Beantwoording technische vragen begroting 2024 versie 1

Beantwoording schriftelijke technische vragen over de begroting 2024 25-10-2023 versie 1

Inhoud

Inleiding............................................................................................................. 1 Programmaplan .................................................................................................... 2 Sterke samenleving met kansen voor iedereen ............................................................. 2 Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving ............................................. 24 Toonaangevend in cultuur en evenementen .............................................................. 31 Een circulaire en concurrerende economie ............................................................... 32 Samenwerking en organisatie ............................................................................... 35 Paragrafen ........................................................................................................ 39 Volhoudbaar ................................................................................................... 39 Leeuwarden Oost ............................................................................................. 41 Binnenstad ..................................................................................................... 42 Overig...........................................................................................................

42 Bijlagen ........................................................................................................... 44 Raadsbrief ........................................................................................................ 45 Begrotingswijziging ........................................................................................... 45

Inleiding VVD 1. Blz.6 Ambitieuze doelstellingen coalitieakkoord Welke ambitieuze doelstellingen heeft het college opgenomen in haar coalitie akkoord? Antwoord: https://www.leeuwarden.nl/wp-content/uploads/2022/10/Coalitieprogramma-Nederlands.pdf Voor het politieke antwoord wordt u verwezen naar de verschillende portefeuillehouders. 2. Blz.6 Weging in voorgenomen plannen Het coalitieakkoord vereist een zorgvuldige weging in voorgenomen plannen. Niet alles kan tegelijk en niet alles kan nu. De schaarste aan mensen en middelen maakt creatieve oplossingen en keuzes noodzakelijk. Welke beleidsvoornemens staan onder druk? Welke beleidsvoornemens lijken niet uitgevoerd te gaan worden o.a. door de krapte op de arbeidsmarkt? Antwoord: De alinea is bedoeld als opmaat naar de midterm review (MTR). Daar moet de MTR inzicht in gaan bieden. 3. Blz.6 Stabiel financieel begrotingsbeleid Vooralsnog hoeft er niet bezuinigd te worden. Wat is het kader waarop beoordeeld wordt of er wel bezuinigd dient te worden? Antwoord: De begroting, waarbij in ieder geval de laatste jaarschijf van de meerjarenraming (2027) sluitend is. 4. Blz.6 Weging in voorgenomen plannen De opvang van vluchtelingen gaat in 2024 gewoon door. Andere voorgenomen plannen moeten daarvoor wijken. Welke voorgenomen plannen hebben moeten wijken door de opvang van vluchtelingen? 1

Antwoord: De alinea is bedoeld als opmaat naar de MTR. Voorbeelden hiervan staan alwel in de jaarstukken 2022, zoals een uitgestelde cybercrisisoefening. De MTR zal naar verwachting ook voor 2023 meer inzicht gaan bieden in de gevolgen. Gemeentebelangen 5. pag 6 De opvang van vluchtelingen gaat in 2024 gewoon door. Andere voorgenomen plannen moeten daarvoor wijken. Welke plannen moeten wijken? Antwoord: zie het antwoord op vraag 4.

Programmaplan Sterke samenleving met kansen voor iedereen ChristenUnie 6. P. 12 Verdienen ruimte in de bijstand: wanneer kunnen we de eerste resultaten van het onderzoek verwachten? Antwoord: Zie het reeds door de raad ontvangen persbericht hierover. 7. p. 12 Armoede voorkomen: graag ontvangen we een overzicht van het gebruik van de verschillende minimaregelingen van januari t/m september 2023. Antwoord:

Aantal gebruikers (huishoudens) tot 1 oktober 2023

Bijzondere bijstand 2438

Inkomenstoeslag

Studietoeslag

Energietoeslag

3024

168

2398

AVFrieso 5200

Sam& 2577 (kinderen)

8. P.13 bereik minima regelingen: welke doelstelling heeft de gemeente per regelingen bij het verhogen van het bereik en hoe staat dit in verhouding tot het gebruik van de voorgaande j aren. Antwoord: In de Visie Schuldhulp en armoede staat dat we jaarlijks een stijging willen realiseren van 5% ten opzichte van 2020 in het gebruik van de minimaregelingen. In onderstaand schema zien we het gebruik van de minimaregelingen van 2019 tot en met 2022.

Er is de afgelopen jaren een daling te zien in het gebruik van de bijzondere bijstand en de inkomenstoeslag. Dit kan worden verklaard doordat het regelingen zijn voor inwoners met een inkomen tot 100% van het sociaal minimum. En het aantal bewoners met een minimum inkomen is de afgelopen jaren gedaald. Hierdoor is het logisch dat het gebruik van deze 2 regelingen ook is gedaald. Het gebruik van de regeling Sam& en de studietoeslag is de afgelopen jaren gestegen.

2

Het gebruik van de AV-Frieso is al jaren stabiel. Het bereik van de energietoeslag was in 2022 erg hoog. 9. p.16 jeugdhulp: de wachtlijsten lopen op. We gaan geen grote stelsel wijzigingen doorvoeren. Wat gaat er wel concreet worden gedaan? Staan er nog nieuwe ontwikkelingen te wachten of blijft de regiovisie het enige uitgangspunt? Antwoord: De lokale vertaling van de regiovisie en de hervormingsagenda landt in de lokale jeugdagenda. Naar verwachting wordt deze lokale jeugdagenda eind 2023 aan de raad aangeboden ter besluitvorming. In de lokale jeugdagenda komen ook de ontwikkelingen op de korte termijn naar voren. 10. P16 Wmo: wat is de termijn waarop indicaties worden afgegeven (dus met welke duur) en wordt hierbij ook onderscheid gemaakt tussen bijvoorbeeld chronische aandoeningen. Antwoord: Een indicatie wordt vanuit de gemeente afgegeven in de vorm van een beschikking. We werken voor ondersteuning vanuit de Wmo voor een deel beschikkingsvrij, namelijk voor Hulp bij Huishouden, Thuisondersteuning en Dagbesteding via de door onze gecontracteerde aanbieders (ZIN). Dan werken we met een (verwijs)brief. Daarmee stopt de ondersteuning als het resultaat behaald is of kan de ondersteuning voor onbepaalde tijd geboden worden. De gecontracteerde zorgaanbieders evalueren regelmatig of de ondersteuning nog passend is.

Voor een deel worden beschikkingen voor onbepaalde tijd afgegeven. Dit geldt voor hulpmiddelen (rolstoel, bijzondere fiets, scootmobiel, hulpmiddel in huis) en Wmo-taxivervoer. Voor woningaanpassingen is geen looptijd van toepassing. Voor de situaties waarin we een beschikking voor bepaalde tijd geven, zoals ondersteuning via een PGB en Beschermd wonen, vinden we het ook bij chronische aandoeningen belangrijk om regelmatig te evalueren om vast te kunnen stellen of de eerder afgegeven indicatie (beschikking) nog passend is. Het kan zijn dat er na een aantal jaren sprake is van verslechtering in de situatie, die maakt dat een zwaardere of meer of andere ondersteuning vanuit de Wmo noodzakelijk is. Ook kan het zijn dat ondersteuning vanuit de Wet langdurige zorg meer passend is. Als bij een vraag om verlenging van een indicatie de situatie ongewijzigd is, doen we geen nader onderzoek en wordt op basis van de eerder gegeven informatie een nieuwe indicatie afgegeven. 11. P16.WAMS: nu de wet controversieel verklaard is , is het de vraag wanneer en of hij wel in werking gaat. Wat doet de gemeente Leeuwarden tot die tijd om te zorgen dat er wel een goede integrale aanpak is? Antwoord: Binnen de gemeente Leeuwarden wordt op verschillende manieren gewerkt aan een integrale aanpak.

Er wordt momenteel bijvoorbeeld gewerkt aan een systeem waarin medewerkers kunnen zien of een inwoner al andere ondersteuning krijgt vanuit het sociaal domein. Hierbij wordt een zorgvuldig proces gevolgd om de privacyregels te borgen. Een ander voorbeeld is de integrale samenwerking met o.a. een integrale intake tussen Amaryllis, GGZ en VNN voor cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA – aanpak). Een derde voorbeeld is de werkwijze van Amaryllis zelf, waar een brede uitvraag wordt gedaan op verschillende leefgebieden bij inwoners die zich melden voor ondersteuning. 12. P17 Laaggeletterdheid: worden brieven vanuit de gemeente alleen aangepast naar B1 of wordt de communicatie ook in breder aspect bekeken door bijvoorbeeld geen brieven meer te sturen naar inwoners maar out of the box te denken wat betreft communicatie. Antwoord: De communicatie verloopt via verschillende sporen. Zo kijkt Stichting ABC (ervaringsdeskundigen) mee om zowel het niveau als de opmaak van brieven te beoordelen en geven zij tips om de brief duidelijk leesbaar te maken. Daarnaast wordt al veel via whatsapp gecommuniceerd. Bijvoorbeeld met spraakberichten en filmpjes. Er wordt nu gekeken of er met beeldbrieven kan worden gewerkt. 13. P22. Welk aanbod aan sporten wordt ondergebracht in het nieuwe sportpark Middelsee?

3

Antwoord: In ieder geval voetbal, daarnaast in de sporthal divers aanbod zoals in de andere sporthallen in de gemeente Leeuwarden. Verenigingen kunnen hiervoor een aanvraag doen bij bv SPORT, die plannen dit in. Over de verdere invulling van het sportpark Middelsee, de extra velden, de buitenruimte en een mogelijke sporthal wordt momenteel gesproken.

VVD 14. Aantal inwoners in de bijstand a. Graag een actueel overzicht van het aantal inwoners in de bijstand”. b. Graag een overzicht per maand opgebouwd hoe de instroom en uitstroom in 2022 en 2023 (tot nu) gegaan is. c. Welke reductie van het aantal inwoners in de bijstand heeft het college voor ogen voor 2024? Antwoord: Deze vragen kunnen nader beantwoord worden tijdens de informatie avond die voor de raad wordt georganiseerd begin 2024. a. Het saldo per oktober 2023 is ca. 5.250. b. De instroom is ca. 1.400 en de uitstroom ook. c. Voor de bestandsontwikkelingen volgen we de prognoses van het CPB in het gemeentefonds. Conform de reeks in de septembercirculaire 2023 verwachten we voor 2024 een lichte daling (-69). 15. Toezegging brief aanpak Vlietzone – Jaarstukken 2022 Wat is de status van de brief mbt de aanpak Vlietzone? Bij de jaarstukkenbehandeling in juni is toegezegd middels een brief de Raad na de zomer uitvoeriger te informeren. Antwoord: De beantwoording van de brief met betrekking tot de aanpak Vlietzone kan de raad in het laatste kwartaal van 2023 verwachten. 16. Blz. 11 Basisbaan Banen mogen geen regulier werk verdringen werd in de begroting van 2023 aangegeven. Kunnen er een aantal voorbeelden worden gegeven aan welke type basisbaan dan wel wordt gedacht die geen regulier werk verdringen.

Antwoord: Met betrekking tot de basisbanen is in de begroting 2024 vooruitgelopen op besluitvorming die nog niet heeft plaatsgevonden. In de begroting 2024 wordt niet gesproken over het verdringen van regulier werk. Zoals in de begroting van 2023 is aangegeven, zijn we dit jaar begonnen met het voorbereiden van de Leeuwarder variant van de basisbaan waarbij één van de uitgangspunten is dat deze banen geen regulier werk mogen verdringen. 17. In 2025 wordt onderzoek gedaan naar de effecten van de basisbaan. a. Het gaat hier om een pilot. Op basis van welke afweging wordt hier al structureel geld voor vrijgemaakt incidenteel? b. Wij ontvangen graag het beleidsdocument dat hoort bij de uitvoering van de basisbaan. c. Wat zijn criteria voor een basisbaan? (d.w.z. wanneer komt iemand in aanmerking?) d. Welke doelen heeft het college voor de pilot? Wanneer is het een succes? Antwoord: Met betrekking tot de basisbanen is in de begroting 2024 vooruitgelopen op besluitvorming die nog niet heeft plaatsgevonden. 18. Blz.12 Start pilot om via huisbezoeken met mensen in de bijstand contact te houden Vanuit het perspectief om de bewoner centraal te stellen, is in het najaar van 2023 gestart met de pilot ‘Huisbezoeken’. Het uitgangspunt van de pilot is om de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden te verbeteren. a. Welke dienstverlening dient er verbeterd te worden? b.

Op welke wijze dragen deze gesprekken bij om bewoners aan het werk te krijgen? 4

Antwoord: a. In lijn met het coalitieakkoord is een projectgroep gestart met het opzetten van een pilot huisbezoeken. Uitgangspunt is het verbeteren van de dienstverlening. Wij denken door het gesprek bij iemand thuis te voeren, dat er meer openheid van zaken wordt gegeven en wij als gemeente meer voor de bewoner kunnen betekenen. b. Uit de resultaten van de pilot moet blijken wat het effect is van het voeren van gesprekken bij iemand thuis. Door gesprekken achter de voordeur aan te bieden, wordt in ieder geval de ruimte gegeven om eventuele problematiek kenbaar te maken. Wanneer er sprake is van problematiek, kunnen we daar beter op inspelen. Dit met het oog om belemmeringen weg te nemen en mogelijk daarna stappen richting werk te maken. 19. Blz. 13 Meedoen regeling Meedoen is voor kinderen met een laag inkomen mogelijk gemaakt door middel van Sam&. De maatschappelijke participatie van volwassenen is een logisch en noodzakelijk vervolg. In 2023 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Graag ontvangen wij dit haalbaarheidsonderzoek. Antwoord: De planning is dat de raad in het eerste kwartaal van 2024 een raadsvoorstel ontvangt over de uitwerking van de meedoen-regeling. Hierin komen de belangrijkste resultaten uit het onderzoek aan bod. 20.

“In 2024 wordt een vervolg gegeven aan de resultaten van haalbaarheidsonderzoek rondom de maatschappelijke participatie volwassenen” Op welke manier? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 19. 21. Blz. 14 Curatieve schuldhulpverlening – Pilot JPF Welke resultaten zijn er ondertussen behaald? Antwoord: In 2023 is de pilot JPF gestart. Doelstelling is om dit jaar 25 jongeren aan de pilot te laten deelnemen. Op dit moment (17 oktober 2023) doen 22 jongeren aan de pilot mee. Het begeleidingstraject duurt twee jaar en is gericht op het vergroten van het toekomstperspectief van de jongere. Na ieder half jaar worden de tussenresultaten van het traject van de jongere met behulp van een effectmonitor in beeld gebracht. Omdat de meeste jongeren op dit moment nog niet een half jaar aan het begeleidingstraject deelnemen, zijn deze tussenresultaten nu nog niet inzichtelijk. Wat wel kan worden vermeld is dat voor 14 jongeren een aanvraag voor een schuldregeling is ingediend en dat bij 8 jongeren de benodigde stukken voor het indienen van een schuldregeling worden verzameld. Daarnaast zijn 7 jongeren richting school toegeleid of konden hun opleiding dankzij JPF voortzetten, 1 jongere is naar werk toegeleid en 3 jongeren zijn naar een leerwerktraject toegeleid. 22. Blz. 16 Jeugdhulp Wat opvalt dat over een aantal zaken niet wordt gesproken in de begroting ook niet ten aanzien van de doelen. a.

Is er in het jeugdzorgdomein geen sprake van krapte op de arbeidsmark t? b. Als die krapte er wel is, wat is de gerichte aanpak? c. Zijn er op dit moment wachtlijsten? d. Als er wel wachtlijsten zijn, wat is dan de aanpak? e. Heeft er ook een evaluatie plaats gevonden ten aanzien van het JET in 2023? f. Op basis van welk kader is besloten dat het JET de best mogelijke route tot toegang is. g. Welke resultaten ondersteunen deze route. h. Graag een overzicht van de totale kosten van het JET, uitgesplitst naar kosten inhuur, eigen medewerkers, overhead etc. i. Graag een overzicht van de opbrengsten toegerekend aan het JET. Antwoord: a. Ook in het jeugdzorgdomein is er krapte op de arbeidsmarkt.

5

b. We hanteren reële tarieven waarbij rekening wordt gehouden met cao ontwikkelingen. Het aantrekken en behouden van personeel is een verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder. Vanuit de gemeente is er geen gerichte aanpak. c. Ja, er zijn op dit moment wachtlijsten in het jeugdzorgdomein. De Friese gemeenten werken met de Beschikbaarheidswijzer. Dit is een platform, dat zorgt voor inzicht in wachttijden voor jeugdhulp. d. Via de beschikbaarheidswijzer kan door de verwijzer gekeken worden bij welke aanbieder de jeugdige het snelst geholpen kan worden. Indien nodig kan de aanbesteding (deels) open worden gesteld waardoor aanbieders kunnen toetreden (mits ze voldoen aan de gestelde kwaliteitscriteria). e. Na de melding vanuit de gemeente bij de IGJ is intern onderzocht in hoeverre het JET voldoet aan de wettelijk gestelde eisen aan de gemeentelijke toegang. Ook is gekeken naar de bevindingen vanuit de IGJ die in hun rapport naar gemeentelijke toegangen tot jeugdhulp naar voren zijn gekomen. Een en ander komt terug in de Jeugdagenda die eind 2023 aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. f. In 2019 is de raad geïnformeerd over de start van het JET.

Hierin is te lezen dat het JET is ingevoerd om expliciet invulling te geven aan de gemeentelijke/wettelijke rol als regievoerder op het lokale jeugdstelsel en dat uitvoering wordt gegeven aan de toegangstaken aan de niet vrij toegankelijke jeugdhulp. g. Het JET vormt de gemeentelijke toegang tot niet vrij- toegankelijke jeugdhulp. Er wordt nu gewerkt aan een plan voor de korte en middellange termijn. h. Het antwoord op deze vraag wordt nagezonden. i. Er wordt gewerkt aan een verbeterplan voor de korte en middellange termijn. Er is geen kostenbaten analyse van het JET beschikbaar. De opbrengsten van het JET zijn niet op geld te zetten. De opbrengst van het JET vertaalt zich in best passende zorg voor de jeugdige. 23. Blz. 17 Diversiteit a. Welke stappen heeft de eigen gemeentelijke organisatie hierin gezet? b. Geldt diversiteit voor alle rollen binnen de organisatie. Ook op management/bestuurlijk niveau? Antwoord: Binnen de gemeentelijke organisatie is er een uitvoeringsprogramma diversiteit. Hier is een projectleider voor aangesteld en het programma wordt op dit moment uitgevoerd. Ook het management/directie en bestuurders worden meegenomen in de ontwikkelingen op diversiteit. 24. Blz. 17 Aanpak laaggeletterdheid a. Wat zijn de resultaten van de lokale verbinder? b.

Wat zijn de doelstellingen, resultaatverplichting voor deze verbinden voor 2024 Antwoord: De raad is via twee informerende brieven tussentijds geïnformeerd over de resultaten en evaluatie van de inzet van de verbinder laaggeletterdheid (kenmerk brieven: 2022-232676 en 2023-063018). De raad heeft aan de verbinder de volgende doelstellingen meegegeven: - Een ‘Verbinder Laaggeletterdheid’ voor 24 uur per week aan te stellen met de volgende opdracht: - Een groter aantal inwoners die laaggeletterd zijn te vinden via werkgevers, het onderwijs en bijvoorbeeld Amaryllis. - Betere verbinding tot stand brengt tussen inwoners en aanbieders en deze inwoners concreet voorzien van een passend aanbod. De verbinder werkt in 2024 verder aan de basis die tot stand is gebracht. Daarbij zien we dat er een verschuiving ontstaat van de fase van bewustwording naar een fase van bespreekbaar maken van laaggeletterdheid. Dit wordt gefaciliteerd door externe trainingen. Daarnaast wordt ingezet op een duurzame borging en uitbreiding/intensivering in de aanpak van laaggeletterdheid. 25. Blz. 17 Bibliotheek Er zijn 52 gemeenten die financiering ontvangen uit de eerste aanvraagronde van de regeling ‘Eenmalige specifieke uitkeringen lokale bibliotheekvoorzieningen 2023-2024.’ In totaal vroegen 150 gemeenten een uitkering aan. a. Heeft Leeuwarden hiervoor ook een aanvraag gedaan? 6

b. Zo ja, voor hoeveel? c. Zo nee, waarom niet? d. Is deze aanvraag gehonoreerd? Antwoord: a. Nee, Leeuwarden heeft niet meegedaan in de eerste aanvraagronde. c. Ten tijde van de eerste indieningsdatum was er nog te weinig bekend omtrent de kaders van de zorgplicht en voorwaarden voor (co)financiering. Op dit moment onderzoeken wij samen met Dbieb de mogelijkheden voor een passende aanvraag in de tweede tranche die loopt van 15 november tot 15 december. 26. Blz. 18 Een sociale basis voor statushouders neerzetten a. Wat is het percentage nieuwe inwoners die na 3 jaar inburgeren een betaalde baan hebben? b. Hoe groot is het aantal statushouders op dit moment en wat is de verwachting voor 2024? c. Wat is huidige verdeling van statushouders over de drie routes? Antwoord: a. Het percentage dat na drie jaar inburgeren een vaste baan heeft is op dat detail niet te beantwoorden. Uit de benchmark Statushouders van Divosa kunnen we wel opmaken dat over de periode 2018 t/m juni 2022 42% van de statushouders in de gemeente Leeuwarden werk heeft. Dit is ten opzichte van 135 andere gemeenten die deelnemen aan de benchmark gunstig. Het gemiddelde van deze gemeenten is namelijk 34%. b. De monitor van het totaal aantal statushouders vindt plaats via cijfers van het CBS en de benchmark statushouders van Divosa. De meest recente cijfers daarvan dateren uit juni 2022.

Op dat moment waren er 1.180 statushouders in de gemeente Leeuwarden. Dit aantal zal inmiddels iets hoger zijn. De gemeente heeft daarnaast goed in beeld welke statushouders nog bezig zijn met hun inburgeringstraject. Dat zijn er op dit moment 582. c. zie het antwoord op vraag 83. 27. Blz. 21 Basisinfrastructuur op niveau houden (BV Sport) In het coalitieakkoord is een bedrag van € 450.000 per jaar ter beschikking gesteld voor BV Sport om de basisinfrastructuur op orde te houden. Op basis van de huidige inzichten, is het beschikbare budget onvoldoende om de huidige dienstverleningsovereenkomst onveranderd voort te zetten. Welk bedrag is er benodigd om de basisinfrastructuur op peil te houden en om de huidige dienstverleningsovereenkomst onveranderd voort te zetten? Antwoord: Hier is nog geen uitsluitsel over. Dit wordt op dit moment onderzocht. 28. Blz. 21 Zwembad - Wat is de toekomst van de Blauwe Golf? Wat is de economische levensduur? Antwoord: Het zwembad verkeert technisch in redelijk goede conditie en wordt conform de meerjaren onderhoudsplanning in stand gehouden. Door recente vervangingen van de glijbanen en waterspeelelementen blijft het zwembad aantrekkelijk voor het publiek. Economisch is het verantwoord om het zwembad voorlopig in stand te houden, afgezet tegen de kosten van nieuwbouw. 29. Blz.

24 Preventieve (zorg)aanpak in het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs a. Welke scholenteams zijn er op dit moment actief in het VO en MBO? b. Wat zijn de huidige vsv cijfers 2021 & 2022 uitgesplitst in VO & MBO? En per scholenkoepel? c. Welke financiële bijdrages levert de gemeente hieraan? d. Meet de gemeente naast het verminderen van het VSO ook de vermindering van zorgkosten doordat Scholenteams taken over nemen die eigenlijk bij de Wijkteams liggen? Antwoord: a. Binnen het Voortgezet Onderwijs wordt er op 9 VO locaties met de methodiek School als Vindplaats gewerkt. Binnen het MBO is dat School als Werkplaats, School als Vindplaats en de Stape en Stipe methodiek. b. Schooljaar 2021-2022 Doorstroomregio Friesland Noord (9 gemeenten) % per school 7

Doorstroomregio Friesland Noord (9 gemeenten) Deltion College Noorderpoort ROC Friesland College ROC Friese Poort ROC Nova College Aeres (V) MBO Overig buiten regio Opb SGM Piter Jelles Comenius Chr SGM

% per school 14,65 8,47 7,05 6,04 5,79 1,76 0,7 0,6 0,22

Gemeente: Schooljaar 2021-2022 Leeuwarden Waadhoeke Harlingen Noard East Fryslan Dantumadiel Ameland Schiermonnikoog Terschelling Vlieland

% per gemeente 7,9 5,84 5,33 5,04 4,75 <5 <5 <5 <5

c. Aan de scholenteams levert de gemeente Leeuwarden het budget zoals staat in de bijlage van de begroting. Daarnaast financieren de Friese gemeenten ook mee, aangezien het niet alleen om Leeuwarder jongeren gaat. d. Er wordt gemonitord op effecten door het inzichtelijk maken van onder andere de zorgkosten per schoollocatie. 30. Blz. 185 Taakvelden sociaal domein/wmo Wat opvalt is dat de verwachte uitgaven voor het sociaal domein de komende jaren daalt. Als we naar de wmo kijken zien we dat bij sommige taakvelden de verwachte uitgaven constant blijven, en bij andere taakvelden ook dalen. a. Vanwaar deze daling, dan wel stabilisatie van uitgaven? b. Wordt hier rekening gehouden met inflatie, stijging van loonkosten en vergrijzing? c. Wordt er door de vergrijzing juist geen extra beroep gedaan op de wmo in de toekomst? d. Of wordt hier een taakstelling doorgevoerd op wmo/sociaal domein? Antwoord: a. Het budget is stabiel maar is wel inclusief indexatie en volumeontwikkeling. b. Het budget van 2024 en verder is inclusief een indexatie van ongeveer 7,4%. Elk jaar opnieuw wordt het budget van het lopende en de volgende jaren aangepast voor de indexatie. c. Ja dat klopt. In het budget is een extra bedrag opgenomen voor de toegenomen vraag naar de Wmo (volumeontwikkeling).

Bij de mee- en tegenvallers onderdeel 7.9 op pagina 201 van de begroting is een extra bedrag van € 415.000 hiervoor geraamd. d. Bij de Wmo is geen taakstelling doorgevoerd.

CDA 31. Blz. 13 Vroeg signalering: Heeft het pilotteam vroeg signalering ook contact met kinderopvang en scholen? Hier is vaak bekend waar financiële problemen zijn binnen gezinnen. Antwoord: Het pilotteam vroegsignalering pakt signalen van betalingsachterstanden op die door energieleveranciers, de waterleverancier, de zorgverzekeraars en de verhuurders bij de gemeente zijn gemeld. Op diverse IKC’s zijn jeugdondersteuners werkzaam. Zij spelen een belangrijke rol in het signaleren van financiële problemen op de IKC’s en de toeleiding naar financiële hulp. Op de MBO -scholen zijn 8

jongerenwerkers werkzaam die ook een belangrijke rol in het signaleren van financiële problemen spelen en zelf hulp bieden of toeleiden naar financiële hulp. Verder wordt de signalering op de kinderopvang en scholen ook meegenomen in het preventieplan. 32. Blz. 16 Jeugdhulp: er is nog een kleine groep kinderen 0 – 4-jarigen niet zichtbaar bij de GGD en kinderopvang. Om hoeveel kinderen gaat het in onze gemeente, hebben we dit goed in beeld? NB deze vraag past ook bij Kansrijke start voor kinderen op blz. 23. Antwoord: De GGD heeft in beeld hoeveel gezinnen/kinderen bezocht en bereikt worden. Schatting bereik bij 0-2 jaar is ca. 99% en bij 2-4 jaar ca. 95%. Door wisseling van hun registratiesysteem kunnen we tot einde van dit jaar geen actuele, precieze cijfers opvragen. Hoeveel kinderen er naar de kinderopvang gaan, kunnen we niet precies zeggen. Wanneer door het consultatiebureau een achterstand bij een kind wordt geconstateerd en het kind vervolgens door wordt verwezen naar de kinderopvang, is het bereik zo’n 95% (bereik doelgroeppeuters). Sommige ouders kiezen er na overleg met de kinderopvang en de JGZ voor hun kind niet aan te melden. 33. Kwetsbare gezinnen kunnen soms gebruik maken van kinderopvang via SMI, dit duurt gemiddeld een jaar.

Is het mogelijk om dit uit te breiden? Hoeveel kinderen maken gebruik van de SMIregeling in onze gemeente? Antwoord: Volgens onze verordening, vastgesteld in 2023, is de maximale duur van de beschikking voor SMI een jaar. Mocht SMI daarna opnieuw nodig zijn, dan kan een nieuwe aanvraag ingediend worden en zal de aanvraag opnieuw worden getoetst. Tot 1 oktober hebben we 111 kinderen met een SMI. Naar verwachting zullen daar het laatste kwartaal nog een aantal bijkomen. 34. Blz. 17: laaggeletterdheid, wanneer krijgen de raadsleden de app klinkende taal op hun device? Antwoord: De leverancier heeft aangegeven dat ze dit samen met onze ICT -afdeling begin november kunnen realiseren. Als dit onverhoopt niet haalbaar is, kan altijd nog overwogen worden om met de webversie aan de slag te gaan. 35. Blz. 18: Inzet middelen voor de “ondertussengroep”: Hebben de consulenten die inburgeraars ondersteunen contact met IKC’s en scholen? Zij weten vaak welke ouders nog geen Nederlands spreken. Antwoord: De consulenten hebben goede contacten met partners in het veld. Er is onder andere een casuïstiekoverleg over de ‘ondertussengroep’ met Amaryllis, vluchtelingenwerk en de ROC’s (scholen). Ouders die de taal nog niet goed spreken en op grond van de oude wet nog inburgeringsplichtig zijn, zijn goed in beeld bij de consulenten. 36. Blz. 23: Er zijn 9 plus IKC’s in de gemeente Leeuwarden.

Waarom zijn de IKC’s in Aldlan geen plus IKC? De kinderen uit de Wielenpôle gaan vaak naar deze IKC’s. Ook veel kinderen in Aldlan groeien op in een kwetsbare situatie. Antwoord: Er is een uitgebreide data-analyse uitgevoerd op basis waarvan de plus IKC’s zijn geselecteerd. De keuze voor deze IKC’s is ook samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gemaakt. Op basis van een herijking die binnenkort wordt uitgevoerd, kan worden gekeken of er andere accenten moeten worden gelegd. 37. Blz. 25: 1,8 miljoen is er beschikbaar gesteld voor het jeugd expert team. Zijn de wachtlijsten nu weggewerkt en is er een betere samenwerking met het onderwijs? Antwoord: In 2023 is er fors ingezet op het wegwerken van de toenmalige wachtlijst van 150 jeugdigen. Deze is weggewerkt. Daarnaast is ingezet op de reguliere dienstverlening, die ook onverminderd door moest lopen. We hebben gezien dat een stijging is van de aanvrag en en meldingen bij het Jeugdexpertteam (JET). Bovendien hebben de wachtlijsten bij de zorgaanbieders en de ketenpartners zoals de Raad voor de Kinderbescherming invloed op de caseload van de consulenten.

9

Dit betekent dat het JET langer bij gezinnen in beeld moet blijven. Gevolg hiervan is dat de doorlooptijden langer zijn. Hierdoor ontstaat momenteel weer een wachtlijst. In het JET is een verbinding gemaakt met het Jongerenteam/leerplichtambtenaren, waardoor er kortere lijntjes zijn ontstaan met de scholen. Deze ontwikkeling wordt verder doorgezet. 38. Blz. 79 Implementatie rijke schooldag, er staat €59.000, €38.000 op de begroting. Waar wordt dit geld voor gebruikt? De plus IKC’s hebben een rijkssubsidie en hebben hier voor deze implementatie de gemeente niet nodig. Antwoord: De € 59.000 in de begroting is onderdeel van de fondsenaanvraag CA “Implementatie Rijke schooldag” van in totaal € 177.000 (2023 € 59K, 2024 € 59K en 2025 € 59K). Dit geld is bedoeld voor extra coördinatie tijdens de inrichtingsperiode. De financiering vanuit het Rijk biedt hier niet voldoende dekking voor. De subsidie wordt vanaf 2024 voor het programma School en omgeving in een SPUK richting de gemeente omgezet. De € 38.000 is ook onderdeel een fondsenaanvraag CA (voor in totaal € 75.000: 2023 € 38.000 en 2024 € 38.000). Met dat geld wordt onderzoek gedaan naar een Rijke schooldag voor het voortgezet onderwijs. Beoogd was om dit onderzoek te financieren via een landelijk fonds. Maar de loting waarmee dit werd bepaald, viel voor Leeuwarden niet gunstig uit. 39.

Ieder kind een coach, €25.000, hoe wordt dit geld ingezet? Antwoord: We onderzoeken hiermee hoe educatief partnerschap het best kan worden versterkt. 40. Bladzijde 10: De gemeente neemt belemmeringen weg, is bereikbaar en laagdrempelig. Blijkt dat ook uit het aantal meldingen in de gemeente app in verhouding met vorige jaren? Kan de Ombudsvrouw van de gemeente dat ook merken? Is het call center op juiste sterkte? Wat is hun beeld? Antwoord: De tekst op pagina 10 (De gemeente neemt belemmeringen weg, is bereikbaar en laagdrempelig) is een in het coalitieakkoord uitgesproken ambitie, die verder is uitgewerkt in beleid en activiteiten deze bestuursperiode. Op diverse plekken in de begroting staan daar voorbeelden van genoemd: - een welkomstprogramma voor statushouders, om hen laagdrempelig kennis te laten maken met hoe sommige zaken in Nederland werken en om uit te leggen dat men voor vragen altijd terecht kan bij de gemeente; - steun aan het Generatiehuis dat activiteiten organiseert die inwoners laagdrempelig kennis laten maken met kunst en cultuur; - een pilot huisbezoeken; - etc. Bereikbaarheid en laagdrempeligheid zijn daarnaast ook ambities die verder uitgewerkt worden in de visie dienstverlening, die naar verwachting in het eerste kwartaal van 2024 naar de raad toe gaat. Daarop volgt een meerjarenprogramma, waarin ook een evaluatie is opgenomen. 41.

Bladzijde 12: Pilot huisbezoeken. Wat zijn de eerste ervaringen? Is daar scholing van ambtenaren aan voorafgegaan of nieuwe mensen voor aangenomen? Antwoord: In lijn met het coalitieakkoord, wordt aandacht gegeven aan mensen waarbij het niet lukt om uit de bijstand te komen. Persoonlijke aandacht staat hierbij centraal. Om de dienstverlening vanuit de gemeente te verbeteren is afgesproken dat er gestart wordt met een pilot waarbij persoonlijk contact wordt geïntensiveerd via huisbezoeken. In het derde kwartaal is een projectgroep gestart met het opzetten van de pilot. De verwachting is dat er in het vierde kwartaal gestart wordt met de daadwerkelijke uitvoering van de pilot. De gesprekken die normaliter op het gemeentehuis gevoerd worden, zullen nu thuis aangeboden worden. De expertise van medewerkers zal op dezelfde manier ingezet worden, maar dan op een andere locatie. Hiervoor is geen extra scholing nodig, ook zijn er geen nieuwe medewerkers voor de pilot aangenomen.

10

42. Bladzijde 15: Wanneer is de evaluatie buurt en dorpskamers beschikbaar? Hoe komt het met de klomp en hoe zit het met de nieuwe locatie van de klomp qua investering? Antwoord: Naar verwachting kan de evaluatie buurt- en dorpskamers in november 2023 naar college en raad gezonden worden. 43. Bladzijde 21: Buurtsportcoaches hebben een verbindende rol. Zijn er genoeg vrijwiligers die uiteindelijk activiteiten organiseren en de mensen ook echt in beweging k rijgen? Bladzijde 22: Wat zijn de aandachtspunten die de gemeente meeneemt naar de buurtsportcoaches? Antwoord: Blz 21: Op dit moment lukt het nog om dit samen met vrijwilligers vorm te geven. Echter, we zien dat de vraag naar vrijwilligers voor dit soort activiteiten steeds groter wordt en het aanbod steeds kleiner. Er wordt op dit moment onderzoek gedaan samen met BV Sport of er een verschuiving in de opdracht sportstimulering plaats kan vinden, zodat er meer handjes aan de kar komen die de buurtsportcoaches kunnen ondersteunen bij activiteiten. Blz 22: Voor de opdracht voor de buurtsportcoaches van bv SPORT voor 2024 nemen we de volgende aandachtspunten mee: - zichtbaarheid van de buurtsportcoaches in de wijk, verenigingsondersteuning verstevigen 44. Armoede voorkomen. Het CDA is nieuwsgierig of de gemeente deelname bij Volwassenenfonds Sport en Cultuur gaat overwegen.

Middels dit Fonds kunnen Volwassenen een financiële tegemoetkoming krijgen om deel te nemen aan Sport en Cultuur. Kunt u aangeven wanneer we hier een antwoord op kunnen krijgen? Antwoord: De planning is dat de raad in het eerste kwartaal van 2024 een raadsvoorstel van het college ontvangt over de uitwerking van de meedoen-regeling. Het Volwassenenfonds wordt meegenomen in dat voorstel. 45. Aandacht voor laaggeletterdheid (p. 17). a. Hoeveel Rijksgeld is deze periode ontvangen? Hoeveel was dat in de vorige periode? b. Wat wordt er concreet met ‘educatie bij werkgevers’ bedoeld? c. Wanneer start de pilot ‘gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid’ en kunt u uitleggen wat er dan gaat gebeuren? Kunt u een voorbeeld geven van ‘toegankelijke dienstverlening’, waar zit de toegankelijkheid in? Antwoord: a. Rijksgeld: - Wet educatie en beroepsonderwijs, voor arbeidsmarktregio Fryslân: 2022: € 2.249.560. 2023: € 2.808.503. - Decentralisatie uitkering laaggeletterdheid, voor arbeidsmarktregio Fryslân: 2022: € 181.226. 2023: € 199.199. b. Er wordt op korte termijn een regionale aanjager geworven voor de aanpak van laaggeletterdheid bij werkgevers. Deze aanjager wordt binnen de hele provincie Fryslân ingezet. De inzet van educatie zal vraaggericht zijn, de werkgever moet aangeven waar behoefte aan is. De aanjager geeft de mogelijkheden hierin aan. c.

Deze pilot is op 1 september 2023 gestart. Dit is een gezamenlijke pilot van dbieb en de gemeente Leeuwarden. Er wordt ingezet op het ontwikkelen van een netwerk waarin de aanpak van laaggeletterdheid bij gezinnen wordt geborgd. d. Met toegankelijke dienstverlening wordt bedoeld dat de dienstverlening van de gemeente toegankelijk is voor iedereen. Dus ook voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Voorbeeld hiervan is het begrijpelijker maken van brieven die door de gemeente worden verstuurd. 46. Pag. 20. Vitaal ouder worden. Wat zijn concreet de zaken die hiervoor worden gedaan? Wat wordt er verstaan onder een gezonde leefstijl?

11

Antwoord: Vitaal ouder worden is een van de pijlers van de nieuwe visie op gezondheid. Voor een gezonde leefstijl in relatie tot ouder worden zijn er drie belangrijke determinanten, namelijk bewegen, voeding en sociale relaties. De eerste richting van deze pijler is uitgewerkt in de Startnotitie Een nieuwe visie op gezondheid, die op 8 mei jl. aan de raad is gepresenteerd. Voor de verdere uitwerking wordt momenteel breed input opgehaald bij collega’s, samenwerkingspartners en inwoners. Hiertoe organiseren we onder andere het evenement ‘Samen Gezond’ op 2 november. Deze input is belangrijk om de visie, inclusief de pijlers, verder vorm te geven. Momenteel is dan ook nog niet bekend wat de gemeente concreet gaan doen.

PvdA 47. P8 Inkomsten voor bestaanszekerheid veel lager (12,5% van de totale begroting) dan de uitgaven voor bestaanszekerheid (26%). Zelfde geldt voor meedoen. De ondersteuning is daarentegen voor lager: Kan dit nader uitgelegd worden? Antwoord: Op pagina 8 worden de baten en de lasten per programma weergegeven. Voor de lasten geldt dat alle lasten rechtstreeks aan de juiste begrotingsprogramma’s moeten worden toegerekend. Voor de baten moet er rekening mee worden gehouden dat het grootste deel van de baten die de gemeente ontvangt bestaat uit uitkeringen uit het Gemeentefonds en OZB-opbrengsten. Dit zijn middelen zonder vaststaand bestedingsdoel. Deze baten moeten worden verantwoord binnen het programma Ondersteuning. Als baten worden ontvangen die wel een specifiek bestedingsdoel hebben (dit is bijvoorbeeld het geval bij specifieke uitkeringen en subsidies), worden deze baten rechtstreeks aan de programma’s toegerekend. Per saldo wordt er gestuurd op een sluitende begroting. Het is dus niet erg dat op een specifiek programma de baten lager zijn dan de lasten. 48. P11 Start pilot om via huisbezoeken met mensen in de bijstand contact te houden a. Welke delegatie zal deze doelgroep bezoeken? b. Wordt er hiervoor ook een beroep gedaan op ervaringsdeskundigen? c. Wie gaan de huisbezoeken doen en hoe breed kijken we naast het inkomens en participatie stuk? d.

Is dit idee mede tot stand gekomen ism inwoners en/of ASD? Antwoord: a. De gesprekken die normaliter op het gemeentehuis gevoerd worden, zullen nu thuis aangeboden worden. Dit gebeurt door dezelfde medewerkers maar dan op een andere locatie. De bezoeken worden gedaan door een aantal medewerkers, die ook aan de projectgroep deelnemen. b. De aanpak wordt besproken en afgestemd met de ervaringsdeskundigen. c. Zie vraag a. Dit wordt door een aantal medewerkers opgepakt, die ook aan de projectgroep deelnemen en ook al klantgesprekken voeren. De pilot richt zich in eerste instantie op het inkomens- en participatiedeel. Mocht de pilot een succes worden, dan zou het uitgebreid kunnen worden. De conclusies worden in het eerste kwartaal 2024 verwacht. d. Bij de pilot worden ervaringsdeskundigen betrokken om te kijken naar de aanpak en opzet. ASD is niet bij de voorbereiding betrokken, maar tijdens de pilot zullen wij bij de ASD klankborden. 49. P13 Wanneer is de regeling van 25% bij verdienen in de bijstand daadwerkelijk ingevoerd? Antwoord: Zie het al door de raad ontvangen persbericht hierover. 50. In vorige plannen vanuit het college werd er aangegeven dat er verkend zou worden of het invoeren van een ‘meedoenpas’ haalbaar is in Leeuwarden. Hierover lezen wij niets concreets over de onderzoeksresultaten in de begroting 2024.

Wat zijn de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek over de meedoenregeling voor volwassenen in 2023? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 19. 51. Wanneer kan de raad het haalbaarheidsonderzoek naar de meedoenpas ontvangen?

12

Antwoord: Zie het antwoord op vraag 19. 52. Uit de passage op pagina 13 blijkt dat de gemeentelijke dienstverlening niet altijd goed zichtbaar is voor onze inwoners. Hoe zal dit probleem worden aangepakt in 2024? Antwoord: Er wordt een communicatieplan gemaakt dat gericht is op het actief informeren van de verschillende doelgroepen. 53. In hoeverre wordt er een beroep gedaan op ervaringsdeskundigen teneinde de schuldenaanpak te vereenvoudigen en versnellen? Antwoord: Per 1 oktober 2022 is het pilotteam vroegsignalering bij Amaryllis gestart. Dit team bestaat uit twee sociaal werkers en drie ervaringsdeskundigen. De sociaal werkers en ervaringsdeskundigen gaan gezamenlijk op huisbezoek. De inzet van ervaringsdeskundigen helpt om daadwerkelijk contact met bewoners te leggen. Ook denken de ervaringsdeskundigen actief mee in het verbeteren van de aanpak. Verder zijn per januari 2023 drie ervaringsdeskundigen van Sterk uit armoede bij de gemeente Leeuwarden gedetacheerd. Zij participeren in diverse projecten op het terrein van armoede en schuldhulpverlening, waaronder het project SchuldenvrijLWD. 54. Graag meer informatie over het aantal en soort basisbanen? Antwoord: Met betrekking tot de basisbanen is in de begroting 2024 vooruitgelopen op besluitvorming die nog niet heeft plaatsgevonden. In het coalitieakkoord is afgesproken dat we ongeveer 25 personen een basisbaan aanbieden.

55. Wanneer kan de raad het preventieplan armoede en schulden tegemoetzien? Antwoord: De planning is in het eerste kwartaal van 2024. 56. Wat zijn de eerste resultaten met het andere vroegsignaleringssysteem? Antwoord: De gemeente Leeuwarden stapt per 1 november 2023 over op een ander vroegsignaleringssysteem. 57. P14 Wanneer kan de raad het onderzoek naar de collectieve zorgverzekering voor minima ontvangen? Dit om ook een zorgvuldige afweging te maken voor de visieontwikkeling rondom gezondheid. Kan dit voor de start van de visieontwikkeling? Antwoord: Ambtelijk is er een stevige verbinding tussen het onderdeel collectieve zorgverzekering voor minima en de nieuwe visie op gezondheid. Naar verwachting kan de raad over de uitkomsten van het onderzoek worden geïnformeerd voordat de nieuwe visie gezondheid wordt gepresenteerd. P16 58. Wanneer kan de raad de evaluatie van de buurt- en dorpskamers ontvangen? Antwoord: Naar verwachten kan de evaluatie buurt- en dorpskamers in november 2023 naar college en raad worden gezonden. 59. Is er al zicht op de vraag of de 5,7 miljoen voor Fryslân toereikend is voor de uitvoering van het IZA? Antwoord: Er is nog geen zicht of de Iza Spuk gelden voor Fryslân toereikend zijn. Afgelopen juli is het Regiobeeld gepresenteerd en op dit moment wordt er hard gewerkt aan het Regioplan.

Het Regioplan moet op 1 januari 2024 klaar zijn en geeft de belangrijkste thema’s voor Fryslân aan. De aanvragen voor de Iza gelden moeten hierop aansluiten. Volgend jaar zal er meer zicht zijn op de toereikendheid van de gelden. 13

60. Wanneer uitvoeringsplan versterken sociale basis? Antwoord: Het streven is april 2024. P17: 61. Lokale verbinder laaggeletterdheid voor de periode maart 2022 – maart 2024 aangesteld. Wanneer kunnen we de resultaten hiervan inzien? Antwoord: De raad is via twee brieven geïnformeerd over de resultaten, voortgang en evaluatie van de inzet van de verbinder laaggeletterdheid (kenmerk brieven: 2022-232676 en 2023-063018). 62. Uit tekst blijkt ook dat diverse zaken moet gestart worden. Kan dit allemaal als er straks geen geld meer is voor verbinder? Antwoord: U heeft voor de aanstelling van de verbinder incidenteel middelen beschikbaar gesteld in 2022. In 2023 is ervoor gekozen om de functie van verbinder te combineren met de functie van beleidsmedewerker laaggeletterdheid. We zien dat deze combinatie goed werkt en elkaar versterkt, maar dat de beschikbare uren niet toereikend zijn. We bekijken op dit moment hoe we hiervoor een oplossing kunnen vinden. 63. P18: Is er inmiddels al een vrouw die deel uitmaakt van de geselecteerde ervaringsdeskundigen? Antwoord: Er zijn geen ervaringsdeskundigen actief op het terrein van statushouders. Mogelijk worden hier de ervaringsdeskundigen van armoede bedoeld. Onder de ervaringsdeskundigen bij armoede is op dit moment nog geen vrouw. 64.

P22 Waar en wanneer kunnen we onderstaand uitvoeringsplan vinden? Voor de middelen van 2024 t/m 2026 heeft de gemeente een plan van aanpak ingediend bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De uitvoering van dit plan van aanpak vindt grotendeels plaats vanaf 2024. Een projectleider gaat aan de slag met een uitvoeringsplan. Dat zullen activiteiten zijn die ook opgenomen worden in het gezondheidsbeleid, maar ook in het uitvoeringsplan sociale basis, het programma kansrijke start en in een nieuw sportbeleid. Antwoord:

Volgt in volgende versie. Lijst058 65. Speerpunten (blz 6 onderste alinea): zoveel mogelijk mensen aan het werk helpen, vooral mensen met minder kansen op werk. Op blz. 11 staat dat de gemeente de bestaanszekerheid wil vergroten door werkgelegenheid te bevorderen. Er wordt geen doel genoemd over wanneer doel behaald is of wanneer dit succesvol is. Er wordt echter niets gezegd over het grote aandeel van bijstandscliënten tov inwoners. Dat is te vinden op pagina 26 waaruit blijkt dat bij gemeenten met inwoners tussen 100.000 -300.000 inwoners er 789,3 banen zijn en in Leeuwarden 832.2, terwijl het aantal mensen in de bijstand 493 resp. 710 zijn. Hoe is dit in te verklaren. Dan staat er dat er in 2024 een pilot start met basisbanen (blz. 10), voor € 500.000 structureelwaarom structureel, is dit iet incidenteel? Op blz 11 wordt vermeld dat er in 2025 een onderzoek wordt gedaan naar de effecten van de basisbaan. Dus de pilot geldt voor de duur van een jaar. Geen idee wat er daarna gaat gebeuren als het effect positief of negatief is (en welke criteria gelden voor positief of negatief. Antwoord: Leeuwarden heeft in verhouding ten opzichte van de rest van Nederland en andere gemeenten een hogere kans op bijstand dan gemiddeld (9,2% t.o.v. 5%). In Leeuwarden zitten in verhouding ook meer inwoners ‘in de bijstand’ dan landelijk gezien. Dat verklaart ook de ingewikkelde opgave die 14

de gemeente heeft om het bijstandsgebruik te verlagen en inwoners te begeleiden naar werk, school of ondernemerschap. 66. Ouderen blz. 15 In Fries verband wordt er samengewerkt met elkaar. Een van de thema’s is ouderen. Bij dit thema wordt er voor gekozen om de focus te leggen op de ambitie rondom dementie. Een van de te bereiken resultaten is het cliëntcontact bij de gemeente dementievriendelijk in te richten. Door het aanbieden van een training. Aan de andere kant wil de gemeente uitbreiding van autoluwe binnenstad- voorbeeld Eewal (blz 85). Hoe kan verzekering worden gegeven dat voor ouderen en minder mobiele inwoners het centrum bereikbaar blijft. Antwoord: In en rond de binnenstad zijn diverse parkeergarages met aangewezen parkeerplekken voor gehandicapten. Daarnaast mag er met een gehandicaptenparkeerkaart op straat buiten de vakken geparkeerd worden tijdens de venstertijden, met een ontheffing ook buiten venstertijden. De Arriva Vlinder bus rijdt sinds afgelopen zomer door de binnenstad. 67. Diversiteit (blz. 17) waar nodig wordt ingezet op anti-discriminatie en antiracisme. What about antisemitisme? Antwoord: Diversiteitsbeleid gaat over de bewustwording binnen de gemeentelijke organisatie en bij inwoners van de gemeente Leeuwarden op de thema’s racisme en discriminatie.

Met het uitvoeringsprogramma diversiteit zet de gemeente in op kansengelijkheid en waar opportuun of nodig op anti-discriminatie en antiracisme. 68. Onderwijsachterstanden bij kinderen jonger dan 12 jaar blz. 23 Plus IKC (IKC in aandachtswijken) krijgen meer geld voor ondersteuning, meer ontwikkeltijd en taalachterstand te voorkomen voordat de basisschool begint. Nergens wordt gemeld hoe kan worden gemeten of de maatregelen effectief zijn (gebleken). Antwoord: De jeugdondersteuner (voor extra ondersteuning) wordt ook ingezet voor de leeftijdsgroep 0 -6. De inzet van de jeugdondersteuner is recent geëvalueerd en effectiviteit daarvan wordt gevolgd. Plus IKC’s krijgen extra geld voor extra ontwikkeltijd vanuit het programma School en omgeving. Dit is enkel bedoeld voor de basisschoolleeftijd en niet voor de voorschool. De effectiviteit van het programma wordt gevolgd via impactmeting (0-meting daarvan is uitgevoerd). Taalachterstanden bestrijden is uitvoering van een wettelijke taak en verloopt via Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE). Dit wordt gevolgd via kwaliteitsmeting in het kwaliteitsteam VVE. 69. Op blz 10 staat dat de gemeente laagdrempelig moet zijn. Dit wordt vervolgens niet uitgelegd in de doelen- en prestatieboom. Hoe moeten we dit dan opvatten? Antwoord:

Volgt in volgende versie.

70. Op pagina 12 gaat het over de laatste generatie in armoede. Maar de analyse moet nog plaatsvinden. Hoe verhoudt zich dit tot elkaar? Antwoord: We gaan met de partners van Sam& (Stichting Leergeld Leeuwarden en Jeugdfonds Sport en Cultuur) analyseren aan de hand van cijfers en de gegevens uit de armoedemonitor, hoe we gerichtere inspanning kunnen doen om het bereik te vergroten. 71. Op pagina 17 gaat het over lhbtiq+. Er komt een beleidsplan samen met coc, tumba en ervaringsdeskundige. Wat zijn de criteria waarop deze ervaringsdeskundige (enkelvoud) wordt geselecteerd? Antwoord: De ervaringsdeskundigen zijn onderdeel van verschillende organisaties, zoals het COC, de werkgroep geloof en homoseksualiteit, Queerfactory en de LHBTI-community van de Campus Fryslân. 72. De ontwikkeling van ikc’s wordt extra gestimuleerd door de inzet van een procesbegeleider, zo lezen we op blz 24. Wat houdt deze extra stimulatie in? En wat is de gewone stimulatie?

15

Antwoord: De procesbegeleider helpt startende IKC’s om de integrale samenwerking te ontwikkelen en neer te zetten. De procesbegeleider helpt voornamelijk de IKC’s in de dorpen omdat die voor de herindeling nog niet onder Leeuwarder beleid vielen en daardoor vaak nog geen IKC waren. 73. Er komen nieuwe regels voor in de participatiewet. Kan dit geïmplementeerd worden zonder dat onze inwoners hier last van hebben? We denken dan o.a. het OIP systeem. Wat is de verwachte foutmarge en hoe denkt de ambtelijke dienst hiermee om te gaan? Antwoord: Alle eventuele wijzigingen in de participatiewet worden in de gemeentelijke regelgeving opgenomen. Welke wijzigingen dit zullen zijn is nog niet bekend.

GroenLinks 74. P.6: De arbeidsmarkt in heel Fryslân heeft momenteel te maken met een toenemende krapte. We pakken deze krapte aan door zoveel mogelijk mensen aan werk te helpen, vooral mensen met minder kansen op werk. Zo starten we met een aantal zogeheten basisbanen bi j onder meer de Buitendienst en verhogen de ruimte om bij te verdienen in de bijstand. Vraag: Hoe worden wij als raad bij deze ontwikkeling betrokken? In hoeverre wordt de in Groningen ontwikkelde werkwijze in Leeuwarden overgenomen? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 17. 75. P.11: Er is gestart met de implementatie van de basisbaan, in samenwerking met het sociaal ontwikkelbedrijf Caparis. Het gaat om werkplekken bij de Buitendienst, een wijkbedrijf of bij reguliere werkgevers. In 2025 wordt onderzoek gedaan naar de effecten van de basisbaan. Vraag: Wanneer heeft de start plaatsgevonden? Hoe worden de 25 kandidaten geselecteerd? Hoe en door wie wordt dit onderzoek naar de effecten verricht? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 17. 76. P.11: De ruimte om bij te verdienen wordt verhoogd. Het percentage van de deeltijdpremie is in 2023 aangepast naar 25% en dit loopt door gedurende de coalitieperiode.

Vraag: Hoe en wanneer is de doelgroep uit de Participatiewet hierover ingelicht? Zijn a lle mensen die gebruik maken van de Participatiewet voorgelicht? Antwoord: Zie het reeds door u ontvangen persbericht hierover. 77. P.12: Vanuit het perspectief om de bewoner centraal te stellen, is in het najaar van 2023 gestart met de pilot ‘Huisbezoeken’. Het uitgangspunt van de pilot is om de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden te verbeteren. Dit doen we door in 2024 bij bijstandsgerechtigden de ervaringen te peilen die zij hebben in het persoonlijke contact met de gemeente. Aan de hand van de uitkomsten van dit onderzoek wordt het vervolg bepaald. Vraag: a. Wanneer is deze pilot gestart? b. Hoe worden de bewoners geselecteerd? c. Hoe en door wie wordt dit onderzoek naar de ervaringen verricht? d. Hoe worden wij als raad bij de uitkomsten van het onderzoek betrokken? e. Worden mensen van tevoren gevraagd of ze dit op prijs stellen? f. Worden deze bezoeken gedaan door medewerkers van Sociale Zaken of door een onafhankelijke instelling? Antwoord: a. In het derde kwartaal van 2023 is een projectgroep gestart met het opzetten van de pilot. De bedoeling is om in het vierde kwartaal te beginnen met de daadwerkelijke uitvoering van de pilot. b. In de projectgroep zitten medewerkers uit verschillende teams. Ook worden de ervaringsdeskundigen bij de pilot betrokken.

In de projectgroep wordt de aanpak en invulling bepaald, ook zal daar een selectie worden gemaakt. Deelname aan de pilot is voor bewoners 16

altijd vrijwillig. De bedoeling is om in vier verschillende processen (vanuit recht- en doelmatigheid) een aantal bewoners de mogelijkheid te geven, om te kijken in welke processen een huisbezoek van waarde is voor de bewoner. c. Na afloop van de pilot zal een evaluatie plaatsvinden. De resultaten worden gemeten aan de hand van een vooraf opgestelde vragenlijst. Deze vragenlijst wordt opgesteld door de projectgroep. Na afloop van het gesprek wordt aan de bewoner gevraagd hoe het gesprek thuis is ervaren en hoe de bewoner de dienstverlening zou willen zien. Dezelfde vragen worden gesteld aan een bewoner die hetzelfde gesprek op het gemeentehuis heeft gehad. Deze resultaten worden naast elkaar gelegd. d. In het eerste kwartaal 2024 worden de resultaten opgeleverd. De raad wordt daarna geïnformeerd. e. Een gesprek zal alleen bij iemand thuis plaatsvinden, als iemand dat ook op prijs stelt. Het is dan ook op vrijwillige basis. f. De gesprekken die normaliter op het gemeentehuis gevoerd worden, zullen nu thuis aangeboden worden. De medewerkers van Uitvoering SD (sociale zaken) worden op dezelfde manier ingezet, maar dan op een andere locatie. De bezoeken worden gedaan door een aantal medewerkers, die ook aan de projectgroep deelnemen. 78. P.13: In 2024 wordt een vervolg gegeven aan de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek rondom de maatschappelijke participatie van volwassenen.

Vraag: Kunnen de resultaten van dit haalbaarheidsonderzoek ook gedeeld worden met de raad? En op welke wijze wordt hieraan een vervolg gegeven? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 19. 79. P.13: De gemeente beschikt over veel data die op een rechtmatige wijze gebruikt wordt om het bereik van de minimaregelingen te vergroten. Vraag: Welke handvatten biedt de beschikbare data om de groep werkende armen te bereiken? Op welke wijze wordt hier al invulling aangegeven? Antwoord: Via de aanvragen voor de energietoeslag heeft de gemeente meer werkende armen in beeld gekregen. Deze bewoners zijn het afgelopen jaar ook actief geïnformeerd over de overige minimaregelingen die de gemeente biedt. Verder wordt aan een nieuw preventieplan gewerkt, dat zich o.a. ook richt op het bereiken van de werkende armen. 80. P.13: In het visiedocument Armoede en schulden is opgenomen dat er onderzoek wordt gedaan naar de zorg voor minima. Dit onderzoek is in 2023 afgerond. Vraag: Kunnen de resultaten van dit onderzoek ook gedeeld worden met de raad? Antwoord: De resultaten van het onderzoek worden meegenomen in de armoedemonitor. 81. P.17: Het programma voor De Lokale Inclusie Agenda (LIA) voor de periode 2023 -2025 wordt samen met ervaringsdeskundigen, maatschappelijke organisaties en de gemeente acties voor 2023-2025 opgesteld. Deze acties zijn gekoppeld aan de uitvoering van het VN-verdrag Handicap.

Thema’s als toegankelijk (openbaar) vervoer, gelijke kansen op de arbeidsmarkt, voldoende toegankelijke sportaccommodaties en aangepaste woningen krijgen daarbij aandacht. Binnen de LIA is ook aandacht voor mensen met een licht verstandeli jke beperking. LHBTIQ+ De gemeente is sinds 2008 Regenbooggemeente en hecht veel belang aan het voorkomen van discriminatie van LHBTIQ+ georiënteerde personen. Voor de periode 2023-2027 ontwikkelen we in samenwerking met onder andere het COC, Tûmba en ervaringsdeskundige een nieuw beleidsplan. Vraag: Komen de vernieuwde LIA en het vernieuwde beleidsplan LHBTIQ+ ook naar de raad en zo ja, wanneer? Zijn er ook plannen om de stromen lokale inclusieagenda, aandacht voor laaggeletterdheid en diversiteit samen te laten komen in 1 beleidsplan? Antwoord: Het uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda 2024-2026 wordt naar verwachting in december 2023 aan de raad aangeboden. Het regenboogbeleid zal in februari/maart 2024 aan de raad worden aangeboden. 17

We gaan de Lokale inclusieagenda(LIA) en het Diversiteitsbeleid niet samenvoegen. Het gaat hier wezenlijk om verschillende zaken en deze behoeven beide een andere aanpak. De LIA is gebaseerd op het VN verdrag Handicap en heeft het uitgangspunt om de gemeente toegankelijker te maken voor inwoners met een fysieke en/of licht verstandelijke beperking of mensen die laaggeletterd zijn. Hiertoe zet de gemeente bijvoorbeeld in op de thema’s Wonen, Verkeer en Vervoer, Onderwijs, Zorg en Ondersteuning, Openbare Ruimte en Toegankelijke Communicatie. In het uitvoeringsprogramma LIA 2024-2026 heeft het thema Laaggeletterdheid een plek gekregen. Naast de LIA blijft het lokale uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid van kracht. Diversiteitsbeleid gaat over de bewustwording binnen de gemeentelijke organisatie en bij inwoners van de gemeente Leeuwarden op de thema’s racisme en discriminatie. Met het uitvoeringsprogramma Diversiteit wordt ingezet op kansengelijkheid en waar opportuun of nodig op anti-discriminatie en antiracisme. Dit uitvoeringsprogramma is gericht op interne en externe aandacht voor diversiteit. Regenboogbeleid is een onderdeel van het diversiteitbeleid. Voor Regenboogbeleid zijn we echter een apart beleidsplan aan het ontwikkelen, omdat dit een vereiste is van het Ministerie OCW om de regenboogmiddelen te kunnen ontvangen. 82.

P.18: Naast consulenten zetten we sinds 2023 financieel coaches in, zowel voor oude als nieuwe inburgeraars. Zij ontzorgen, indien nodig, de statushouder op financieel gebied. Maatwerk is het uitgangspunt. Mocht iemand na het traject nog onvoldoende financieel zelfredzaam zijn, dan bieden we op kosten van de gemeente een vervolgtraject aan bij de Kredietbank. Ook deze inzet zetten we voort in 2024. Vraag: Hoeveel statushouders (zowel in absoluut aantal als percentage) worden financieel ontzorgd? Hoe lang duurt het gemeentelijke financiële ontzorgingstraject? Vindt dit op vrijwillige basis? Hoe en wanneer wordt het effect van deze werkwijze geëvalueerd? Antwoord: Op dit moment zijn er zo’n 180 mensen die financieel worden ontzorgd. Het traject duurt in principe zes maanden. Indien nodig, bijvoorbeeld als er nog ontzorgen nodig is, kan het traject negen maanden duren. Het traject is op vrijwillige basis. Iedereen die op grond van de Wet inburgering 2021 moet inburgeren, kan er gebruik van maken. In de regel g ebeurt dat ook. Bij uitzondering zijn er mensen die er geen behoefte aan hebben. In dat geval houdt de gemeente de deur altijd open mocht de inburgeraar van gedachte veranderen. De eerste financieel ontzorgingstrajecten zijn gestart in maart dit jaar. Die trajecten zijn nog niet afgerond en nog niet geëvalueerd. De wijze van evalueren is nog in ontwikkeling.

Waarbij gedacht wordt aan het meten en monitoren van het effect van financieel ontzorgen en naar de ontwikkeling in financiële zelfredzaamheid van de statushouder. 83. P.18: Als gemeente hebben wij de taak om te onderzoeken welke leerroute passend is en welke ondersteuning of begeleiding hierbij nodig is. Qua leerroutes zijn er drie opties: a. De B1-route: een route voor taal en (vrijwilligers)werk en spreken en schrijven op B1niveau; b. de onderwijsroute: een route vooral voor jongeren. Zij leren de taal op een niveau B1 of hoger en worden voorbereid op een opleiding in het reguliere onderwijs; c. de zelfredzaamheidsroute: een route voor inburgeraars voor wie route 1 en 2 te moeilijk is. Vraag: Hoe is de verdeling (zowel in absolute aantallen als percentage) tussen de drie opties sinds de invoering? Antwoord: In september 2022 zijn we gestart met de Zelfredzaamheidsroute en B1-route. Op dit moment volgen 179 personen de B1-Route (ca. 66% van de huidige statushouders in een leerroute). 56 personen volgen de Z-route (ca. 20%). De Onderwijsroute is gestart in november 2022. 37 personen volgen deze route nu (ca. 14%). 84. P19: Vanaf eind 2023 tot en met 31 december 2025 voeren we het project ‘Taaltrajecten binnen bedrijven’ uit.