advies- en informatiedocument_gemeente Leeuwarden.pdf

Advies- en informatiedocument Gemeente Leeuwarden

1

Stukje geschiedenis In 2014 begonnen twee vrouwen, Gaya Branderhorst en Jessica van der Pluijm, een burgerinitiatief om straatintimidatie strafbaar te stellen. Ze verzamelden handtekeningen voor een brief naar de leden van de Tweede Kamer, waarin ze beargumenteren dat straatintimidatie een grote impact heeft op de bewegingsvrijheid van vrouwen en meisjes. Het burgerinitiatief heeft veel stof doen opwaaien, waarop de initiatiefnemers besloten om in 2016 een stichting op te zetten: Stop Straatintimidatie. Het doel was om straatintimidatie op de politieke agenda te zetten en te lobbyen om het landelijk strafbaar te stellen. Inmiddels zijn we 8 jaar en heeft het thema ‘seksuele straatintimidatie’ grote stappen gemaakt in Nederland. Gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam, Tilburg, Almere, Arnhem, Utrecht en vele meer hebben een eigen onderzoek gedaan naar de omvang van het probleem. Tevens heeft het CBS dit jaar een landelijk onderzoek gedaan. De cijfers zijn vergelijkbaar; twee op de drie vrouwen in Nederland maakt straatintimidatie mee. Onder tienermeisjes liggen deze cijfers in vele gevallen nog hoger. Momenteel ligt er een wetsvoorstel om straatintimidatie strafbaar te stellen. Het is het ‘Wetsvoorstel Seksuele Misdrijven’. Hierin worden meerdere vormen van seksueel overschrijdend gedrag strafbaar gesteld, waaronder ook seksuele straatintimidatie.

2

Aanpak straatintimidatie Voor onze stichting zijn deze cijfers vanzelfsprekend, maar we begrijpen dat gemeenten, de overheid of andere instanties een vertrekpunt nodig hebben om het probleem te definiëren en aan te pakken. In principe hebben we ons doel bereikt, omdat straatintimidatie straf gesteld gaat worden, maar helaas is dat niet de enige oplossing. De ervaring die we hebben opgedaan, heeft ons laten inzien dat seksuele straatintimidatie een aanpak met meerdere invalshoeken nodig heeft: preventief, bewustwording en repressief. Alle drie de elementen zijn noodzakelijk. Ondanks dat de strafbaarstelling landelijk wordt aangepakt, ligt een grote taak bij de gemeenten om de aanpak uit te voeren. Hieronder schetsen we diverse aanpakken met voorbeelden. Strafbaarstelling Het expliciet strafbaar stellen van straatintimidatie kan worden gezien als een geoorloofde beperking van de vrijheid van meningsuiting (voor zover die al in het geding zou zijn), omdat het de rechten en vrijheden van anderen beschermt. Straatintimidatie strafbaar stellen is een belangrijk signaal dat dit soort gedrag niet thuishoort in onze maatschappij.

Ten eerste vormt het een signaal voor de minderheid van de Nederlanders die dit gedrag vertoont: ook wanneer er uiteindelijk te weinig bewijs is om een boete uit te schrijven, zal het aanspreken van daders van straatintimidatie al een duidelijk signaal geven dat hun gedrag niet getolereerd wordt. Maar minstens zo belangrijk is het signaal aan de grote groep Nederlanders die regelmatig het slachtoffer is van straatintimidatie; sommige meisjes en vrouwen internaliseren dit gedrag en zien het ondertussen al als normaal. Dit tast het Nederlandse fundament van gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen aan.

3

Campagnes en melden Strafbaarstelling is ook onderdeel van de bewustwording, maar er is meer nodig. Het moet online en op straat zichtbaar zijn dat straatintimidatie niet normaal is en dat we het niet accepteren. Dit kan in verschillende vormen geuit worden. De campagne moet aan de ene kant een informatief onderdeel hebben; wat is straatintimidatie, wie zijn slachtoffer en dader, en wat kunnen omstanders doen? We adviseren de meeste gemeenten om een meldingskanaal op te richten, zodat het probleem inzichtelijk wordt. Tevens wordt duidelijk wat de hotspots zijn en daar kan gericht campagne gevoerd worden. Enkele voorbeelden van andere gemeenten: 1. Tilburg heeft in 2021 een online campagne gehad waarbij verschillende scenario’s van straatintimidatie werden getoond op herkenbare plekken. Deze scenario’s werden getoond op Instagram en Facebook. De boodschap was dat het niet normaal is, dat het niet geaccepteerd moet worden en dat slachtoffer en omstander melding kunnen maken. Met een meldingskanaal krijgt een gemeente duidelijk inzicht waar, wanneer en hoe het gebeurt. Klik hier voor het voorbeeld van Tilburg. 2. Gemeente Amsterdam heeft dit jaar samen met ons en een lokaal onderzoeksbureau een buurtschouw georganiseerd. Tijdens een buurtschouw kijken we samen met de bewoners hoe we de wijk kunnen verbeteren en veiliger kunnen maken.

4

3. Recentelijk heeft gemeente Rotterdam opnieuw een foto-expositie over straatintimidatie gemaakt en tentoongesteld in het centrum. Het was een samenwerking met studenten van de Fotovakschool. Klik hier voor het voorbeeld van Rotterdam. 4. Gemeente Arnhem heeft straatintimidatie al strafbaar gesteld, door het onder te brengen in de wet van hinder. Daarnaast hebben ze ook een straatactie georganiseerd waarbij twee acteurs, dader en slachtoffer, een scenario van straatintimidatie nabootsten. Er waren hulpverleners aanwezig om de omstanders op te vangen en tips te geven hoe om te gaan met straatintimidatie. Omstanders kregen ook een kaartje mee met het telefoonnummer om straatintimidatie te melden. Klik hier voor het voorbeeld van Arnhem. Als stichting zijn we op de hoogte van andere gemeenten; waar ze staan, waar ze naartoe willen en welke methoden of acties ze toepassen. We willen benadrukken dat de aanpak van straatintimidatie niet bij één domein ligt. Het is een onderwerp binnen inclusie en emancipatie, maar ook binnen veiligheid, onderwijs, horeca en ruimtelijke ordening. Daarnaast kunnen creatieve oplossingen in cultuur gevonden worden. Stichting Stop Straatintimidatie denkt graag mee om te kijken welke vorm van bewustwording het beste bij gemeente Leeuwarden past.

5

9

Voorlichting Zodra straatintimidatie landelijk strafbaar zal zijn, is het van belang dat politie en BOA’s voorlichting krijgen. Wat is straatintimidatie, hoe signaleer je het en hoe ga je ermee om? De voorlichting kan door ons gegeven worden, maar we kunnen ook kijken naar een lokale organisatie. Een preventieve en integrale aanpak tegen straatintimidatie is voorlichting in het onderwijs. Wij adviseren om van kleins af aan kinderen te leren over grenzen en wensen, en dit uit te breiden naar de middelbare scholen en zelfs het hoger onderwijs. Er moet een nieuwe norm gesteld worden waarbij grenzen geaccepteerd moeten worden. Het is belangrijk dat we leren welk gedrag we niet willen zien en passend gedrag aanmoedigen. We gaan graag in gesprek om het thema onderwijs verder te bespreken. Op termijn kunnen we een aanpak faciliteren of doorverwijzen naar onze partners.

6

Samenwerken Zoals jullie zien zijn er enorm veel mogelijkheden om straatintimidatie aan te pakken. Het belangrijkste is dat er goed geluisterd wordt naar inwoners en experts op dit gebied. Daarnaast hoeft het wiel niet opnieuw uitgevonden te worden en is het goed om naar andere gemeenten te kijken. Ons advies is dan ook om samen te werken met lokale organisaties, expertise centrums, gemeenten en inwoners. Wij kunnen hierover met jullie brainstormen, netwerken en/of ideeën realiseren.

7

Email stop@straatintimidatie.nl

Instagram @stopstraatintimidatie

Twitter @straatintimidat

Website www.straatintimidatie.nl

Facebook @straatintimidatie

LinkedIn @stopstraatintimidatie

8