Beantwoording informatieve vragen over MEV app.docx

Fractie PvdA

1

2

3

Vraag Beperkt de app zich tot ondermijning? Wat gebeurt er als er ondertussen andere vormen van overtredingen via de app wordt gemeld? De app is onderdeel van het casemanagementsysteem (van) Atlas. In de brief wordt alleen gesproken over de kosten van de app. Maakt de gemeente ook gebruik van andere diensten van Atlas en wat kost dit? De gedachte achter MEV app is de ogen van burgers, ondernemers en dus ook ambtenaren te gebruiken om gemeente te voorzien van zachte informatie, mogelijk waardevolle informatie. Hoe filter je de informatie op waardevolle informatie?

Antwoord: Ja. Deze meldingen worden direct verwijderd. Nee. We gebruiken van deze leverancier alleen de Meld een vermoeden app, niet het gehele (casemanagement) systeem van Atlas. Er zijn dus ook geen extra kosten.

Vooraf: de gemeente Leeuwarden gebruikt de app alleen voor een groep medewerkers van de gemeente. Afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie wordt het gebruik van de app mogelijk uitgebreid naar meer medewerkers. Er zijn geen voornemens om de app aan te bieden aan burgers en ondernemers. We vragen van deze medewerkers om oog te hebben voor bijvoorbeeld panden waar ineens camera’s omheen hangen, waar plotseling ongewone activiteit is op vreemde tijdstippen of waarvan ineens de ramen zijn afgeplakt. Om een dergelijke situatie verder te onderzoeken hebben we verschillende mogelijkheden: - Wanneer meteen blijkt dat de melding geen ondermijning betreft (bijvoorbeeld slechts een verrommeld erf), wordt de melding verwijderd. - Wanneer er wel sprake van ondermijning lijkt te zijn, kijken we in openbare bronnen (zoals een kadaster of kvk) welke personen hierbij betrokken zijn en doen we visuele controles. Daarbij wordt bijvoorbeeld bekeken of er een henneplucht hangt, of dat er andere zaken zichtbaar zijn die mogelijk duiden op mensenhandel, prostitutie,

4

VVD

1

Pag.3 van de brief: In 13 gevallen bleek er terecht een vermoeden van ondermijnende criminaliteit te zijn gemeld. 5 meldingen bleven na gemeentelijk onderzoek onduidelijk en zijn daarom verwijderd. In 6 gevallen bleek de melding onterecht te zijn (geen sprake van ondermijnende criminaliteit) en ook deze meldingen zijn daarom verwijderd. 1 melding is momenteel nog in behandeling. Wat wordt er bedoeld met verwijderd? Wat gebeurt er als een melding wordt verwijderd en een jaar later weer dezelfde melding binnenkomt. Wordt er dan geen koppeling gemaakt met de eerdere melding? Zijn eerdere meldingen die verwijderd zijn nog terug te halen? Vanuit het RIEC-LIEC is de app Ondermijning ontwikkeld. Deze app is bedoeld om de bewustwording en kennis van ondermijning te vergroten. De app laat bijvoorbeeld zien hoe je vormen van ondermijning herkent en waar je ze vervolgens moet melden. In de meeste gevallen is dat bij de politie. Waarom is het college van mening dat de gemeente de aangewezen instantie is voor het registreren en afhandelen van meldingen van vermoedens?

drugsverkoop e.d. Hierbij kan het advies van de politie worden gevraagd. Meldingen die onterecht blijken te zijn, worden direct verwijderd. Meldingen die in onderzoek worden genomen, worden verder afgehandeld conform de vastgestelde werkwijze, waaronder het privacy protocol. Als er na een jaar niet (meer) kan worden geacteerd op een melding, wordt deze verwijderd. Dit betreft dan meldingen die geen verdere aanknopingspunten meer bieden voor nader onderzoek. Een verwijderde melding is niet terug te halen. Dat is logisch omdat je geen gegevens hoeft terug te halen waarvan al is vastgesteld dat er geen sprake is van ondermijning. Dit beschermt dus degene over wie is gemeld.

De MEV app is niet ontwikkeld vanuit het RIEC-LIEC, maar in opdracht van BZK. De app is bedoeld om op een veilige, gestructureerde en laagdrempelige manier een melding te doen en ook om de bewustwording te vergroten. De medewerkers die nu de app tot hun beschikking hebben, zijn getraind op waar ze op kunnen letten qua signalen. De gemeente, meer in het bijzonder de burgemeester, is vanuit zijn taak als handhaver van de openbare orde, regiehouder voor wat betreft de aanpak van ondermijning. Dit is vastgelegd in diverse Kamerstukken en materiewetten: de Gemeentewet, Opiumwet, Wet Bibob, etc. Als regiehouder doet de burgemeester onder andere het volgende: - Onderzoeken van vermoedens van ondermijning, vooral wanneer er nog geen sprake is van constatering van een strafbaar feit;

-

Inbrengen in en wegen van signalen op de lokale ondermijningstafel en regie houden op afhandeling; Bestrijden van mensenhandel, illegale prostitutie, drugshandel en drugsoverlast, heling etc; Toepassing Wet Bibob. Hiermee wordt beoogd facilitering van criminele activiteiten zoals witwassen van geld te voorkomen.

Onder regie van de gemeente wordt ingezet op een integrale en effectieve manier om deze maatschappelijke en ondermijnende fenomenen aan te pakken. De politie kan pas een strafrechtelijk onderzoek starten wanneer er reeds een meer concrete verdenking is van een strafbaar feit. Bij vermoedens van ondermijning is dat vaak nog niet zo. Er moet dan eerst meer informatie worden verzameld en gewogen alvorens de politie een strafrechtelijk onderzoek kan starten. De gemeente ziet bijvoorbeeld in de Basisregistratie Personen dat zich plotseling veel mensen die duidelijk niet tot één huishouden behoren laten inschrijven op een adres. Dat is op zich niet strafbaar en er hoeft niets aan de hand te zijn, maar het kan onder bepaalde omstandigheden een signaal zijn van mensenhandel. 2

In de beantwoording van onze vragen stond dat signalen/tips alleen worden gedeeld met ketenpartners als het om "grotere" georganiseerde misdaad gaat. Hoe wordt gedefinieerd wat "grotere" misdaad is en wat niet?

Daarmee wordt in deze zin bedoeld: die categorieën van georganiseerde criminaliteit, zoals die in het privacyprotocol RIECs-LIEC waar de brief naar verwijst, worden aangeduid (zie p. 14 bovenaan): “Hierbij wordt aandacht besteed aan verschijningsvormen en onderdelen van georganiseerde criminaliteit: • mensenhandel en -smokkel; • georganiseerde hennepteelt;

• fraude in de vastgoedsector; • misbruik binnen de vastgoedsector; • witwassen en daaraan gerelateerde vormen van financieel-economische criminaliteit; • zoals die door de minister van Justitie en Veiligheid worden benoemd op basis van het 4-jaarlijks door de minister van Justitie en Veiligheid vast te stellen Nationaal Dreigingsbeeld; • andere per Regionale Stuurgroep RIEC te bepalen verschijningsvormen van georganiseerde criminaliteit.”

3.

4.

5

We hebben het addendum op de DPIA ondermijning opgevraagd dat is gemaakt voor de app. Daar staat: "in een later stadium zal het wellicht ook mogelijk worden dat de politie en burgers meldingen kunnen doen via de app". Het eventueel ter beschikking stellen aan burgers is verder nergens ter sprake gekomen. Graag een toelichting waarom dit het geval is. Zelfs als gemeente gegevens op tijd verwijdert, is het de vraag of ketenpartners dat ook doen. Hoe waarborgt de gemeente dat? Bij eventuele uitbreiding van de groep deelnemers zal eerst een herbeoordeling van de DPIA plaatsvinden in de vorm van een E-PIA waarin ook ethische vraagstukken zullen worden beoordeeld. Is het een optie om hiervoor een ethische commissie in het leven te roepen die het college adviseert?

Voor de beoordeling of een casus wordt ingediend bij het RIEC is het werkproces vastgelegd in het privacy protocol ondermijning. Het addendum op de DPIA is opgesteld toen de gemeente startte met de app. Op dat moment lag een mogelijke uitbreiding naar andere groepen nog open. Er is in een later stadium besloten om de app hiervoor niet te gaan gebruiken, gezien de bezwaren die de autoriteit persoonsgegevens daarover heeft geuit.

Een signaal waarvan duidelijk is dat er geen aanleiding is voor nader onderzoek wordt verwijderd voordat deze wordt gedeeld met de ketenpartners. De gemeente Leeuwarden hanteert een vastgesteld model EPIA, waarin ethische vragen aan bod komen. De EPIA wordt getoetst door de Functionaris Gegevensbescherming, de afdeling Concern en de Privacy Officer. Als bij die toets tot de conclusie wordt gekomen dat een ethische commissie moet worden ingeschakeld voor advies, dan zal dat worden gedaan.

GroenLinks 1a

Naast deze meld een vermoeden-app die onder 1300 ambtenaren zou moeten worden verspreid, de controle via social media en de Riec. Wat is de visie die de gemeente heeft mbt het digitaal controleren van inwoners? Of is die visie er niet?

Wij houden ons aan de wettelijke kaders bij de inzet van digitale instrumenten voor monitoring. Voor de volledigheid wordt verwezen naar de beantwoording van de twee sets schriftelijke vragen over dit onderwerp medio 2021: https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Leeuwarden/4dd1d722-fffb-4edca169-6a4004701e8b https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Leeuwarden/9ac80c65-64fc-4a0781ea-d6482126c8d4

1b.

Zijn er naast deze drie methoden nog meer manieren hoe de gemeente haar inwoners ‘controleert’ ?

De app is niet bedoeld om te controleren, maar om te signaleren en deze signalen op de juiste wijze af te handelen. Eventuele online monitoring vindt plaats binnen wettelijke kaders en richt zich, naast het tegengaan van ondermijning, op het opsporen van fraude, het handhaven van de openbare orde en veiligheid. Zie de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen hierover: https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Leeuwarden/9ac80c65-64fc-4a0781ea-d6482126c8d4 en https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Leeuwarden/4dd1d722-fffb-4edca169-6a4004701e8b

2

Stel: Iemand is in de gaten gehouden en het blijkt loos alarm of je bent afgeluisterd als bijvangst. Hoe weet je dat je als burger gecontroleerd bent via de mogelijkheden die de gemeente heeft? Wordt hier actief op gestuurd of wordt de burger niet ingelicht?

In de AVG is geregeld dat een persoon over wie persoonsgegevens worden verwerkt, hiervan in principe op de hoogte wordt gebracht. Echter, in het geval van meldingen met betrekking tot mogelijke ondermijning staat daaraan meestal een opsporings-, strafrechtelijk of handhavingsbelang aan in de weg. Overeenkomstig de AVG hoeft betrokkene dan niet te worden geïnformeerd.