk monument wordt advies gevraagd van de onafhankelijke monumentencommissie van Hûs en Hiem. De commissie moet in principe positief advies geven om tot aanwijzing over te kunnen gaan.

Groenlinks 72. P. 55: “Om bewoners, wijkpanels en dorpsbelangen beter te kunnen ondersteunen, is eerder ingezet op de ontwikkeling van de digitale basiskaart. Het doel was om hiermee gerichter keuzes te maken voor voorzieningen. Het is gebleken dat verdere ontwikkeling niet efficiënt is. Daarom wordt hier niet verder op ingezet.” Hoe of waaruit is gebleken dat dit niet efficiënt is? Wordt er gewerkt aan een (digitaal) alternatief? Antwoord: Als gemeente hebben we zelf een systeem gebouwd om het effect van spelen op de omgeving te kunnen monitoren (wat betreft gezondheid, eenzaamheid, etc.). Daarnaast was het door wijkpanels en dorpsbelangen te raadplegen, zodat ook zij op basis van het systeem gerichte keuzes konden maken en ook de effecten konden zien. De gebruiksvriendelijkheid van het systeem werd door het proberen te koppelen van veel gegevens dusdanig ingewikkeld dat het zowel intern, als ook door wijkpanels en dorpsbelangen, niet (goed) meer gebruikt kon worden. Daarom is besloten niet meer te investeren in dit systeem. Wijkpanels en dorpsbelangen blijven we op maat betrekken bij de ontwikkelingen van spelen en bewegen in hun wijk of dorp door met ze in gesprek te gaan en samen met deze organisaties de plannen te maken in wijk of dorp.

In de gesprekken met de wijkpanels en dorpsbelangen kunnen we met hen afstemmen wat voor informatie ze nodig hebben en dit concreet aanleveren. 73. P. 55: “Ook is er in 2022 een begin gemaakt met de evaluatie van het speel- en beweegbeleid door vragen uit te zetten via de inwonersenquête.” Zijn hier al resultaten over te melden? Zo nee, wanneer worden die verwacht en worden die ook met de raad gedeeld Antwoord: De uitkomsten van de vragen uit de inwonersenquête zijn binnen. De resultaten zijn nog niet gedeeld omdat er naar aanleiding van deze enquête nog vervolgacties lopen. Er loopt op dit moment een verdiepende enquête via het burgerpanel en ook de Wijkpanels en Dorpsbelangen worden voor de zomervakantie nog benaderd voor de evaluatie. Ook intern worden nog een aantal interviews gehouden met betrokken afdelingen. Het is de bedoeling de raad te informeren als de evaluatie afgerond is. Planning hiervoor is ok tober. 20

CDA 74. Pag. 41. In de laatste alinea staat geschreven dat de gemeente heeft bemiddeld bij de overdracht van Swettehiem (eigendom Habion) naar WoonFriesland. Bemiddeld de gemeente ook bij andere projecten waarbij ouderen complexen worden verkocht? Antwoord: De gemeente heeft een formele rol (afgeven zienswijze); daarnaast zijn wij in overleg met Habion en de andere corporaties om te onderzoeken of en zo ja, hoe realistisch alternatieve opties voor verkoop aan particuliere partijen zijn. 75. Pag. 42: wanneer kan de raad de nieuwe gemeentelijke monumentenlijst tegemoet zien? Antwoord: Het aanwijzen van een gemeentelijk monument is een bevoegdheid van Burgemeester en Wethouders. De uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst is een meerjarenproject. H et daadwerkelijke aanwijzen is de laatste stap in het proces, de eerste aanwijzingen zullen in 2023 gedaan worden. De laatste aanwijzing van de naar schatting 200 tot 250 onroerende zaken zal naar verwachting in eind 2025 of begin 2026 worden gedaan. 76. Pag 43. Programma Leeuwarden oost. Er is in 2022 gestart met de verduurzaming van 40 woningen, als experiment. Wat is de uitkomst hiervan? Of hoever is de gemeente hiermee? Antwoord: De huiseigenaren die steekproefsgewijs binnen een aantal criteria zijn geselecteerd zijn benaderd.

Voor het zomerreces wordt een subsidieregeling door het college vastgesteld, die is toegespitst op het experiment. Dat is de formele start. We streven ernaar eind dit jaar de uitkomsten met u te delen. 77. Pag. 103. Vastgoedbeheer. Kunnen we ook ergens vinden wat de gemeente allemaal aan Vastgoed heeft? Antwoord: In de beleidsnotitie Vastgoed staat in de bijlage een opgave van de vastgoedobjecten beschreven. Zie link: Document Leeuwarden - Bijlage 1 Overzicht vastgoed 25-08-2020 gew 01-10-2020.pdf iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl) 78. pagina 46 Oud Papier. Bij de Baten staat ‘de opbrengst is 350.000,- hoger dan de raming. Maar…de mensen kregen toch minder?? Kunt u dit uitleggen? Antwoord: In de begroting 2022 is uitgegaan van een tonnage van 6.250 ton oud papier en een gemiddelde opbrengst van € 49,00 per ton. In 2022 lag de gemiddelde opbrengst van het ingezamelde oud papier op ongeveer € 120 per ton. De ingezamelde hoeveelheid oud papier was 5.500 ton. De verenigingen krijgen een vaste vergoeding zodat deze inkomsten zekerheid geven (ook bij een eventuele lager oud papier-prijs). Zie ook de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen op 12 december 2022. 79. Pagina 88 Toerisme en recreatie: Meeropbrengst van 149.000 aan havengelden. Wat zijn de bedragen per haven? Antwoord: De meeropbrengst voor de haven Prinsentuin bedraagt € 82.000 en voor de haven in Grou € 53.000.

Daarnaast is er een meeropbrengst op het pondje de Burd.

21

80. Pagina 49. Meer gas op Stûkenwei dat project loopt al jaren. Waar haakt het op bij de Provincie Fryslân? Antwoord: Voor de aanleg van dat fietspad blijkt dat meer grondverwerving nodig te zijn. Daarom is er een aanvullend subsidieverzoek gedaan bij de Provincie Fryslân in het kader van de aanleg van fietsvoorzieningen. Bij de aanleg moet bovendien rekening worden gehouden met de invloedssfeer van Natura 2000 gebied De Alde Feanen en de stikstofdepositie. Om die redenen is nog niet duidelijk wanneer het project kan worden gerealiseerd. 81. Wanneer wordt er gestart met aanleg Greate Kritewei? De fiets op 1 is prachtig maar dan moet er ook actie komen;-) Antwoord: In 2024. Vanaf jaarschijf 2024 is er jaarlijks structureel geld beschikbaar gesteld. Er wordt gewerkt aan een uitvoeringsprogramma fiets. 82. Pagina 103 De gemeente is goed bezig als het gaat om de aanpak van de exoten. Het CDA heeft al eerder gevraagd hoe de samenwerking hierin is met bv Staatsbos? Het gebied van Staatsbos in het Leechlân tilt op van de Berenklauw en daar is al jaren geen onderhoud gedaan. Als de gemeente goed werk doet maar het naast gelegen land van Staatsbos maakt er een potje van dan is het dweilen met de kraan open. Kortom: trekt de gemeente samen op met Staatsbos om de exoten te beperken? Antwoord: De Reuzenberenklauw staat op de Unielijst van Invasieve exoten.

Dit betekent dat er een Europees verbod van kracht is op bezit, handel, kweek, transport en import van de soort. De plicht geldt om de Reuzenberenklauw zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. Zoals in de jaarstukken staat zijn wij deelnemer aan het CIEF. In dit collectief wordt onder andere een gebiedsgerichte aanpak opgesteld tussen de verschillende (terrein)beherende organisaties om bestrijding op elkaar af te stemmen. Ook zet de provincie nu, na het vaststellen van beleid op dit gebied, stappen om bestrijding gebiedsgericht aan te pakken. Staatsbosbeheer heeft deze plicht ook om hier zelf actief mee aan de slag te gaan en de Reuzenberenklauw beheersbaar te houden. Gemeente Leeuwarden heeft vanuit de uitvoering al concrete afspraken met Staatsbosbeheer bij Stiens en Jelsum, maar nog niet voor het Leechlâ n. Gemeente Leeuwarden zal voor het Leechlân ook het initiatief nemen om te proberen hier afstemming over de uitvoering met Staatsbosbeheer te krijgen.

Gemeentebelangen 83. 2.1 blz 43: Productie woningen tot 2030: 5800, waarvan 30% sociaal, is 1900. WoonFriesland bouwt 800-1000. Wie bouwt de andere 1100 tot 900 woningen? Antwoord: De overige woningen zullen door Elkien, Woonzorg Nederland en Eigen Brood Bovenal moeten worden gerealiseerd. Met Elkien en Woonzorg Nederland werken we op dit moment aan een intentieovereenkomst conform de afspraken met WoonFriesland.

22

84. Pag 44: Programma Leeuwarden oost. Het daadwerkelijk starten met het verduurzamen bij de huiseigenaren blijkt complexer dan vooraf gedacht. Wat maakt het complexer dan gedacht? Antwoord: Het is complex gebleken om voor de beoogde doelgroep (relatief kleinere portemonnee en kwetsbare huishoudens) een zorgvuldig traject op te zetten. Ingestoken is op zoveel mogelijk ontzorgen. Dat komt tot uiting in het meenemen van de huiseigenaar in het proces, waaronder het aanvragen van offertes bij aannemers en financieringsmogelijkheden. Dit vergt ondersteuning, daar is extra capaciteit voor beschikbaar gemaakt (2 fte voor het experiment, mogelijk volgt nog meer voor de totaalaanpak). Tot slot heeft BZK aangegeven bij het opstellen van de regeling VHF niet in de gaten te hebben gehad hoeveel er geregeld moet worden aan de gemeentekant, voordat met de uitvoering kan worden gestart. Daarnaast heeft het VHF geen rekening gehouden met kosten voor ecologisch onderzoek in het kader van de Wet Natuurbescherming. 85. Pag 46 blp 043: Inzameling afval 2022, een voordeel van 1.326.00 0. Lasten voordeel 244.000, inzameling oud papier voordeel 350.000, dividend Omrin voordeel 750.000. Totaal voordeel afval 2.670.000. Daar kunnen we wel een paar auto’s met medewerkers van laten rijden om onze stad mooi schoon te houden (POLITIEKE VRAAG).

Hoe vloeit dit overschot weer terug naar de burger en kunnen we dat straks terugzien in de tariefberekening voor 2024? Hoe verhoudt dit zich tot tabel 62 waarin staat dat er een negatief resultaat van 206.000 op de afvalstoffenheffing gerealiseerd is? Antwoord: Resultaten op het product afval worden verrekend met de voorziening egalisatie heffingen. Bij bepaling van de nieuwe tarieven kan een beroep worden gedaan vanuit deze voorziening waardoor dit een dempend effect heeft op de afvalstoffenheffing. Ter verduidelijking, het resultaat op afval 2022 bedraagt in totaal € 1.326.000, bestaande uit drie onderdelen; besparing op lasten (€ 244.000), opbrengst oud papier (€ 350.000) en dividend Omrin (€ 750.000). 86. Pag 49 3.7.1 laatste zin: In het nog op te stellen uitvoeringsprogramma zal de prioriteitsvolgorde duidelijk worden. Wanneer krijgen we dat uitvoeringsprogramma? Antwoord: Het vierde kwartaal van 2023 is de planning.

23

Veiligheidsdomein VVD 87. Algemeen: Wat is de stand van zaken van de motie herziening terrassenbeleid? Antwoord: De herziening van het terrassenbeleid wordt gekoppeld aan de inzichten die onder andere uit de Uitvoeringsagenda Binnenstad en het Beleidskader Water volgen. De komende maanden moeten de uitgangspunten voor de ruimtelijke verdeling in de binnenstad duidelijk worden, inclusief die voor het terrassenbeleid. 88. Pagina 59. Veiligheid binnenstad Veiligheid binnenstad (blz 59) versus VPI 4,17 (code rood). Waarom staat er dan een groen vinkje bij doelrealisatie? Antwoord: In de toelichtende tekst bij deze doelrealisatie is een O weergegeven, in die zin dat de situatie afwijkt van de doelstelling. Abusievelijk is in de tabel een groen vinkje geplaatst. Doel van dit systeem is ook vooral te bepalen welke zaken extra moeten worden toegelicht in de tekst. Deze toelichting is dus te vinden onder 1. Waarborgen algemene veiligheid binnenstad, op bladzijde 62. 89. Pagina 64. Bij behandeling veiligheidsagenda werd lager budget voor woninginbraken verklaard door daling aantal inbraken. In 5.4 is echter sprake van een stijging. Graag een verklaring Antwoord: We zien inderdaad een stijging ten opzichte van de vorige (corona) jaren. Het aantal ligt nog wel lager dan voorheen. Daarom is ervoor gekozen op dit onderwerp iets minder te investeren dan voorheen.

We monitoren uiteraard de situatie en daar waar nodig gaan we in overleg met de politie over een ‘hotspot’ gerichte aanpak.

PvdA 90. Blz 64 Minder aandacht besteed aan de buurtpreventieteams en is er budget over. - Hoe wordt dit komende tijd gecompenseerd en waar gaat het budget naar toe? - de gebiedsgerichte aanpak van overlast in de Vlietzone is nog niet afgerond. Kunt u aangeven wat de tijdlijn en aanpak qua FTE of andere inzet is? Antwoord: We hebben vanwege capaciteitsproblemen de inzet moeten beperken tot het praktisch faciliteren van de buurtpreventieteams. Het gaat daarbij vooral om het verstrekken van een financiële bijdrage na een aanvraag. Het budget dat niet uit gebruikt valt aan het eind van het jaar vrij (algemene middelen). Voor dit jaar is er opnieuw een budget beschikbaar. De aanpak van de Vlietzone loopt door en maakt onderdeel uit van het programma Leeuwarden Oost. Voor de Vlietzone is een medewerker aangewezen als centraal aanspreekpunt. 91. Blz 67 Stadstoezicht (saldo € 316.000) Er wordt gesteld dat het overschot deels komt door niet ingevulde vacatures. -Heeft dit gevolg voor de uitvoering en werkdruk van de Handhaving/Stadstoezicht?

24

Antwoord: Niet vervulde vacatures heeft door de verminderde capaciteit een negatief effect op de uitvoering van taken. Dit wordt zoveel mogelijk opgevangen door prioritering en sturen op de prestatieafspraken gemaakt in het HUP. Handhaving heeft in 2022 een doorontwikkeling van de structuur ondergaan, om qua functies goed aan te blijven sluiten bij de ontwikkeling van het team. Om de invulling van deze nieuwe functies mogelijk te maken, moest ook ruimte in de bezetting worden gecreëerd op de vervallen functies. Die ruimte is door natuurlijk verloop en uitdiensttreding tot stand gekomen.

Groenlinks 92. P. 64: “Ook in 2022 is ingezet op het tegengaan van criminaliteit en misdaad. Dit is bijvoorbeeld gedaan door woningen te sluiten van waaruit in drugs wordt gehandeld (27), straatdealers aan te pakken door het opleggen van een last onder dwangsom (3), uitvoering te geven aan de afhandeling van huisverboden (17) en de aanpak van illegale prostitutie (onder meer door het sluiten van een woning).” Waar zijn de bewoners van deze panden beland na de woningsluitingen of huisverboden? Zijn deze mensen in de daklozenopvang beland of bijv. op straat? Antwoord: Woningsluitingen: De burgemeester onderzoekt bij de voorbereiding van zijn besluit altijd of een betrokkene minder zelfredzaam is of extra ondersteuning nodig heeft. Dat doet hij op basis van de informatie die hij van de betrokkene zelf krijgt, eventueel met aanvulling van informatie van bv. de politie. Hulp is beschikbaar via bijvoorbeeld het Wijkteam. Het is dan wel aan de betrokkene om die hulp te accepteren en met gerichte hulpvragen te komen. Indien betrokkene minder zelfredzaam is en, indien hulpverlening nog niet aanwezig/nog onvoldoende aanwezig is, wordt bovendien het Veiligheidshuis ingeschakeld voor een meer integrale aanpak.

Als er sprake is van minderjarige kinderen in de woning die mogelijk wordt gesloten, dan wordt door de politie al een zorgmelding gedaan bij Veilig Thuis, zodat die instantie binnen haar mogelijkheden kan ondersteunen en/of ingrijpen op de veiligheid binnen het betreffende gezin. Op die manier wordt er zoveel mogelijk een zorgnetwerk gebouwd om deze personen. Overigens is het in alle gevallen op basis van de politie informatie evident dat het gaat om drugshandel in of vanuit een woning. De verwijtbaarheid van betrokkene, eventuele bijzondere omstandigheden of de mate van zelfredzaamheid spelen uiteraard wel een rol bij de afweging die de burgemeester maakt om tot sluiting over te gaan. Hij zal dat altijd afwegen tegen het algemeen belang. De handel in drugs levert ernstige risico’s op voor inwoners van de gemeente Leeuwarden. Aan dit algemene belang kent de burgemeester een zwaargewicht toe, hoewel de maatregel wel proportioneel dient te zijn. Niet in alle gevallen wordt gemonitord wat er met betrokkenen gebeurt na een woningsluiting. Echter, bij minder zelfredzame personen of bij de aanwezigheid van minderjarige kinderen in de woning vindt die monitoring wel plaats door het Wijkteam, Veilig Thuis of via het Veiligheidshuis. Daarmee wordt getracht zoveel mogelijk te voorkomen dat grotere problemen ontstaan als gevolg van een woningsluiting.

De ervaring leert dat betrokkenen doorgaans vervangende huisvesting binnen hun eigen netwerk vinden. In een enkel geval is bekend dat zij (tijdelijk) aangewezen zijn geweest op de nachtopvang. Voor hulp bij financiële problemen kunnen betrokkenen bij het Wijkteam terecht. Ook voor daklozen kent de gemeente Leeuwarden overigens een financieel vangnet.

25

Huisverboden Het huisverbod houdt in dat een pleger van huiselijk geweld in beginsel tien dagen zijn of haar woning niet meer in mag en in die periode ook geen contact mag opnemen met de partner of de kinderen. De maatregel biedt de mogelijkheid om in een noodsituatie te voorzien in een afkoelingsperiode waarbinnen de nodige hulpverlening op gang kan worden gebracht en escalatie kan worden voorkomen. De burgemeester kan afhankelijk van de situatie het huisverbod verlengen met maximaal 18 dagen. Bij een huisverbod, is de insteek dat de uithuisgeplaatste zelf huisvesting moet regelen binnen zijn eigen netwerk. Eventueel kan de uithuisgeplaatste naar de nachtopvang. Mocht bovenstaand allemaal niet lukken dan wordt in sommige gevallen gezorgd voor een hotelovernachting. Na het opleggen van het huisverbod, in aanloop tot het besluit van de verlenging daarvan wordt hulp en ondersteuning geboden door Fier en Veilig Thuis. In sommige gevallen zit de uithuisgeplaatste in detentie. 93. P. 64“Het aantal woninginbraken was in de coronaperiode sterk gedaald, inmiddels zi en we weer een stijging. Ook zien we een flinke toename in het aantal winkeldiefstallen.” Welke verklaring is er voor de toename van het aantal woninginbraken en winkeldiefstallen? Antwoord: Het is altijd lastig om een precieze verklaring te geven voor dit soort trends.

In algemene zin kan worden gezegd dat In de coronaperiode mensen veel thuis waren, hetgeen een dempend effect had op de woninginbraken. Inmiddels zien we dat de woninginbraken weer toenemen. Mogelijk omdat de situatie weer ‘normaliseert’. W e monitoren de situatie en daar waar nodig gaan we in overleg met de politie over een ‘hotspot’ gerichte aanpak. Het aantal winkeldiefstallen stijgt. In coronatijd waren winkels beperkt toegankelijk of gesloten, waardoor er minder gelegenheid was voor het plegen van winkeldiefstallen. Een andere mogelijke oorzaak is de toename van het gebruik van zelfscanners. Dit lijkt drempelverlagend te werken voor winkeldieven. 94. P. 65: “De voorgenomen inspanningen op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing zijn deels uitgevoerd. Het draaiboek en crisisplan zijn geactualiseerd. Opleiding, training en oefening heeft bijna niet plaatsgevonden. Op het gebied van vakbekwaamheid is alleen voor de kernfunctionarissen het noodzakelijke uitgevoerd.” Wat zijn de (extra) risico’s als gevolg hiervan? Antwoord: Door capaciteitsproblemen (corona, opvang vluchtelingen etc) bij gemeente en partners zijn niet alle voorgenomen inspanningen uitgevoerd. We hebben ons moeten beperken tot het strikt noodzakelijke.

Dit heeft niet direct geleid tot extra risico’s maar het is wel belangrijk dat de komende periode opleiding, training en oefening weer op niveau komen. Overigens waren zowel de corona periode als de opvang vluchtelingen-zaken die onder crisisbeheersing vallen. In die zin is er wel veel inzet gepleegd en ervaring opgedaan op dit gebied. 95. P. 66: “Onderzocht wordt welke (technische) mogelijkheden er zijn om een representatiever beeld te geven van de financiën van dit programma.” Op welke termijn kunnen we dit verwachten? Antwoord: Bij de komende begroting (begroting 2024) wordt er binnen de programma’s met een andere financiële indeling gewerkt (taakvelden) en wordt het autoriseren op programmaniveau gewijzigd. Dit leidt naar verwachting tot een representatiever beeld van de financiën binnen dit programma

26

97 Inbraken zijn toegenomen van 243 naar 285 De politie past situationele repressieve inzet toe. Heeft deze inzet resultaat gehad? Antwoord: De politie monitort de plaatsen waar inbraken plaatsvinden en houdt hier rekening mee. Of de inzet tot resultaat gehad dat er anders meer zou zijn ingebroken kan moeilijk worden vastgesteld. 98 1.2 pag 66 Cameratoezicht en handhaving Budget niet toereikend. Wat zijn daarvan de oorzaken? Antwoord: Dit heeft te maken met enerzijds toenemende (structurele) onderhouds- en vervangingskosten. Daarnaast vanwege de inhuur van kortdurend cameratoezicht bij grotere evenementen. Het budget voor cameratoezicht is in het nieuwe uitvoeringsprogramma bij de Veiligheidsagenda overigens verhoogd.

27

Bestuur en middelen VVD 96. Algemeen: Wat zijn de resultaten van de motie prestatie behaald, factuur betaald? Antwoord: In de paragraaf financiering wordt ingegaan op het betaalgedrag. Daar is de volgende tekst opgenomen: In 2022 werd ca. 89% van de facturen door de gemeente Leeuwarden tijdig betaald binnen 30 dagen, ca 60% werd binnen 14 dagen betaald. In 2021 werd ca. 91% binnen 30 dagen betaald. Reden voor deze daling is dat medio februari een nieuw systeem is gebruik is genomen welke wat aanloopproblemen kende. 97. Pagina 77. Implementatie omnichannel en nieuwe visie dienstverlening a. Er is onvoldoende budget voor implementatie omnichannel waardoor er getemporiseerd wordt. Op welk moment is de implementatie nu voltooid? b. Tegelijkertijd blijft de ambitie gelijk. Is de conclusie dan juist dat we met minder middelen dezelfde doelen kunnen bereiken, of moeten we uiteindelijk de ambitie naar beneden bij stellen? c. Nieuwe visie op dienstverlening wordt verwacht in 2023. Wanneer k unnen we deze in de raad verwachten? Antwoord: a) Het is goed om het begrip ‘omnichannel’ nog kort te duiden. We richten we ons niet langer op het managen van de verschillende contactkanalen afzonderlijk.

Omnichannel is een strategische benadering om dienstverlening via verschillende kanalen zo optimaal mogelijk aan te bieden aan onze inwoners, waarbij de inwoner naadloos kan overgaan van het ene kanaal naar het andere kanaal. Een aanpak die voorziet in gemak, persoonlijke benadering en vertrouwen in de dienstverlening. Bij het realiseren van de omnichannel aanpak moet aan meerdere bouwstenen worden gewerkt, bijvoorbeeld kanaalinzet, kanaalinrichting en kanaalregie. Daarom is geen sprake van één moment van implementeren. We werken stapsgewijs naar een inclusieve klantinteractie, over de domeinen heen, waarin alle kanalen bij elkaar komen. b) De ambitie blijft, maar met minder middelen zal deze ontwikkeling minder snel gaan. Daarnaast kan niet aan iedere bouwsteen tegelijk worden gewerkt. We zullen keuzes moeten maken en prioriteren welke functionaliteit we wanneer gaan ontwikkelen. c) In het najaar. Daarbij kan dan ook een uitvoeringsagenda worden gepresenteerd.

CDA 98. Pag. 76. Beter toegankelijk en bereikbaar. De telefonische bereikbaarheid is echt een drama. Er wordt nu echt veel aandacht gegeven aan de uitleg van Omnichannel maar de klachten blijven; de burger heeft er niks aan. Terwijl het ‘niet terugbellen of reageren’ de grootste klacht is. Hoe gaat de gemeente dit oplossen? Antwoord: Eén van de pijlers waaraan wordt gebouwd om onze dienstverlening te verbeteren, is ‘kanaalregie’. De meer technische verwoording hiervan is, het koppelen van relevante klantinformatie en integratie van kanalen. Het komt erop neer dat we centraal regie willen voeren over al onze klantcontacten. Hiermee kan voorkomen worden dat inwoners steeds dezelfde vraag moeten stellen en van het kastje naar de muur worden gestuurd. Concreet betekent dit ook: als een inwoner niet tijdig wordt teruggebeld, kan de verantwoordelijke medewerker hierop worden aanges proken. Hiermee kan ‘niet reageren’ in de toekomst worden voorkomen. Op dit moment is ons (zaak)systeem hierop nog niet ingericht.

28

99. Wanneer kunnen wij concreet de nieuwe herziene nota ‘Visie op Dienstverlening verwachten? Kan de raad ook inzicht krijgen in de inwoners enquête zoals genoemd op pag. 76? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 97c. Aanvullend: Over de uitkomsten van de vorige inwonersenquête heeft het college de raad per brief geïnformeerd op 30 augustus 2022. De meest actuele inwonersenquête staat gepland voor de vergadering van b&w op 27 juni 2023. 100. Over de website: de agenda’s en de uitzendingen van de gemeenteraad zijn slecht te vinden. Je ‘verdwaald’ snel. Ziet de gemeente kansen om dit op korte termijn te verbeteren? Antwoord: De gemeente heeft sinds kort een nieuwe gemeentelijke website. Er worden opmerkingen of eventuele klachten van onze inwoners bijgehouden. Vooralsnog blijkt hieruit niet dat inwoners moeite hebben met het zoeken en vinden van de gewenste informatie.

PvdA 101. Blz 73 ‘En in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers is aandacht besteed aan de noodzaak om de dialoog met de samenleving aan te gaan.’ - Hoe ziet dit er concreet uit en wat zijn de ervaringen? - Is het ook onderdeel van de sollicitatieprocedure? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 102. Aanvullend: Voor een aantal functies binnen de gemeente is (direct) contact met de samenleving van belang, voor andere (meer intern gerichte) functies is het besef dat de gemeente voor de samenleving werkt voldoende. Er is op het punt van de dialoog met de samenleving geen analyse gedaan op vacatureteksten en de sollicitatieprocedure van de extern gerichte vacatures, maar we merken dat nieuwe medewerkers zich terdege bewust zijn van het belang van die dialoog.

Groenlinks 102. P.72/73 “En in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers is aandacht besteed aan de noodzaak om de dialoog met de samenleving aan te gaan.” Kan dit wat concreter worden toegelicht? En in meer algemene zin wat betreft het versterken van de dialoog met de samenleving: kan worden aangegeven hoe de rol van ervaringsdeskundigen hierbij concreet wordt ingevuld? Antwoord: De gemeente Leeuwarden kent een onboarding (inwerk)-programma voor nieuwe medewerkers. Onderdeel van dat programma is een sessie met de titel “Hoe werkt de gemeente?”. Daarin krijgen nieuwe collega’s de basisinformatie over de gemeentelijke organisatie mee en wordt meegegeven wat werken bij de gemeente van hen vraagt. In “Hoe werkt de gemeente?” is ruime aandacht voor de ontwikkelingen in de samenleving, wat dat vraagt van de overheid en wat dat betekent voor c.q. wat we vragen van de medewerkers. Ongeveer de helft van de presentatie gaat hierover.

29

Gemeentebelangen 103. Blz 7: In de eerstvolgende begroting voeren we nog meer verbeteringen door, zoals het scherper verwoorden van doelen. Welke verbeteringen? Scherper verwoorden van doelen: sturen dmv KPI? Antwoord: Zoals is besproken met de auditcommissie, betreffen bedoelde verbeteringen in de begroting 2024: sturen langs de lijnen van het coalitieakkoord, focus gericht op de doelen uit dat akkoord; doelen worden zo scherp mogelijk geformuleerd, zodat daarover in de jaarstukken beter kan worden verantwoord (in de zin van ‘zitten we op koers’ of ‘is bijstelling nodig’). De doelen worden ondergebracht in een nieuwe indeling met programma’s en paragrafen; in de programma’s gaan we voor de budgetverdeling gebruik maken van (in het BBV voorgeschreven) taakvelden, ter vervanging van onze ‘eigen’ beleids-/beheersproducten-indeling. 104. Blz. 7 Staat van brede welvaart cijfer 7.4: Lopen achter op materiële welvaart en arbeidsmarkt. Wat wordt daarmee bedoeld? Antwoord: Genoemd cijfer en de conclusies zijn gebaseerd op bijlage G Brede Welvaartsindex Leeuwarden. De conclusies betreffen onder andere de mate van arbeidsparticipatie, werkeloosheid en daarmee annex het besteedbare inkomen van de inwoners van Leeuwarden.

In de alinea ’s in de jaarstukken die direct daarna volgen worden hierop betrekking hebbende ontwikkelingen (zoals arbeidsmarktomstandigheden en compensatie kwetsbare gezinnen voor hun hoge energielasten) nader geduid. Dit met het oog op wat aandacht van de gemeente vraagt. 105. Blz. 8 Veiligheid rapportcijfer bewoners 6.8: Is dat een gemiddeld cijfer van alle wijken? Wat is de score van binnenstad, oud oost en Heechterp? Antwoord: Ja, dat is een gemiddeld cijfer. Binnenstad is 4,17; Oud Oost is 4,53; Heechterp Schieringen 4,86. De VPI-cijfers zijn te raadplegen via https://leeuwarden.incijfers.nl/ onder indexen en monitors. 106. Blz. 7: Het aantal jongeren dat geholpen wordt bij jeugdhulp en de jeugdbescherming steeg vergeleken met 2020 en is hoger dan landelijk. Hoe is het vergeleken met 2021? “Hoger dan landelijk”: waarmee wordt vergeleken? Is onderzocht waarom Leeuwarden hoger scoort? Wat is de invloed van de wachtlijsten jeugdzorg op deze score? Antwoord: In de jaarstukken maken we een vergelijking ten opzichte van de begroting en 2021. We zien ten opzichte van 2021 een stijging van het aantal jeugdigen met jeugdhulp en jeugdigen met een beschermingsmaatregel. De toename van het aantal beschermingsmaatregelen hangt samen met het gewijzigde woonplaatsbeginsel. Ook de toename jeugdigen met jeugdhulp kan toegeschreven worden aan dit gewijzigde woonplaatsbeginsel.

Gemeente Leeuwarden scoort altijd hoger dan landelijk is de ervaring. Uit onderzoek is gebleken dat een aantal populatiekenmerken van een gemeente leiden tot een hoger verwacht jeugdzorg gebruik. Leeuwarden scoort op een aantal van deze populatiekenmerken hoog, wat een mogelijke oorzaak van het hoger zorggebruik kan zijn. We hebben echter geen onderzoek gedaan of dit daadwerkelijk ten grondslag ligt aan het hogere percentage. 107. Blz. 8: Door de hoge inflatie stegen de rente en bouwkosten. Daardoor kon er in de Zuidlanden minder gebied bouwrijp gemaakt worden en werden er minder bouwkavels verkocht. Moet dit niet zijn “Daardoor werden er minder bouwkavels verkocht en kon er in de Zuidlanden minder gebied bouwrijp gemaakt worden”? Antwoord: Dat klopt. 30

108. Blz. 81: Extra lasten door mutatie reserve (voorwaardelijke) budgetoverheveling (€ 2.568.000) Dit heeft toch niks met het gemeentefonds te maken? Antwoord: De naamgeving van het beleidsproduct 086 is Gemeentefonds. Hier komen de rijksmiddelen binnen. Op moment dat er via een decembercirculaire middelen via het gemeentefonds worden ontvangen welke geen besteding meer kennen in het lopende jaar worden deze gestort in de reserve voorwaardelijke budgetoverheveling. Deze extra lasten ontstaan dus ten gevolge van extra baten welke vervolgens gestort (last) worden in de reserve. 109. Pag 80 kengetallen Volgens de cijfers hebben wij 1704 fte zou volgens de kengetallen 1521 fte moeten zijn a. Waarom hebben wij meer fte nodig? b. Externe inhuur 17.07% wat was het streefpercentage? Antwoord: a) Het verschil tussen de structurele formatie van 1521 te en de werkelijke bezetting van 1704 fte heeft te maken met het volgende. Het afgelopen jaar zijn veel additionele middelen ontvangen om extra taken uit te voeren, zoals de uitvoering van de energietoeslag en de opvang van Oekraïners. Hiervoor is externe capaciteit ingehuurd. Dit verklaart ook dat de externe inhuur is toegenomen van 14,3% naar 17,07%. b) We kennen geen streefpercentage, omdat er ieder jaar wel additionele middelen worden ontvangen voor extra taken.

Wel is het beleid dat structurele taken in principe worden uitgevoerd door medewerkers met vaste arbeidscontracten. We zien dat we door de krapte op de arbeidsmarkt, vaker een beroep moeten doen op externe inhuur.

31

Paragrafen VVD 110. Pagina 110. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim is relatief hoog. Welke acties (behalve het goede gesprek) zijn uitgezet om dit te verlagen. Antwoord: Er is voornamelijk geïnvesteerd in het goede gesprek tussen manager, medewerker en HR aan de hand van de Vitaliteit gesprekskaart van het A&O fonds. Want het stellen van de juiste vragen helpt medewerkers kleine stappen te zetten die tot meer energie, kracht en weerbaarheid leiden. Het doel is het stimuleren van gezond, vitaal en prettig blijven (samen)werken. Daarnaast is, zoals aangegeven in de jaarstukken geïnvesteerd in het op orde brengen van een goed vitaliteitsaanbod ter preventie van verzuim. Denk daarbij aan bedrijfsfitness, het fietsplan of leren omgaan met werkdruk. 111. Pagina 140. Storting reserve grondexploitatie Om de risico’s af te dekken is er een aanvullende storting in de reserve grondexploitatie noodzakelijk van 5,5 miljoen euro. a. O.b.v. welke specifieke oorzaken zijn de risico’s voor de gemeente Leeuwarden gestegen? b. Is er voor elk van deze oorzaken een bedrag te koppelen? Zo ja, wat is de financiële waarde van iedere oorzaak? Antwoord: a) De risico’s in de grondexploitaties bestaan uit macro economische risico’s en projectspecifieke risico’s. Macro economisch is de factor rente de belangrijkste oorzaak van de verslechtering van het risicoprofiel ten opzichte van vorig jaar.

De belangrijkste oorzaken van het verhoogde risicoprofiel projectspecifiek is de aanwezigheid van puinhoudende grond, prijsstijgingen na aanbesteding, hoge plankosten en het risico op het niet volledig ontvangen van subsidies door onduidelijke voorwaarden. b) In de risicoanalyse van Zuidlanden/Middelsee zijn deze opgenomen. Binnenkort komen deze u toe via de Hercalculatie 2023. 112. Pagina 146. Uitvoeringsagenda circulaire economie. Plan van aanpak voor 2021 en 2022 met meetbare doelstellingen. Welke doelstellingen zijn dit en hoe heeft de gemeente hierop gescoord? Antwoord: De doelstellingen staan in de uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2021 - 2022 beschreven. We houden bij wat we doen zoals aangegeven in de jaarrekening. We schrijven aan een nieuwe uitvoeringsagenda (2023-2027) die naar verwachting eind 2023 wordt opgeleverd. 113. Pagina 146. Aanjager circulair inkopen. Welke concrete en meetbare resultaten heeft de aanjager behaald? Antwoord: In vervolg op de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2021-2022 vastgesteld is een Roadmap vastgesteld, die ertoe moet leiden dat de gemeente in 2025 maximaal circulair inkoopt. In de Roadmap staan de stappen die de gemeente Leeuwarden de komende jaren zet om dit te bereiken. Voor 2023 zijn 10 aansprekende projecten/inkooptrajecten geselecteerd, die op circulaire wijze worden uitgevoerd.

Zie Roadmap Circulair Inkopen voor meer informatie.

32

PVDA 114. Blz 110 De Wet banenafspraken komt voort uit het Sociaal akkoord 2013, waarbij is afgesproken 125.000 extra banen te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hiervan moeten gemeenten er 4.430 realiseren. Voor Leeuwarden komt dit neer op 45 extra banen per 2024. Van de 45 extra banen per 2024 zijn er vanaf 2016 in totaal 23 plaatsen gerealiseerd. De invulling is blijven steken en blijft een uitdaging, ondanks de inspanningen die zijn verricht. a. Is er een analyse gemaakt van de uitdaging? b. Wat wordt er met ‘de invulling is blijven steken’ bedoelt? Welke oorzaak zit hierachter? Antwoord: De afdelingen met meer laaggeschoold werk wat relatief eenvoudig te leren is, hebben al veel doelgroepers opgenomen. Op de afdelingen waar meer hoogwaardig werk plaatsvindt, waar een bepaalde opleidingsachtergrond gevraagd wordt, is dit lastiger. De mensen met afgeronde MBO/HBO opleidingen stromen relatief makkelijk door naar betaald werk, waardoor er voor de overige mensen meer jobcarving en jobcrafting gevraagd wordt. In een periode waarin thuiswerken de norm was (Corona) was dit zo goed als onmogelijk omdat begeleiding op de werkvloer niet mogelijk was. Dat is de belangrijkste oorzaak waarom de invulling is blijven steken. 115. Blz 111 a. Welke inhoudelijke verklaring is er te geven voor de toenamen (bijna 10%) van de klachten.

Springt hier iets bovenuit of dit is een bredere (landelijke) trend? b. Hoe kan het succes worden verklaard van de informele oplossing? c. Wat is er in de loop van 2022 gedaan n.a.v. de toename van agressie en de aard ervan? Antwoord: De toename van het aantal klachten is een landelijke trend. Het succes van de informele oplossing zit hem in het gesprek aangaan met de klager. In 2022 heeft de gemeente een agressieprotocol opgesteld met als doel agressie richting medewerkers te voorkomen. Ook worden medewerkers getraind om met agressief gedrag om te gaan. Daarnaast heeft het interventieteam agressie vaker stand-by moeten staan. Voor meer informatie wordt verwezen naar het jaarverslag klachten 2022, die op 14 februari 2023 is aangeboden aan de raad. 116. Blz 144 Leeuwarden energie agenda ‘In 5 verschillende buurten zijn we gestart met gesprekken voor de Wijkuitvoeringsplannen (WUPS). We hebben nog niet de gewenste omvang wat nodig is om de doelen te halen. Dit heeft ook te maken met het tot nu ontbrekende geld vanuit het Rijk voor de uitvoering hiervan.’ a. Hoe gaan de gesprekken die tot nu toe zijn gevoerd en in welke fase zitten die ongeveer? b. Wanneer komen de middelen vanuit het Rijk om hiermee verder aan de slag te gaan? Antwoord: a) De gesprekken die tot nu toe zijn opgestart verlopen goed.

De gesprekken bevinden zich in de fase waarin samen met energie-initiatieven, wijk- en dorpspanels en andere vertegenwoordiging uit het gebied een projectgroep wordt gevormd. Deze projectgroep gaat vervolgens aan de slag om tot een uitvoeringsplan te komen waarin iedereen in het gebied de kans krijgt om mee te denken. b) De middelen van het Rijk om uitvoering te geven aan het Klimaatakkoord (CDOKE middelen) konden tot 28 april worden aangevraagd. Dit is voor de gemeente Leeuwarden met succes aangevraagd.

33

117. Blz 146 Uitvoeringsagenda: Circulaire economie 1.2.6 en 1.2.7 Er wordt een nieuw innovatiefonds vanuit het inflatiepakket opgezet. In december 2022 zijn voor structuurversterkende maatregelen extra middelen beschikbaar gesteld. - Wordt het innovatiefonds reeds gevonden door ondernemers? Antwoord: Het innovatiefonds is sinds 6 juni open en geldt met terugwerkende kracht vanaf 01 -01-2023. Dus projecten die bijvoorbeeld op 3 januari 2023 zijn gestart, kunnen ook de aanvraag nog doen. De regeling is via onder meer social media en de accountmanagers gedeeld met de ondernemers en inmiddels zijn er al drie concrete afspraken tot bespreking van potentiële innovatiefonds aanvragen. 118. Blz 147 Tabel 88 uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 1.3.3 + 1.3.4 Een andere manier van werken. a. Kan hiervan een concreet voorbeeld worden gegeven? b. Welke stappen worden er gezet om de andere manier van werken te implementeren? Antwoord: Het stapelen en afstemmen van de opgaven willen we nadrukkelijk vooraf laten gaan aan de projectdefinitie. Hiertoe is de planfase gedefinieerd, waarbij voor de start van het werkelijk project de scope wordt vormgegeven. 119. Leeuwarden-oost niet geboden aan pagina Feitelijk wordt enkel ingegaan op de verduurzaming van woningen. Wij begrijpen dat Leeuwarden slechts een van de partners is van Leeuwarden-oost.

Toch zouden wij graag meer zicht krijgen op de inzet en voortgang. -Wanneer kunnen wij dit verwachten? Antwoord: We zijn gestart met het experiment. Voor het zomerreces wordt door het college de betreffende subsidieregeling vastgesteld. Er is een groep aannemers aan verbonden. Gezamenlijk doorlopen we het gehele bewonersproces met de huiseigenaar. Insteek is hierbij oefenen en anticiperen waar nodig voor de totaalaanpak. We streven ernaar eind dit jaar het experiment af te ronden. De resultaten hiervan te verwerken en met u te delen. Dat is ook het moment dat een kredietaanvraag voor het gehele project zal worden voorgelegd.

Groenlinks 120. P. 90: “Vanaf het jaar 2021 is er een kleine afname te zien in het aantal aanvragen en toekenningen van kwijtschelding.” Hoe valt deze afname te verklaren? Antwoord: Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat bijna alle woningen een overwaarde hebben. De overwaarde wordt meegenomen als vermogen, zodat de kans klein is dat je als eigenaar van een woning recht hebt op kwijtschelding. 121. SDF P. 153: “Voor deze taak is een Rijksvergoeding ontvangen die niet geheel besteed is in 2022. Het niet bestede deel van € 14.000 wordt terugbetaald aan het Rijk omdat het een Specifieke Uitkering betreft.” Wat is de oorzaak van deze onderbesteding? Antwoord: De kosten voor behandeling in 2022 waren lager dan wat het Rijk in de SPUK voor heroïnebehandeling beschikbaar stelt. Daardoor wordt de SPUK niet volledig uitgekeerd aan 34

Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) en moeten we het resterende deel weer terugstorten naar het Rijk.

CDA 122. Over het personeel. Op pagina 76 wordt geschreven we doen iets niet door de druk op het personeel door het Energieloket en Oekraïne. Op pagina 83 staat: Een financieel voordeel van 319.00 omdat het tijd kost om vacatures op te vullen. En dan kom je op pagina 109 dat er 74,8 Meer fte is. Kunt u daar uitleggen? Antwoord: Het aantal FTE (bezetting) is in 2022 toegenomen ten opzichte van 2021. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door extra tijdelijke taken (onder andere opvang Oekraïne en energietoeslag) en vervanging van langdurige ziekte. Daar staat tegenover het niet (tijdig) kunnen invullen van vacatures op diverse andere beleidsterreinen door krapte op de arbeidsmarkt, waardoor het financieel voordeel is ontstaan. We zien dat hierdoor de druk op het bestaande personeel toeneemt. 123. Pagina 87/88. Lokale heffingen. In 2022 staat er op pag 88 dat er minder begrafenissen waren. Was er dan niet meer vanwege de staart Corona? En als tweede Havengelden. Moet er niet zelfs in Britsum, Feinsumen Alde Leie havengelden betaald worden? Waarom wordt dit niet genoemd? Antwoord: Begrafenissen: Er is een tendens zichtbaar dat er vaker wordt gekozen voor cremeren dan begraven. Dit is goedkoper dan begraven vandaar een lagere opbrengst.

Havengelden: Haven Britsum is in 2012 verkocht door de gemeente aan de Watervereniging de Klompschippers en de andere twee havens zijn in beheer bij de dorpsvereniging. 124. pagina 96 laatste zin dat iets ‘simulatie verbeterd is’ Wat is dat exact? Antwoord: Dit betreft de uitkomst van de nieuwe berekening van de risico-simulatie. Deze is ten opzichte van de vorige simulatie (stand begroting 2023) verbeterd. De uitkomst van de nieuwe simulatie is € 1,05 mln. Dit is t.o.v. de vorige een verbetering van € 0,07 mln. 125. pag117 ‘Sociale werkvoorziening’. ‘status financiële cijfers’ staat: prognose? Dat staat ook bij de bijvoorbeeld de FUMO op pag. 118 of Fryslân Miljeu pag. 125 Wanneer wordt de prognose de realiteit? Antwoord: De prognose wordt werkelijkheid gedurende het jaar 2023 en wordt definitief op het moment dat de jaarrekening over het jaar 2023 vastgesteld wordt. 126. Pag. 120. Bij CV BLitsaerd, wat is DAT eigenlijk, staat helemaal niks! Op pag. 191 staat Aandelenkapitaal CV Blitsaerd…een best bedrag. Daaronder staat ‘verkoop panden’ welke zijn dat? Antwoord: De gemeente is samen met de BV Blitsaerd commanditair vennoot van de CV Blitsaerd. Voor de ontwikkeling van het gebied Blitsaerd hebben beide partijen vermogen gestort. In eerdere jaren is vanwege de bouwcrises toen, het gestorte vermogen afgeboekt.

Na de opleving van de huizenmarkt in 2018 en verder is de ontwikkeling in Blitsaerd voortvarend gegaan en is toch nog een deel van het vermogen teruggevloeid naar de gemeente. Dit is opgenomen op pag. 191 als incidentele baat.

35

De volgende vier panden zijn verkocht: Brandemeer 5-9 (voormalige OBS de Vrijheid) Breedstraat 48-52 (Zalen Schaaf) Uiterdijksterweg 69 (gymzaal) Cornelius Trooststraat 48 (deel van het perceel) 127. Wat gebeurt er met een positief saldo van de parkeergelden? (p. 122) Antwoord: Indien de parkeeropbrengsten hoger zijn dan de geraamde opbrengsten worden deze toegevoegd aan de reserve parkeren. Momenteel is deze reserve nihil, met name als gevolg van lagere inkomsten voorgaande jaren door corona. 128. Wat houdt het woord ‘deelneming’ in Pag. 202? Antwoord: Onder deelnemingen vallen de BV’s en NV’s waarin de gemeente een aandelenbelang heeft en de CV’s waarin de gemeente een participatie heeft.

Gemeentebelangen 129. Blz 87/88: Afvalstoffenheffing en rioolheffing is een extra voorziening voor oninbaarheid getroffen. Wordt hier niet alsnog een deel via incassotrajecten van ontvangen? Hoe groot zijn de extra voorzieningen en op basis van de stand eind juni 2023 de verwachte afboekingen? Antwoord: Bij de jaarafsluiting wordt op basis van de openstaande posten en ervaringscijfers een inschatting gemaakt van de vorderingen waarvan wij inschatten dat ze oninbaar zijn. Dat is een boekhoudkundige handeling in het kader van de jaarrekening en staat los van onze inspanningen de vorderingen alsnog te innen. Voor alle openstaande vorderingen wordt getracht de vordering zoveel mogelijk te innen. Daar wordt gedurende het jaar op gestuurd. Aan het einde van het jaar wordt een nieuwe voorziening berekend en kan worden beoordeeld in hoeverre de inschatting die voor 2022 is gemaakt juist is. Het is dus niet mogelijk om per de stand van eind juni 2023 inzicht te geven. 130. Blz 90: Wordt bij woningen inderdaad 47% van de vastgestelde WOZ-waarde alsnog verlaagd na bezwaar? Hoe kan het dat dit percentage zo hoog ligt, wat gaat er mis bij de initiële waardevaststelling? Antwoord: De gemeente Leeuwarden omvat circa 67.290 woningen, hiervoor is een waarde vastgesteld en de eigenaren van deze woningen hebben een WOZ-beschikking 2022 ontvangen.

Er is tegen de WOZwaarde van 1.462 woningen bezwaar gemaakt en uiteindelijk is 47% van deze bezwaren gegrond verklaard. Dat houdt in dat 687 (afgerond) woningen in eerste instantie niet juist zijn gewaardeerd op een totaal aantal van 67.290 woningen. Dit is een percentage van 1,02% op het totale woningenbestand. Van de overige 98,98% woningen is de waarde initieel juist vastgesteld. 131. Blz. 88: 2.2.1h Parkeerbelasting De inkomsten uit parkeerbelasting zijn ruim € 660.000 lager dan begroot. In het 1 e kwartaal was dit nog als gevolg van de coronapandemie (€ 440.000). Daarnaast zijn er minder opbrengsten uit parkeren, onder andere door meer autoluwe gebieden. Wordt dit effect meegenomen in het onderzoek naar uitbreiding autoluwe gebieden? Antwoord: Ja.

36

132. Tabel 63 Belastingcapaciteit. In 2022 is toegezegd te vergelijken met het Fries gemiddelde i.p.v. het landelijk gemiddelde. Helaas is dit niet gebeurd. Hoe verhoudt de belastingcapaciteit zich tot het Fries gemiddelde? Antwoord: Er zijn verschillende manieren denkbaar om het Fries gemiddelde te berekenen. De meest simpele variant (de som van de gemiddelde woonlasten van alle Friese gemeenten delen door het aantal Friese gemeenten) geeft gemiddelde woonlasten van € 778. De belastingcapaciteit komt dan uit op 96,7%. 133. Blz. 110: Van de 45 extra banen per 2024 zijn er vanaf 2016 in totaal 23 plaatsen gerealiseerd. De invulling is blijven steken en blijft een uitdaging, ondanks de inspanningen die zijn verricht. Hoe komt dit? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 114. 134. Pag 103 Damwand Dokkumer Ee vernieuwd bij Havankpark Hoeveel heeft dat gekost? En moeten wij dat als gemeente betalen? Het is provinciaal water. Antwoord: De vervanging van de damwanden welke in eigendom van de gemeente zijn heeft € 272.000 gekost.

37

Financieel hoofdstuk CDA 135. pagina 210-211: Budgetoverheveling. Op pagina 211 staat o.a. Project Buurtgezinnen Leeuwarden, Laaggeletterdheid. Maar waar gaat dat geld naar toe? En wat is Project Buurtgezinnen? Antwoord: Buurtgezinnen is een preventief initiatief in het sociaal domein. Voor overbelaste gezinnen wordt een steungezin in de buurt gezocht. Dit steungezin ontlast ouders en biedt extra aandacht en liefde aan de kinderen. Op deze manier proberen we te voorkomen dat problemen verergeren en kinderen er de dupe van worden. Buurtgezinnen zorgt er door de inzet van een steungezin voor, dat kinderen kunnen (blijven) opgroeien in hun eigen gezin. Aangezien opgroeiende kinderen gebaat zijn bij continuïteit, streeft Buurtgezinnen naar langdurige relaties tussen gezinnen. In 2022 zijn we begonnen met de voorbereidingen voor een proeftuin met Stichting Buurtgezinnen in Leeuwarden Oost. Helaas is het niet gelukt om daadwerkelijk te starten in 2022, vandaar dat het budget voor deze proeftuin is overgeheveld naar de begroting 2023. Op 15 februari 2023 is de aftrap geweest voor de proeftuin Buurtgezinnen en loopt de proeftuin. 136. Onderaan lees je nog: Toekomstperspectief Caraïbische Nederlanders. Waar gaat dat geld naar toe? Antwoord: De raad is via een informerende brief d.d. 18 april 2023 geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen in de aanpak rondom Caribische Nederlanders.

In deze brief werd onder andere toegelicht dat de stichting Huntu is ontmanteld. Op dit moment worden er gesprekken gevoerd om te komen tot een vervolgaanpak, welke partij of partijen deze aanpak kunnen uitvoeren en als gevolg een subsidie kunnen aanvragen. 137. Skills in de stad op blz. 222, hier staat 1.365. Waart is dit voor? Wij menen dat het nog steeds niet is gerealiseerd, klopt dit? Antwoord: Voor het project Skills in de stad heeft gemeente Leeuwarden een speciale uitkering ‘Tijdelijke huisvesting kwetsbare jongeren’ aangevraagd bij het Rijk. Deze is toegekend en hiervoor is een voorschotbedrag ontvangen. Deze specifieke uitkering moet worden uitgegeven aan pand gebonden kosten. Het project Skills in de stad is inderdaad nog niet gerealiseerd, daarom is de uitkering nog gereserveerd.

Forum voor democratie 138. In de Balans is een Algemene Reserve weergegeven van 53 miljoen per ultimo 22 (p.197), maar in het Raadsvoorstel p.2 staat dat de AR eind 2022 23,5 miljoen is. Waar is die 30 miljoen gebleven? Antwoord: Het verschil betreft de € 30 miljoen voor de recent in de raad besproken 3 nieuwe fondsen (1. Klimaat, energie en biodiversiteit € 10 miljoen), 2. Maatschappelijke vernieuwing, inclusief preventie, sport en cultuur € 15 miljoen en 3. Strategische ontwikkeling, inclusief innovatie, stedelijke vernieuwing en mobiliteit € 15 miljoen). In de balans is dit bedrag terecht nog niet verwerkt, dat gebeurt namelijk per 1-1-2023. In het raadsvoorstel en ook in de paragraaf weerstandsvermogen wordt op de ‘vrije’ stand van de Algemene Reserve gedoeld. Die is gebaseerd

38

op de financiële positie die voor de begroting 2023 is vastgesteld en aangevuld met enkele mutatie s die het gevolg zijn van de eerste wijziging van de begroting 2023.

Gemeentebelangen 139. Inzake het resultaat: De afboeking van gebouw De Skalm betekent een boekhoudkundig verlies, maar in hoeverre kan dit in komende jaren worden gecompenseerd door waardestijgingen? Antwoord: Het betreft een pand dat niet in eigendom is van de gemeente. Eventuele waardestijgingen zijn voor de gemeente niet van invloed. 140. Welke aparte brief wordt bedoeld inzake de afwikkeling van de vennootschapsbelasting 2016-2022 die een additioneel verlies heeft opgeleverd van circa 2 mln? Hoe is de verdeling van de extra last over de exploitatie van de parkeergarage en de reservering voor de mogelijke belastbaarheid van reclameactiviteiten? Antwoord: Er volgt binnenkort een informerende brief aan de raad. Er is geen gedetailleerde berekening opgesteld van de verdeling van de Vpb-last tussen reclame en parkeren. Een grofmazig berekening laat zien dat de Vpb-last in de jaarrekening 2022 voor € 700.000 betrekking heeft op reclame en voor het overige deel op parkeren. 141. De algemene reserve (AR) is 23,5 mln waarbij het operationele risico op 5,5 mln is gewaardeerd.

Wat betekent het dat de kans hierop 100% is, betekent dit dat deze kosten zich zullen voordoen en de AR daarmee zal dalen naar 18 mln (nog boven minimum 15 mln)? Of moet inderdaad worden vermenigvuldigd met de zekerheidsfactor van 1,5 waardoor het risico 8,3 mln wordt en daarmee de AR zal dalen naar 15,2 mln? Antwoord: De risico's met een kans van 100% zullen zich voordoen in 2023. Dat is nu al zeker. In 2023 zal in de financiële positie van de gemeente Leeuwarden voor de begroting 2024 hier rekening mee worden gehouden en daarmee van invloed zijn op de algemene reserve. De zekerheidsfactor van 1,5 is voor deze twee risico's niet meer van toepassing. 142. Voor het Cambuurstadion wordt een lening verstrekt van 14 mln, waarbij aangegeven wordt dat de gemeente hierbij een maximaal risico loopt van 9,25 mln. Van Wijnen staat garant voor het verschil ad 4,75 mln gedurende de eerste 10 jaar. De reserve stadion bedraagt 4,5 mln. Betekent dit dat hier op lange termijn een tekort kan ontstaan als Cambuur door tegenvallende EBITDA niet aan de rente- en aflossingsverplichtingen kan voldoen? Antwoord: Dat klopt inderdaad. Zo lang de lening loopt is dat een risico. Maar door op verschillende manieren zekerheden te verwerven, zoals recht van hypotheek en via Van Wijnen pandrecht op tv gelden, wordt het risicoprofiel zoveel als mogelijk verlaagd. 143.

Inzake het Cambuurstadion wordt gesproken over additionele kosten voor herinrichting van de openbare ruimte van 0,7 mln en nog te verwachten kosten van 2 mln, voorts de claim inzake de teruglevering van grond van het WTC en de aanleg van een parkeerterrein ad 1,1 mln. Wat zijn nu de totale kosten in 2022 en in de ramingen voor 2023 en verdere jaren en wat zijn de investeringen? Hoe ziet de business case inclusief al deze kosten en investeringen eruit voor de gemeente? € 1.1 mln afwaardering WTC-terrein. Hierover is de gemeente toch nog in onderhandeling?

39

Antwoord: De kosten voor de gemeente hebben betrekking op de herinrichting van de openbare ruimte. Op de investering voorzien wij op dit moment een overschrijding van het krediet van € 2,7 mln. In het boekjaar 2022 is de investering die gepleegd is op grond dat mogelijk terug geleverd moet worden, afgewaardeerd met € 1,1 mln. Als gevolg van de afwaardering van de investeringen is de verwachte overschrijding op het krediet nu nog € 1,6 mln. WTC heeft op dit moment de vordering op teruglevering van de grond opgeschort tot april 2024. Via de brief van 30 mei j.l. bent u hierover geïnformeerd. 144. Pag 181 Fysiek nadeel. € 5.295.000 Afwaarderen Wtc € 1.200.000 Afwaarderen Skalm € 2.000.000 Verschil € 2.095.000 Waar is het verschil gebleven? Antwoord: Het verschil betreft de inkomensoverdracht aan BV Sport. Deze inkomensoverdracht was nog niet geactualiseerd waardoor op lasten en baten een verschil is ontstaan. Per saldo geen nadeel.

40