Ambtelijke Toelichting op het tijdspad locatieverkenning ROL.docx

MEMO Aan: Van: Datum:

7 november 2022

Onderwerp:

Ambtelijke toelichting en bijhorende afwegingen van locatieverkenning ROL

Verloop verzoek COA Eind augustus 2020 is op basis van een verkennend ambtelijk gesprek het informele verzoek van het COA binnengekomen om een ROL te vestigen in Leeuwarden. Dit werd gevolgd door een bestuurlijk overleg. Naar aanleiding daarvan is ambtelijk een interne quickscan uitgevoerd om op korte termijn tot een overzicht te komen van mogelijke locaties. Dit heeft geleid tot het formuleren van toetsingscriteria die vergelijkbaar waren met de criteria die later door de gemeenteraad zijn meegegeven. Er zijn geen beschikbare locaties achterwege gelaten. Begin oktober 2020 is vervolgens het formele verzoek van het COA per brief binnengekomen. Het college heeft op 17 november besloten om medewerking te verlenen aan het verzoek en de gemeenteraad gevraagd om wensen en bedenkingen te geven. De behandeling hiervan in de raad heeft plaatsgevonden op 16 december 2020; de raad was in meerderheid positief en heeft toetsingscriteria meegegeven. Deze zijn formeel vastgelegd in de brief aan het COA op 19 januari 2021. In de tijd daarna zijn verschillende mogelijke locaties voor de vestiging van een ROL naar voren gekomen. Vanuit het COA zijn de volgende uitgangspunten aangehouden om invulling te geven aan de door de raad meegegeven criteria: -

Omvang van locatie: minder dan 500 plekken (NTC) Openbaar vervoer: op minder dan 500 meter afstand Winkelcentrum: op minder dan 2 km afstand Middelbare school: op minder dan 5 km afstand

Hieronder wordt voor alle locaties toegelicht wanneer ze in beeld waren, waarom ze wel of niet geschikt zijn bevonden, en waarom locaties zijn afgevallen. Verloop locatieverkenning door COA Op ambtelijk niveau heeft op 15 december 2020 een eerste verkenningsgesprek met het COA plaatsgevonden met betrekking tot het vinden van een geschikte locatie. De gemeente heeft tijdens dit gesprek de quickscan van de mogelijke locaties toegelicht.

Blad 2

Op dat moment bestond de lijst uit de volgende locaties: 1. Voormalig pand Friesland Zorgverzekering, Reviusstraat 2.Voormalig PTT kantoor/Postsorteercentrum, Snekertrekweg 3.Voormalig NUON gebouw, Camminghaburen 4.Voormalig kantoor Jeugdhulp Friesland, Hoek Badweg/Oostergoweg 5. Huidige locatie Piter Jelles, Aldlan 6. Huidige locatie Greunshiem, Tjotterstraat 7. Huidige locatie Swettehiem (Westeinde) 8. Nieuwbouwlocatie ter plaatse van Camping De Wetterpôle 9. Nieuwbouwlocatie Troelstraweg 10. Nieuwbouwlocatie langs de Potmarge Het COA heeft hierop een reactie gegeven in het ambtelijk overleg van 12 januari 2021. Daarbij had hij een top drie samengesteld die er als volgt uitzag: 1. De Friesland 2. Swettehiem 3. Voormalig kantoor Jeugdhulp Friesland, Hoek Badweg/Oostergoweg. Op basis van de meegegeven criteria zijn al deze locaties geschikt bevonden. Door het COA zijn gesprekken gestart met de eigenaren van de panden/locaties, waarmee de verkenning werd gestart. In februari en maart 2021 heeft het COA updates gegeven over deze verkenning. De Friesland was nadrukkelijk de voorkeurslocatie van het COA, gezien de ligging in de wijk en de afstand tot voorzieningen. Daarnaast had het COA goede hoop op draagvlak, omdat de eerdere bewonersbijeenkomsten over de opvang in WTC ook voorspoedig en rustig was verlopen.

Zowel Swettehiem als Jeugdhulp Friesland/Hoek Badweg zijn niet haalbaar gebleken. Swettehiem vanwege te veel benodigde verbouwkosten (max. 5m2 per persoon en acht personen op een kamer, de ruimtes van Swettehiem zijn te groot bevonden en zouden moeten worden aangepast) en het niet volledig beschikbaar zijn van het pand vanwege verhuur aan derden. Jeugdhulp Friesland/Hoek Badweg vanwege andere plannen die de ontwikkelaar/eigenaar met de locatie had. De Friesland was nog steeds de voorkeurslocatie, maar het COA wilde niet op één paard wedden. Daarom is ook de verkenning opgestart naar drie andere locaties, die ook aan de criteria van de raad voldeden. Dit betrof: - De huidige locatie van middelbare school Piter Jelles in Aldlân - Het voormalige NUON-gebouw - Een nieuwbouwlocatie aan de Troelstraweg Tijdens telefonisch overleg tussen het COA en de gemeente op 11 mei 2021 is afgestemd dat het NUON-gebouw aan een marktpartij was verkocht en daarmee niet meer beschikbaar was. Het COA was in de tussentijd al wel op locatie geweest en had daarbij geconstateerd dat het pand te groot was. De huidige locatie van Piter Jelles werd geschikt bevonden. Er werden door het COA ook mogelijkheden gezien ten aanzien van het behoud van de sporthal. Er was toen echter nog geen zicht op een nieuwe locatie voor het Piter Jelles. Naar verwachting zou dat proces nog minimaal drie à vier jaar duren.

Dit vond het COA te lang. Daarom is deze locatie niet verder verkend. Op 31 mei 2021 valt het COA af in het biedingsproces voor de voorkeurslocatie van de Friesland. Biedingen waren uitgebracht onder nodige voorbehouden.

Blad 3

Het uiteindelijke bod van het COA was te laag, waardoor het pand aan een ontwikkelaar is verkocht. Het COA deelt op 15 juli vervolgens met ons dat ze de mogelijkheid tot huur van het gebouw van de Friesland met de nieuwe eigenaar gaan bespreken. Een koppeling die door de gemeente tot stand wordt gebracht. Dit is echter niet succesvol: op 15 september komt het COA met een bericht dat de huur geen doorgang vindt. De nieuwe eigenaar en het COA liggen bij een eerste verkenning al te ver uit elkaar om tot een overeenkomst te kunnen komen. Op 14 juli 2021 vond het eerste ambtelijk contact plaats met projectontwikkelaar Zwanenburg. Laatstgenoemde polst via een WhatsAppbericht of er interesse is om de locatie Tuin! in te zetten voor de vestiging van de ROL. De locatie wordt daarop op 1 september van dat jaar toegevoegd aan de lijst van mogelijke locaties, omdat deze aan de toetsingscriteria voldoet. Integratie kan plaatsvinden in Westeinde en Bilgaard. Op 12 oktober vindt ambtelijk overleg met zowel het COA als Zwanenburg plaats, waarbij een eerste verkenning van de locatie wordt besproken. De realisatie van de ROL had op dat moment echter geen prioriteit vanwege de opening van de noodopvang in het WTC. Op 12 januari 2022 wordt een globaal schetsontwerp van de locatie Tuin! ambtelijk met het COA en Zwanenburg besproken.

In dit overleg is gevraagd om bestuurlijke medewerking, vanwege het aflopen van de ontbindende voorwaarde(n) in de koopovereenkomst. Er is op 17 januari 2022 met de portefeuillehouders gesproken en geconstateerd dat er nog te veel onzekerheden waren om het voorstel van het COA en Zwanenburg in het college te bespreken en daarna aan de raad voor te leggen. Zwanenburg heeft toen besloten de locatie op eigen risico aan te kopen. In de maanden daarna volgen verschillende overleggen tussen de ambtelijke dienst en het COA. Eerst wordt gesproken vanuit het totale scenario van de asielketen/opvang. Eind april wordt besloten het proces ten aanzien van de ROL verder te brengen. Vanaf begin juni worden de overleggen met Zwanenburg hervat. In die (tussen)tijd wordt ook de haalbaarheid van het plan getoetst aan milieunormen van geluid, lucht en externe veiligheid, en wordt contact met Defensie onderhouden vanwege de relatieve nabijheid van de vliegbasis. Op 15 juni wordt uiteindelijk het besluit door het college genomen het voornemen tot medewerking uit te spreken, waarna het presidium wordt geïnformeerd. Op 27 juni wordt de raad middels een informerende brief op de hoogte gesteld met de uitnodiging om het gesprek aan te gaan en een voorstel voor de verdere planologische procedure.

Verloop aanbod projectontwikkelaar Zwanenburg Dat het aanbod door Zwanenburg van de locatie Tuin! op 14 juli 2021 bij de gemeente binnenkwam nadat er een koopovereenkomst onder ontbindende voorwaarde was gesloten, is een voor de gemeente gebruikelijke gang van zaken. De ambtelijke dienst is bij gebiedsontwikkelingen over het algemeen het liefst in gesprek met partijen die al een bepaalde grondpositie hebben verkregen. Het komt met enige regelmaat voor dat bewoners of andere partijen bij de gemeente aankloppen met verzoeken om projecten op locaties te realiseren.

Blad 4

Op het moment dat initiatiefnemers op zo’n moment geen eigenaar zijn, of geen koopovereenkomst onder ontbindende voorwaarden heeft gesloten, steekt de gemeente haar energie in een hypothetisch scenario. In zulke gevallen komt het voor dat verschillende partijen dezelfde locatie beogen, maar dat er uiteindelijk niks gebeurt. Voor het COA was één van de belangrijkste criteria de beschikbaarheid van een locatie. Met het aanbod van de ontwikkelaar werd in ieder geval aan die vereiste voldaan. Locaties op voorhand afgedaan Andere naar voren gekomen locaties zijn op voorhand afgedaan door het COA of niet aan hen voorgelegd. - Greunshiem is niet nader verkend, vanwege de ligging in de wijk. Op basis van de VPI-index leek dit rooskleuriger dan in werkelijkheid het geval was, omdat deze locatie op de rand van de wijk ligt. Dit deel is ingeschat als een gebied waar niet voldoende draagkracht voor deze functie aanwezig zou zijn - De nieuwbouwlocatie ter plaatse van Camping De Wetterpôle is aangedragen door de eigenaar. Het COA vond deze locatie niet geschikt vanwege de te grote afstand tot Aldlân (de dichtstbijzijnde woningen) - De nieuwbouwlocatie langs de Potmarge is niet beschikbaar gebleken - Middelsee - Een locatie in de Zuidlanden is voorlopig nog te ver van voorzieningen en openbaar vervoer om geschikt te zijn voor de vestiging van de ROL - Dit geldt ook voor Middelsee.

Daar zijn voor veel plekken inmiddels ook al afspraken gemaakt et ontwikkelaars en is de planvorming al in een vergevorderd stadium. De enige locatie die in aanmerking zou kunnen komen is de Boksumerhoeke. Deze staat pas over 10 jaar op de planning. En ook daar is de afwezigheid van voorzieningen, een omliggende wijk en openbaar vervoer een probleem Correctie In het tijdpad is aangegeven dat op 14 en 22 april overleg heeft plaatsgevonden tussen de gemeente, het COA en de ontwikkelaar. Dit is echter een fout geweest. Zwanenburg was hierbij niet aanwezig. Pas vanaf begin juni weer. Deze fout is ontdekt en hersteld naar aanleiding van de vragen die zijn gesteld in het debat van 21 september jongstleden.