Beantwoording technische vragen begroting 2024 versie 2

De B1-route: een route voor taal en (vrijwilligers)werk en spreken en schrijven op B1niveau; b. de onderwijsroute: een route vooral voor jongeren. Zij leren de taal op een niveau B1 of hoger en worden voorbereid op een opleiding in het reguliere onderwijs; 18

c. de zelfredzaamheidsroute: een route voor inburgeraars voor wie route 1 en 2 te moeilijk is. Vraag: Hoe is de verdeling (zowel in absolute aantallen als percentage) tussen de drie opties sinds de invoering? Antwoord: In september 2022 zijn we gestart met de Zelfredzaamheidsroute en B1-route. Op dit moment volgen 179 personen de B1-Route (ca. 66% van de huidige statushouders in een leerroute). 56 personen volgen de Z-route (ca. 20%). De Onderwijsroute is gestart in november 2022. 37 personen volgen deze route nu (ca. 14%). 84. P19: Vanaf eind 2023 tot en met 31 december 2025 voeren we het project ‘Taaltrajecten binnen bedrijven’ uit. Met dit project willen we 225 statushouders tijdens en na hun inburgering extra ondersteuning bieden op het gebied van werknemersvaardigheden, relevante beroepsvaardigheden, uitbreiding van het netwerk en praktische taalvaardigheden. Dit gebeurt op de werkvloer, in een passende werksetting en in een periode van minimaal 12 tot maximaal 20 weken. De statushouder ontvangt hierbij begeleiding. Tegelijkertijd ondersteunen we ook de betreffende werkgevers op het gebied van cultuursensitiviteit. Hiermee zorgen we voor aansluiting van ons inburgeringsbeleid en participatiebeleid.

Vraag: Hoe worden de werkgevers geselecteerd? Hoe ziet de ondersteuning eruit? Wordt de ondersteuning van de werkgevers ook geëvalueerd en zo ja, door wie? Antwoord: Bij de selectie van werkgevers proberen we in zoveel mogelijk verschillende branches trajecten te krijgen. Doelstelling is om voor de hele doelgroep zowel voor mannen als vrouwen werk te vinden op verschillende niveaus. Voor de ondersteuning op de werkvloer worden taalcoaches aangesteld voor de verschillende taalgroepen. Die taalcoach begeleidt de stagiair op de werkvloer en houdt nauw contact met de werkgever zodat de stage soepel kan verlopen. De taalcoach zorgt daarmee voor een goede verbinding tussen het bedrijf en de stagiair. Voor het project wordt door een extern bureau een evaluatie gedaan. Die gaat over het hele project, dus zowel over de verbetering van het taalniveau als over de ervaringen van de stagiairs en de werkgevers. Dit is ook één van de subsidievoorwaarden voor het project. 85. P.19: Voor de periode 2022-2026 is een uitvoeringsprogramma diversiteit opgesteld in samenwerking met onder andere ervaringsdeskundigen. Doel is de bewustwording binnen de gemeentelijke organisatie en bij bewoners van de gemeente Leeuwarden op de thema’s racisme en discriminatie. Met het uitvoeringsprogramma diversiteit zetten we in op kansengelijkheid en waar opportuun of nodig op anti-discriminatie en antiracisme.

Dit uitvoeringsprogramma is gericht op interne en externe aandacht voor diversiteit. Vraag: Hoeveel budget is beschikbaar voor het interne gedeelte van dit beleid? Op welke afdelingen en in welke lagen wordt dit toegepast? Antwoord: De activiteiten die benoemd zijn in het uitvoeringsprogramma worden bekostigd uit de bestaande budgetten binnen de verschillende organisatieonderdelen. De kosten van een projectleider, ongeveer € 30.000 per jaar, worden bekostigd uit het budget ‘aantrekkelijk werkgeverschap’ uit het coalitieakkoord. 86. P.21: Begin 2024 komt het college met een startnotitie over het beoogde proces van totstandkoming van het nieuwe sportbeleid. Vervolgens gaat de gemeente met de stakeholders (sportverenigingen, sportaanbieders, onderwijs e.d.) in gesprek om te komen tot een sport- en beweegbeleid met daarna ook een uitvoeringsagenda voor sportontwikkeling en sportaccommodaties. Vraag: Worden de inwoners van Leeuwarden ook hierin betrokken om te peilen welke (onvervulde) sportbehoeftes er momenteel zijn? Antwoord: Ja, in de startnotitie die begin 2024 beschikbaar is, staat beschreven hoe dit participatieproces eruit ziet. Het voornemen is om de sportverenigingen en andere partijen die het huidige sportklimaat in Leeuwarden vormgeven, actief te laten participeren middels diverse themasessies.

Inwoners die niet bij georganiseerde sport betrokken zijn proberen we middels een enquête te bereiken.

19

D66 Jeugd 87. Turap blz. 6.7: Kan er een iets uitgebreidere analyse komen over waarom er meer gebruikt gemaakt wordt van DVO’s door jeugdzorgaanbieders. Komt dit omdat ze dan bijvoorbeeld meer financiering krijgen? Leidt dit tot betere zorg? Antwoord: In 2023 zijn er in totaal 88 DVO’s afgegeven. Redenen voor het afgeven van een DVO zijn: • buiten regionale plaatsing. De jeugdige woont buiten de regio maar gemeente Leeuwarden is op basis van het woonplaatsbeginsel wel verantwoordelijk • het ontbreken van beschikbaar en/of passend gecontracteerd aanbod • borgen van de continuïteit van zorg. De betrokkenheid van de hoofdaannemer stopt en onderaannemer is niet gecontracteerd. In 60% van de gevallen is verwijzer een Gecertificeerde Instelling (waarvan 18% vanuit buiten de regio). In 27% van de gevallen is het Jeugdexpertteam de verwijzer. Door de inzet van de DVO ontvangen de jeugdigen de zorg die ze nodig hebben en beschikbaar en passend is.

88. In hoeverre verwacht de gemeente in het volgend boekjaar nog rechtszaken omtrent de aanbesteding jeugd en wordt hier al rekening mee gehouden op de begroting? Antwoord: Er is 1 aanbieder die in hoger beroep is gegaan tegen de beslissing van de rechtbank dat profiel D niet wordt toegewezen. De verwachting is dat de zitting begin volgend jaar gaat plaatsvinden. Het aantekenen van het hoger beroep heeft geen invloed op de implementatie van Specialistische Jeugdhulp, de ingangsdatum blijft 1 januari 2024. Het Hoger beroep leidt niet tot extra kosten van jeugdhulp. De kosten voor juridische ondersteuning lopen wel op. 89. De tegenvaller is nu bijna 2 miljoen. In hoeverre verwacht het college volgend boekjaar wederom zo’n tegenvaller? Antwoord: Ook voor volgend jaar is de verwachting dat de kosten voor jeugdhulp hoger zullen worden dan vooraf begroot. Dit heeft te maken met de verkleining van de groepen bij de verblijfsaanbieder waardoor de tarieven voor woonvoorzieningen hoger zijn dan de tarieven voor de huidige verblijfscomponenten. Afgelopen jaren hebben we een trend gezien waarin het aantal jeugdigen 20

dat zorg nodig heeft toeneemt en dat de gemiddelde trajectprijs per jeugdige stijgt. De verwachting is dat we deze stijgende lijn niet op de korte termijn kunnen ombuigen. Laaggeletterdheid 90. Blz. 17  Er waren SPUK-gelden beschikbaar gesteld voor het aanpakken van laaggeletterheid in verschillende rondes. Klopt het dat Leeuwarden niet gebruik heeft gemaakt van deze regeling en hier geen aanvraag voor heeft gedaan? Antwoord: Nee, dat klopt niet. Binnen de totale SPUK- aanvraag die vanuit de gemeente Leeuwarden is ingediend, is ook de aanpak van laaggeletterdheid meegenomen. Sport 91. Blz. 22  Wanneer worden we als raad meegenomen met het nieuwe sportbeleid en wordt van ons verwacht kaders te stellen? Antwoord: In het eerste kwartaal 2024 zal de raad geïnformeerd worden met een startnotitie nieuw sportbeleid. Gedurende het tweede en derde kwartaal van 2024 zullen we meerdere participatie bijeenkomsten organiseren om inwoners, sportaanbieders en verenigingen mee te laten denken over het sportbeleid. De raad wordt hier ook bij uitgenodigd. 92. Blz. 22  Wanneer komt het onderzoek naar het diensverleningsniveau bij BV Sport beschikbaar voor de gemeenteraad? Antwoord: Het onderzoek is in samenwerking met bv Sport gestart, en is in het laatste kwartaal van 2023 in uitvoering.

In 2024 worden eventuele keuzes in de dienstverlening voorgelegd aan de raad en worden de uitkomsten van dit onderzoek geïmplementeerd. 93. Blz. 22  Wordt er ook gekeken of het budget van BV Sport omhoog kan om het dienstverleningsniveau op peil te houden? Antwoord: Alle varianten worden onderzocht, ook deze. Besluitvorming en integrale weging wordt voorgelegd aan de raad. 94. Is er al bekend in hoeverre de SPUK-gelden die beschikbaar zijn voor sport en bewegen toegekend zijn? Zo ja, hoeveel? En waar wordt het voor gebruik t? Antwoord: Onderdeel van de SPUK- GALA is het bedrag voor het Sportakkoord, dit is totaal €91.507. Hiervan wordt €15.000 gereserveerd voor een coördinator Sport & Preventie. Dit is een verplicht onderdeel vanuit het Sportakkoord. Momenteel is deze rol belegt bij de beleidsadviseur sport voor vier uren per week. Daarnaast is er €20.000 gereserveerd voor het inzetten van een Sportparkmanager. Het resterende bedrag is €56.507 en is beschikbaar voor initiatieven welke aangedragen kunnen worden bij het Sportakkoord Leeuwarden. Daarnaast is de Brede Regeling Combinatiefuncties, waar de buurtsportcoaches, cultuurcoaches en mediacoaches onder vallen, ook onderdeel van SPUK-GALA. Onderwijs 95. Blz.

23  Wanneer komt het nieuwe voorstel omtrent de uitbreiding van jeugdondersteuners? In hoeverre kunnen we dit nu al terugzien op de begroting? Antwoord: De inzet van de jeugdondersteuners is voor 2024 gedekt uit incidentele jeugd middelen. In de informerende brief aan de raad d.d. 4 juli 2023 staat dat de toekomst en het al dan niet continueren/uitbreiden van de inzet jeugdondersteuners onderdeel uitmaakt van het besluitvormingsproces van de lokale jeugdagenda. 96. Ik lees niks meer over eventuele nieuwbouw van een nieuwe VO-school in Middelsee. Klopt dit? Wanneer zou je dit op de begroting verwachten als dit project nog wel op rol staat?

21

Antwoord: Er is samen met het VO een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Het bijbehorend financieel kader laat zien dat de kosten van nieuwbouw de beschikbare onderwijshuisvestingmiddelen overstijgen. We zijn op dit moment in gesprek met het VO over hoe we gezamenlijk tot een financieel haalbare businesscase kunnen komen.

Gemeentebelangen 97. Bij het thema armoede voorkomen en schuldenproblematiek (pagina 13) missen we de rol van de incassobureaus. Zij zorgen voor een sterke toename van schulden. Er is een pilot geweest met onder meer Achmea en de rechterlijke macht om te voorkomen dat incassobureaus een verdienmodel maken van mensen die in de schulden zijn geraakt, maar daar is voor zover wij weten geen vervolg aan gegeven. Klopt dat? Wordt er alsnog een vervolg aan gegeven? Antwoord: KBNL heeft in 2022 een pilot gedraaid in samenwerking met Achmea en de rechtbank. Voor de betrokken partijen was de pilot te arbeidsintensief. De rechtbank wilde de pilot destijds vanwege onvoldoende beschikbare capaciteit niet voortzetten. Via de vroegsignaleringsaanpak is de inzet van de gemeente erop gericht om bewoners met een achterstand op de zorgpremie eerder te bereiken, zodat oplopende incassokosten zoveel mogelijk worden voorkomen. 98. Zorg: Op pagina 15 wordt beschreven dat 5,7 mln voor Friesland beschikbaar is om de IZA doelen te verwezenlijken. Op welke termijn kan de gemeenteraad inzicht k rijgen in het regioplan op basis waarvan deze 5,7 mln. verdeeld en begroot wordt? Is samenloop te verwachten met kosten uit de reguliere gemeentelijke begroting? Antwoord: Er is nog geen zicht of de Iza Spuk gelden voor Fryslân toereikend zijn.

Afgelopen j uli is het Regiobeeld gepresenteerd en op dit moment wordt er hard gewerkt aan het Regioplan. Het Regioplan moet op 1 januari 2024 klaar zijn en geeft de belangrijkste thema’s voor Fryslân aan. De aanvragen voor de Iza gelden moeten hierop aansluiten. Volgend jaar zal er meer zicht zijn op de toereikendheid van de gelden. 99. Voor wat betreft Jeugdhulp zouden wij ons nog kunnen voorstellen dat de ontwikkelingen rond Woodbrookers aanleiding zijn geweest om de begroting voor de Jeugdhulp aan te passen. Is dat inderdaad het geval en tot welke aanpassingen heeft dit geleid? Antwoord: De begroting is niet aangepast naar aanleiding van de ontwikkelingen rond Woodbrookers. 100. In het kader van diversiteit is het belangrijk om ook de onderlinge verschillen tussen mensen niet te negeren, maar juist de waarde daarvan te benadrukken. Zowel bij groepen die gediscrimineerd worden als bij de andere groepen is noodzakelijk dat het bewustzijn wordt vergroot van het belang van diversiteit. Dit wordt niet expliciet als een van de doelstellingen beschreven. Is hier wel aandacht voor in de plannen en zo ja, welke activiteiten zijn hiervoor begroot? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 81. 101. Pagina 18: de gemeente heeft in 2023 voor 2-4 jaar Onderwijsroute ingekocht voor jonge inburgeraars. De eerste jongeren starten schooljaar 2023-2024.

Zijn er in andere gemeenten al ervaringen met deze Onderwijsroute, zijn er best practices voor de inkoop en beoordeling van de kwaliteit en hoe wordt het effect gemeten? Antwoord: De gemeente Leeuwarden kan inderdaad de Onderwijsroute vanaf schooljaar 2023 -2024 op een ‘reguliere’ manier aanbieden, nu de aanbesteding is afgerond. De gemeente heeft daarvoor al ervaring opgedaan met de Onderwijsroute. Vanaf november 2022 is de route na melijk beschikbaar geweest als een pilot. Deze pilot is in gezamenlijkheid met de andere Friese gemeenten georganiseerd. Tijdens deze pilot zijn meer dan 50 jongeren van verschillende gemeenten, waaronder Leeuwarden, gestart met de Onderwijsroute. De ervaringen die wij hier als gemeenten en onderwijs samen mee hebben opgedaan, zijn input geweest voor de aanbesteding en 22

contractbesprekingen van de Onderwijsroute die vanaf schooljaar 2023-2024 is gestart. Wij hebben door deze ervaringen onze verwachtingen over voortgang en kwaliteit kunnen verwerken in de samenwerkingsovereenkomst. Hierdoor kan de gewenste kwaliteit op de langere termijn goed beoordeeld worden. 102. Pagina 25: De besteding aan bestaanszekerheid kent een daling van 93 mln naar 88 mln. Een deel van de verklaring is een eenmalig ter beschikking stelling van budget ad 1,8 mln aan het Jeugd Expertteam voor het oplossen van achterstanden. a. Zijn deze achterstanden ook daadwerkelijk opgelost, met welk effect en tegen welke kosten? b. Is in de begroting rekening gehouden met nieuwe achterstanden en zo niet, hoe wordt voorkomen dat nieuwe achterstanden ontstaan en hier wel weer extra geld aan besteed moet worden? Antwoord: a. In 2023 is er fors ingezet op het wegwerken van de toenmalige wachtlijsten met 150 jeugdigen. Deze zijn weggewerkt. Daarnaast is ingezet op de reguliere dienstverlening, die ook onverminderd door moest lopen. We hebben gezien dat er een stijging is van de aanvragen en meldingen bij het Jeugdexpertteam (JET). Bovendien hebben de wachtlijsten bij de zorgaanbieders en de ketenpartners zoals de Raad voor de Kinderbescherming invloed op de caseload van de consulenten. Dit betekent dat het JET langer bij gezinnen in beeld moet blijven.

Gevolg hiervan is dat de doorlooptijden langer zijn. Hierdoor ontstaat momenteel weer een wachtlijst. b. In de begroting 2024 is voor het JET, behalve de indexering van de salarisbudgetten, geen wijziging opgenomen. 103. In de totale jeugdhulp die valt onder onze gemeente, wordt ongeveer 49 miljoen per jaar omgezet. Hoe groot is de doelgroep/cliëntèle die hiermee wordt bediend? Antwoord: Er zijn 2.574 personen met een toewijzing Jeugdzorg (unieke klanten) en 3400 toewijzingen (peildatum 23 oktober 2023). 104. pag 11 2.1.1 We richten ons op het doorbreken van belemmeringen en evalueren onze inspanningen daartoe kritisch. Welke belemmeringen en welke inspanningen worden hiermee bedoeld? Antwoord: Belemmeringen op de verschillende leefgebieden (het gebied van armoede en schulden, psychische en psycho-sociale kwetsbaarheden) en werknemersvaardigheden. Naast de inzet van eigen professionals zetten we instrumenten in via het zgn. Open House aanbod die kritisch worden gevolgd en geëvalueerd. 105. Pag. 10 Nieuw Sportbeleid. Valt daar in ook onder (in het kader van “visie op zwembaden” uit het Bestuursakkoord) een onderzoek naar de haalbaarheid van een openlucht zwembad in Leeuwarden? Antwoord: In het sportbeleid worden hier geen uitspraken over gedaan. Wel zal er onderzoek worden gedaan naar de toekomst van de gemeentelijke zwembaden, wat resulteert in een nieuwe visie. 106. Pag.

11 Kansrijke Start voor iedereen: wordt (de ondersteuning van) het schoolontbijt ook structureel voortgezet? Zo ja, zijn de rijksmiddelen daarvoor toereikend? Antwoord: Net als in 2023 wordt er aan het Rode Kruis een subsidie verstrekt om waar nodig te kunnen voorzien in een ontbijt voor kinderen die dat nu niet krijgen. Dit is aanvullend op het Rijks Programma Schoolmaaltijden dat in 2024 wordt voortgezet. 107. Pag. 11 Global Goal 8: er wordt veel gedaan/bedacht om mensen uit de bijstand te helpen/halen: wat is de doelstelling van het aantal mensen uit de bijstand Antwoord: De doelstelling conformeren we aan de reeks en mutaties die in het Gemeentefonds opgenomen zijn. Op basis van de reeks in de septembercirculaire 2023 gaan we uit van een lichte daling (69) van het bestand.

23

108. Pag 12: Sam& en JINC: wat was de toename van het gebruik in 2022 in procenten? Antwoord: Sam& had in 2021 een bereik van 2592 en in 2022 een bereik van 2919. Dit laat een pro centuele stijging zien in het bereik van unieke kinderen ten opzichten van 2021 van 12,6%. JINC heeft in 2021 1.484 vmbo- en basisschoolleerlingen bereikt. In Leeuwarden werkte JINC hiervoor samen met 9 basisscholen en 5 vmbo-scholen en 83 bedrijven en instellingen. In 2022 heeft JINC 2291 leerlingen bereikt. Hiervoor werkt JINC samen met 9 basisscholen, 5 vmbo-scholen en 147 bedrijven. Dit laat in 2022 een procentuele stijging zien ten opzichte van 2021 ter hoogte van 54,4%. De maatregelen rondom het coronavirus zijn van grote impact geweest op de projecten van JINC. Tijdens de scholensluiting waren er geen projecten mogelijk, en ook was het bedrijvennetwerk minder beschikbaar i.v.m. deze coronamaatregelen. 109. Pag 16: wat heeft het ontwikkelen van een visie op het maatschappelijk vastgoed te maken met het versterken van de sociale basis? Antwoord: Maatschappelijk vastgoed kan de leefbaarheid vergroten in de wijken en dorpen. Een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten is daarin belangrijk. 110.

Pag 17: is binnen de Lokale inclusieagenda ook aandacht voor openbare toiletvoorzieningen? Antwoord: Openbare toiletvoorzieningen staan hoog op de prioriteitenlijst van het uitvoeringsprogramma Lokale Inclusie Agenda 2024-2026. Deze ontvangt de raad van het college voor het einde van 2023. 111. Pag. 20: worden binnen GALA ook bestaande budgetten ondergebracht en daardoor vrijgespeeld binnen de begroting waardoor er een andere bestemming aan kan worden gegeven? Antwoord: Binnen het GALA worden vooralsnog geen bestaande budgetten ondergebracht, die vervolgens vrijvallen. Budgetten die zowel binnen het GALA als in de begroting zijn opgenomen zijn Kansrijke Start en Sociale Basis. Voor het verdere vervolg wordt gewerkt aan uitvoeringsplannen. 112. Pag. 22 Verplaatsing FVC: neemt Blauw W it de vrijkomende velden van FVC in? Is daarmee (budgettair) rekening gehouden? Antwoord: Blauw wit heeft de intentie om hier gebruik van te maken, zij zullen dan daarover de huur gaan betalen, zoals FVC dat voorheen deed. 113. Pag 24: Scholenteams: zijn deze mensen in dienst van de gemeente of van de scholen? Antwoord: Deze mensen met expertise zijn in dienst bij hun eigen organisatie. De school huurt ze voor een bepaald aantal uren in. Daarvoor stellen wij als gemeente Leeuwarden en de Friese gemeenten subsidie beschikbaar. 114.

Pag 26 tabel 6: meer banen dan vergelijkbare gemeente, maar ook fors meer mensen in de bijstand dan vergelijkbare gemeenten. Hoe wordt deze mismatch aangepakt? Antwoord: Het bestand dat we als gemeente op dit moment hebben bestaat uit mens en met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Wij pakken dit aan door een intensieve inzet op het begeleiden van mensen met de focus op bestaansrecht. We doen dit door aandacht te geven aan kwetsbaarheden en het oplossen daarvan. Daarnaast zetten we reïntegratieinstrumenten in, Caparis, Vizier op Werk en opleidingstrajecten gericht op kansrijke sectoren waar de banen zijn. Voor jongeren ligt primair de focus op terugkeer naar school en daarmee het verkrijgen van een startkwalificatie.

Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving ChristenUnie 115. P30. Op welke manier draagt de gemeente bij aan de doorstroming van sociale huur naar reguliere huur/koop? 24

Antwoord: Via de beoogde opkoopbescherming zorgen we ervoor dat bestaande, goedkope koopwoningen beschikbaar blijven voor de (hoge) middeninkomens. In het kader van de Ongedeelde Stad (Volkshuisvestingsvisie 2021) willen we voor de lage middeninkomens afspraken met corporaties maken. Zodat deze groep ook bij hen gaat huren. Ook wordt ingezet op het toevoegen van betaalbare koopwoningen/uitbreiding voorraad door nieuwbouwontwikkelingen (uitbreidingsplannen, herstructurering, verdichting, herbestemming). 116. P38. Tegengaan mensenhandel: met welke partners buiten onze landsgrenzen werken wij als gemeente samen als het gaat om de aanpak mensenhandel en hoe ziet die eventuele samenwerking eruit? Antwoord: De gemeente heeft geen directe contacten met buitenlandse dan wel internationale organisaties omtrent mensenhandel. Wel werkt gemeente Leeuwarden op verzoek mee aan (internationale) onderzoeken op dit thema. Zo is in 2022 gesproken met vertegenwoordigers van GRETA, een internationaal onderzoekscomité wat periodiek onderzoek doet naar de aanpak mensenhandel van EU lidstaten. Voor de opsporing en berechting van daders hebben politie en OM waar nodig contact met hun buitenlandse collega’s. Voor de opvang en bescherming van de slachtoffers van mensenhandel hebben betrokken hulporganisaties zoals Fier contacten met ngo’s in diverse landen.

De Internationale Organisatie voor Migratie speelt een belangrijke rol in repatriëring van slachtoffers van mensenhandel naar landen van herkomst. Voor verblijfsrechtelijke vraagstukken onderhouden hulporganisaties eveneens contact met ngo’s in een veelheid aan landen. De zorgcoördinator slachtoffers mensenhandel van Friesland, belegd bij Fier, neemt daarnaast deel aan diverse overleggen bij Comensha. Comensha is de landelijke belangenorganisatie voor slachtoffers mensenhandel en is op haar beurt onderdeel van La Strada International, een samenwerkingsorganisatie van diverse belangenorganisaties van slachtoffers mensenhandel uit verschillende landen. Zowel op casuïstiek-niveau als op tactisch niveau liggen er dus contacten en structuren om de aanpak mensenhandel ook internationaal te verbeteren.

VVD 117. Rijksvergoeding Oekraïners a. Wat is de bijdrage dat in 2024 verwacht wordt voor de opvang van Oekraïners? b. Als dit weer meer is dan benodigd, waar wordt dit extra geld dan aan uitgegeven? Antwoord: a. € 23 mln. Dit is op basis van het aantal verwachte opvangplekken (gemeentelijk en particulier) in 2024 en het meeste recente normbedrag. b. Dit komt ten gunste van het rekeningresultaat van de gemeente. 118. Regenbooggelden a. Klopt het dat de gemeente Leeuwarden Regenbooggelden heeft ontvangen? b. Waar vind ik deze gelden in de begroting? c. Welke activiteiten worden uitgevoerd voor deze regenbooggelden? Antwoord: Deze middelen worden pas uitgekeerd met de decembercirculaire 2023 van het Ministerie OCW. 119. Blz. 31 Inzet gemeentelijke stadsbouwmeester a. Waar wordt het atelier gevestigd? b. Wat is de begroting van de stadsbouwmeester. Waar wordt de € 150.000 euro aan uitgegeven? Antwoord: a. Voor Atelier Stadsbouwmeester wordt een deel van het gebouw 'Obe' aan het Oldehoofsterkerkhof gehuurd. Dit is de vaste locatie gedurende de looptijd van het Atelier, dat is tot en met 2026. Verwachte opening is in december dit jaar. 25

b. Zie ook de brief met kenmerk 2023-125059, d.d. 6 juni 2023. Het budget wordt besteed aan het organiseren van evenementen (workshops, lezingen, tentoonstellingen, lunch met de wethouder, etc.), onderzoeken (ontwerpen, verkenningen, essays, etc.) en excursies (werkbezoeken, rondvaarten, stadswandelingen, fietstochten, etc.). 120. Blz. 30 Vereveningsfonds Ook onderzoeken we of we een Vereveningsfonds sociale huur kunnen ontwikkelen, zodat we hiermee financiële middelen vrijmaken om de gewenste productie van sociale huur van 30% van de totale productie te halen. Graag een toelichting op het Vereveningsfonds. Antwoord: Om de bouw van sociale huurwoningen te stimuleren, kan een vereveningsfonds Sociale woningbouw opgericht worden. Bouwt een projectontwikkelaar minder sociale huurwoningen, dan moet hij geld storten in het fonds. Projecten waar meer sociale huur wordt toegevoegd dan verplicht, krijgen dan een financiële bijdrage uit dit fonds. We onderzoeken of dit een geschikt instrument is om in te zetten in de gemeente. 121. Blz. 30 Monitoring nieuwbouw en bouwen nieuwe woningen Wat is de ambitie qua woningbouw voor 2024? Graag opgesplitst in nieuwbouw, herbestemm ing (van kantoorpand naar woning) en woningsplitsing. Antwoord: De verwachting is dat we in 2024 zo’n 550 – 600 woningen zullen realiseren. Hiervan is ca. de helft nieuwbouw (incl.

192 flexwoningen) en de andere helft is herbestemming/herontwikkeling. We voorzien geen of nauwelijks woningsplisingen. 122. Blz. 31: Zelfbewoningsplicht Op welk moment gaat deze zelfbewoningsplicht in? Antwoord: We verwachten dat het college eind 2023/begin 2024 de huisvestingsverordening (waarin het verbod tweede woninggebruik is opgenomen) aan de raad kan aanbieden. Dan gaat ook het verbod in. 123. Blz. 31 Binnenstedelijke herontwikkelingen Welke binnenstedelijke ontwikkelingen komen voor heroverweging in aanmerking nu het lijkt dat op het huidige WTC gebied ook grootschalige woningbouw (tussen de 600 en 1600 woningen) lijkt te komen? Antwoord: Er is een grote en langdurige vraag naar woningen in de stad Leeuwarden. Lopende projecten voorzien in een deel van deze vraag. In het beleidskader Wonen in de stad (2024) werken we dit nader uit. 124. Blz. 33 Zwerfafval Er is sprake van een hogere vergoeding van de verpakkingsindustrie voor het terugdringen van zwerfafval. Plannen worden uitgewerkt, op welke termijn? Hoe wordt de raad daarbij betrokken? En wordt er daarbij nog ruimte vrijgehouden voor initiatieven vanuit de samenleving? Antwoord: De uitvoeringsplannen worden in de komende maanden uitgewerkt. De raad zal daarover naar verwachting in het voorjaar van 2024 worden geïnformeerd.

Uiteraard blijft er ruimte voor initiatieven uit de samenleving, zoals we die ook nu al benutten. 125. Blz. 36 Keurmerk Veilig Ondernemen a. Hoeveel ondernemers zijn er in het bezit van het keurmerk Veilig Ondernemen? b. Hoe groot is de groep ondernemers die nog in aanmerking zou kunnen komen voor het Keurmerk Veilig Ondernemen? Antwoord: a. Het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) wordt niet aan individuele ondernemers verstrekt. Het KVO is gericht op publiek-private samenwerkingsverbanden met het doel om de veiligheid te verbeteren in winkelgebieden of bedrijventerreinen. Met het certificaat “Keurmerk Veilig Ondernemen” kan de samenwerking zichtbaar gemaakt worden. KVO-gecertificeerde 26

samenwerkingsverbanden in de gemeente Leeuwarden zijn bijv. de bedrijvenverenigingen Hemrik, De Zwette, de Businessclub Grou en het winkelgebied Binnenstad-Schrans. b. n.v.t. (zie antwoord bij a.). 126. Blz. 38 Vergroten toekomst perspectief jongeren a. Hoe wordt het toekomst perspectief van jongeren vergroot buiten Leeuwarden Oost? b. Hoe gaat dat in de dorpen? Antwoord: Van alle zaken die in Leeuwarden Oost goed werken wordt uitgezocht of deze ook in de rest van de gemeente kunnen worden uitgerold. Verder verwijzen wij u naar de nog door de gemeenteraad vast te stellen Lokale Jeugdagenda. 127. Blz. 36 preventie met gezag Wat is de startsituatie? D.w.z. hoeveel jongeren komen momenteel in aanraking met criminaliteit? En welke reductie wordt nagestreefd? Antwoord: Ten behoeve van het programma Preventie met Gezag is een cijfermatige onderbouwing opgesteld. U kunt deze vinden op www.leeuwardenoost.nl. Het doel is om met het programma te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit terechtkomen of hier verder in afglijden.

CDA 128. Op pag 30 wordt gesproken over de regionale Versnellingstafel. Kunt u hier wat meer informatie over geven? Wat is een Vereveningsfonds Sociale Huur? Antwoord: De versnellingstafel is een afspraak uit de regionale Woondeal 2022 -2030 Regio Leeuwarden. Deze tafel is bedoeld om specifieke woningbouwprojecten te versnellen en thematische knelpunten op te lossen. Om de bouw van sociale huurwoningen te stimuleren, kan een vereveningsfonds Sociale woningbouw opgericht worden. Bouwt een projectontwikkelaar minder sociale huurwoningen, dan moet hij geld storten in het fonds. Projecten waar meer sociale huur wordt toegevoegd dan verplicht, krijgen dan een financiële bijdrage uit dit fonds. We onderzoeken of dit een geschikt instrument is om in te zetten in de gemeente. 129. Pag. 31. Stadsbouwmeester en Atelier. Kunnen we hier meer informatie over ontvangen? Wat zijn de concrete plannen bijvoorbeeld. Antwoord: Zie ook de brief met kenmerk 2023-125059, dd 6 juni 2023. Afgelopen juni was de openingstentoonstelling in De Harmonie. Er heeft een publieksprijsvraag plaats gevonden. Dit najaar wordt een atelier over 'wonen in de historische stad' georganiseerd.

PvdA 130. a. b. c.

P31 Wonen: Zelfwoningsplicht. Wat zijn de kaders van deze zelfbewoning? Hoeveel dagen in de week moet je er wonen? Hoe wordt dit gehandhaafd?

Antwoord: a. In de straks aangewezen gebieden in de dorpen moet een woning als hoofdverblijf worden gebruikt. Een hoofdverblijf is de centrale levensplaats van een persoon, waar zich naar omstandigheden het middelpunt van zijn persoonlijke en economische belangen bevinden. b. Daar is geen aantal voor, zie antwoord vraag a. c. Hier zijn we nog mee bezig, de raad wordt hierover geïnformeerd tijdens de behandeling van de vaststelling van de huisvestingsverordening. 131.

Atelier heeft een vaste locatie vanaf het najaar 2023 voor 3 jaar. Waar is deze locatie? 27

Antwoord: Voor Atelier Stadsbouwmeester wordt een deel van het gebouw 'Obe' aan het Oldehoofsterkerkhof gehuurd. Dit is de vaste locatie gedurende de looptijd van het Atelier, dat is tot en met 2026. Verwachte opening december dit jaar. 132. Pag. 28 Veiligheid: In de nota: Bijzondere wetten en horeca, coffeeshop, prostitutie en kansspelen de 07-06-2018 staat onder meer dat er op naleving van de beleidsregels de coffeeshops driemaal per jaar worden gecontroleerd. a. Wordt dit beleid nog steeds uitgevoerd? b. Waar kunnen wij de bevindingen lezen? Antwoord: a. Het coffeeshop beleid is sinds 2018 vastgelegd in het Coffeeshopbeleid Leeuwarden te vinden op https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR610505/1. Net als in de Nota bijzondere wetten is daar vastgelegd dat coffeeshops minimaal driemaal per jaar worden gecontroleerd en dit wordt ook uitgevoerd. b. De bevindingen van deze controles zijn te vinden in het HUP-jaarverslag.

Lijst058 133. Het college wil investeren in gebiedsontwikkeling (fonds). Blz 28. Wat moeten we hieronder verstaan? De toelichting op blz 31 is niet echt duidelijk. Antwoord: Hiervoor komen aparte raadsvoorstellen op route. In december 2023 worden de eerste aanvragen verwacht. 134. De inzet van Toezicht en Handhaving levert een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid in de gemeente, staat op blz 35. In de volksmond leeft vooral het idee dat T en V er is voor binnen de grachten, dus het centrum van Leeuwarden. Hoe wordt binnen het uitvoeringsprogramma ervoor gezorgd, dat T en V ook in de dorpen en de buitenwijken van Leeuwarden zichtbaar is? Antwoord: Toezicht en Handhaving is ook aanwezig in de buitengebieden. Het handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) brengt prioritering aan, daar er onvoldoende capaciteit beschikbaar is om op iedere locatie binnen de gemeente Leeuwarden continu aanwezig te zijn. Deze prioritering wordt bepaald naar aanleiding van waar de meeste overlast wordt ervaren. Veel overlast vindt plaats in en rondom de binnenstad van Leeuwarden. Niettemin wordt het buitengebied meegenomen in de reguliere surveillance en worden meldingen in het buitengebied geprioriteerd als dat nodig is. 135. Het vergroten van het bewustzijn bij ambtenaren en bestuurders enz, zo staat op blz 36.

Wie worden bedoeld met bestuurders? En hoe wil het college dit bewustzijn vergroten? Antwoord: Met de term ‘bestuurders’ wordt zowel de gemeenteraad als het college van burgemeester en wethouders bedoeld. Bewustwording van de gevaren van ondermijnende criminaliteit, het herkennen van signalen en het hebben van handelingsperspectief zijn belangrijke onderdelen van de aanpak van ondermijning. Om de bewustwording van bestuurders én ambtenaren te vergroten zal dit in 2024 worden opgepakt. De precieze invulling van deze bewustwording wordt verder uitgedacht. Aanvullend zal er volgend jaar een bijeenkomst voor raadsleden worden georganiseerd waarbij informatie gedeeld wordt over ondermijnende criminaliteit. Hierbij zal ook aandacht worden besteed aan de bewustwording en weerbaarheid om deze te verhogen. Het vergroten van het bewustzijn (en weerbaarheid) is een grote opgave, naast het bestuur zal dit ook gelden voor de gehele ambtelijke organisatie. 136. Op blz 39 lezen we over aanpak verstoringen openbare orde. Dan gaat het over perspectief en kansen bieden. De volgende zin gaat over last onder dwangsom. Hoe moeten we dit rijmen? Antwoord: Als er naar aanleiding van grootschalige verstoringen van de openbare orde, die een groot ontwrichtend effect op de maatschappij hebben, een last onder dwangsom wordt opgelegd aan 28

diegenen die daarbij betrokken waren, dan heeft dat de bedoeling om herhaling van dergelijke ongeregeldheden te voorkomen. Dergelijke maatregelen hebben dus een duidelijke preventieve werking. Dit doorkruist het bieden van kansen en perspectief niet. 137. Op pagina 39 gaat het ook over het anti-overheidsextremisme. De conclusie is dat dit groeit. Gaat de gemeente Leeuwarden ook een zelfanalyse uitvoeren? Antwoord: De gemeente Leeuwarden gaat geen zelfanalyse uitvoeren. Op regionaal niveau is een onderzoek gedaan naar het anti-overheidsextremisme, deze is ook voor onze gemeente van toepassing.

GroenLinks 138. P.33: Er worden plannen uitgewerkt die gebaseerd worden op de evaluatie van de inzet op het gebied van zwerfafval in de afgelopen jaren. Vraag: Wanneer wordt de uitwerking van deze plannen gedeeld met de raad? Antwoord: De uitvoeringsplannen worden in de komende maanden uitgewerkt. De raad wordt daarover naar verwachting in het voorjaar van 2024 geïnformeerd. 139. P.34: In het najaar van 2023 is in het plan van aanpak straatintimidatie aangeboden aan de gemeenteraad. Daarna start de uitvoering van het plan van aanpak. Een groot deel van de inzet op het tegengaan van straatintimidatie is gericht op preventie en bewustwording. Vraag: Op welke wijze zijn Tienskip en de insprekende jongeren bij de totstandkoming van dit plan van aanpak betrokken geweest? Antwoord: Op 13 juni 2023 organiseerde Tienskip een projectdag in de Elfstedenhal. Op deze dag werkten jongeren onder ander aan een oplossing voor straatintimidatie in Leeuwarden. We hebben met deze jongeren gesproken over hun eigen ervaringen met de straatintimidatie, de impact die straatintimidatie op hen heeft en over hun ideeën voor het tegengaan van straatintimidatie. De input van de jongeren op de projectdag van Tienskip heeft mede geleid tot het plan van aanpak straatintimidatie en is verwerkt in het plan van aanpak.

Na afronding van het plan van aanpak straatintimidatie bleek dat Tienskip en de insprekende jongeren meer betrokken hadden willen en hadden moeten worden bij de totstandkoming van het plan van aanpak. Bijvoorbeeld door het concept-plan van aanpak met hen te bespreken. We hebben hierover gesproken met de organisatie van Tienskip en excuses aangeboden. Vervolgens hebben we alsnog een bijeenkomst georganiseerd met de jongeren van Tienskip die destijds hebben ingesproken bij de raadsbijeenkomst en/of die zich nu bezighouden met het thema straatintimidatie. In deze bijeenkomst hebben de jongeren aangegeven het in de basis een goed plan te vinden, hebben ze een aantal vragen gesteld over het plan van aanpak en aanvullende input gegeven. We hebben daarbij als gemeente benadrukt dat we bij de uitwerking van het plan van aanpak graag willen blijven samenwerken met de jongeren van Tienskip. De komende periode wordt gestart met de uitvoering van de voorstellen en acties die in het plan van aanpak worden genoemd. Hiertoe wordt een Taskforce opgericht. Met Tienskip wordt besproken wat voor hen de meest wenselijke manier is om betrokken te blijven. 140. P.37: Komend jaar zetten we in op: Het verlagen van slachtofferschap van digitale criminaliteit, door ondernemers en enkele geselecteerde kwetsbare doelgroepen digitaal weerbaarder te maken.

Vraag: Welke geselecteerde kwetsbare doelgroepen worden hiermee bedoeld? Antwoord: Daarmee wordt gedoeld op de doelgroepen jeugd en senioren. 141. P.37: Ook de gemeente zelf kan slachtoffer worden van criminaliteit. Daarvoor is geoefend in 2023. Voor de komende periode, ook in 2024 worden de evaluatiepunten daarvoor verder uitgewerkt. Vraag: Wordt de raad geïnformeerd over deze uitwerking? 29

Antwoord: Op 7 juni heeft er in de gemeente een crisisoefening plaatsgevonden, met als specifiek thema: cyberveiligheid. Binnen de ambtelijke dienst worden de evaluatiepunten met betrekking tot cyberveiligheid, interne samenwerking en het verder aanpassen van draaiboeken en protocollen besproken. Aangezien dit vooral betrekking heeft op uitvoering binnen de gemeente, wordt de raad daar in beginsel niet over geïnformeerd. Indien gewenst sturen we de raad de factsheet n.a.v. deze oefening toe. 142. P.39: We gaan onderzoek doen naar extra mogelijkheden rondom de meldplicht. Vraag: Wat betekent het onlangs aangekondigde experiment met de digitale meldplicht voor deze begroting? Antwoord: Op dit moment zitten we in de experimentfase om te bepalen of het beoogde systeem toegepast kan worden. De financiële verplichtingen voor het experiment worden op dit moment door het ministerie van Justitie en Veiligheid gedragen. Het experiment moet gaan uitwijzen welk systeem er uiteindelijk gebruikt kan worden voor een digitale meldplicht. Behoudens inzet van ambtelijke capaciteit lijken de financiële gevolgen voor deze begroting beperkt.

D66 Wonen/Vastgoed 143. Wat is de status van de motie van Groenlinks omtrent extra sociale woningbouw in De Hem? Is er al beraamd wat dit ongeveer gaat kosten? Antwoord: Aan een reactie op deze motie wordt gewerkt, die zal vóór eind december worden aangeleverd conform afspraak. 144. Ik lees op blz. 32 al terug dat de zelfbewoning ook gaat gelden in Warten? Klopt dit? Wat is de status van de motie van D66 op dit moment? Hoe zit het met Wergea en Jirnsum? Antwoord: Hier wordt bedoeld dat we voornemens zijn ook Warten in de huisvestingsverordening op te nemen. We leggen op dit moment de laatste hand aan deze verordening (met inachtneming van de motie van D66). Op basis van aanvullend onderzoek blijkt dat in Wergea en Jirnsum onvoldoende tweede woningen zijn om een verbod te rechtvaardigen. 145. Blz. 34: In 2024 verwachten we het beleidskader Wonen in de Stad. Wat voor kaders (voorbeelden) kunnen we eventueel meegeven als raad op dit vlak? Antwoord: De raad wordt geïnformeerd over het concept beleidskader Wonen in de Stad in het voorjaar 2024.

146. Blz. 73  Er wordt veel gesproken over klimaatadaptief en circulair bouwen. Er lopen verschillende bouwprojecten in onze gemeente. Kan het college voorbeelden geven van concrete maatregelen hoe er binnen bepaalde woningbouwprojecten deze ambities worden behaald. Antwoord: Bij tenders voor gebiedsontwikkelingen passen we criteria toe uit methodes die elders in den lande hun succes bewijzen. Zoals Het Nieuwe Normaal, Convenant Toekomstbestendig Bouwen MRA -regio. We vragen hogere ambities uit en duurzaamheid is een apart toetsingsitem. Bij de tender voor ingenieurs- en adviesdiensten voor Middelsee heeft dit geresulteerd in het toekennen van de opdracht aan partijen die duurzaamheid (klimaat – circulariteit – biodiversiteit) als zeer belangrijk aandachtspunt in hun offertes hebben meegenomen. Een ander, recent voorbeeld is de bouwerscompetitie om in Leeuwarden Nieuw Oud Oost 45-50 sociale woningbouw woningen klimaatadaptief en biobased te realiseren. 147.

Hoeveel huur moet de Elfstedenhal betalen per jaar aan de gemeente? 30

Antwoord: De basishuur (conform huurovereenkomst) bedraagt € 123.000. Daarnaast worden de (variabele) energiekosten, die de gemeente voorschiet, verdisconteerd in de huur. De basishuur is niet kostendekkend. 148. Omtrent de motie ‘Knarrenhof’ lees ik niks terug in deze begroting. Wordt deze motie al uitgevoerd binnen deze begroting of komt dit terug bij het onderwerp ‘Wonen en Zorg’? Antwoord: Op dit moment zijn wij in gesprek met Knarrenhof over een binnenstedelijke locatie. Ook is er de mogelijkheid opgenomen om in De Hem zo’n concept te laten landen. Tevens heeft er een werkbezoek plaatsgevonden waarbij diverse wethouders uit onze provincie, op uitnodiging van wethouder Hein de Haan, drie Knarrenhof locaties hebben bekeken.

Gemeentebelangen 149. Pag. 32 kapitaalgoederen op orde. Welk energielabel streeft de gemeente na voor de eigen gebouwen. Klopt het dat er wordt bezuinigd op het onderhoud van de gemeentelijke begraafplaatsen? Antwoord: Er is nog geen vastgesteld beleid over welk energielabel wordt nagestreefd. Er wordt momenteel gewerkt aan een beleidskader verduurzaming gemeentelijk vastgoed dat aan de raad zal worden aangeboden. Van bezuiniging op de begraafplaatsen is geen sprake. 150. Pag 42 Beleidsindicatoren omvang huishoudelijk restafval worden cijfers van 2021 gebruikt. Waarom niet de actuele cijfers gebruiken? Antwoord: We gebruiken hiervoor de meest actuele cijfers die beschikbaar zijn via: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording-bbv-. 151. Pag 52 2.4.2 vervoer en Waterstaat. Duurzame vormen van stadsdistributie. We investeren in duurzame vormen van stadsdistributie. Welke vormen? Antwoord: Hub Kantorenlogistiek in samenwerking met Caparis, Project vergroenen Bouwlogistiek als samenwerking in Noord-Nederland, projectacties als positief besloten wordt over een ZE-zone.

Toonaangevend in cultuur en evenementen VVD 152. Blz. 44 Uitvoering Cultuurvisie a. Welke bijdragen dienen er nog geleverd te worden om scenario B; basis op orde voor elkaar te hebben? Zie de Visie op kunst en cultuur in de gemeente Leeuwarden. b. Graag een overzicht van alle posten/uitgaven/bijdragen die nog benodigd zijn om het ambitie niveau B te realiseren. Antwoord: Instelling

Ambitieniveau B uit de Cultuurvisie

Tryater

€ 200.000

Stadsschouwburg de Harmonie Fonds Jonge M akers

€ 300.000 € 100.000

Gerealiseerd agv coalitieakkoord (Bestedingsplan Cultuur) € 50.000

Verschil met ambitieniveau B € 150.000 € 300.000

De Regeling talentontwikkeling

31

€ 20.000

Instelling

Ambitieniveau B uit de Cultuurvisie

Fair Pay Practice code

P.M .

Gerealiseerd agv coalitieakkoord (Bestedingsplan Cultuur) (subsidieplafond 2024 € 80.000) is nu ook opengesteld voor jonge makers. Uit recent (eind 2023) onderzoek naar financiële gevolgen toepassing eerlijke beloning cultuur blijkt een bedrag van € 102.000 nodig

Verschil met ambitieniveau B

€ 102.000

CDA 153. Blz. 44 en 45: In de LC van zaterdag 7 oktober hebben we kunnen lezen dat de Neushoorn €600.000 extra nodig heeft. Waar is dit bedrag te vinden binnen de begroting? Antwoord: Deze is niet opgenomen in de begroting of 1e begrotingswijziging. Hiervoor komt apart een raadsvoorstel op route.

PvdA 154. P45: Cultuur Positief over de inzet om cultuur in de dorpen en wijken in te zetten als sociaal bindmiddel. a. Wordt hier veel op aanvraag vanuit buurten en wijken een beroep op gedaan en via welke weg komen ze dit dan meestal te weten? b. Wat is de stand van zaken met betrekking tot het aanstellen van een ambtenaar Frysk? c. Hoever is de uitvoering van Uitvoeringsnota Frysk en Meertaligheidsbeleid? Antwoord: a. Hier hebben we geen exacte/harde data van. Algemene indruk is dat met name aanvragen op de regeling amateurkunst in dorpen wijken terecht komt. b. In maart 2023 is een beleidsmedewerker Fries en Meertalig heid gestart. c. De volgende onderdelen uit de Uitvoeringsnotitie zijn uitgevoerd/in uitvoering : - Er een plan uitgewerkt rondom de te werven Taalstipers, hier wordt in november mee gestart; - er is een samenwerking met Afuk als vervolg op een eerdere campagne voor Nije Fryskpraters; - de hal van het gemeentehuis wordt opnieuw ingericht en hier komt meer aandacht voor de meertaligheid van de gemeente Leeuwarden; - de meest gelezen pagina’s van de website zijn vertaald naar het Fries; - er is een interne campagne gevoerd om medewerkers te informeren over de mogelijkheden om teksten naar het Fries te vertalen; - wethouder Hein Kuiken heeft tijdens de Friese Voorleesweken voorgelezen op IKC Roorda in Wytgaard. 155. P184 Cultureel erfgoed a.

Er is geen geld gereserveerd voor cultureel erfgoed. Waarom is dat? b. Wordt dit op een ander manier gefinancierd? c. Is de conclusie dat hier geen ruimte voor is? Antwoord: Bij het toewijzen van de taakvelden aan de producten Cultureel Erfgoed zijn deze abusievelijk gelabeld aan de taakvelden Musea (TKN0540) en Beheer overige gebouwen (TKN0003). Deze toewijzing wordt nog geactualiseerd in december 2023 en de verwachting is dat daarmee het taakveld Cultureel Erfgoed weer net als in eerdere begrotingen juist gepresenteerd wordt.

32

Lijst058 156. Er wordt ingezet op toonaangevende steden in Nederland – Cultuur blz. 43 o.a. uitvoering van de cultuurvisie. IN de cultuurvisie staat op blz 31 dat de relatief zware regelgeving v oor kleine(re) evenementen als een bedreiging wordt genoemd. In de praktijk zien we dat bij wijk en dorpsevenementen maar ook bijv. bij kerstdorp. Hoe staat dit in relatie tot “Het stimuleren van aanbod cultuur in wijken en dorpen (blz. 43 van de begroting) waar evenementen alleen subsidie kunnen aanvragen als het gebruik van De Friese taal een van de criteria is? Antwoord: Het gebruik van het Fries is geen voorwaarde in de subsidieaanvragen, maar levert wel een bonuspunt op. Zonder gebruik van het Fries kan gewoon een aanvraag worden ingediend. Overigens: zware regelgeving staat in de Cultuurvisie niet bij de bedreigingen, maar is genoemd als zwakte. 157. Op pagina 44 lezen we over grote festivals en publieksevenementen. We lezen dan van 1 mogelijk groot evenement. Klopt dat? Antwoord: Naast dat er vele andere evenementen in Leeuwarden op de kalender van 2024 staan (door anderen georganiseerd), gaan we vanuit de gemeente zelf 1 meerdaags event contracteren vanuit de eigen begroting.

Een circulaire en concurrerende economie VVD 158. Blz. 50 werk voor iedereen Wat houden initiatieven als Talenthouse en de internationale school voor primair en voortgezet onderwijs in? Antwoord: 1) Er vindt (in samenwerking met provincie Fryslân) een verkenning plaats naar de haalbaarheid van een internationale school (p&vo). 2) Er vindt een verkenning plaats naar een mogelijk TalentHouse (naar voorbeeld uit San Sebastian). Hier staat dienstverlening voor internationaal talent, ontmoeting en mogelijke (tijdelijke) woonvoorziening centraal. 159. Blz. 52 Duurzame vormen van stadsdistributie en -mobiliteit door middel van mobiliteitshubs Aan de rand van Leeuwarden zou in samenwerking met PostNL een nieuwe logistieke centrum worden gevormd, zodat er minder groot vrachtverkeer in de binnenstad komt en er minder verkeersbewegingen zijn. a. Wat zijn de resultaten van deze logistieke HUB? b. Welke organisaties zijn hier ondertussen bij aangesloten? Antwoord: a. De hub heeft de deelnemers veel geleerd over verduurzaming van de logistiek. Kennisdeling, samenwerking en klein positief effect op emissievrije ritten zorgden voor positieve ervaringen. De meerderheid is positief over een vervolg. Tegelijkertijd bleek uit de evaluatie dat het tijd kost om de operatie op te starten.

Dit heeft onder andere te maken met afstemming tussen leveranciers en deelnemende partijen, voorwaarden van lopende contracten en extra (inhouse) services die leveranciers leveren. Leerpunt is dat het wenselijk is dat een hub (mede) geëxploiteerd wordt door een lokale partij. Een partij die een netwerk in Leeuwarden en bestaande ritten in de stad heeft. b. Aangesloten ontvangende partijen zijn Achmea, Rabobank, Gemeente Leeuwarden, Provincie Fryslân en Firda. De hub wordt geëxploiteerd door Caparis. Zij hebben in 2023 het stokje overgenomen van PostNL. Daarnaast zijn veel landelijke partijen aangehaakt als leverancier van goederen aan de hub.

33

PvdA 160. P49 Vestigingsklimaat Onder andere de bedrijventerreinen in Stiens en Grou worden genoemd. Zijn er ook nog andere bedrijventerreinen in de dorpen die de aandacht krijgen of waar keuzes worden gemaakt? Antwoord: Als het gaat om uitbreiding dan zijn er op dit moment twee dorpen in beeld, Stiens en Grou. 161. We hebben zo’n 13.000 bedrijven in onze gemeente. Hoeveel zzp’ers zijn hier onderdeel van? Antwoord: Ca. 9.000 bedrijven waar 1 persoon werkzaam is. 162. P50 De basisbaan: a. Welke sectoren mikken we dan op, bij het creëren van dit soort banen? b. Komen hiervoor nog meer ‘doelgroepen’ in aanmerking, behalve mensen met een lange(re) afstand tot de arbeidsmarkt? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 17. 163. P52 Verkeer: Wordt de problematiek van de fietsen op de stoepen van de Schrans ook onderkent, is hier al iets voor bedacht? Antwoord: Ja, probleem wordt onderkent. I.o.m het wijkpanel, de winkelliersvereniging en de fietsersbond wordt hier naar een oplossing gezocht. 164. Is er een monitor hoeveel ongelukken hier plaatsvinden? Antwoord: Ja die is er. Daaruit is het totaal aantal ongevallen op de Schrans te herleiden. Niet specifiek op de trottoirs.

Lijst058 165. Vestigingsklimaat (blz 49): focus op bedrijven en ontwikkelingen die bijdragen aan transitie en maatschappelijke opgaven. Maar ook ‘werk voor iedereen’ blz 50-> HOE DAN Antwoord: We verwachten minder banen in te automatiseren en digitaliseren werkzaamheden (financieelverzekeren-callcenter), maar juist meer banen in innovatieve digitaliseringsoplossingen (kennis en onderzoekgericht). Een deel van de bevolking krijgt juist meer vrijetijdsbesteding en hecht daar ook meer waarde aan in termen van brede welvaart. Dat zien we terug in de blijvende groei van de sector Recreatie en Toerisme (en specifiek Cultuurtoerisme) en de dienstverlening daarom omheen. De trend naar meer zzp-ers zet door en in het algemeen ontstaan er meer banen in de sectoren gericht op duurzaamheid, energie en circulaire economie. Dit geldt voor zowel praktisch als theoretisch geschoold werk. 166. Te nemen besluit over zero emissie Zone in binnenstad (blz. 52), hoe moeten we dit concreet zien? Antwoord: Op dit moment vindt er een verkenning plaats naar een zero emissie zone voor bestel- en vrachtverkeer in de binnenstad van Leeuwarden. Deze verkenning geeft inzicht in effecten, voor - en nadelen en standpunten van stakeholders.

Na afronding van deze verkenning wordt dit aan de raad gepresenteerd om een besluit te nemen over het wel of niet invoeren van een dergelijke zone, de mogelijke ingangsdatum en de omvang van de zone. We verwachten dit begin 2024 aan u voor te leggen.

34

GroenLinks 167. P.52: Voor deelfietsen en -scooters gaan we in 2024 enkele specifieke parkeerlocaties aanwijzen, bedoeld om de verrommeling van de openbare ruimte tegen te gaan. Vraag: Wordt voor het aanleggen, gebruik en onderhoud van deze park eerlocaties ook een bijdrage geleverd door de aanbieders van deelfietsen- en scooters? En op welke wijze wordt het aanwijzen en gebruik van deze specifieke parkeerlocaties geëvalueerd? Antwoord: Er wordt geen financiële bijdrage gevraagd aan de aanbieders van deelfietsen en -scooters. De partijen dragen wel bij in de zin van planvorming over de locaties en communicatie hierover richting gebruikers. Het gebruik van deze plekken wordt geevalueerd op basis van het Dashboard Deelmobiliteit van de CROW, vragen/meldingen van bewoners, en ook in de verschillende ontwikkelen evaluatiegesprekken met de aanbieders vormt dit 1 van de agendapunten.

Gemeentebelangen 168. Op pagina 57 staat een tabel met beleidsindicatoren voor een circulaire en concurrerende economie. Een van de indicatoren is het aantal vestigingen van bedrijven (per 1000 inwoners). Hoe maakt deze indicator inzichtelijk wat de ontwikkeling van de circulaire economie is in de gemeente? Antwoord: Dit is een door het Besluit Begroting en Verantwoording voorgeschreven indicator die opgenomen moet worden in de beleidsbegroting. Deze indicator zegt inderdaad niets over de mate van circulaire economie, maar wel over het aantal vestigingen, behorende bij het programma onderdeel Economie.

169. Pagina 36, Re-integratie officier wordt toegevoegd. De ondersteuning valt samen met de rol van de reclassering op het gebied van voorkomen van recidive en de terugkomst in de maatschappij. Wat is hierin het verschil tussen een RIO en de Reclassering? Antwoord: Het doel van de re-integratieofficier (RIO) is het verminderen van recidive onder (veel)plegers van woninginbraken, straatroven, geweld en overvallen d.m.v. het ontwikkelen van goede reintegratie en nazorg na detentie. Daarbij neemt de RIO niet de taken van de reclassering over. De RIO is juist een aanvulling op de partijen die reeds een rol spelen in het re-integratieproces, zoals de reclassering, het UWV, de sociale dienst, zorghulpverleners, een job coach, maatschappelijk werkers, de wijkagent en politie. De RIO speelt een belangrijke centrale rol in de coördinatie van de verschillende betrokken hulpinstanties met ieder zijn eigen rol en opdracht. De RIO handelt vanuit de gemeente en pakt de regie op re-integratie van exgedetineerden in de leeftijd van 18 tot 27 jaar met complexe meervoudige problematiek. De RIO speelt een rol bij (ex-) gedetineerden met en zonder justitieel kader. 170. Pagina 42, tabel 8. Waarom zijn de lasten van Afval lager dan de baten? Is het een verdienmodel? Antwoord: Op basis van de nieuwe indeling op taakvelden resulteert op het product Afval een saldo (evenals bij Riolering).

Dat komt omdat een aantal componenten een ander wettelijk verplicht taakveld hebben gekregen, waaronder kwijtscheldingen en dividend. Voor de berekening van de af valstoffenheffing tarieven worden deze componenten wel meegenomen.

Samenwerking en organisatie ChristenUnie 171. P62. Welke inzet doet de gemeente om toeslagenouders te ondersteunen en op welke manier worden de POK middelen hierbij ingezet?

35

Antwoord: We bieden met het Hulpteam Toeslagenaffaire 058 brede ondersteuning aan gedupeerden, kinderen van gedupeerden en aan gedupeerden die nog wachten op een integrale beoordeling of de uitspraak van de Commissie Werkelijke Schade. Deze ondersteuning bestaat uit hulp op vijf leefgebieden (huisvesting, schulden, inkomen, zorg en de opvoeding van kinderen) aan alle gedupeerden van de Toeslagenaffaire. Deze brede ondersteuning wordt gefinancierd vanuit de SPUK (specifieke uitkering gemeenten) niet vanuit de POK-middelen. Een deel van de POK-middelen wordt wel ingezet om een programma dienstverlening op te zetten waarin wordt ingezet op systeemleren, zodat problemen zoals met de toeslagen voorkomen kunnen worden.

VVD 172. Samenwerkingsagenda 2030 De gemeente Leeuwarden en de provincie Fryslân werken de komende jaren samen bij zes omvangrijke projecten op het gebied van infrastructuur, woningbouw, leefbaarheid en armoedeaanpak en plattelandsbehoud. a. Wat is de status van deze Samenwerkingsagenda 2030? b. Heeft de nieuwe politieke verhoudingen invloed op deze samenwerkingsagenda? Antwoord: Het provinciale bestuursakkoord is een akkoord op hoofdlijnen, dat de komende tijd uitgewerkt wordt. Er ligt een door beide overheden getekende intentieverklaring (van 7 maart 2023) waarin de hoofdlijnen van de samenwerking zijn vastgelegd en waarin afgesproken is om de Samenwerkingsagenda uit te werken en te concretiseren. Die concretisering pakken de beide overheden de komende maanden op, waarbij we wel rekening houden met het feit dat uitwerking van het provinciale bestuursakkoord nog tijd vraagt op een aantal punten die de Samenwerkingsagenda raken. De stukken rondom de samenwerking met de provincie zijn begin maart (bij het aangaan van de intentieverklaring) en in mei (bij de behandeling van de kaderstelling voor de fondsen in het Leeuwarder coalitieakkoord) met de raad gedeeld. 173. Gemeentelijk vastgoed a. Wij ontvangen graag een lijst ontvangen van het gemeentelijk vastgoed in eigendom met de daarbij behorende boekwaarden. b.

Hierbij aangegeven wat tot het “strategisch” vastgoed behoort en wat niet. Antwoord: a. Zie bijlage 1. b. Zie nota vastgoed van september 2020. 174. Blz. 63 Data Fryslan a. Wat is de status van Data Fryslan, bestaat het nog? Zeker. DataFryslân is enige tijd geleden overgegaan in een Coöperatieve vorm. Er zijn momenteel 19 leden + een aantal nieuw geïnteresseerde gemeenten. b. Wat is de bijdrage van de gemeente Leeuwarden aan Data Fryslan? De jaarlijkse bijdrage van Leeuwarden bedraagt € 133.200 excl. BTW . c. Welke andere deelnemers zijn er en wat zijn hun bijdrages? Er bestaan 3 soorten lidmaatschappen, van groot naar klein (=mate van deelname in data -events van DataFryslân). o /Hub o /Podium o /Lab o De andere deelnemers zijn: Provinsje Fryslân*, Gemeente Smallingerland, Planbureau Friesland, Tresoar, Gemeente Weststellingwerf, Rijksuniversiteit Groningen, Gemeente Waadhoeke, Elkien, Gemeente Heerenveen, Gemeente Súdwest-Fryslân, NHL Stenden, ROS Friesland, Gemeente Ooststellingwerf,

36

Gemeente Opsterland, Gemeente NoardEast-Fryslân, Gemeente Dantumadiel, Gemeente Achtkarspelen, Gemeente Tytsjerksteradiel. De contributietabel op de volgende pagina toont de contributie per organisatie (laatste kolommen: P= /Podium, L=/ Lab, H=/Hub) d. Wat zijn de opgeleverde resultaten van Data Fryslan? DataFryslân ontwikkelt, vanuit wensen van de leden, diverse data-produkten, publicaties, en themabijeenkomsten. Enkele voorbeelden in 2022 o /Podium (themabijeenkomsten): Energiearmoede, Data en Biodiversiteit, Data & Ethiek o /Lab (Onderzoek): Gezocht, ruimte voor Energietransitie, Vervoersarmoede, Levensomgeving Friesland o /Hub (Data-produkten): Ingezoomde planeet Friesland, Friese armoedeatlas, Energie-armoede, Wonen in Friesland en thuiswonende ouderen, Zie ook https://www.datafriesland.nl/data-events/ voor de actuele events-kalender 20232024.

e. Wat is het toekomstperspectief van Data Fryslan? Onlangs heeft het bestuur gekozen om DataFryslân zich te laten ontwikkelen richting een Data infrastructuur-organisatie. Hierin kan Friese CBS-data, aangevuld met data van deelnemers centraal worden opgeslagen, toegepast in vraagstukken en uitgewisseld met andere organisaties. Hiernaast zullen kennis en producten op het gebied van Kunstmatige Intelligentie worden ontwikkeld. Data is daarin de primaire grondstof. Tot slot wordt het vormgeven van een Data-Ethische Commissie verder gerealiseerd. 175. Blz. 63 Kunstmatige intelligentie Welke kaders worden gebruikt voor het toepassen van kunstmatige intelligentie? (denk aan ethische overwegingen etc.) 37

Antwoord: Zie ook het antwoord op vraag 174e. Bij de inzet van A.I. zal vanuit de Commissie geadviseerd worden o.b.v. het landelijk waardenkader van het Rathenau-instituut.

CDA 176. Wanneer kunnen we de Visie op Dienstverlening verwachten? Antwoord: Uiterlijk eerste kwartaal 2024.

PvdA 177.

Welke grote onderwerpen wil de gemeente onder de aandacht van de formateur brengen?

Antwoord: Mobiliteit, wonen, energie en jeugd. 178. P60 Uitwerken democratische vernieuwingsagenda: a. Op welke manier worden hier de doelen van het thema ‘Andere overheid’ ook in meegenomen? b. Welke input kan de raad of kunnen raadsleden hier op hebben? Antwoord: a. Er komt een notitie over “Overheid en Samenleving”, waar de democratische vernieuwingsagenda onderdeel van is. Het Andere Overheids -denken wordt daar in meegenomen. Om gericht antwoord te geven op de vraag of de doelen van Andere Overheid hierin meegenomen worden is het van belang om te weten welke doelen u bedoelt. b. De eerder genoemde notitie “Overheid en Samenleving” wordt voorgelegd aan de raad, maar bij het opstellen van de notitie wordt het traject rondom “Raad en inwoners” en de voorafgaande verkenning en inzet van de regiefunctionaris Andere Overheid bij uw raad meegenomen. De griffie draait mee in de ambtelijke voorbereiding van de notitie. Het precieze bespreek - en besluitvormingstraject rondom “Overheid en Samenleving” wordt nog bepaald. 179. P62 Verbetering van dienstverlening met hulp van POK-middelen Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) zijn voorstellen gedaan om de dienstverlening vanuit de overheid fundamenteel te verbeteren.