2025-06-04 Donkerder Nachten Nijlân

Donkerder Nachten Nijlân Rene Houben Bewoner Nijlân / Vrije Denker Miranda Tamminga Eco-sociaal innovator

Duisternis is naast Stilte en ruimte één van de Oer-kwaliteiten van de leefomgeving. Toch verdwijnt de duisternis snel uit ons land. Elk jaar wordt het 5% lichter (NynkeRikst Jukkema -architect- en Lichtonderzoek Fryslân, 2011).

Waarom? De nieuwe galerijverlichting is wellicht energie zuiniger maar ook veel feller.

VOOR: Overbodig licht Bonnema-flats Nijlân, (het betreft 400 adressen, 4 flats)

NA: Freonlik Feilich Functioneel ljocht

(Foto: Stroomstoring september 2024)

Prototype kartonnen lichtkap Kobus Inphographics zwart/wit. Doel: bewustwording en ontmoeting. Daarna duurzame lichtkapjes circulair geproduceerd en slimme sensoren. Doel: aanpak lichtvervuiling.

2025 Fase 1 ● Ophangen kartonnen lichtkapjes (try-out) ● Galerij Gesprekken met studenten (leefbaarheid) ● Verlichting in de openbare ruimte met Bloeiweek ● Activiteiten cultureel/ voorlichting/ inspraak. ● Ontmoeting met/ tussen bewoners (en power-sponsors). ● Licht- en biodiversiteit metingen.

Fase 2 ● Ontwerp duurzame lichtkapjes (circulair geproduceerd) ism Zwarte Hond ingenieursbureau ● Ism Gemeente Lwd en Liander ook het straatverlichting plan (2027) Nijlân. ● Lokale ondernemers en organisaties doen mee tegen overbodig licht. ● Licht- en biodiversiteit metingen. 2026 ● Handboek voor andere locaties (wijken) ● Symposium resultaten NHL ● Borgen uitkomsten leefbaarheidsonderzoek

Voor:

Na:

Bewustwording-, informatie- en ontmoetingsactiviteiten gecombineerd met kunst en cultuur

Stel je voor ‘eine kleine nacht musik’ hier in het donker.

o.a: Nacht fan Nijlân (Fryslan Bloeit) en De Nacht van de Nacht (Friese Milieu Federatie) enzovoorts….

Actueel thema: We werken ook samen met Darker Skys (europees project) We zetten ook nog eens Fryslân op de kaart met donkerte (o.a. toerisme, leefbaarheid, Bluezone, SDG’s.)

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

Stakeholders DARKER SKY: Europees project tbv donkerder nachten in het waddengebied (zie bijlage c steunverklaring) kennis/ expertise/ netwerk en financieel. Friesland Bloeit (Bloeiweek Nijlan Huizum-west): Steun PR en communicatie/ werving bewoners en vrijwilligers/ activiteiten/ financieel. De Friese Milieu Federatie (FMF) ondersteunt het project met Donkerder Nachten/ Kennis en netwerk. Wijkpanel Nijlân: financieel, communicatie en uitvoering. Firda Nijlân: betrekken scholieren bij uitvoering activiteiten. NHLStenden: student-opdrachten, leefbaarheidsonderzoek, Symposium. Lectoraat Sociale Kwaliteit: onderzoek ecologisch aspect van sociale kwaliteit. ‘Inclusive Community Lab’ de DOAS: Student Opdrachten, Galerijgesprekken en culturele- informatie- en ontmoetingsactiviteiten. Van Hall Larenstein: Voorlichting, biodiversiteit metingen. PolyCiviel: Lichtmetingen. Amaryllis opbouwwerk: netwerk en bewonersparticipatie. Kobus infographics: (wijkbewoner) illustraties voor praatplaat en prototype kapje van karton. Bonsema verpakking: productie lichtkapjes van karton. Your Plastic Solutions: productie lichtkapjes circulair materiaal. Ingenieursbureau De Zwarte Hond: verantwoordelijk esthetiek voor Bonnema Stichting ivm Bonnema Flats Nijlân. Wil meedenken en -doen woningbouwverenigingen en bewonersverenigingen. (Mondelinge toestemming directeur).

Verkennend Veranderen: proces facilitatie bewonersparticipatie eco-sociaal bottom-up principes/ ontwikkelen publicatie “Handboek”. Miranda en René Ontwikkeling en coördinatie m.b.t. verlichting en metingen en ontwikkelen, nieuwe lichtoplossingen algehele projectcoördinatie (eigen uren). Gemeente Leeuwarden (mondelinge toestemming medewerking i.v.m. straatverlichting Nijlân/ groeninrichting Nijlân en aansluitend op het nieuwe biodiversiteitsbeleid). Mogelijkheid voor financiële ondersteuning wordt onderzocht. Gemeente Leeuwarden (en Liander) Verlichtingsplan 2027 openbare verlichting aanpassen en/of vervangen (mondelinge toestemming). Fries Jeugd Orkest: mondelinge toezegging voor gelegenheidsbandjes bij de “Nacht van Nijlan” en “De Nacht van De Nacht” via pake- en beppesizzers van Flatbewoners. Landelijk Samenwerkingsverband Bewonersinitiatieven (LSA) Miranda is betrokken. Buurtwijs: publicaties/ berichtgeving (door initiatiefneemster Miranda). Huurdersbelang Fryslân: mogelijke acties a.d.h.v. uitkomsten leefbaarheidsonderzoek (Mondelinge toestemming en via mail). Fracties PVDA/GroenLinks en FNP van gemeente Leeuwarden: voorbereiding meerjarenbeleid op lichtvervuiling/ biodiversiteit, hulp bij “Boodschap aan de Raad”. Friese Milieu Federatie: Besluit penvoerderschap (overleg 9 april).

Lokale ondernemers Nijlân ivm eigen verlichting en sponsoring (mondelinge toezegging Jumbo en Nijlânstate.) De Bewonersraad: communicatie naar woningbouwcorporaties, acties n.a.v. uitslag leefbaarheidsonderzoek (overleg oktober). Buurtwijs: persberichten. Landelijk samenwerkingsverband actieve bewoners (LSA) Natuurmuseum Fryslan: bewoners uitstapje naar tentoonstelling “Wakker Worden” inclusief dialoog tussen bewoners en experts (nader overleg volgd in april).t*:

Eerst Nijlân, daarna !!!

Leeuwarden, Fryslân, NL ensafuorthinne! Alle buurten met flatgebouwen met deze galerij verlichting.

Meer weten? Mail Miranda: Verkennend.Veranderen@gmail.com Rene: MetaconnectionRH@gmail.com

Miranda gaat over het bottom-up proces met bewoners (software) Rene over het ontwikkelen en implementeren van lichtoplossingen (hardware) https://www.youtube.com/watch?v=OzkHi-hCBmg https://www.leeuwarden.nl/wp-content/uploads/2025/02/UitvoeringsprogrammaBiodiversiteit-2025-2027.pdf Deze PP is ook in het Frysk en English opvraagbaar.