Agendabundel

 Handhaving Toezicht en handhaving is een belangrijk instrument in de realisatie van doelstellingen van de gemeente op het gebied van een veilige, leefbare, schone en toegankelijke leefomgeving. De handhaving vanuit het Veiligheidsdomein richt zich behalve op het domein veiligheid ook op de verschillende programma’s onder het fysieke domein. We werken daarbij integraal samen met een groot aantal in- en externe partners. Jaarlijks stellen we handhavingsprioriteiten en handhavingsdoelen. De handhavingsactiviteiten stemmen we zoveel mogelijk op elkaar af en nemen we op in het handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP). Het HUP komt voort uit de Kadernota Handhaving, Fysieke leefomgeving en veiligheid die eind 2022 wordt geëvalueerd en herzien.

51

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Figuur 4 Werkwijze Handhaving

Vanuit het HUP bepalen we jaarlijks de integrale prioriteiten voor de inzet ten aanzien van Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en fysieke openbare ruimte, bijzondere wetten en veiligheid. Bijzondere thema’s in het HUP ten aanzien van veiligheid zijn de aanpak van agressie bij toezicht en handhaving, personen met verward gedrag, bestrijding van mensenhandel en verkrijgbaarheid van alcohol aan minderjarigen. Belangrijke thema’s op het gebied van de fysieke openbare ruimte zijn onder meer een autoluwe binnenstad, invoering van een scanwagen voor parkeerhandhaving en ‘Goed scheiden loont’. Binnen de Vlietzone gaan we op een integrale wijze te werk, waarbij vanuit meerdere domeinen (Veiligheid, Sociaal, Fysiek) wordt samengewerkt. Dit geldt ook voor de inzet in het project Leeuwarden Oost. Deze werkwijze is schematisch weergegeven in bovenstaande figuur. De binnenste ring geeft de inzet op de verschillende programma’s weer. In 2023 gaan we de handhaving robuuster organiseren. We gaan de afstemming met betrokken beleidssectoren en andere ketenpartners door medewerkers op beleidsniveau laten uitvoeren. Tevens gaan we voorstellen doen om de gegroeide vraag naar inzet meer in evenwicht met de daarvoor beschikbare capaciteit te brengen.  Wapenstok Het fysiek geweld tegen personen met een publieke taak neemt toe.

Dit is ook het geval bij de buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s). Leeuwarden heeft deelgenomen aan een landelijke pilot wapenstok. De ervaringen zijn positief. Het mogen voeren van een wapenstok is een waardevolle aanvulling gebleken op de middelen van de gebleken om hun werk goed en veilig te kunnen. De pilot wapenstok is afgerond en landelijk geëvalueerd. De uitkomst hiervan is dat BOA’s die aan de criteria voldoen een korte wapenstok aan hun uitrusting mogen toevoegen. Leeuwarden heeft hiertoe een aanvraag ingediend.  Aanpak straatintimidatie In de eerste helft van 2022 heeft de gemeenteraad het initiatief genomen tot het organiseren van een tweetal bijeenkomsten over straatintimidatie. Tijdens deze bijeenkomsten was er aandacht voor ervaringsverhalen en de wijze waarop straatintimidatie kan worden aangepakt. De bijeenkomsten hebben geresulteerd in een motie waarin het college wordt verzocht met relevante partners een brede aanpak op te stellen om straatintimidatie in de gemeente Leeuwarden tegen te gaan. De ontwikkeling van de aanpak nemen we mee in de nieuwe kadernota Veiligheid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma.

 Vergroten leefbaarheid en veiligheid Binnenstad De Binnenstad als concentratiegebied voor scholen, bedrijven, opvanginstellingen, uitgaan, locatie voor demonstraties en evenementen met daarbij behorend een grote verscheidenheid aan soms conflicterende personen of groepen heeft onze bijzondere aandacht. We willen dat inwoners, werkenden en gasten zich er prettig en veilig voelen. We zien het uiten van ongenoegen zich met name in de binnenstad manifesteert via demonstraties en acties. Met diverse maatregelen en acties zetten we in op het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid. Begin 2023 wordt onderzocht of een verlenging van de aanwijzing tot veiligheidsrisicogebied

52

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

noodzakelijk is. Daarnaast zetten we onze reguliere gezamenlijke inzet met politie om de overlast en criminaliteit te bestrijden in 2023 voort. In de Binnenstad werken we verder nauw samen met de diverse operationele partijen. Deze zijn aan elkaar verbonden via het Toezichtmodel; hierin werken gemeente, politie, Trigion en vervoerders intensief en dagelijks (tijdens winkeltijden) samen. Het horecatoezicht zetten we voort en wanneer blijkt dat regels worden overtreden, treden we (na waarschuwing) handhavend op. Daarnaast is het inzetten van structureel cameratoezicht in de horecanachten een belangrijk onderdeel van het toezicht en de handhaving.

2. Verkleinen speelruimte voor ondermijnende criminaliteit Global goal 11: Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam Global goal 16: Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen Ondermijnende criminaliteit tast de fundamenten van de rechtsstaat aan en is van invloed op de veiligheidsbeleving van inwoners. Daarom heeft de aanpak van ondermijnende criminaliteit voor ons prioriteit in de komende periode. Ook landelijk is er veel aandacht voor dit probleem. Uit diverse Kamerstukken en materiewetten (Gemeentewet, Opiumwet, Wet Bibob, etc.) blijkt dat de gemeente, meer in het bijzonder de burgemeester, vanuit zijn taak als handhaver van de openbare orde, wordt beschouwd als regiehouder voor wat betreft de aanpak van ondermijning. Vanuit het landelijk programma Preventie met Gezag’ is geld beschikbaar voor een wijkgerichte aanpak gericht op jongeren. Dit levert naar verwachting een bijdrage aan deze opgave. Dit onderwerp wordt nader beschreven verderop bij punt 5.  Aanpak drugshandel Drugscriminaliteit blijft een fors probleem in onze gemeente. Vanwege de grote, negatieve invloed die dergelijke criminaliteit heeft op de veiligheid in onze gemeente, blijft de gemeente hier onverminderd en in nauwe samenwerking met politie prioriteit aan geven.

De afgelopen jaren is een groot aantal locaties waar drugshandel plaatsvond, opgerold door de politie. Dit heeft ook geleid tot een groot aantal situaties waarin de burgemeester is overgegaan tot sluiting van de betreffende locatie, op grond van de Opiumwet. Sinds 2019 worden er jaarlijks ongeveer 30 locaties gesloten. Dit zijn ingrijpende besluiten die een zorgvuldige, juridisch houdbare onderbouwing en maatwerk vergen. De voorbereiding daarvan, en later ook de verantwoording over deze besluiten in bezwaar en (hoger) beroep, vraagt juridische expertise binnen het Veiligheidsdomein. We zijn zelfkritisch en maken een gedegen afweging alvorens het instrument in te zetten. Het dealen van drugs op straat tast de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel sterk aan. We zetten de aanpak van dealers op straat voort.  Verder intensiveren samenwerking RIEC partners De ondermijnende criminaliteit professionaliseert steeds verder. Alleen door een intensieve samenwerking kunnen we deze vorm van criminaliteit effectief aanpakken. Ondermijning raakt alle onderdelen van de gemeentelijke organisatie. Hoewel de burgemeester portefeuillehouder is, is het gehele college van B&W betrokken bij dit onderwerp. In het overleg ‘de lokale casustafel’ zijn diverse domeinen van Leeuwarden en politie Leeuwarden vertegenwoordigd.

De bestuurders die betrokken zijn bij de casuïstiek, worden meegenomen in de problematiek die speelt. Omvangrijke en complexe ondermijningszaken worden via de lok ale driehoek opgeschaald naar het Regionale Informatie en Expertise Centrum (RIEC) voor de integrale aanpak met OM, politie belastingdienst en FIOD. Voor 2023 gaan we als gemeente verder met het uitwerken van onze totaalaanpak op het hele thema.

53

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

 Uitvoeren experiment ondermijning bedrijventerreinen Leeuwarden beschikt over een flink aantal bedrijventerreinen variërend in grootte en verspreid over de gehele gemeente. We willen niet dat de bedrijventerrein worden gebruikt voor criminele activiteiten. Om het criminelen zo moeilijk mogelijk te maken en criminele netwerken te frustreren, is het belangrijk de informatiepositie van de gemeente te verbeteren. In 2023 willen we participeren in een experiment onder de Leeuwarder Digitale Agenda (LDA) waarin datagedreven werken ten behoeve van een proactieve en preventieve aanpak van ondermijning op bedrijventerreinen centraal staat. Het experiment is nog in ontwikkeling, waarbij ethiek en privacy een belangrijk onderdeel zijn. Het gaat hierbij niet om individuele gevallen, maar om overzicht te krijgen op kwetsbare gebieden. Hierbij werken we samen met onder andere het RIEC Noord en DataFryslân.  Integrale controles om illegale activiteiten tegen te gaan We blijven inzetten op illegale activiteiten op bedrijventerreinen, bij vastgoedprojecten en zorgbedrijven en maken hierbij waar nodig gemeentebreed gebruik van het instrument Bibob voordat wij vergunning verlenen. Daarnaast kan de aanpak van ondermijning met zich meebrengen dat bestaande vergunningen worden ingetrokken.Uit eerdere integrale controles, samen met o.a.

politie, Belastingdienst, Douane en NVWA, blijkt dat samenwerking met deze partijen maar ook omliggende gemeenten van essentieel belang is. Door meer samen te werken wordt een waterbedeffect voorkomen, kennis gedeeld en gezamenlijk een vuist gemaakt tegen ondermijnende criminaliteit.  Uitvoering intentieverklaring Friese Norm Ondermijnende criminaliteit houdt zich niet aan gemeentegrenzen. In juli 2022 is de intentieverklaring de Friese norm ondertekend. In de intentieverklaring zijn de (bestuurlijke) ambities van de Provincie Fryslân, het Wetterskip Fryslân en de 18 Friese burgemeesters in de aanpak van ondermijning neergelegd. De komende twee jaren gaan we als Friese overheid gezamenlijk aan de slag met het uitvoeren van deze ambities, want ‘allinnich kinne jo net altyd folle, mei-inoar kinne wy in hiel soad’. Om tot een meer geharmoniseerde aanpak te komen is in de regionale werkgroep geïnventariseerd op welke manier en met welk instrumentarium gemeenten, Wetterskip en provincie ondermijnende criminaliteit kunnen aanpakken. Daar waar ambities de bevoegdheden raken van de gemeenteraad, zullen we voorstellen formuleren en voorleggen.  Preventie wet Bibob Een van de onderwerpen in de Friese Norm is aandacht voor het bestuursrechtelijk instrument Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur).

Met de inzet van dit instrument willen we voorkómen dat bijvoorbeeld een vergunning wordt gebruikt voor criminele activiteiten. We gaan aan de slag met een ‘preventieplan Bibob’ waarmee we de inzet van dit instrument willen optimaliseren. Om dit te bekostigen worden middelen uit de nieuwe reserve maatschappelijke vernieuwing aangevraagd.

3. Vergroten bewustwording en weerbaarheid digitale veiligheid en tegengaan cybercrime Global goal 16: Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen Cybercrime en cyberaanvallen op gemeente of vitale infrastructuur kunnen een ontwrichtende werking hebben op de maatschappij. Het is van groot belang dat dreigingen en incidenten adequaat worden aangepakt. Daarom zetten we in op het versterken van interne en externe samenwerking en op het borgen van voldoende expertise binnen het Veiligheidsdomein om de snelle ontwikkelingen te kunnen signaleren en duiden. De inzet is gericht op:  Interne veiligheid Een gemeente moet het eigen huis op orde hebben qua digitale veiligheid. Er bestaat een risico om direct of indirect slachtoffer te worden van een cyberincident, en we willen kans daarop zo

54

Begroting gemeente Leeuwarden 2023







klein mogelijk maken en de negatieve gevolgen zo veel mogelijk beperken. We willen daarom aandacht geven aan preventie, detectie en respons. Externe veiligheid De gemeente kan ook te maken krijgen met externe cyberincidenten, of zelfs cybercrises, waarbij de digitale dreiging de openbare orde en veiligheid raakt. We bereiden ons voor om in dat geval de gevolgbestrijding van een digitaal incident ter hand te nemen. Verhogen digitale weerbaarheid Een gemeente heeft verder een rol bij het verhogen van de digitale weerbaarheid in de gemeente bij bedrijven en inwoners. Cybercrime maakt steeds meer slachtoffers, en de gemeente kan bijdragen aan vooral preventie van slachtofferschap. Digitale opruiing Gemeenten krijgen steeds meer te maken met digitale opruiing en online oproepen tot demonstraties of geweld. Dit vraagt dat we snel kunnen handelen: signaleren, normeren en maatregelen nemen staan hierbij centraal.

4. Tegengaan mensenhandel en regulering prostitutie Global goal 11: Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam Global goal 16: Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen.  Tegengaan mensenhandel In de gemeenteraad is de afgelopen periode nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de aanpak van mensenhandel. In het kader van de nieuwe Veiligheidsagenda en uitvoeringsprogramma gaan we de gemeentelijke inzet en die van het Sociaal Domein Fryslân nader concretiseren.  Regulering prostitutie Het vorig jaar ingediende wetsvoorstel Wet regulering sekswerk is nog in behandeling bij de Tweede Kamer. In afwachting van deze wet blijven we het huidige beleid uitvoeren en wordt, waar nodig, de samenwerking versterkt. De geplande evaluatie van het huidige beleid en de mogelijke herziening daarvan, vindt plaats als de nieuwe wet een feit is. Ook voor de inzet op regulering prostitutie wordt nader uitgewerkt in de nieuwe Veiligheidsagenda.

5. Preventie als volwaardig onderdeel van het veiligheidsbeleid & verster ken van externe en interne samenwerking Global goal 11: Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam Global goal 16: Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen In het coalitieakkoord is de ambitie uitgesproken om preventie weer een volwaardig onderdeel te laten zijn het veiligheidsbeleid. Door meer te investeren in preventie willen we problemen aanpakken en erger voorkomen. Daarnaast gaan we nadrukkelijker de sam enwerking intern en extern zoeken om een zo effectief mogelijk veiligheidsbeleid te bewerkstelligen.  Preventie met Gezag In 2022 is gewerkt aan een het plan van aanpak Preventie met Gezag van de gemeente Leeuwarden voor Leeuwarden Oost. Leeuwarden Oost richt zich met haar langjarige aanpak van 20 jaar op de toekomstige generatie en werkt aan perspectief. Preventie met gezag sluit daar naadloos bij aan. Het programma heeft een looptijd van 10 jaar. Er wordt een integraal plan van aanpak opgesteld op basis waarvan we de Rijksmiddelen effectief kunnen inzetten. Het Rijk stelt een miljoen euro per jaar beschikbaar. Het daadwerkelijk beschikbare bedrag is afhankelijk van de toekenning op basis van het plan van aanpak.

55

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

We versterken de samenwerking in de wijk, met name tussen onderwijs-zorg-veiligheid-justitie. We vragen aan al onze partners om extra in deze wijken in te zetten. We vergroten zichtbaarheid en nabijheid. Zo werken we aan herstel van vertrouwen in de overheid. Door in te zetten op bewustwording en weerbaarheid én het bieden van andere perspectieven, kunnen we voorkomen dat jongeren zwichten voor een carrière in de criminaliteit. We willen problemen vroegtijdig aanpakken op plekken waar we die signaleren. Denk daarbij aan plekken zoals scholen, straten, sportverenigingen, werkgevers/corporaties en specifieke plekken in de wijken die aantrekkingskracht op ondermijnende criminaliteit hebben.  Extra inzet op preventie Het versterken van preventie binnen het Veiligheidsbeleid kan voor een belangrijk deel worden bereikt door het gericht inkopen van concrete en gerichte inzet. Hierbij kan worden gedacht worden aan inzet door bijvoorbeeld jongerenwerk, VNN en HALT, onder regie van de gemeente. In de nieuwe Kadernota Veiligheid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma’s nemen we een specifiek preventie pakket op. Om deze inzet te bekostigen worden middelen aangevraagd uit de nieuwe reserve maatschappelijke vernieuwing.  Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) Het KVO is gericht op publiek-private samenwerking en staat voor een schoon, heel en veilig winkelgebied en/of bedrijventerrein.

In de vier KVO gebieden (Binnenstad, Schrans, bedrijventerreinen de Hemrik en de Zwette) werken het georganiseerd bedrijfsleven, de gemeente, politie, particuliere beveiliging en de brandweer samen om de criminaliteit te beperken en de veiligheid te vergroten. In elk KVO gebied vinden er jaarlijks een dag en avondschouw plaats. We zetten de samenwerking met de aanvulling van de cyberpreventie inzet en preventie ondermijning voort. Als de gewenste kwaliteitseisen zijn behaald, dan kan het gebied om de drie jaar in aanmerking komen voor het certificaat KVO.  Versterken samenwerking We gaan de versterking van de interne en externe samenwerking in de toekomst nog beter borgen. Door samen te werken kunnen we een adequaat antwoord formuleren op de veiligheidsproblemen zoals die zich voordoen. Voor het opstellen van de kadernota Veiligheid maken we gebruik van de door de VNG ontwikkelde methode Kernbeleid. Deze methode biedt aanknopingspunten voor het versterken van de samenwerking en faciliteert ook het in bredere zin regie voeren op veiligheid.

Betrokken verbonden partijen  Veiligheidsregio Fryslân Relevante (beleids)nota’s  Veiligheidsagenda 2023-2026 (nog vast te stellen)  Handhavingsuitvoeringsprogramma HUP 2023 (nog vast te stellen)  Nota Bijzondere wetten horeca, coffeeshop, prostitutie en kansspelen (2018)  Handhavingsarrangement bijzondere wetten gemeente Leeuwarden (2022)  Beleidsregels artikel 13b Opiumwet (2020)  Beleidsregels wet aanpak woonoverlast (2021)  Handhavingsarrangement helingbestrijding voor handelaren in ongeregelde en gebruikte goederen in de gemeente Leeuwarden (2021)  Beleidsregels art. 174a Gemeentewet (Wet Victoria) (2015)  Beleidsregel aanpak overlast (Wet Mbveo) (2017)

56

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Wat mag het kosten? R2DOM003 - Veiligheid Tabel 14 Saldo programma (lasten -/- baten) R2PRG010 - Veiligheid Totaal saldo

Rekening 2021 13.695 13.695

Begroting 2022 13.985 13.985

Begroting 2023 14.796 14.796

Begroting 2024 15.110 15.110

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2025 2026 15.403 15.632 15.403 15.632

Toelichting substantiële mutaties 2023 t.o.v. 2022: Het beschikbare budget in 2023 stijgt met name door een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio ten behoeve van brandweerzorg en crisisbestrijding. Daarnaast zijn de in het coaliti eakkoord uitgetrokken middelen voor capaciteitsuitbreiding bij Juridische & Veiligheidszaken en Handhaving verwerkt in het budget van 2023. Tabel 15 R2PRG010 – Veiligheid R2BLP020 - Integraal veiligheidsbeleid

Lasten 3.784

R2BLP022 – Rampenbestrijding R2BLP052 – Evenementen R2BLP119 – Stadstoezicht Totaal

9.126 249 1.795 14.954

57

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 80 3.704 0 78 0 157

9.126 171 1.795 14.796

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Beleidsindicatoren Tabel 16 Maatschappelijke effecten domein veiligheid Indicator eenheid Bron 1.

Verwijzingen Halt

2.

Winkeldiefstallen

3.

Geweldsmisdrijven

4.

Diefstallen uit woning

5.

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Jongeren met een delict voor de rechter Verdachten) Jongeren met jeugdreclassering

6. 7.

Jaar

Leeuwarden

100.000300.000 inwoners

Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bureau Halt

2021

8

8

CBS

2021

2,7

2,4

CBS

2021

5,3

4,9

CBS

2021

2

1,4

CBS

2021

8,1

7,1

% jongeren (12 t/m 21 jaar)

CBS

2020

1

1

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

2021

0,3

0,4

Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.

58

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

2.1.4 Domein Bestuur en middelen Portefeuillehouders: Burgemeester Sybrand Buma, Gijs Jacobse en Hein Kuiken

Wat willen we bereiken? Algemeen strategisch doel: Een toegankelijke gemeente die efficiënt en effectief wordt bestuurd en blijvend financieel gezond is. Ambities Samen met de Friese mienskip, inwoners, ondernemers, organisaties en andere overheden geven we onze (digitale) toekomst vorm. Iedereen vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. We blijven ons inzetten voor een stevige positie van Noord-Nederland op nationaal en Europees niveau. Als hoofdstad van Fryslân en als centrumgemeente voelen we ons verantwoordelijk om regiopartners met elkaar te verbinden. We willen een betrouwbare en open overheid zijn. Benaderbaar en toegankelijk. We kiezen voor menselijk contact en praten met elkaar. We willen de digitale ontwikkelingen zelf in de hand hebben, weten wat er gebeurt met onze data en voorkomen dat digitalisering mensen buiten sluit. We willen open en transparant zijn over de afwegingen die we maken en grenzen stellen aan wat we toelaatbaar vinden. Wij staan voor kernwaarden als zorgvuldig en veiligheid, inclusie en duurzaamheid. We organiseren daarvoor wat nodig is, zodat de samenleving in balans blijft. Wij werken constructief samen, zowel in- als extern. We zijn efficiënt en effectief, wegen de kosten en baten goed af en houden de lasten laag. Doelenboom deze bestuursperiode Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen en met wie?

Een toegankelijke

Een stevige positie van Noord-Nederland op

-

Uitvoering nieuwe Europa agenda

gemeente die efficiënt en effectief wordt bestuurd en blijvend

nationaal en Europees niveau -

Sturing, beheersing en verantwoording van

financieel gezond is

Democratische vernieuwing

-

Passende en persoonlijke dienstverlening

-

Grip op samenwerking

Programma Economie en toerisme, Bestuur

samenwerkingsverbanden verbeteren

-

-

-

Stabielere financiering

Democratische vernieuwingsagenda opstellen M eer ruimte voor persoonlijk contact Verbetering van dienstverlening door samenhangende besteding van POK-middelen Passender dienstverlening door uitgebreidere kanaalkeuze en maatwerk Betere toegang voor kwetsbare inwoners door inzet van

-

ervaringsdeskundigen Verbetering communicatie

-

Gevolgen nieuwe

59

Algemene baten en lasten

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen en met wie?

gemeente en het vergroten van autonomie Waarde(n)volle digitale toekomst

Programma

systematiek gemeentefonds in 2025 in beeld brengen -

-

-

met data en technologie helpen realiseren van grote

Overhead

opgaven de impact van technologie op mensen en samenleving consequent onderzoeken op orde brengen van de fundamenten van onze informatiehuishouding

Wat gaan we daarvoor doen en met wie? Programma Bestuur 1. Een stevige positie van Noord Nederland Global goal 17: versterken van mondiaal partnerschap en coherent beleid voor duurzame ontwikkeling  Voortzetting samenwerkingsverbanden We werken bestuurlijk samen met andere partijen om (gemeenschappelijke) doelstellingen beter te kunnen bereiken, schaalvoordelen van gezamenlijke inzet en expertise te benutten, voor kennisuitwisseling en belangenbehartiging. Met de beschikbare middelen (€ 82.000) wordt de komende vier jaar onze deelname aan de volgende samenwerkingsverbanden gecontinueerd. o G40 stedennetwerk van middelgrote steden o Platform 31 Kennis en netwerkorganisatie voor stad en regio o Regionale Samenwerking waarin op projectniveau wordt samengewerkt met omliggende gemeenten Andere noemenswaardige bestuurlijke samenwerking in 2023 betreft : o vertegenwoordiging in diverse commissies van de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) o Bestuurlijk Overleg Friese Samenwerking: met provincie Fryslân, de VFG en het Wetterskip zoeken we naar wegen om meer als één overheid samen te werken o een nieuwe samenwerkingsagenda met de provincie Fryslân o lobby voor een mogelijke Regiodeal ten behoeve van de regio Noordwest-Fryslân (grondgebied Harlingen, Waadhoeke en Leeuwarden) o Strategisch Beraad Ondermijning

2. Grip op samenwerking 

Verbeteren sturing, beheersing en verantwoording samenwerkingsverbanden met kadernota We staan positief tegenover nieuwe samenwerkingsverbanden. Wel willen we vooraf bepalen wat de meerwaarde van zo’n samenwerkingsverband is en op welke wijze democratische controle plaatsvindt. De sturing, beheersing en verantwoording van samenwerkingsverbanden kan beter. We gaan de kadernota Verbonden Partijen hierop aanpassen.

60

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

 Versterken positie gemeenteraden ten opzichte van gemeenschappelijke regelingen De Wet Gemeenschappelijke regelingen is onlangs gewijzigd met als doel de positie van gemeenteraden ten opzichte van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Voor enkele wijzigingen is het nodig om de betreffende regelingen aan te passen en voor andere niet; die zijn met het wijzigen van de wet direct ingegaan. De griffie van de raad van de gemeente Leeuwarden geeft aan dit alles invulling in samenwerking met griffies van de andere gemeenteraden in Fryslân en wordt daarbij ondersteund door de ambtelijke dienst van de gemeente Leeuwarden.

3. Democratische vernieuwing Global goal 16: bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen Om de gemeentelijke doelen te halen is samenwerking met anderen (bewoners, ondernemers/bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) onmisbaar. Wanneer we samen aan doelen werken is het ook van belang om op een andere manier met keuzes maken en beslissingen nemen om te gaan. Dat heeft consequenties voor het democratische proces en daarom zetten we in op democratische vernieuwing. Maatschappelijk initiatief in de breedste zin van het woord moet een goede plek krijgen in ons democratisch systeem. In 2023 (en volgende jaren) gaan we aan de slag om het contact met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partijen en specifiek jongeren te verbeteren, met het concrete doel om hen de kans te geven om (meer) te participeren. Ook blijven we de samenwerking zoeken met maatschappelijke initiatieven, die bijdragen aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de gemeente Leeuwarden: in deze gevallen participeren we als gemeente in het initiatief van anderen. We willen zoveel mogelijk verschillende groepen laten meedoen in het democratisch proces (een “inclusieve” democratie), en zoeken die participatie in de directe omgeving van onze partners.

Concreet gaat het in 2023 om: o het opstellen van een democratische vernieuwingsagenda, in overleg met de raad, met daarin aandacht voor de tijdsinzet, de te plegen inspanning, het benodigde vertrouwen, de ruimte en duidelijke kaders. o meedenken met initiatieven en waar dat passend en nodig is een bijdrage leveren o op tijd in gesprek gaan met betrokkenen over gemeentelijke plannen en beleid, zodat invloed mogelijk is o experimenteren met andere vormen van consultatie, bijvoorbeeld door gebruik te maken van digitale participatiemiddelen om meer inwoners bij plannen te betrekken (o.a. bij de Omgevingswet)

4. Open overheid Global goal 16: bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen Sinds 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) van kracht. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo verplicht de gemeente zo veel mogelijk informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken en te publiceren. In 2030 moeten we voldoen aan alle in de Woo gestelde eisen. Ter ondersteuning van gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo, heeft het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld. De Rijksmiddelen staan geparkeerd op een stelpost in de begroting. In overeenstemming met artikel 3.5 van de Woo besteden we in deze begroting aandacht aan beleidsvoornemens inzake de uitvoering van de Woo. Leeuwarden voldoet al aan een groot deel van de gestelde eisen van actieve openbaarheid. Twee resterende opgaven vergen meer tijd:  Met de Agenda Informatiebeheer (voorheen: Verbeteragenda Archiefbeheer) brengen we binnen 7 jaar de informatiehuishouding op orde conform de Woo, het Archiefbesluit 1995 en het Besluit informatiebeheer Leeuwarden 2018. Dit, onder aansturing van een Strategisch informatieoverleg

61

Begroting gemeente Leeuwarden 2023



bestaande uit de Chief information officer (CIO), Gemeentearchivaris, concern controller en hoofd Informatiemanagement. Speerpunten in 2023 zijn:  het opzetten van een interne kennisbank over het informatiebeheer;  het implementeren van het beleid ten aanzien van het verantwoord kunnen vernietigen van digitale documenten en gegevens en het op basis van wetgeving (Archiefwet en AVG) reguleren van migraties en conversies . Binnen 3 jaar maken we ook de Woo-verzoeken, klachten en in artikel 3.3, tweede lid, onder k genoemde beschikkingen geanonimiseerd actief openbaar. Met het oog hierop zijn we in 2022 samen met onze regiopartners Waadhoeke, Noardeast-Frylân en de (Friese) Waddeneilanden gestart met de inrichting van de benodigde informatievoorziening en systemen. Dit krijgt een vervolg in 2023 en resulteert ondermeer in de aansluiting op het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI).

5. Samenstelling college Zoals alle steden in Nederland staat ook Leeuwarden voor grote uitdagingen. Mede door de decentralisaties in het sociaal domein is de rol van wethouder veranderd. Complexe programma’s als Volhoudbaar, Leeuwarden Oost en Economie – onderwijs – arbeidsmarkt vragen om coördinerend wethouderschap. Daarnaast brengen de invoering van de Omgevingswet en de vormgeving van een weerbare participatiedemocratie veel werk met zich mee. Ook is de politieke representatie bepalend voor de samenstelling van het college. Daarom zitten er de komende bestuursperiode zes wethouders in het college van burgemeester en wethouders. Betrokken verbonden partijen geen Relevante (beleids)nota’s geen

62

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Programma Algemene baten en lasten Passende en persoonlijke dienstverlening  Meer ruimte voor persoonlijk contact Veel inwoners en ondernemers hebben behoefte om hun situatie aan de gemeente voor te leggen en samen te bespreken wat het beste gedaan kan worden. Daar maken we ruimte voor. Met de geleerde lessen uit het Parlementair Onderzoek Kinderopvangtoeslag (POK) in het achterhoofd, stelt de Rijksoverheid extra middelen beschikbaar om de dienstverlening te verbeteren. In Leeuwarden maken we een samenhangend plan voor de besteding van de middelen om duurzame systeemdoorbraken te realiseren.  Passender dienstverlening Inwoners, ondernemers en bezoekers bepalen zelf op welke manier ze contact met de gemeente willen vinden. We bieden meerdere kanalen aan (omnichannel). We investeren in digitale dienstverlening én zijn beschikbaar voor een gesprek. Zo sluiten we aan bij de behoeften en vaardigheden van onze inwoners. Een specifiek aandachtspunt is: betere toegang voor kwetsbare inwoners. De gemeente wil voor iedereen toegankelijk zijn. We gebruiken de adviezen van ervaringsdeskundigen om de toegang te verbeteren.

 Verbetering communicatie Om de communicatie te verbeteren zet de gemeente Leeuwarden in op vier speerpunten: o Eenvoudige (digitale) aanvraagprocessen o betere (telefonische) bereikbaarheid o Informatie in begrijpelijke taal o Nieuwe technieken (onder andere beeldbellen) Betrokken verbonden partijen geen Relevante (beleids)nota’s geen

63

Begroting gemeente Leeuwarden 2023

Wat mag het kosten? R2DOM004 - Bestuur en middelen Tabel 17 Saldo programma (lasten -/- baten) R2PRG009 - Bestuur R2PRG015 - Algemene baten en lasten Totaal saldo

Rekening 2021 3.876 12.954

Begroting 2022 4.655 12.752

Begroting 2023 4.910 27.656

Begroting 2024 4.910 20.459

16.830

17.407

32.566

25.369

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2025 2026 4.910 4.910 27.989 520 32.899

5.430

Toelichting substantiële mutaties 2023 t.o.v. 2022: Bestuur en middelen Binnen het programma Bestuur is het salarisbudget in 2023 gestegen met € 180.000 als gevolg van een extra wethouder. Algemene baten en lasten Binnen het programma Algemene baten en lasten zijn er substantiële mutaties binnen de volgende beleidsproducten: 1. BLP079 - Algemene baten en lasten: € 10.820.000 2. BLP053 – Stelposten c.a.: € 4.428.000 3. BLP067 – Burgerzaken: -/- € 332.000 Daarnaast verwachten we een substantiële stijging in de dienstverlening voor derden. Op deze activiteiten begroten wij geen resultaat. De mutaties worden hierna toegelicht. 1. BLP079 Algemene baten en lasten Dit betreft hoofdzakelijk mutaties in de Algemene Reserve, waaronder de storting van € 40 mln in de drie investeringsfondsen (reserves) uit het coalitieakkoord, en mutaties in de reserves ISV III en dorpen en platteland. Voor de mutaties in de reserves wordt verwezen 3.2.1. Overzicht van baten en lasten. Verder wordt jaarlijks een bedrag van € 1 mln voor het Ondernemersfonds en een deel van de te ontvangen rente begroot. Voor 2022 is een bedrag geraamd van € 8.648.000 en voor 2023 van € 19.468.000. De sti jging is met name het gevolg van een hoger positief rekeningresultaat in 2023 (€ 15,7 mln) ten opzichte van 2022 (€ 7 mln). En daarnaast van de overige mutaties in de (algemene) reserves. 2. BLP053 Stelposten c.a.

De stelposten voor 2023 bestaan uit: - Concern B&W - Weerbare participatiedemocratie

€

50.000

- SD – Tijdelijk personeelsbudget (opvangen kosten boventalligheid, ziektevervanging en organisatieontwikkeling) - SD - Impuls Sociale Investeringen

€ €

457.000 50.000

- FD – stelpost vanuit vertaling financiële positie inzake loon- en prijsindexatie, Invulling hiervan vindt plaats in 2023 zodra duidelijkheid is gekregen over de grootste knelpunten €

983.000

- Stelpost uit coalitieakkoord - investering in Bedrijfsvoering - via Algemene uitkering ontvangen uitkeringen waarbij nog een

64

€ 2.000.000