2025-03-11 Ontwerp-ontwikkelprogramma-Leeuwarden Oost
Tekst van het document
0,353 °C
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 5,37
92
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 0,12 °C
Tevredenheid over woonomgeving
22,3%
(zeer) ontevreden Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 10,9%
Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost | Gemeente Leeuwarden
WIJKPASPOORT VRIJHEIDSWIJK Leefbaarometerklasse
Hoe je woont
Oppervlakteklasse woningen
Eigendom Koopwoning Sociale huurwoning
3%
50 tot 75 m²
34 %
75 tot 100 m²
22 %
432
100 tot 125 m²
17 %
1.284
125 m² of meer
24 %
Particuliere huurwoning
78
Eigendom onbekend
32
Totaal
Tot 50 m²
Energielabels
1.826
Type woning 1200
A+++
1,1 %
A++
0,5 %
A+
1,1 %
A
31,5 %
B
1000
20,3 %
C
15,3 %
800
D
600
E
0,5 %
400
F
0,5 %
G
0,5 %
200
Geen label
8,5 %
20,2 %
0 Vrijstaande woning
16
Twee-onder-een-kap woning
87
Rij- en hoekwoningen
653
Appartement
1.033
Bijzondere woontypen (bedrijfswoningen etc.) Totaal
Bouwjaar
37 1.826
WOZ-waarde
Legenda
Zeer onvoldoende
Ruim voldoende
Ruim onvoldoende
Goed
Tot € 170.000
47,4 %
Onvoldoende
Zeer goed
€ 170.000 tot € 230.000
32,5 %
Zwak
Uitstekend
€ 230.000 tot € 355.000
17 %
Voldoende
Wijkgrens
Meer dan € 355.000
3,1 %
Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost | Gemeente Leeuwarden
Voor 1920
6
1990 t/m 2019
437
1920 t/m 1944
64
2020 of nieuwer
43
1945 t/m 1969
414
Onbekend
1970 t/m 1989
861
Totaal
1.826
Woonoppervlak per inwoner
48,6 m2 Tevredenheid woning
64,7%
(zeer) tevreden
93
WIJKPASPOORT VRIJHEIDSWIJK Bewoners
Woonlasten ten opzichte van besteedbaar inkomen
Type huishoudens Eenpersoon
863
Samenwonend
480
Gezinnen
451
Totaal
34%
6 OP 1000 INWONERS
0 t/m 19 jaar
804
20 t/m 39 jaar
969
40 t/m 59 jaar
815
60 t/m 79 jaar
803
80 t/m 100 jaar Totaal
Cijfer voor geluk
7,0
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 27%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 3 op 1000
Ervaren een matige tot slechte gezondheid
Betalingsachterstand zorgpremie
(laag inkomen, hoge energierekening)
GEESTELIJK: 6% LICHAMELIJK: 24%
50 OP 1000 INWONERS
HOOG: 5,6%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 7% en 11%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 26 op 1000
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 4,4%
1.794
Leeftijdsopbouw
Kans op energiearmoede
157 3.848
Gemiddeld besteedbaar inkomen Laag
Schuldsanering
Leefomgeving
Groen in de wijk
GROEN 26,4%
Sociale overlast
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 34,7%
1,37 MELDINGEN PER 100 INWONERS
OPENBAAR GROEN 21,7%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 1,22
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 21,5%
Midden
Hoog
Criminaliteit
Hittestress
5,33 MISDRIJVEN PER 100 INWONERS
0,626 °C
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 5,37
94
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 0,12 °C
Tevredenheid over woonomgeving
33,4%
(zeer) ontevreden Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 10,9%
Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost | Gemeente Leeuwarden
WIJKPASPOORT CAMMINGHABUREN Leefbaarometerklasse
Hoe je woont
Oppervlakteklasse woningen
Eigendom Koopwoning Sociale huurwoning Particuliere huurwoning Eigendom onbekend Totaal
Tot 50 m²
4%
50 tot 75 m²
9%
75 tot 100 m²
16 %
3.200
100 tot 125 m²
30 %
618
125 m² of meer
41 %
1.033 3
Energielabels
4.854
A+++
Type woning
A++ A+
2500
0,1 %
A
11,4 %
B
2000
15,3 %
C
1500
D
1000
F
500
Geen label
E
27,7 % 3,7 % 0,1 %
G 41,7 %
0 Vrijstaande woning
490
Twee-onder-een-kap woning
1.098
Rij- en hoekwoningen
2.228
Appartement
914
Bijzondere woontypen (bedrijfswoningen etc.)
124
Totaal
Bouwjaar
4.854
WOZ-waarde
Legenda
Zeer onvoldoende
Ruim voldoende
Ruim onvoldoende
Goed
Tot € 170.000
13,6 %
Onvoldoende
Zeer goed
€ 170.000 tot € 230.000
32,2 %
Zwak
Uitstekend
€ 230.000 tot € 355.000
42,2 %
Voldoende
Wijkgrens
Meer dan € 355.000
12 %
Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost | Gemeente Leeuwarden
Voor 1920
-
1990 t/m 2019
1920 t/m 1944
-
2020 of nieuwer
1945 t/m 1969
-
Onbekend
1970 t/m 1989
3.435
Totaal
1.408 4.854
Woonoppervlak per inwoner
54,9 m2 Tevredenheid woning
88,1%
(zeer) tevreden
95
WIJKPASPOORT CAMMINGHABUREN Bewoners
Woonlasten ten opzichte van besteedbaar inkomen
Type huishoudens Eenpersoon
1.591
Samenwonend
1.687
Gezinnen
1.497
Totaal
4.775
23%
Leeftijdsopbouw 0 t/m 19 jaar
2.150
20 t/m 39 jaar
2.319
40 t/m 59 jaar
2.712
60 t/m 79 jaar
2.799
80 t/m 100 jaar Totaal
2 OP 1000 INWONERS
Cijfer voor geluk
7,6
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 27%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 3 op 1000
Ervaren een matige tot slechte gezondheid
Betalingsachterstand zorgpremie
(laag inkomen, hoge energierekening)
GEESTELIJK: 3% LICHAMELIJK: 5%
15 OP 1000 INWONERS
LAAG: 2,4%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 7% en 11%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 26 op 1000
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 4,4%
Kans op energiearmoede
458 10.438
Gemiddeld besteedbaar inkomen Laag
Schuldsanering
Leefomgeving
Groen in de wijk
GROEN 42,2%
Sociale overlast
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 34,7%
1,09 MELDINGEN PER 100 INWONERS
OPENBAAR GROEN 29,8%
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 1,22
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 21,5%
Midden
Hoog
Criminaliteit
Hittestress
2,89 MISDRIJVEN PER 100 INWONERS
0,176 °C
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 5,37
96
Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 0,12 °C
Tevredenheid over woonomgeving
4,8%
(zeer) ontevreden Gemiddelde gemeente Leeuwarden: 10,9%
Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost | Gemeente Leeuwarden
Bijlage 3, Ruimtelijke analyse, inclusief historie, De Nijl Architecten
Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost | Gemeente Leeuwarden
97
Leeuwarden Oost Ruimtelijke analyse Gemeente Leeuwarden
15 maart 2024 De Nijl Architecten
Wijken en buurten
15
16
17
18
13
1
10
2
19
3
4
14 11
5
6
9
8
Overzicht buurten Oud Oost
Heechterp Schieringen
Vrijheidswijk
01
Bloemenbuurt
10
Heechterp
16
Vrijheidswijk-west
02
Oldengalileeën
11
Schieringen
17
Vrijheidswijk-oost
03
Zamenhofpark
12
De Centrale
04
Cambuursterpad
13
Kalverdijkje Noord
05
Cambuur
14
Kalverdijkje Zuid
06
Zeeheldenbuurt
07
Indische buurt
08
Molenpad
09
Welgelegen
15
Bilgaard
Wijken en buurten
Camminghaburen 18
Camminghaburen-noord
19
Camminghaburen-midden
20
Camminghaburen-zuid
schaal 1:15000
20
7
12
De ruimtelijke analyse van Leeuwarden Oost is bedoeld als opstap naar een Ontwikkelkader voor het gebied en is opgesteld in opdracht van de gemeente Leeuwarden.
01
Inhoudsopgave
Programma Leeuwarden Oost In het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid heeft de gemeente Leeuwarden een coalitie van maatschappelijke en bewonersorganisaties gevormd rondom het Programma Leeuwarden Oost. Een langjarig programma om de kloof tussen kansrijke en kansarme wijken in de stad te verkleinen. Het Programma Leeuwarden Oost betreft de volgende vijf wijken.
06 Bilgaard
01
- Karakteristiek
Inleiding
- Groter verband
- Programma Leeuwarden Oost
- Hoofdstructuur
- Ontwikkelkader
- Verkaveling
- Ruimtelijke analyse
- Voorzieningen
- Aanpak en bronnen
- Veranderingen
- Atlas
- Waardering
02
07
Reflectie
Vrijheidswijk
- Ruimtelijke samenhang
- Karakteristiek
- Wonen, woonomgeving en
- Groter verband - Hoofdstructuur
leefbaarheid - Publieke ruimte
- Verkaveling
- Positie van wijken
- Voorzieningen
- Aanbevelingen
- Veranderingen - Waardering
03 Leeuwarden Oost - Landschappelijke onderlegger
08 Camminghaburen
- Groei buiten de vesting
- Karakteristiek
- Concentrisch stadsmodel
- Groter verband
- Hybride stadsmodel
- Hoofdstructuur
- Veranderingen
- Verkaveling
- Ontwikkelingen en beleid
- Voorzieningen
- Waardering
- Veranderingen - Waardering
04 09
Oud-Oost - Karakteristiek
Kalverdijkje
- Groter verband
- Karakteristiek
- Hoofdstructuur
- Groter verband
- Verkaveling
- Hoofdstructuur
- Voorzieningen
- Verkaveling
- Veranderingen
- Voorzieningen
- Waardering
- Veranderingen - Waardering
05 Heechterp-Schieringen
Inleiding
- Oud-Oost - Heechterp-Schieringen - Bilgaard - Vrijheidswijk - Camminghaburen Ontwikkelkader Voor Leeuwarden Oost wordt een Ontwikkelkader opgesteld. Dit Ontwikkelkader is een samenhangende, integrale stedenbouwkundige visie op Leeuwarden Oost, die richting geeft aan ruimtelijke ontwikkelingen en ambities in het gebied. Het Ontwikkelkader gaat in op de volgende aspecten (motie Groen Links, eind 2021). - Behouden en versterken van cultuurhistorische, stedenbouwkundige en ecologische waarden. - Verbinden van Leeuwarden Oost met andere stadsdelen en het verkleinen van de barrièrewerking van drukke wegen als de stadsring en Archipelweg. - Mogelijkheid om bij gebiedsontwikkeling nieuwe verbindingen (beweegroutes) tussen groene gebieden als koppelkans mee te nemen. - Streven naar meer gemengde (ongedeelde) wijken, met constante aandacht voor voldoende beschikbaarheid van betaalbare sociale huurwoningen. - Behoud van een goed voorzieningenniveau in de wijken. - Mogelijkheden voor verdere verdichting en transformatie van verouderd vastgoed.
- Karakteristiek
verkeersstructuren)? - Analyse per wijk van ruimtelijke structuren (sterkte, zwakte, kansen, bedreigingen). Wat zijn de kwaliteiten van de huidige wijken, wat zijn heikele ruimtelijke (pijn)punten met focus op stedenbouwkundige en landschappelijke elementen?
Atlas De ruimtelijke analyse is uitgewerkt in een Atlas Leeuwarden Oost, met nadruk op beeld en kaarten, voorzien van beknopte toelichtende teksten. Per wijk is telkens een vaste volgorde gehanteerd, zodat de analyses vergelijkbaar zijn.
In de ruimtelijke analyse komen verschillende schaalniveaus in hun onderling verband aan de orde: stadsdeelniveau, wijkniveau en verkavelingsniveau.
Na deze inleiding is de opbouw van de Atlas Leeuwarden Oost als volgt. Hoofdstuk 02 is een algemene reflectie, naar aanleiding van de analyses. Hoofdstuk 03 gaat in op de ontwikkelingsgeschiedenis van Leeuwarden Oost en de ruimtelijke structuur van het stadsdeel. Hoofdstuk 04, 05, 06, 07 en 08 behandelen in chronologische volgorde de verschillende wijken.
Aanpak en bronnen De ruimtelijke analyse heeft het karakter van een quick-scan. Het gaat om een groot gebied met veel verschillende plekken, die in de loop van de tijd soms ingrijpend zijn veranderd. Bovendien ontbreken cultuurhistorische studies en valt archiefonderzoek buiten het kader van de quick-scan. Daarom is gekozen voor een globale benadering, gericht op overzicht. Daarmee ontstaat een kader voor gedetailleerd vervolgonderzoek naar specifieke plekken of thema’s. De ruimtelijke analyse is beperkt tot Leeuwarden Oost. Een samenvattende inleiding over de groei van Leeuwarden valt buiten het kader van de quickscan. Voor de ontwikkelingsgeschiedenis van Leeuwarden Oost is gebruik gemaakt van secundaire bronnen, opeenvolgende topografische kaarten en databestanden van de gemeente.* Ook bleek de Beeldbank van Leeuwarden een goede bron te zijn voor historische foto’s. Door vergelijking van al dit materiaal is een aannemelijke reconstructie van de geschiedenis gemaakt, gericht op begrip van de ruimtelijke structuren. De analyse per wijk is gebaseerd op het verzamelde materiaal en veelvuldig locatiebezoek (in Leeuwarden of digitaal). De wijken zijn op vaste thema’s geanalyseerd en gewaardeerd. Daarbij is door de schalen heen gewerkt (stadsdeel, wijk, verkaveling).
De bevindingen van de analyse waren aanleiding tot een algemene reflectie op enkele thema’s in relatie tot het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en het Ontwikkelkader. * De volgende studies zijn geraadpleegd. Historische atlas van Leeuwarden (M. Schroor, Nijmegen 2015); Woningbouw op kleine schaal (J. de Ruiter, masterscriptie RUG 2008); Uit de ban van
Als opstap naar het Ontwikkelkader is behoefte aan een ruimtelijke analyse.
- Groter verband - Hoofdstructuur - Verkaveling
de ring (P. Karstkarel, Leeuwarden 2005; Functionalisme 19271959 (redactie M. Risselada, Delft 1997); Architektur-Urbanismus (architectengemeenschap van den Broek en Bakema, Stuttgart 1976);
Ruimtelijke analyse De ruimtelijke analyse van Leeuwarden Oost bestaat uit twee onderdelen.
- Voorzieningen - Veranderingen - Waardering
Leeuwarden 1945-1965 (gemeente Leeuwarden, 1966).
- Geschiedenis. Hoe ooit ontworpen? Welke grote aanpassingen door de jaren heen (herstructurering, herbestemming, herinrichting openbare ruimte, 01 Inleiding
1