2025-09-02 Brief aan de raad - evaluatie verbinder B1

Aan de gemeenteraad

Evaluatie inzet Verbinder Laaggeletterdheid 2025-221663 Sociaal Domein Beleid en Strategie Sociaal Domein 14 058, Motie aanstellen verbinder laaggeletterdheid 02-09-2025

Beste leden van de gemeenteraad, Op 8 november 2021 stemde de gemeenteraad in met de motie “Aanstellen verbinder laaggeletterdheid”. De verbinder laaggeletterdheid heeft als opdracht: • Meer mensen vinden die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden. • Deze mensen helpen om contact te maken met organisaties die hen kunnen helpen. In deze brief staat wat de inzet van de verbinder laaggeletterdheid tot nu toe is geweest, wat dit opleverde en welke kansen er liggen in de toekomst. De brief bouwt verder op eerdere evaluaties uit 2022 (ons kenmerk: 2022-232676) en 2023 (ons kenmerk: 2023-063018). Sinds de vaststelling van de motie is laaggeletterdheid als begrip inmiddels onderdeel geworden van een groter geheel, namelijk basisvaardigheden. Het gaat dan ook niet alleen maar om taalvaardigheden zoals lezen en schrijven, maar ook om rekenen en omgaan met computers. In het vervolg van deze brief spreken we dus over basisvaardigheden. Inzet 2022 t/m 2025 Voordat de doelen van de verbinder bereikt konden worden, was eerst een tussenstap nodig. Dit staat ook in de evaluatie van maart 2023. Die tussenstap was: zorgen dat meer mensen weten wat de gevolgen van weinig basisvaardigheden zijn en dat er mogelijkheden zijn om te werken aan basisvaardigheden.

Daarom heeft de verbinder in 2022 tot en met 2025 het volgende gedaan: • Presentaties gegeven over basisvaardigheden; • Aangesloten bij verschillende netwerken; • Contact gezocht met vindplaatsen van de doelgroep;

Blad 2

•

Meegewerkt aan projecten en activiteiten voor de doelgroep.

De resultaten op een rij Hieronder staan per onderwerp de resultaten. 1: Meer bewustwording Organisaties zoals Amaryllis, Humanitas, het UWV, het Leger des Heils en de gemeente Leeuwarden hebben nu meer aandacht voor het herkennen van basisvaardigheden. Ook zijn deze vaardigheden opgenomen in programma’s en plannen van de gemeente. Bijvoorbeeld bij Leeuwarden Oost, de nieuwe werkcentra van Fryslân Werkt en beleid, zoals het nieuwe beleidskader participatie en de campagne geldhulp.nl. Medewerkers van dbieb, Amaryllis, Humanitas en de gemeente Leeuwarden zijn getraind in het herkennen van en bespreekbaar maken van beperkte basisvaardigheden. 2: Betere samenwerking De samenwerking tussen partners in het Ketenpartner overleg (KPO) is verbeterd. Hierdoor worden inwoners sneller geholpen. Sinds 2023 wordt er jaarlijks een plan opgesteld door het KPO waarin de doelen van dat jaar uiteen worden gezet. In dit KPO zit de gemeente, dbieb, Amaryllis, Firda, Stichting Lezen en Schrijven en sinds 2025 ook Humanitas en stichting ABC. 3: Ikwilleren De campagne 'Ik leer meer' is in heel Nederland verder ontwikkeld en heet nu ‘Ikwilleren’. Folders en posters van Ikwilleren zijn in 2024 aangepast voor de gemeente Leeuwarden. Zo kunnen inwoners zich beter herkennen in de folders en posters.

Het materiaal is verspreid bij vindplaatsen zoals apotheken, wijkcentra, Amaryllis, het Leger des Heils, en tweedehandswinkels. 4: Gezinsaanpak In Grou is in 2023 een sterk netwerk opgezet rond geletterdheid binnen gezinnen. Professionals werken hier samen aan de basisvaardigheden van ouders en kinderen. De verbinder is ook betrokken bij andere gemeentelijke initiatieven rondom dit onderwerp, zoals Boekstart (stimulering van lezen met jonge kinderen, door onder andere een gratis koffertje met boeken) en dBos (de Bibliotheek op School, een samenwerking tussen de bibliotheek en scholen). Bereik Een overzicht van aantallen inwoners van de gemeente Leeuwarden die in 2024 hebben gewerkt aan hun basisvaardigheden: • 92 deelnemers Digi-Taalhuizen (Firda) • 285 deelnemers formeel onderwijs (Firda) • 300 deelnemers taalgroepen Amaryllis • 17 deelnemers Taalmaatjes Humanitas (LWD Oost) • 16 deelnemers Voel je Goed! themacursussen • 118 deelnemers Leren Computeren (dBieb)

Blad 3

Oordeel van het taalnetwerk Aan de partijen in het Keten Partner Overleg, het taalnetwerk, is gevraagd wat zij merken van de inzet van de verbinder laaggeletterdheid. Zij geven het volgende aan: • De verbinder heeft het taalnetwerk bij elkaar gebracht en groter gemaakt. Daardoor kunnen mensen nu beter worden doorgestuurd naar de juiste hulp. • De verbinder heeft de gemeenten in de regio goed betrokken bij het maken van het Regionale Programma. • De verbinder zorgt ervoor dat het onderwerp basisvaardigheden en laaggeletterdheid aandacht blijft krijgen. • Door het werk van de verbinder weten meer mensen in de gemeente Leeuwarden waar ze taallessen kunnen volgen. Kansen voor de toekomst Hieronder staan de kansen voor de toekomst. 1: Combinatiefunctie De verbinder laaggeletterdheid heeft nu ook de functie van beleidsmedewerker basisvaardigheden. Dit betekent dat de verbinder nu de wettelijke taken van de WEB (Wet Educatie en Beroepsonderwijs) doet en de verbinderstaken. Zo sluit het beleid beter aan met wat er in de praktijk gebeurt. 2: Meer vindplaatsen De verbinder blijft zoeken naar mensen met lage basisvaardigheden. Dit gebeurt via werkgevers, scholen en organisaties in het welzijnswerk. De verbinder benadert nog meer plekken, zoals apotheken, IKC’s (Integrale Kind Centra), werkgevers, (sport)verenigingen en scholen.

3: Subsidieregeling Sinds 2024 is er een subsidieregeling voor volwassenenonderwijs in Friesland. De verbinder vertelt organisaties hierover. Met deze subsidie kunnen zij activiteiten organiseren om mensen te helpen met basisvaardigheden. Bijvoorbeeld op de werkvloer. 4: Integraal werken De verbinder werkt samen met verschillende afdelingen binnen de gemeente. Bijvoorbeeld onderwijs, Leeuwarden Oost, Sociale Basis, participatie, armoede en Kansrijke Start. Deze samenwerking wordt verder uitgebreid. Basisvaardigheden zijn belangrijk in alle delen van het sociaal domein. Door samen te werken, kunnen plannen elkaar versterken. De verbinder krijgt hierbij hulp van Stichting Lezen en Schrijven en doet mee aan landelijke bijeenkomsten. Zo leert de verbinder van ervaringen uit andere gemeenten. 5: Zichtbaarheid taalaanbod Uit gesprekken met bij basisvaardigheden betrokken organisaties is duidelijk geworden dat professionals een duidelijk overzicht van het aanbod nodig hebben, wat op korte termijn verstrekt gaat worden.

Blad 4

Ook bij inwoners is het taalaanbod in de gemeente Leeuwarden nog niet goed te vinden. Daarom wordt samen met het KPO de campagne ‘Ikwilleren’ uitgebreid met een filmpje. Dit sluit goed aan bij de doelgroep en helpt inwoners én professionals om het aanbod beter te herkennen. 6: Brievenbus onbegrijpelijke brieven In gesprekken met hulpverleners van bijvoorbeeld Amaryllis en het Leger des Heils worden moeilijke brieven vaak besproken. De verbinder werkt samen met deze organisaties om deze brieven te verzamelen. Het idee is om het opsturen van moeilijke brieven een vast onderdeel te maken van het werkproces. Later kunnen ook andere organisaties hierbij aansluiten. Het vervolg Er is nog meer werk te doen. Vooral om mensen te bereiken die Nederlands als moedertaal hebben (NT1). Uit het nieuwste PIAAC onderzoek1 blijkt hoe belangrijk de inzet op basisvaardigheden blijft: 3,3 miljoen Nederlanders hebben beperkte basisvaardigheden. Daarom blijft het belangrijk om voor meer bewustwording te zorgen, professionals te trainen en doorverwijzingen te verbeteren. De verbinder blijft hierover in gesprek met inwoners en organisaties. Zo kan er snel worden ingespeeld op wat nodig is. In 2025 en 2026 gaat de verbinder aan de slag om de kansen te benutten.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Leeuwarden,

burgemeester. {{Signer1}}

secretaris. {{Signer2}}

*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend. 1 PIAAC 2023