2024-10-10 CONCEPT Plan van aanpak Vlietzone

Plan van aanpak Vlietzone Een gezellige, schone, groene en veilige wijk waar bewoners zich thuis voelen. Een wijk waar je je kinderen wilt laten opgroeien. Een wijk waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en zich verbonden voelen met elkaar. Een wijk om trots op te zijn. Dit is in het kort onze ambitie voor de Vlietzone. Het plan In dit plan van aanpak schetsen we een toekomstvisie: hoe is het leven en wonen in de Vlietzone over tien jaar? Ook stellen we doelen op de kortere en middellange termijn op het gebied van wonen, veiligheid, het creeren van een bruisende buurt en onderling vertrouwen. Daarnaast wordt beschreven welke acties al gedaan of gaande zijn en hoe we resultaten van die acties gaan meten. Wat is de situatie? In de Vlietzone, bestaande uit de Zeeheldenbuurt, de Indische Buurt, Molenpad en Welgelegen spelen verschillende problemen. In veel deelgebieden en straten binnen de Vlietzone staat de leefbaarheid onder druk. Concreet betekent dit bijvoorbeeld verwaarlozing van panden en tuinen, overlast door drugsgebruik, geluidsoverlast, afval op straat, sociale problematiek bij (illegale) kamerverhuur, ondermijning en concentratie van zorgaanbieders. Relatief veel inwoners krijgen hulp van een (zorg)instantie of wijkteam. Tegelijkertijd heeft de Vlietzone ook veel potentie.

Het is een mooie wijk met een gunstige ligging vlakbij het centrum, met prachtige historische panden. Daarnaast zijn veel inwoners betrokken bij de buurt, die zich inzetten voor verbetering van de woon- en leefomgeving. Er zijn wijk- en bewonersorganisaties actief en er worden allerlei activiteiten georganiseerd, zoals een wijkfeest of mini-avondvierdaagse. Wat zeggen de cijfers? Als we kijken naar gegevens over leefbaarheid en veiligheid vanuit de Leefbaarometer en de Veiligheidsprestatie-index (VPI) dan valt op dat de wijk Oud Oost (waar de Vlietzone onder valt) als geheel al jaren slecht scoort, met name op algemene leefbaarheid. Dat geldt overigens ook voor andere delen van de stad, die soms nog lager scoren. Wanneer we inzoomen op de vier buurten binnen de Vlietzone dan laat de Leefbaarometer ook hier verschillen zien: waar Molenpad bijna op de gemiddelde gemeentelijke score zit voor algemene leefbaarheid, scoren de Indische Buurt en Welgelegen veel lager. Als we alleen kijken naar overlast en onveiligheid dan scoren alle vier de buurten flink lager dan gemiddeld, hoewel er ook hier andere buurten in de stad zijn die nog lager scoren. De VPI-score van 2023 is gedaald ten opzichte van de jaren daarvoor. Jeugdoverlast en vandalisme zijn toegenomen. Ook stijgt het percentage inwoners dat geen of nauwelijks contact heeft met buren.

Tegelijkertijd laten sommige cijfers een positievere trend zien: er zijn minder geweldszaken, minder drugsoverlast, minder mishandeling en minder verkeersongevallen. Toch is het percentage inwoners dat zich ’s avonds onveilig voelt op straat toegenomen. Dit kan te maken hebben met een aantal incidenten op straat die veel impact hebben gehad op het veiligheidsgevoel.

In de vijf wijken die vallen onder het programma Leeuwarden Oost (Bilgaard, Vrijheidswijk, Heechterp-Schieringen, Camminghaburen en Oud Oost) staat de leefbaarheid en veiligheid onder druk. In al deze wijken is sprake van een stapeling van problematiek: armoede, gezondheidsachterstanden, uitval op school en werk, krappe en soms slechte huisvesting, huiselijk geweld, soms onvoldoende uitnodigende openbare ruimte, afvaloverlast, onveiligheid en weinig sociale cohesie. Er zijn relatief veel alleenstaande gezinnen. Per wijk en buurt verschilt de specifieke problematiek. Kenmerkend (en onderscheidend) voor de Vlietzone is: - Een relatief grote particuliere woningvoorraad ten opzichte van corporatiebezit (vergeleken met de andere wijken), met daarbij relatief veel particuliere verhuurders. Er is op een aantal plekken sprake van verloedering van panden, overlast vanuit en rondom panden (aanloop) en er zijn huisjesmelkers actief. Ook is er sprake van overlast rondom locaties van zorgaanbieders. - Er is weinig groen in de openbare ruimte in vergelijking met andere delen van de gemeente, beperkt sprake van klimaatadaptatie en biodiversiteit. - Er is relatief weinig sociale cohesie. Ondanks een heel aantal actieve inwoners en wijken bewonersverenigingen zijn er ook veel inwoners die zich niet betrokken voelen bij de wijk en nauwelijks contact hebben met buren.

Het aantal verhuisbewegingen is hoog. Bijvoorbeeld vanwege studenten en arbeidsmigranten die tijdelijk in de wijk wonen of mensen die verbonden zijn aan een zorgorganisatie. - Een aantal veiligheidsincidenten heeft grote impact op het veiligheidsgevoel (gehad), zoals schiet- en steekincidenten. Wat gaan we doen? In dit plan van aanpak worden de belangrijkste vergezichten voor de Vlietzone beschreven. Dit plan is door de gemeente Leeuwarden opgesteld met input van de wijk: de bewonersorganisaties, ondernemers en actieve vrijwilligers. Tijdens vier bijeenkomsten in de vier buurten is het plan voorgelegd aan de inwoners. Daarnaast werken we nauw samen met partners in de wijk zoals Amaryllis, Omrin, politie, de buurtregisseur, het huurteam en corporaties. In dit plan staat wat gaan we doen, hoe we dat doen en welk effect we willen bereiken. De doelen zijn zoveel mogelijk smart (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) geformuleerd. Daarbij realiseren we ons dat het niet makkelijk om interventies meteen één op één te koppelen aan de algehele leefbaarheid. Voorop staat dat we (weer) meer vertrouwen in elkaar willen krijgen: vertrouwen tussen de inwoners van de Vlietzone en de gemeente, vertrouwen tussen mensen en organisaties onderling. Dit is een belangrijke basis voor samenwerking en verandering.

Hiervoor is in ieder geval heldere en transparante communicatie nodig, ook wanneer iets niet kan of niet is gelukt. Korte lijntjes en vaste gezichten zijn belangrijk om het vertrouwen tussen de wijk en de gemeente te houden en versterken. Met vertrouwen in elkaar kunnen we ook vertrouwen hebben in de toekomst. Leefbaarheid en veiligheid zijn algemene doelen die we uitsplitsen in de drie thema's: Fijn wonen in de Vlietzone, Veilig wonen in de Vlietzone en een Bruisende buurt. De thema's

overlappen elkaar gedeeltelijk en hangen met elkaar samen. Fijn wonen gaat hand in hand met veilig wonen. En een bruisende wijk betekent een wijk, die levendig is, waar energie is om leuke activiteiten te organiseren, zodat er regelmatig wat te doen is. Effecten die bereikt worden binnen het ene thema hebben ook positieve gevolgen op het andere thema. Termijn Een visie op de lange termijn is nodig. Een duurzaam effect van maatregelen is vooral op de lange termijn te verwachten. Maar ook op de korte termijn kunnen we stappen maken. De prioriteiten voor de wijk worden waar mogelijk uitgesplitst naar korte termijn (2 jaar), middellange termijn (5 jaar) en lange termijn (10 jaar). Per thema worden de inspanningen die gaande zijn benoemd, plus de extra acties in dit plan van aanpak. Wat en wie is hiervoor nodig en hoe draagt dit bij aan de doelstellingen? De uitsplitsing in korte en langere termijn geeft daarnaast inzicht en overzicht in: de basis wat we als gemeente al doen, de plus die vanuit het programma Leeuwarden Oost wordt toegevoegd en tot slot de extra inspanningen die specifiek nodig zijn in de Vlietzone. Meten van resultaten Om de effecten van bestaande, lopende en toekomstige acties te kunnen meten, monitoren we. Zo weten we of we op het goede spoor zitten en kunnen we tijdig bijsturen. Hiervoor willen we onder andere de Leefbaarometer en de VPI gebruiken.

Beide zijn bestaande (landelijke) instrumenten. De Leefbaarometer geeft online informatie over de leefbaarheid in buurten en wijken. Dat is gedaan aan de hand van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving, zoals type voorzieningen, lokale geluidsbelasting en onveiligheid. De Veiligheidsprestatie-index (VPI) is een algemeen rapportcijfer per wijk. Het wordt opgebouwd uit objectieve politiecijfers (geregistreerde incidenten) en subjectieve belevingscijfers uit enquêtes: gevoelens/ervaren overlast en slachtofferschap op elf onderdelen. Het voordeel van de Leefbaarometer en de VPI is dat ze uitstijgen boven de losse interventies en dus een overkoepelend beeld geven van de ervaren leefbaarheid en veiligheid. Daarnaast maken we waar mogelijk gebruik van gegevens en kennis van partners zoals Omrin, corporaties en Amaryllis. Deze cijfers geven een beeld, maar zeggen niet alles. Zo kan één incident een veelomvattend onveiligheidsbeleving geven of spelen er factoren in de leefbaarheid die niet zijn meegenomen in de meetinstrumenten. Ook kan het aantal meldingen eerst toenemen als er meer betrokkenheid ontstaat in de wijk, of afnemen als mensen denken dat melden niet helpt.

Daarom willen we waar nodig ook kwalitatief onderzoek doen, bijvoorbeeld door twee keer per jaar van het wijkpanel, de ondernemersvereniging en andere wijkorganisaties te horen hoe zij de veiligheid en leefbaarheid ervaren. Ook volgen we vanuit de monitoring die het programma Leeuwarden Oost doet op haar inzet, de effecten voor de Vlietzone. Vervolg eerdere plan van aanpak Vanaf 2019 is, mede naar aanleiding van het Manifest Vlietzone, een plan van aanpak voor de Vlietzone opgesteld en dit is in de jaren erna uitgevoerd en regelmatig geëvalueerd en bijgesteld. Het programma Leeuwarden Oost is sinds 2022 betrokken bij de verbetering van de Vlietzone. Het programma wil van Leeuwarden Oost een plek maken waar iedereen fijn kan wonen, een goede opleiding kan volgen en een goede gezondheid heeft. Het moet in de oostelijke wijken even prettig leven zijn als in andere delen van Leeuwarden. Het programma Leeuwarden Oost onderscheidt zich van het reguliere in de lange duur (20 jaar), grootschalige samenwerking,

innovaties en waar nodig het doorbreken van procedures. De uitvoering van het oorspronkelijke plan van aanpak krijgt met dit nieuwe plan van aanpak een vervolg. We bouwen voort op eerdere inspanningen. In de afgelopen jaren is al veel geïnvesteerd in de wijk. Bij de verschillende thema's wordt dit verderop benoemd. We willen blijven doen wat goed werkt en een aantal nieuwe of andere accenten leggen. Zo wordt al gebruik gemaakt van het beschikbare juridisch instrumentarium om de veiligheid en leefbaarheid te vergroten. In dit plan doen we een voorstel om hier het instrument van een verhuurvergunning aan toe te voegen. Ook is al enige tijd geleden een aantal beleidsmaatregelen ingevoerd om bijvoorbeeld verkamering tegen te gaan. In dit nieuwe plan wordt een actieve, integrale aanpak met duidelijke doelen en meetbare resultaten nagestreefd. Wij vinden het van belang dat dit plan bijdraagt aan (het verder opbouwen van) het vertrouwen tussen de wijk, de gemeente en andere partners en dat de leefbaarheid en veiligheid in de Vlietzone worden vergroot. <kadertekst> Historie van de wijk De Vlietzone is een oude, bijzondere wijk met een lange historie. Het is de eerste echte buitenbuurt van de stad, ontstaan in de zestiende eeuw. De waterweg het Vliet vormde eeuwenlang de belangrijkste economische en ook sociale structuur.

De geschiedenis van de Vlietzone begint met het Vliet, dat een natuurlijke afwatering vormde naar de Middelzee voordat Leeuwarden bestond. Het kan ook zijn dat het Vliet in de dertiende of veertiende eeuw gegraven is om de afwatering te regelen na het verdwijnen van de Middelzee. Hoe dan ook: er ontstond met de groei van de stad bedrijvigheid aan de waterweg. De oevers leenden zich bij uitstek voor de vestiging van pakhuizen en kleine bedrijfjes, afgewisseld met woningen voor ambachtslieden, schippers en kooplieden. In 1560 was er al bebouwing aan de noordkant van het Vliet. Ook was er een korenmolen, waar de buurt Molenpad haar naam aan dankt. De Vlietsters De Vlietsters waren van oudsher geen Leeuwarders, ze vielen deels ook niet onder de stadswetten. De Vlietsters hadden daarom ook weinig op de met de stad, zo gaan verhalen. Een brug naar de stad kwam er pas eeuwen later. In (oude) publicaties over het Vliet wordt het eigen karakter van de Vlietsters genoemd. Eigenschappen die aan hen worden toegeschreven: ondernemend, onafhankelijk, nijver, vrijgevochten, roerig en vrijheidslievend. Bedrijvigheid Aan het Vliet stonden rond 1830 onder andere een graanpakhuis, leerlooierij, grutterij, pottenbakkerij, branderij, zeepziederij en molens. Daarachter waren er nog voornamelijk weilanden. Wel waren woningen van welgestelden achter de grachtswallen gebouwd, met grote tuinen.

Aan de noordkant van het Vliet woonden veel werklieden in de vele steegjes, kamerwoningen en kleine huisjes. Die buurt werd later de Weerklank genoemd. In 1826 werd ten noorden ervan een plantsoen met drinkwatervijver aangelegd. Nieuwe buurten

Rond 1900 werden na de Woningwet de eerste nieuwe buurten gebouwd. De (oud) Indische buurt en Saskiabuurt, waarvan veel bewoners werkten in de aan het Nieuwe Kanaal gelegen melkfabriek. Ook waren er nieuwbouwwijkjes verschenen door particulier initiatief, het grootste deel van de wijk Molenpad en de westkant van de wijk Welgelegen. De rest van de bebouwing die nu onder Vlietzone valt, volgde. De Weerklank werd na 1945 vervangen door de Zeeheldenbuurt. Demping Het belang van het Vliet als vaarroute raakte uitgespeeld nadat het Nieuwe Kanaal was gegraven. Ondertussen breidde de stad zich in de naoorlogse jaren uit naar het oosten. Er kwam een rondweg en er trad een scheiding van wonen in de wijken en werken in de stad op. Het Vliet zou een handige doorgang zijn tussen stad en oostelijke wijken. Bovendien stonk het water en moesten de bruggen voor veel geld worden aangepakt. De gemeenteraad besloot daarom in 1965 tot demping van (het westelijke deel van) het Vliet. Bronnen: oa wijkpanel Vlietzone en HCL. <einde kadertekst>

Vertrouwen in elkaar Vertrouwen in elkaar is de basis van verandering. Vertrouwen onderling en tussen partijen, vertrouwen dat inspanningen ook leiden tot resultaat, vertrouwen dat gemeente en wijk zich samen committeren aan de uitvoering van plannen. Alleen samen kunnen we aan veranderingen werken. Een belangrijk aspect van vertrouwen is communicatie, waarvoor extra inzet is in de uitvoering van het plan van aanpak. We willen korte lijnen en een vast fysiek punt in de wijk waar inwoners terecht kunnen. Communicatie Elkaar regelmatig spreken en daarbij open zijn over wat een ieder wil, wenst en verwacht is de basis voor samenwerking en vertrouwen. Daar hoort bij dat we als gemeente eerlijk en duidelijk zijn over wat kan, wat niet kan, wat goed lukt en wat tegenvalt. Goede communicatie is een belangrijk middel om vertrouwen in elkaar te krijgen en te houden. Elkaar weten te vinden, of dat nou fysiek, op papier of digitaal is, is hierin heel belangrijk. Daarom zet gemeente Leeuwarden in op deze doelen: wijkbewoners kunnen laagdrempelig contact leggen met de gemeente. Ook willen we actieve wijkorganisaties, zoals het wijkpanel en Vlietvaardig, die goed weten wat er speelt onder inwoners. Als gemeente kunnen we eventueel assisteren om tot meer actieve leden van de wijkorganisaties te komen, de wijkorganisaties hebben aangegeven behoefte te hebben aan ondersteuning.

Tot slot vinden we het van belang dat wijkbewoners vertrouwen houden in wat de gemeente toezegt. Vanuit de gemeente wordt communicatie ingezet om initiatieven van dit plan van aanpak verder te krijgen in de wijk. Denk daarbij aan bewustwording onder bewoners over afval in de wijk, de beperkte openbare ruimte en de druk hiervan op parkeren, informatie over activiteiten en veranderingen in de wijk en over bijeenkomsten waarbij de bewoners hun inbreng kunnen geven. Bij ieder initiatief wordt gekeken of en welke communicatie nodig is, wie is de doelgroep en wat we verwachten met de communicatie. De doelen uit dit plan staan voorop in de samenwerking. Tegenstrijdige belangen of opvattingen worden open besproken. Kennis over belangrijke en soms ingewikkelde keuzes van de gemeente wordt op tijd gedeeld, waardoor inwoners beter weten hoe beleid en plannen tot stand komen en weten waar hun invloed ligt. Voor de gemeente is een wijkpanel belangrijk als gesprekspartner. Het wijkpanel zet zich in om de leefbaarheid in de wijk te vergroten. Als vertegenwoordigers van de inwoners uit de wijk weten zij en andere bewonersorganisaties wat er speelt. Zij informeren inwoners via hun eigen communicatiemiddelen, zoals de wijkkrant. De gebiedswerker is hun eerste aanspreekpunt en daarmee een belangrijk lijntje naar alle afdelingen van de gemeente.

De gebiedswerker wordt meerdere malen uitgenodigd bij overleggen en activiteiten in de wijk. De gebiedswerker bewaakt dat inwoners invloed kunnen uitoefenen op de plannen van de gemeente en hij onderhoudt een goede relatie met de bewoners en organisaties in de wijk. Daarnaast heeft ook de Vlietzone een eigen wijkwethouder. De wijkwethouder zet zich in voor een goede relatie met de wijk en heeft hierbij een verbindende rol naar de andere leden van het college. Wat wordt al gedaan?

• •

•

• • • •

De wijkwethouder is meerdere keren per jaar in de wijk en wordt graag uitgenodigd bij activiteiten en bijeenkomsten. Er is een buurtregisseur aangesteld vanuit het programma Leeuwarden Oost onder aansturing van Stichting Vlietvaardig (voortkomend uit het Manifest). Zij heeft als opdracht om de verbindingen in de wijk en het vertrouwen tussen bewonersorganisaties en andere partners te versterken. Daarnaast is ook het doel om het wijkgericht denken verder te brengen. Het interventieteam Vliet (met daarin onder andere gemeente, politie, huurteam en buurtregisseur) is gericht op de aanpak van sociale woonoverlast. Het team heeft korte lijnen met het wijkpanel, Vlietvaardig en ondernemersvereniging en kan snel inspringen op signalen. Er is elke zes weken een overleg met Vlietvaardig, de buurtregisseur en de gemeente. Elke zes weken is er een breed netwerkoverleg van alle partners uit de wijk onder leiding van de gemeente en het opbouwwerk van Amaryllis. De gebiedswerker is meer dan gemiddeld aanwezig bij overleggen in de wijk en heeft korte lijntjes met de wijkorganisaties en andere partijen in de wijk en weet wat er in de wijk speelt. Het wijkpanel heeft contact met een aantal vakafdelingen binnen de gemeente.

Wat gaat er nog meer gebeuren? Het versterken van het vertrouwen is de basis voor verdere samenwerking. Onderstaande acties richten zich daarom op de komende twee tot drie jaar: • De wijkwethouder bezoekt minimaal twee keer per jaar activiteiten in de buurt, zoals Bakkie in de buurt, georganiseerd door het opbouwwerk en het sociaal wijkteam OudOost. Doel is om regelmatig inwoners te spreken, zodat de wethouder een goed beeld heeft van wat er speelt. • Vanaf 2025, of wanneer mogelijk eerder, is iemand namens gemeente Leeuwarden op een vast moment in de week fysiek aanwezig in de Vlietzone. De exacte locatie wordt nog bepaald. Deze persoon is op die momenten aanspreekbaar voor de bewoners van de wijk. Deze aanwezigheid is in ieder geval tot en met 2026. • Met het wijkpanel overlegt gemeente Leeuwarden hoe we samen de komende drie jaar belangrijke zaken omtrent leefbaarheid en veiligheid eenvoudiger kunnen delen met wijkbewoners. Bijvoorbeeld door ondersteuning te bieden bij het plaatsen van nieuwsberichten op de website van het wijkpanel. Doelen over 5 jaar en 10 jaar: • Inwoners en wijkpartijen voelen zich gehoord en gezien door de gemeente. • Er is regelmatig informeel en formeel contact tussen inwoners, wijkpartijen en de gemeente. • De gemeente communiceert duidelijk en transparant met inwoners en wijkpartijen over wensen, zorgen en mogelijkheden.

Een bruisende buurt Een bruisende buurt is een buurt die leeft en sprankelt. Waar bewoners elkaar ontmoeten, een plek waar het goed wonen, werken en recreëren is. Waar bewoners betrokken zijn bij elkaar en de wijk. Waar geïnvesteerd wordt in de economische en sociale structuren. Dit is onze ambitie voor de Vlietzone. De Regio Deal Een economische impuls kan de Vlietzone een flinke duw in de rug geven. De gemeente gaat in oktober 2024 een aanvraag doen bij het Rijk voor een Regio Deal, die – bij toekenning – een impuls is voor de Brede Welvaart in meerdere wijken van Leeuwarden Oost. De Regio Deal is een co-financiering tussen Rijk en gemeente en is bij honorering een aanvulling op de reguliere inzet plus de extra inzet vanuit Leeuwarden Oost en die van het Volkshuisvestingsfonds. De Regio Deal zet in op het geven van een impuls aan vergroening, verduurzaming en klimaatadaptatie, op het geven van een economische impuls aan wijk(winkel)centra en ondernemerschap, het versterken van sociale cohesie en veiligheid. Het gaat dus om een breder gebied dan alleen de Vlietzone, maar er zijn volop mogelijkheden om – bij toekenning – middelen in te zetten in de Vlietzone.

Hierin wordt aangesloten bij bestaande opgaven zoals klimaatadaptatie, vergroening, biodiversiteit, mobiliteit (denk aan een blijvende functie voor OV/busvervoer of een versterkte functie voor fietsers), de aanpak van ondermijning en de energietransitie. Voor de Vlietzone zou onder andere de herinrichting van de openbare ruimte in aanmerking komen, het maken van groene verbindingen en het herinrichten van het Vliet (motie Vlietallee, Ontwikkelkader Leeuwarden Oost). Ook de uitstraling van panden aan het Vliet zou mogelijk verbeterd kunnen worden via de Regio Deal. Herinrichting Vliet De gemeenteraad heeft in de motie vreemd “Vlietallee” opgeroepen te komen tot een herinrichtingsplan voor het Vliet. Meer groen, gelegenheid tot fietsparkeren en maatregelen die bijdragen aan meer veiligheid op de weg en de stoep is de kern hiervan, plus een symbolische link naar het water en mogelijk het plaatsen van een beeld van Troelstra. In het Manifest is door de buurt in 2020 de wens uitgesproken water terug te brengen in het Vliet. De motie onderscheidt een eerste fase waarin de voorlopige raming van de kosten en inhoudelijke afbakening voor het optimaliseren van de inrichting van het Vliet wordt opgeleverd en een tweede fase - na goedkeuring van de raming door de gemeenteraad - waarin een herinrichtingsplan wordt opgesteld met alle relevante partners.

Korte termijn Inmiddels is verkend welke mogelijkheden op korte termijn kunnen worden getroffen om te komen tot meer groen, meer fietsparkeren en meer veiligheid op weg en stoep. Maatregelen met het oog op enige mate van vergroening zijn het vergroten van de huidige boomspiegels, het nieuw aanleggen van plantvakken en aanplanten van (voornamelijk) heesters en struiken. Hierover heeft de gemeente enkele malen met de wijk overlegd. Op zo'n negentig plekken langs het Vliet zijn plantvakken mogelijk, maar niet alle plekken zijn even geschikt. Het realiseren van nieuwe plantvakken zal veelal ten koste gaan van huidige autoparkeerplaatsen. Die ruimte lijkt er overigens wel te zijn: in Vliet-West wordt vaak niet meer dan 50% van de parkeerplekken bezet,

in Vliet-Oost ligt dit percentage op ongeveer 70%. Hier zal dus de balans tussen beide belangen moeten worden gezocht. Aanvullende mogelijkheden zijn er door vergroening van gevels te betrekken in de plannen. Bij kleinschalige ingrepen om de verkeersveiligheid te vergroten kan worden gedacht aan het opheffen van autoparkeerplekken langs het Vliet zodat de overzichtelijkheid van de uitritten van de zijwegen verbetert (met name oostelijk deel) Vijf plekken lijken hiervoor geschikt. De uitvoering kan mogelijk samenvallen met de aanleg van plantvakken voor vergroening (met laagblijvende begroeiing). Op basis van een herhaaldelijke schouw weten we dat er gemiddeld zo’n twintig fout gestalde fietsen zijn, op piekmomenten maximaal veertig. Dit zijn fietsen die tegen gevels en bomen of in illegaal geplaatste fietsenrekken staan, inclusief fietswrakken. Nieuwe permanente rekken, mogelijk in combinatie met tijdelijke/verplaatsbare rekken, kan dit probleem oplossen. Ook hiervoor geldt mogelijk dat dit ten koste gaat van autoparkeerplekken. Langere termijn Ook is verkend welke zaken nog meer spelen. Een totale herinrichting van het Vliet lijkt op termijn onontkoombaar om invulling te kunnen geven aan de gemeentelijke ambities op het gebied van biodiversiteit (Beleidskader Biodiversiteit) is het Vliet een beoogde ecologische verbinding.

Met doelsoorten als gewone dwergvleermuis, egel, insecten en het vosje (bijensoort) betekent dit een vrijwel aaneengesloten groene strook met boomkronen die elkaar raken en een variëteit in de onderbegroeiing (heesters, struiken en kruiden). Vergroeningsmogelijkheden ontstaan met name als de fietspaden en zoveel mogelijk parkeerplekken worden opgeheven. De huidige bomen (zo’n 120 platanen) zijn met het oog op de biodiversiteitsdoelstellingen niet geschikt, sowieso hebben ze overwegend een slechte groeitoestand. Dit betekent dat vrijwel alle huidige bomen zullen moeten worden vervangen. Afhankelijk van de ambities, zullen tenminste het huidige aantal, maar waarschijnlijk ruimschoots meer bomen moeten worden gerealiseerd. Op het gebied van verkeersveiligheid (Beleidskader Mobiliteit) is het streven naar een gebiedsontsluitingsweg met 30 km/uur. Varianten hierop zijn bijvoorbeeld het toelaten van fietsers op de rijbaan. Op dit moment zijn de fietspaden langs het Noordvliet en Zuidvliet gescheiden van de autorijbaan. Op het gebied van autobereikbaarheid is het westelijk deel van het Vliet in de toekomst niet meer nodig om de binnenstad of de autoparkeergarages te bereiken. Beperking tot eenrichtingverkeer (samenvallend met busroutes) of bestemmingsverkeer is te overwegen in de uitwerking.

Het oostelijk deel van het Vliet (oostelijk vanaf de rotonde Vliet/Bleeklaan) behoudt wel een belangrijke ontsluitende functie van en naar de Centrale. Op gebied van openbaar vervoer zal het Vliet een functie behouden voor de bus. Op het gebied van wateroverlast (Agenda Klimaatadaptatie) is het wenselijk om over vrijwel de hele lengte van het Vliet maatregelen te treffen, deels in samenhang met de waterafvoermogelijkheden van omliggende buurten. In het westelijk deel van het Vliet kan dit door een bestaande rioolbuis (gemengd stelsel) om te vormen naar een hemelwaterafvoer, dit vereist weinig ingrepen. Op andere delen van het Vliet zijn nieuwe buizen nodig, al dan niet in combinatie met maatregelen in naastliggende straten. In een verdergaande variant wordt waterberging aan de oppervlakte gerealiseerd, dit gaat gepaard met grotere vergravingen in het plangebied.

Op het gebied van hittestress is het wenselijk dat er tenminste op één plek een zogenoemde koelteplek langs het Vliet wordt gerealiseerd. In combinatie met een vergroening lijkt dit - in elk geval in het westelijk deel - mogelijk. Bovendien moet rekening worden gehouden met verzwaring/uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk en mogelijk op termijn de aanleg van een warmtenet. Bij een totale herinrichting wordt nadrukkelijk de kanttekening geplaatst dat het hele gebied verdacht is voor matige tot sterke verontreinigingen in de bodem. De mate van verontreiniging kan bepalend zijn voor het soort ingreep dat bij herinrichting mogelijk is en kan zelfs leiden tot de conclusie dat de saneringskosten hoger uitvallen dan de kosten voor herinrichting. Ondernemerschap Het Vliet is een bijzondere straat in de wijk gezien het grote aantal grotere en kleinere ondernemers. Er is een ondernemersvereniging actief, maar deze telt momenteel weinig actieve leden. De afgelopen jaren is er geen specifiek economisch beleid gevoerd op de bedrijvigheid in deze straat. Toekenning van de Regio Deal zou kansen bieden om te verkennen wat hier mogelijk is aan positieve stimulans van goed ondernemerschap.

Daarnaast willen we het ondernemerschap in het Vliet stimuleren door: 1) gerichte ondersteuning van het grote aantal bestaande zzp’ers 2) meer mensen te ondersteunen in de stap naar ondernemerschap 3) door ervoor te zorgen dat er voldoende betaalbare bedrijfshuisvesting is (inclusief hier ruimte voor maken). Behoud functiemix Vliet We werken aan een stad van waarde, waarin wonen, werken en voorzieningen op loop- of fietsafstand van elkaar liggen. En waarbij we de bestaande functiemix (horeca, winkels, werken) aan bijvoorbeeld Oostergrachtswal, Noordvliet, Wijbrand de Geeststraat, Emmakade, Vredeman de Vriesstraat, Alma Tademastraat en Bleeklaan willen koesteren en de lokale economie stimuleren. De functiemix draagt bij aan een bruisende buurt. Om de functiemix van het Vliet verder te versterken stimuleren we een positief actieve plint. Dat betekent dat in de onderste bouwlaag zodanige bedrijvigheid zit dat mensen hier graag langs slenteren. Een goed ontwerp van de plint zorgt voor levendigheid en verhoogt de kwaliteit van de leefomgeving. Ook zijn hier veel mogelijkheden voor vergroening. We willen daarnaast meer aansluiten op het (historisch) vakmanschap, door het stimuleren van “doeners en makers” aan het Vliet. Deze zaken kunnen mogelijk verbeterd worden via de Regio Deal.

Ook willen we de behoefte aan en het draagvlak voor een actievere ondernemersvereniging verkennen, net als de mogelijkheden voor een (periodiek) groter evenement in de Vlietzone. De openbare ruimte in het Vliet, zeker richting de binnenstad, willen we maximaal inzetten voor de functie ontmoeten en verblijf. Ook de gemengde zone aan de Oostergrachtswal is het behouden waard. Hier zitten meerdere culturele instellingen (Tromp theater, Tryater) die een waardevolle bijdrage kunnen leveren. We vinden het ook belangrijk dat er een goede plek in de wijk komt waar muziek gemaakt kan worden. Een bruisende buurt kan niet zonder muziek. Sociale cohesie Bewoners van de Vlietzone hebben aangegeven meer samen te willen doen met andere

bewoners. Er is behoefte aan meer reuring en activiteiten. Sociale cohesie is een term die hierbij past. We willen de mate waarin wijkbewoners zich met elkaar verbonden voelen vergroten. Vlietzone moet een buurt zijn waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, een praatje kunnen maken, samen spelen of activiteiten ondernemen en feesten vieren. Ons doel is dat er in de wijk voldoende van dit soort plekken zijn, zoals buurthuis Welgelegen en de andere plekken waar al activiteiten plaatsvinden. De openbare ruimte is nu nog niet overal ingericht op het ondersteunen van sociale cohesie. Veel van de kleinere straten worden hoofdzakelijk voor parkeren gebruikt; het aantal ontmoetingsplekken is klein. Door het herinrichten van parkeerplaatsen, het toevoegen van bankjes, of bijvoorbeeld een Michi-Noeki (Welkom bij de Michi-Noeki – Mijn Oosterparkwijk) zorgen we dat bewoners elkaar op een laagdrempelige wijze kunnen ontmoeten. Ook vinden we het belangrijk dat er ruimte is voor een (wekelijkse/maandelijkse) markt in de wijk. We zijn ruimhartig waar het gaat om toevoegen van buurthoreca (café, koffiehuis, restaurant), want dit zijn plekken waar buurtbewoners op natuurlijke wijze langdurige en zinvolle relaties met elkaar aan kunnen gaan. Een aantal inwoners van de Vlietzone voelt zich niet of nauwelijks betrokken bij de buurt en heeft nauwelijks contact met buren.

Soms leven mensen in een isolement, al dan niet vanwege kwetsbaarheden. De wijk kent relatief veel alleenstaanden, studenten en mensen die er maar kort wonen en/of niet altijd bewust voor de wijk hebben gekozen. Bijvoorbeeld omdat ze zorg ontvangen en verbonden zijn aan een zorginstelling. Bij het versterken van sociale cohesie is het van belang om met respect voor ieders wensen en behoeften te onderzoeken wat er nog meer mogelijk is. We willen voorkomen dat personen die meer de anonimiteit opzoeken, zich huisvesten in het Vliet; plekken voor deze doelgroepen zijn meer in de hoge gestapelde bouw en minder in de kleinschalige grondgebonden bouw die zo kenmerkend is voor het Vliet. •

• • • • •

Wat wordt al gedaan? Buurthuis Welgelegen heeft een belangrijke sociale functie in de wijk. Ook zijn meerdere buurthuizen net buiten de wijk op loop- en fietsafstand. Er worden buurtprojecten zoals “Bakkie in de buurt”, buurtschouwen en buurtborrels georganiseerd. Het stadsklooster Jabixhuis is een particulier initiatief waar bewoners en pelgrims zich actief inzetten voor de wijk. Er wordt onderzocht of hier een buurttuin geopend kan worden. Ook zijn er sport- en culturele activiteiten in de Vlietzone. Er wordt vanuit het programma Leeuwarden Oost verkend op welke manier bewonersparticipatie versterkt kan worden en of er behoefte is aan en voldoende draagvlak voor een eventueel bewonersbedrijf. Er is een aantal bewonersorganisaties actief. Sommige willen versterkt worden met nieuwe bestuursleden en andere vrijwilligers. Woningsplitsing en illegale kamerverhuur wordt tegengegaan, om de tendens van korte bewoning en steeds kleinere woonoppervlakten voor alleenstaanden en/of studenten tegen te gaan en een kwalitatieve woningvoorraad te behouden voor werkenden en/of gezinnen. Werkenden en gezinnen hebben vaak meer binding met de wijk en

onderhouden hun tuin en huis doorgaans beter. Zie ook het hoofdstuk Fijn wonen in de Vlietzone. Wat gaat er nog meer gebeuren? De komende 2 jaar: • Herinrichtingsplan Vliet allee conform motie. • De gemeente is wekelijks aanwezig op een fysieke locatie in de Vlietzone, in ieder geval vanaf 2025. • Er wordt gezocht naar een geschikte locatie waar we als gemeente kunnen zitten en waar ook ruimte is voor onze partners. Zo werken we in en met het gebied, de mensen die er wonen en werken. Het kan fungeren als informatie- en werkplek voor wijkontwikkelingen. • Verkennen op welke manier een positieve stimulans kan worden gegeven aan ondernemerschap langs het Vliet. Daarin de wensen en draagkracht van de ondernemersvereniging benutten. • Per speelplek wordt samen met kinderen en omwonenden een plan gemaakt om de speelplek op te knappen. • Onderzoeken of grotere evenementen gehouden kunnen worden in de wijk en bij welke evenementen de wijk kan aansluiten. • Onderzoeken of de traditie van het Vijverfestival voortgezet kan worden. • De gemeente helpt bij het actief werven van nieuwe bestuursleden en vrijwilligers voor de bewonersorganisaties en werkgroepen in samenwerking met organisaties zoals Amaryllis. Doelen over 5 jaar: • Er zijn voldoende ontmoetingsplekken buiten en binnen die uitnodigen tot bewegen, spelen en contact voor diverse groepen inwoners.

• Buurthuis Welgelegen en wijkorganisaties behouden hun eigenheid en zorgen met elkaar voor samenhang en samenwerking in aanbod. • Het Vliet is heringericht en daarmee groener, veiliger en aantrekkelijker geworden. Met toekenning van de Regio Deal is dit plan realiseerbaar. Doelen over 10 jaar: Het Vliet bruist: het is groener, nodigt uit tot flaneren en samenzijn en straalt positief ondernemerschap uit.

Fijn wonen in de Vlietzone Onze ambitie: De Vlietzone is een prettige, schone en groene wijk, waarin mensen zich thuis voelen en fijn kunnen wonen. Om daar te komen richten we ons onder andere op meer grotere woningen in de Vlietzone, een goede mix van bewoners, meer toezicht op goed verhuurderschap en meer groen in de woonomgeving. De overlast van afval moet grondig en structureel verminderen. Vergroenen Om goed te wonen, is een goede woning alleen niet voldoende. De woonomgeving moet hitte tegengaan, klimaatadaptief en gezond zijn. We zetten daarom in op het vergroenen van de publieke ruimte maar ook op het stimuleren van een gezonde, meer sociale (ontmoeten) leefstijl. Hiervoor zijn en worden de beleidskaders mobiliteit, biodiversiteit en water voor de hele gemeente opgesteld. Tegelijk wordt er gewerkt aan een Ontwikkelprogramma voor Leeuwarden Oost dat richting geeft aan de manier waarop de ruimtelijke structuur van deze wijken verbeterd kan worden. Deze kaders zijn ook van toepassing op de Vlietzone. Het Vliet is in het beleidskader biodiversiteit bijvoorbeeld aangewezen als beoogde ecologische verbinding. Ook zijn er de nodige opgaven wat betreft klimaatadaptatie. Deze nieuwe beleidskaders vragen veelal nog om een nadere uitwerking in uitvoeringsprogramma’s.

In combinatie met het herinrichtingsplan voor het Vliet en – bij toekenning – de mogelijkheden die de Regio Deal biedt om een aantal opgaven voor Leeuwarden Oost en de Vlietzone wellicht naar voren te halen biedt dit echter wel richting. Het is niet altijd makkelijk om openbare ruimte groener te maken. Op de openbare ruimte ligt een grote druk. Als we daadwerkelijk willen vergroenen en de biodiversiteit in de Vlietzone op acceptabel niveau willen brengen, dan moeten er keuzes worden gemaakt. Meer groen gaat ten koste van andersoortig gebruik, zoals parkeren. Ook is er ondergrondse infrastructuur zoals kabels en leidingen waardoor het niet overal mogelijk is groen aan te planten. Kennis hierover willen we meer met inwoners delen, zodat de dilemma’s helder worden. Denk aan het spanningsveld tussen spelen op straat en parkeren. Daar waar mogelijk willen we inwoners ook zelf met passende oplossingen laten komen. Vergroening draagt bij aan een gezondere leefomgeving. Het helpt om versteende wijken, zoals de Vlietzone, leefbaarder te maken. Dat geldt niet alleen voor vergroening van de openbare ruimte. Er is relatief veel particulier bezit in de Vlietzone en een grote kans op vergroening ligt dan ook bij die inwoners. Door bijvoorbeeld de eigen tuin te vergroenen, komt er meer groen in de Vlietzone. Als gemeente willen we dit graag stimuleren. Wat wordt al gedaan? • • • •

Er zijn bomen aan het Vliet geplant. Actie Steenbreek Er zijn plannen ingediend bij de initiatieventafel, bijvoorbeeld het opstarten van een wijktuin naast het stadsklooster Jabixshuis (zie ook het hoofdstuk Bruisende buurt) Bewoners kunnen gebruik maken van subsidieregels voor vergroening en voor het

aanschaffen van een regenton. Wat gaat er nog meer gebeuren? Doelen over 2 jaar: • Er komt een uitvoeringsplan vergroening en biodiversiteit met concrete plannen waar wordt vergroend. De verwachting is dat dit plan eind dit jaar wordt vastgesteld. Daarna komt het in de uitvoering. • Er komt een onderzoek naar wateroverlast bij extreem weer en klimaatadaptatie. • De Willem Lorestraat wordt vergroend met onder andere een aantal bomen. • Binnen de Vlietzone zijn meerdere plekken aangewezen waar vergroening mogelijk kan worden gemaakt. Komend jaar wordt onderzocht en met de wijk besproken hoe we dit aan gaan pakken en wat de wensen zijn. • Voor het Zuidvliet wordt een “tussenplan vergroening” gemaakt, in afwachting van de definitieve plannen voor de herinrichting. Daar waar mogelijk wordt ‘makkelijk en snel’ vergroend, door planten van lage begroeiing zoals heesters. Deze kunnen worden hergebruikt bij de herinrichting van het Vliet. • Het kruispunt met de Bleeklaan wordt vergroend. • Het vergroten van boomspiegel waar dat kan. • Onderzoeken of er vóór 2026 een bomen- en struikenfeestdag georganiseerd kan worden, waarbij iedere inwoner van de Vlietzone een plant krijgt • Verkennen of er een werkgroep Groen kan worden opgezet, mogelijk met partners in de wijk.

• Er wordt actief gekeken wat er nodig is om groeninitiatieven mogelijk te maken, zoals onderzoek naar de kwaliteit van de grond. • Er wordt informatie over verduurzaming en het behoud en het vergroten van biodiversiteit gedeeld met inwoners, partners en andere betrokkenen. Daar waar het de biodiversiteit bevordert, kunnen bewoners een aanvraag doen voor vleermuiskastjes of vogelhuisjes. Doelen over 5 jaar: • Er is meer groen in de openbare ruimte. • Er is meer groen op particulier terrein: bij mensen in eigen tuin of op het balkon. • De woningvoorraad is veranderd: er zijn meer grote appartementen en woningen waardoor het aantrekkelijker is voor gezinnen en starters om hier te wonen. Doelen over 10 jaar: • De mix van bewoners past bij de Vlietzone en bij een levendige buurt: jongeren, gezinnen, alleenstaanden, ouderen, studenten en starters. In de Vlietzone is ruimte voor mensen met een grotere en een kleinere beurs. • De Vlietzone is meer klimaatadaptief en groener. Grotere woningen De opdracht om in heel Leeuwarden meer woningen te bouwen zit besloten in het huidige woonbeleid, dat voor de hele stad geldt. In de komende tien jaar zullen dus mogelijk ook nieuwe woningen toegevoegd worden in de Vlietzone. Daarbij wordt vanuit het beleidsprogramma

Wonen in de stad wel goed gekeken naar de beschikbaarheid en variatie van doelgroepen per wijk. Wijkpartijen in de Vlietzone geven aan dat ze een goede mix van bewoners willen: jong, ouder, gezinnen, studenten, werkenden, gepensioneerden en mensen die zorg krijgen: iedereen moet zich thuis voelen in de Vlietzone. Voor veel delen van de Vlietzone wordt ingezet op het toevoegen van grotere woningen, omdat het aandeel kleine woningen erg hoog is. Aan dit doel wordt nu ook al gewerkt. Zo is het 'verkameren' van woningen niet toegestaan. De hele wijk valt onder de Opkoopbescherming, zodat bestaande koopwoningen (tot WOZ waarde 260.000 - 2024) niet zonder vergunning verhuurd mogen worden. Woningen moeten tenminste 65 vierkante meter groot zijn. Zo zorgen we voor meer variatie in bewoning, meer ruimte en welzijn en minder (buren)overlast. En dat betekent waarschijnlijk ook minder verhuisbewegingen van en naar de wijk. Goede verhuurders Kenmerkend voor de Vlietzone is het relatief grote aandeel particuliere verhuurders. Voor een groot deel gaat dit goed en voorziet het in de behoefte aan (goedkope) huisvesting. Maar er gaan ook dingen mis, zoals te hoge huren, overbewoning, verloedering van panden, het aantreffen van drugs in woningen of (vermoedens van) ondermijnende criminaliteit. Daar worden kwetsbare huurders het slachtoffer van maar ook omwonenden ondervinden hier veel last van.

Om meer toezicht te kunnen hebben op verhuur en goed verhuurderschap te garanderen is de gemeente van plan een verhuurdersvergunning in te stellen. Zo komt er meer toezicht op particuliere verhuurders en kunnen er strengere voorwaarden worden verbonden aan het verhuren van woonruimte. Het invoeren van een vergunningstelsel maakt het mogelijk om verhuurders te onderwerpen aan een zogeheten Bibob-toets, de wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. Deze wet geeft de mogelijkheid om de achtergrond van bedrijven en personen te screenen. Hiermee wordt dus getoetst of er risico is op bijvoorbeeld witwassen of andere criminaliteit via verhuur van woningen. Als de verhuurder niet door de Bibob-toetsing komt dan kan de verhuurvergunning aan hem worden geweigerd of kunnen er aanvullende voorwaarden in de vergunning worden opgenomen. <kader>Welke juridische instrumenten kan de gemeente inzetten om overlast tegen te gaan? Eén van de manieren waarop de gemeente kan sturen op leefbaarheid en veiligheid, is door het inzetten van het bestuurlijk juridisch instrumentarium dat voortvloeit uit wet- en regelgeving. Hetzij door directe toepassing van landelijke wet- en regelgeving, hetzij door gemeentelijke precisering via verordeningen en beleidsregels. Hieronder volgt een overzicht.

De meeste instrumenten worden al gebruikt, behalve de Leegstandswet, Rotterdamwet en de Wet goed verhuurderschap. Allen zijn in het kader van dit plan onderzocht om te bekijken invoering zinvol zou zijn. De Leegstandswet biedt de mogelijkheid om langdurige leegstand tegen te gaan door verplicht huurders voor te dragen. Dat voegt hier weinig toe, gelet op de lage leegstand. De Rotterdamwet heeft hier vermoedelijk weinig meerwaarde in de zin dat deze onvoldoende toepasbaar en effectief is. Het invoeren van een verhuurvergunning onder de Wet goed verhuurderschap biedt kansen. Het college is dan ook (zoals hierboven omschreven) voornemens voor te stellen deze in te voeren. Dit instrument kan specifiek voor de Vlietzone worden toegepast.

Wat

Doel

Huisvestingswet 2014 in combinatie met huisvestingsverordening opkoopbescherming

Woonruimte zo efficiënt mogelijk toewijzen. Woningzoekenden met geringe financiële mogelijkheden komen in aanmerking voor een passende woning. Opkoopbescherming is ingevoerd per 1 juli 2024.

Wet goed verhuurderschap

Goed verhuurderschap bevorderen. Ongewenst verhuurgedrag voorkomen of tegengaan.

Bestemmingsplannen/omgevingsplannen

Gebruik en bestemming van percelen. Bijvoorbeeld het tegengaan van woningsplitsing, verkamering of het omzetten van woningen naar zorgfuncties. Regels voor minimale grootte nieuwe woningen.

Wet Damocles (art. 13b Opiumwet): sluiting Tegengaan drugs(handel) in of vanuit panden drugspanden op basis van handel, aanwezigheid (ingrediënten van) drugs, telen of bereiden. Art. 13b en 17 Woningwet (wet Victor): Tegengaan verloedering van panden en/of beheerovername (art. 13b) resp. sluiting (art. 17) tegengaan van achteruitgang in leefbaarheid. verloederde woningen op basis van gevaar voor de gezondheid of de veiligheid of bedreiging van de leefbaarheid. Last onder dwangsom (artikel 5:25 Awb) om pand weer te laten voldoen aan de eisen op grond van het Besluit bouwen leefomgeving (Bbl). Wet aanpak woonoverlast

Aanpak van overlast voor omwonenden. Drempel voor toepassing ligt hoog.

Leegstandswet en leegstandsverordening

Leegstand van woningen en bedrijfsgebouwen tegengaan

Wet BIBOB

Preventief bestuursrechtelijk instrument, wordt ingezet als er verdenking is dat vergunning of subsidie wordt misbruikt voor criminele activiteiten.

Algemene Plaatselijke Verordening (APV)

Voorstel tot opnemen aanwijzingsbevoegdheid t.b.v. aanpak kwetsbare branches waarin mogelijk ondermijnende activiteiten plaatsvinden

Diverse bevoegdheden vastgelegd in gemeentelijke regelgeving

Tegengaan van overlast en/of openbare orde verstoringen in en rondom woningen: drugs- en of wapenincidenten, jeugd(groepen), woonoverlast, verwarde personen. Zoals het aanwijzen van een veiligheidsrisicogebied of het instellen van cameratoezicht.

Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Rotterdamwet – Wbmgp). Selectieve woningtoewijzing in bepaalde aangewezen gebieden (wooncomplexen, straten, buurten):

Aanpak van leefbaarheid- en veiligheidsproblematiek in gebieden die kampen met een opeenstapeling van problemen. Bevordering van gemengde wijken, tegengaan van segregatie bevolkingssamenstelling.

<einde kader> Schoon en opgeruimd Patatbakjes, sigarettenpeuken, kauwgomresten en folders. Veel inwoners van de Vlietzone ergeren zich aan zwerfafval. Ook gedumpt afval zoals huisraad en andere spullen bij de ondergrondse containers vormen een probleem, ook omdat kinderen er soms (mee) spelen. We willen dat signalen van zwerfafval en dumping worden gemeld en snel worden opgelost. Afval inleveren moet daarnaast betaalbaar en makkelijk te regelen zijn. Tot slot is ook ons doel dat inwoners (jong en oud) betrokken zijn bij het schoonhouden van de eigen leefomgeving. Hoewel afval in de Vlietzone een grote ergernis is, speelt dit probleem ook in andere wijken, soms zelfs nog meer. De gemeente zet in die wijken ook in op het terugdringen van afval. Soms door een experiment, bijvoorbeeld met de inzet van een buurtconciërge. Voor de Vlietzone houden we in de gaten of dit succesvol is en zo ja, of iets dergelijks ook in de Vlietzone ingezet kan worden. Wat wordt al gedaan? • • • • •

Het interventieteam Vlietzone (met daarin gemeente, politie, huurteam en buurtregisseur) gaat af op meldingen over overlast, illegale verbouwingen of pandgebruik, zorg en onveilige situaties. Drie keer per week doet de gemeente handhavingsacties, zowel voor particulier als bedrijfsafval. Inwoners worden op allerlei manieren (onder andere via stickers en posters) geïnformeerd over kosten, containergebruik en afvalscheiding. Er is een spreekuur van afvalcoaches in Netwerkcentrum De Klomp. Op scholen wordt voorlichting gegeven over afval.

• • • • • • •

In dbieb is informatie over afval voor anderstaligen. Er wordt onderzocht of de afvalcontainers bij speelplekken anders neergezet kunnen worden, waardoor kinderen veilig kunnen spelen. Kinderen ruimen via het wijkpanel onder het mom 'heitje voor een karweitje' zwerfafval op. Afvalcontainers op het Vliet zijn verfraaid door kunstenaars. Er wordt actief gehandhaafd op het splitsen van woningen, in de vorm van waarschuwingen of het opleggen van lasten onder dwangsom om verbouwingen en bewoning door meerdere alleenstaanden tegen te gaan. Er is een meldpunt waar huurders meldingen kunnen indienen over verhuurders die de regels overtreden, hun panden niet onderhouden of intimiderend gedrag laten (Huurteam Leeuwarden). Er is een toezichthouder aangesteld voor het houden van toezicht in het kader van de opkoopbescherming en de Wet goed verhuurderschap.

Wat gaat er nog meer gebeuren? De komende 2 jaar: • Invoeren van een verhuurvergunning voor de Vlietzone. • Blijven toepassen van overig instrumentarium om leefbaarheid en veiligheid te vergroten. • De gemeente, Amaryllis en Omrin intensiveren de samenwerking op afval. Er wordt een experiment gestart met een spreekuur van afvalcoaches in de wijk. • Netwerkcentrum De Klomp rijdt met mensen die geen vervoer hebben naar de milieustraat. • In 2025 wordt gestart met het plaatsen van een grofvuilcontainer 1 x per veertien dagen met begeleiding met de mogelijkheid tot omruil/hergebruik van goederen. • Binnen bedrijven wordt een campagne gestart over het gebruik van duurzame materialen en bij controles wordt extra gelet op dumping van bedrijven. • Er wordt verder onderzocht hoe we jongeren kunnen betrekken bij het opruimen en voorkomen van zwerfafval. • Meedoen aan schoonmaakacties zoals Skjin Wetter en de Gouden Grijper. Doelen over 5 jaar: • Misstanden in de particuliere verhuurmarkt vanwege slecht verhuurderschap zijn sterk verminderd. • Door het uitvoeren van experimenten weten we meer over beïnvloeding van gedrag met betrekking tot afval. • Zwerfafval en dumping zijn afgenomen tot onder het gemeentelijk gemiddelde. • Meer inwoners doen mee met het opruimen van zwerfafval. Doelen over 10 jaar: • Er is sprake van een gezonde particuliere verhuurmarkt in de Vlietzone.

Panden zijn in goede staat en er zijn minder huisjesmelkers actief.

Veilig wonen in de Vlietzone Onze ambitie: Bewoners voelen zich veilig in de wijk. Ouders laten kun kinderen met een gerust hart in de speeltuin spelen. Jongeren groeien op in een veilige wijk waar ze niet in aanraking komen met of verleid worden tot criminaliteit. Er is geen overlast van drugscriminaliteit. Inzet van Handhaving Wat wordt al gedaan? De reguliere handhaving in de Vlietzone richt zich op hondenoverlast, illegaal gebruik van de openbare ruimte, drugsoverlast/straatdealers, overlast van verwarde personen, overlast van daken thuislozen, parkeerproblematiek, afvalproblematiek en jeugdoverlast. Er is al meer zichtbaarheid van toezichthouders op straat. Straatcoaches, zichtbaar en aanspreekbaar in de wijk, signaleren problemen/overlast tijdig en kunnen die snel tegengaan. Ook worden problemen hiermee sneller doorgespeeld naar ouders/verzorgers en ketenpartners. Het aanpakken van wapens en messen in de wijk wordt gedaan via preventief fouilleren, dit is mogelijk omdat het veiligheidsrisicogebied is. Ook wordt cameratoezicht als preventief middel tegen criminaliteit en overlast ingezet op specifieke plekken, dit is onlangs verlengd. <kader> Hotspots Handhaving in de Vlietzone: Jeugd: Vijverpark, Jacob van akenstraat (voetbalkooi), directe omgeving Strong ID, Bennerpark Afval: Door de hele wijk, voornamelijk bij de ondergrondse containers, bijzet en grofvuil.

Dak- en thuislozen/verwarde personen: Vijverpark, De Drift, Cambuurplein. Parkeren: Noord en Zuidvliet parkeren buiten de vakken in de avonduren. Blauwe zone rondom de bedrijven tijdens kantooruren. Op de stoepen parkeren bij de Oosterse winkels in de buurt. Honden: Vijverpark, De Drift. Drugs/straatdealers: Cambuurstraat, Willem Loréstraat, Vijverpark, De Drift, Cambuurplein: Trompstraat, illegaal gebruik van de openbare ruimte door bijvoorbeeld het plaatsen van trampolines of opblaasbare zwembaden. Ondermijning Veilig wonen in de wijk betekent onder meer dat er voor ondermijnende criminaliteit geen plek is. Ondermijning is een groeiend probleem, denk aan de criminele netwerken die actief zijn rond drugshandel, mensenhandel en in vastgoed. De aanpak hiervan vraagt steeds meer aandacht. Dit soort criminaliteit en overlast is van invloed op het veiligheidsgevoel van inwoners en tast de fundamenten van de rechtsstaat aan. We kunnen ondermijning nooit helemaal uitbannen, maar wel kunnen we perspectief bieden en grenzen stellen, waarbij preventie en repressie hand in hand moeten gaan. Onze doelen zijn criminele netwerken en infrastructuren te ontmantelen en het bevorderen van bewustwording en betrokkenheid van bewoners en ondernemers. Daarnaast is het belangrijk dat jongeren niet in de criminaliteit belanden en/of ze hier uit halen.

Het crimineel verdienmodel minder aantrekkelijk maken is ook een subdoel voor de langere termijn. Het vergroten van de sociale cohesie in de wijk is ook ons doel binnen dit thema. Zie hiervoor ook het hoofdstuk Bruisende buurt.

De afgelopen jaren heeft het thema ondermijnende criminaliteit een steeds grotere rol gekregen op zowel de nationale, regionale, als lokale agenda. Vanuit het gemeentelijk coalitieakkoord 2022-2026 zijn extra middelen en formatie beschikbaar om ondermijning aan te pakken. Als ambities heeft de gemeente gesteld om 1) meer aan de voorkant van de bestrijding van ondermijnende criminaliteit te willen komen, 2) te bouwen aan een weerbare gemeentelijke organisatie en samenleving en 3) de bestuurlijke maatregelen in het kader van ondermijning te intensiveren in zowel preventieve als repressieve zin. In de Veiligheidsagenda 2023-2026 en het uitvoeringsprogramma 2023-2026 worden de ambities uitwerkt in bijvoorbeeld het uitbreiden van de inzet van de Wet Bibob (integriteitsonderzoek) en het intensiveren van integrale controles om illegale activiteiten tegen te gaan. Binnen de aanpak van ondermijning worden thema’s als drugscriminaliteit, aanpak van misstanden in de vastgoed en vastgoedfraude, en de aanpak van misstanden in de zorg geprioriteerd. De aanpak is verbonden met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en het programma Preventie met Gezag. Van belang is de integraliteit en de multidisciplinaire aanpak bij de uitvoering. In 2024 is het Plan van Aanpak Ondermijning gemeentebreed vastgesteld, deze wordt ook in de Vlietzone uitgevoerd.

Wat wordt al gedaan? Er is al veel integrale afstemming en samenwerking op het gebied van ondermijning, zoals intensieve samenwerking met het Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC) ondermijning. De komende jaren wordt de samenwerking tussen gemeente, politie en vele partners verder versterkt. Zo wordt intensiever ingezet op publiek-private samenwerking in de vastgoed- en horecabranche. Gemeente, politie en het vastgoedbedrijf gaan een screeningstool ontwikkelen voor verhuurders om verdachte huurders te identificeren. Ook verkennen/onderzoeken we de oprichting van een integrale ondermijningsbrigade. De aanpak van ondermijningssituaties wordt gedaan vanuit verschillende perspectieven: soms vanuit veiligheid (drugspanden), soms vanuit bouw- en wonentoezicht (verloedering panden). Daarnaast kan er sociale ondersteuning worden ingezet. Op deze situaties is verschillende weten regelgeving van toepassing die per wet bepaalde bevoegdheden en instrumentarium regelt. Wat gaat er nog meer gebeuren? We willen een bredere en intensievere toepassing van de Wet Bibob: Door een gemeentelijk Bibob-Bureau op te zetten. Huidige beleidsregels actualiseren. Hiermee willen we de toepassing van de Wet Bibob ook inzetten bij subsidies, aanbestedingen, omgevingsvergunningen en vastgoedtransacties. Het aantal onderzoeken intensiveren.

De grotere toepassing van de Wet Bibob zal naar onze verwachting een sterke preventieve werking hebben. De verhuurvergunning (zie hoofdstuk over Fijn wonen) moet er voor zorgen dat het crimineel verdienmodel minder aantrekkelijk is in de Vlietzone. APV ‘ondermijningsproof’ maken Het aanvullen van onze APV met zogenoemde ‘ondermijningsartikelen’, zoals de mogelijkheid voor het opleggen van een pandgebonden vergunningsplicht (bijvoorbeeld

op panden waaruit veelvoudig overlast is ontstaan en/of er sprake is van verloedering) en de mogelijkheid voor het invoeren van een branche-specifieke vergunningsplicht (bijvoorbeeld voor een specifieke branche in een specifiek gebied waarover signalen van ondermijning bestaan). Gerichte acties en bestuurlijke controles. Hiermee laten we zien dat we ondermijning niet accepteren. Bij hotspots: regelmatige controles in risicogebieden en sectoren, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen. Controles van verdachte panden en bedrijven Inzetten op tegengaan van spookbewoning. Door woningen te controleren die mogelijk leegstaan (niemand ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) en mogelijk voor criminele doeleinden worden gebruikt. Met als doel de woning zo snel mogelijk legaal bewoonbaar te maken en conform bestemmingsplan. Bewustwording vergroten om ondermijning te voorkomen Wat wordt al gedaan? • Voorlichting aan Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) • Voorlichtingscampagne over geldezels • Bewustwording en campagnes over anoniem melden via Meld Misdaad Anoniem • Bewustwordingssessies voor het de gemeentelijke organisatie en partners, zoals woningbouwcorporaties. • (Integrale) controles Wat gaat er nog meer gebeuren? • Organiseren informatieavonden en workshops over het herkennen van ondermijning en de mogelijke gevolgen van ondermijning voor de gemeenschap en bedrijven.

• Voorlichting door flyers, posters en digitale campagnes. • Samenwerking opzoeken met brancheorganisaties om de weerbaarheid in onder andere de vastgoedsector te vergroten. • Versterken van de lokale economie door stimuleren van legale en duurzame economische initiatieven voor bonafide ondernemers. Een sterke economie biedt meer weerstand tegen ondermijning. • Bieden van financiële en juridische hulp voor ondernemers om te voorkomen dat in geldproblemen verkerende ondernemers door criminelen worden benaderd. Voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden en/of uit de criminaliteit halen Wat wordt al gedaan? Het voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden en/of hen uit de criminaliteit halen is een proces van lange adem. Leeuwarden heeft vanaf 2022 hiervoor extra middelen van het Rijk via het programma Preventie met Gezag. Kenmerkend voor deze intensievere samenwerking tussen partners (gemeente Leeuwarden, jongerenwerk, sociale wijkteams, politie, OM, (jeugd)reclassering, Regiecentrum Bescherming & Veiligheid, Stichting Halt, RIEC Noord-

Nederland, Raad voor de Kinderbescherming en het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân) is meer informatie-uitwisseling en vroeg-signalering. Er wordt gewerkt aan zowel het bieden van kansen en perspectieven als begrenzing. Onderdeel hiervan is extra inzet van jongerenwerk en straatcoaches in heel Leeuwarden Oost en dus ook de Vlietzone, het programma KansRijk en Cambuur verbindt. Ook is een leerlijn Weerbaar Jeugd gestart door het RIEC, die op scholen en via andere organisaties ouders en kinderen informeert. Om te voorkomen dat jongeren verder afglijden in de criminaliteit is er extra inzet van Halt, straatcoaches, sociaal werkers en politie en de jeugdreclassering. Om ervoor te zorgen dat jongeren niet opnieuw in de criminaliteit komen, zijn er intensieve reclasseringstrajecten en een intensieve reintegratie na detentie.

Wat gaat er nog meer gebeuren? • • • •

De komende jaren wil het Openbaar Ministerie haar justitiële wijkfunctie in Vlietzone (en andere wijken) verder versterken. Het creëren van zogenaamde “fastlanes” waardoor zaken uit deze wijken sneller worden behandeld. Het verder vergroten van de kennis van professionals over vroegsignalering en (vergroten van) weerbaarheid van jongeren. De kwetsbare doelgroep verder weerbaar maken tegen de risico’s van digitale criminaliteit en als professionals nog meer aansluiting vinden bij deze leefwereld.